За изданието

01. Суштината на дуата во Куранот и арапскиот јазик

Аллах вели во Свештениот Куран: „Вашиот Господар рече: ‘Повикајте Ме, и Јас ќе ви одговорам’“ (Гафир 40:60). Во арапскиот јазик коренот д-‘-в (د ع و) означува повик, обраќање и молба. Во куранискиот текст овој корен се среќава 207 пати, од кои 205 ајети непосредно се однесуваат на молитвата. Имамот Абу Сулејман ал-Хаттаби ја определувал суштината на молитвата како искажување на длабоката духовна потреба на робовите (ифтакар — إِفْتِقَارٌ) пред Создателот и целосно откажување од сопствената сила и моќ (ат-табарри мин ал-хаул ва ал-кувва — التَّبَرِّي مِنَ الْحَوْلِ وَالْقُوَّةِ).

Кади Абу Бакр ибн ал-Араби ја дефинирал како барање на грижата и помошта од својот Господар од страна на робот (истид‘а ал-‘абд раббаху ал-‘инаја ва истимдадуху ал-ма‘уна).

02. Дуа ал-мас’ала и дуа ал-‘ибада

Шејх ал-Ислам Ибн Тејмија и имам Ибн ал-Кајјим објаснувале дека кора’анските дови се делат на две категории. Дуа ал-мас’ала (دُعَاءُ الْمَسْأَلَةِ) е молба: конкретно барање добро или отстранување штета, било да станува збор за прошка, упатство, здравје, издршка или спас од Огнот. Дуа ал-‘ибада (دُعَاءُ الْعِبَادَةِ) е ибадет: величање, признавање на единственоста на Аллах, тасбих и намаз. Со извршувањето ибадет, човекот преку самото дело бара награда и заштита.

Ибн Тејмија ја истакнувал мудроста во тоа што повеќето кора’ански дови почнуваат со името „ар-Рабб“ (الرَّبّ): тоа укажува на создавањето, обезбедувањето егзистенција, грижата, поправањето на состојбата и заштитата — она што одговара на суштината на барањето помош.

03. Надмоќноста на пренесените молитви

Возвишениот Аллах вели во Куранот: „И го научи Адам на имињата на сите нешта…“ (Ал-Бакара 2:31). Молитвите објавени во Куранот и пренесени од пророкот Мухаммад (мир и благослов на Аллах над него) (ал-ад‘ијја ал-ма’сура — الْأَدْعِيَةُ الْمَأْثُورَةُ) имаат апсолутна надмоќ над сите молитви што човекот сам ги составил. Тие се одликуваат со сеопфатност на значењата (џами‘ ал-калим — جَوَامِعُ الْكَلِمِ), совршеност на молитвениот бонтон и гарантирано отсуство на претераност или грешки. Го повикуваме секој муслиман да ги учи напамет овие кураниски молитви, да Му се обраќа со нив на својот Господар и да ги поучува своето семејство и децата.

04. Пет граматичко-реторички форми на довата

Во арапската реторика (балага), говорот упатен од созданието кон Создателот ја губи заповедната сила и станува смирена молба. Во Коранот дуа се искажува преку пет форми.

• Заповеден начин (фи‘л ал-амр — فِعْلُ الْأَمْرِ). „Подари“, „Прости“, „Зацврсти“ — повеќе од 230 контексти.
• Забрански конструкции (асалиб ан-нахј — أَسَالِيبُ النَّهْيِ). Молба за отстранување на злото: „Не казнувај нè“, „Не одвраќај ги нашите срца“.
• Масдар што ја заменува глаголската форма (ал-масдар ан-на’иб — الْمَصْدَرُ النَّائِبُ). Кратки формули на понизност, на пример „Гуфранака“ (2:285).
• Опис на состојба на потреба (лисан ал-хал — لِسَانُ الْحَالِ). Зборовите на Муса: „Господару мој, навистина ми е потребно секое добро што ќе ми го спуштиш“; зборовите на Ајјуб: „Ме снајде зло“.
• Реторичко прашање (асалиб ал-истифхам — أَسَالِيبُ الِاسْتِفْهَامِ). Зборовите на Муса: „Зарем ќе нè уништиш поради она што го направија неразумните меѓу нас?“

05. Зошто во зборникот има 60 молитви од повеќе од 230

Ако се тргне од строгата граматичка форма, заповедниот начин (фи‘л ал-амр — فِعْلُ الْأَمْرِ), упатен од пониско кон повисоко — од созданието кон Создателот — се среќава во Куранот повеќе од 230 пати. Сепак, во овој академски зборник се вклучени токму 60 канонски молитви, избрани според следниве шеријатски и методолошки критериуми.

• Критериум за субјектот. Во зборникот се вклучени исклучиво благословените обраќања на пророците и пратениците (мир над нив), праведните верници и ангелите што го носат Престолот. Исклучени се криците на жителите на Пеколот, молитвите на расипниците и молбата на Иблис за одлагање, бидејќи во Куранот се наведени како есхатолошка поука, а не како пример за практикување.
• Обединување на смисловните целини. Молитвените текстови што опфаќаат повеќе ајети (на пример, 2:127–128, 2:285–286, 3:191–194, 25:65–74) се обединети во целосни формули, а не се раздробени на одделни фрази.
• Акцент на дуата како молба. Избрани се готови молитви што содржат непосредно или посредно барање на добрина и спасение и се идеално соодветни за учење напамет и читање во намазот (дуа ал-мас’ала — دُعَاءُ الْمَسْأَلَةِ).