O wydaniu

01. Istota du'a w Koranie i języku arabskim

Allah mówi w Świętym Koranie: «Wasz Pan powiedział: “Wzywajcie Mnie, a Ja wam odpowiem”» (Ghafir 40:60). W języku arabskim rdzeń d-‘-w (د ع و) oznacza wezwanie, zwrócenie się i prośbę. W tekście koranicznym rdzeń ten występuje 207 razy, z czego 205 ajatów odnosi się bezpośrednio do modlitwy. Imam Abu Sulayman al-Khattabi definiował istotę modlitwy jako wyrażenie przez sługi głębokiej duchowej potrzeby (iftikar — إِفْتِقَارٌ) wobec Stwórcy oraz całkowite wyrzeczenie się własnej siły i mocy (at-tabarrī min al-hawl wa al-kuwwa — التَّبَرِّي مِنَ الْحَوْلِ وَالْقُوَّةِ).

Kadi Abu Bakr ibn al-Arabi definiował ją jako proszenie przez sługę swego Pana o opiekę i pomoc (istid‘a al-‘abd rabbahu al-‘inaja wa istimdaduhu al-ma‘una).

02. Du‘ā al-mas’ala i du‘ā al-‘ibāda

Szejk al-Islām Ibn Tajmijja i imam Ibn al-Kajjim wyjaśniali, że koraniczne modlitwy dzielą się na dwie kategorie. Du‘ā al-mas’ala (دُعَاءُ الْمَسْأَلَةِ) — prośba: konkretne błaganie o dobro lub oddalenie szkody, czy to o przebaczenie, przewodnictwo, zdrowie, zaopatrzenie czy wybawienie od Ognia. Du‘ā al-‘ibāda (دُعَاءُ الْعِبَادَةِ) — oddawanie czci: wychwalanie, uznanie jedyności Allaha, tasbih i modlitwa. Oddając cześć, człowiek samym tym działaniem prosi o nagrodę i ochronę.

Ibn Tajmijja zwracał uwagę na mądrość tego, że większość koranicznych modlitw zaczyna się od imienia „ar-Rabb” (الرَّبّ): wskazuje ono na stworzenie, zapewnianie utrzymania, opiekę, naprawę stanu i ochronę — czyli na to, co odpowiada istocie proszenia o pomoc.

03. Wyższość przekazanych modlitw

Wszechmogący Allah mówi w Koranie: «I nauczył Adama wszystkich nazw…» (Al-Baqara 2:31). Modlitwy zesłane w Koranie i przekazane od Proroka Muhammada (pokój i błogosławieństwo Allaha z nim) (al-ad‘ijja al-ma’sura — الْأَدْعِيَةُ الْمَأْثُورَةُ) mają bezwzględną wyższość nad wszelkimi modlitwami ułożonymi przez człowieka. Cechuje je wszechstronność znaczeń (dżami‘ al-kalim — جَوَامِعُ الْكَلِمِ), doskonałość etykiety modlitwy oraz gwarantowany brak przesady i błędów. Zachęcamy każdego muzułmanina, by zapamiętywał te koraniczne du'a, zwracał się za ich pomocą do swego Pana oraz uczył ich swoje rodziny i dzieci.

04. Pięć gramatyczno-retorycznych form modlitwy

W arabskiej retoryce (balāgha) wypowiedź skierowana od stworzenia do Stwórcy traci charakter rozkazujący i staje się pokorną prośbą. W Koranie du‘ā wyraża się za pomocą pięciu form.

• Tryb rozkazujący (fi‘l al-amr — فِعْلُ الْأَمْرِ). „Obdarz”, „Przebacz”, „Umocnij” — ponad 230 kontekstów.
• Konstrukcje zakazu (asālīb an-nahy — أَسَالِيبُ النَّهْيِ). Prośba o oddalenie zła: „Nie karz nas”, „Nie odwracaj naszych serc”.
• Masdar zastępujący czasownik (al-masdar an-nā’ib — الْمَصْدَرُ النَّائِبُ). Zwięzłe formuły skruchy, na przykład „Ghufrānaka” (2:285).
• Opis stanu potrzeby (lisān al-hāl — لِسَانُ الْحَالِ). Słowa Musy: „Panie mój, potrzebuję każdego dobra, które mi ześlesz”; słowa Ajjuba: „Dotknęło mnie nieszczęście”.
• Pytanie retoryczne (asālīb al-istifhām — أَسَالِيبُ الِاسْتِفْهَامِ). Słowa Musy: „Czy zgubisz nas za to, co uczynili nierozumni spośród nas?”.

05. Dlaczego zbiór obejmuje 60 modlitw spośród ponad 230

Jeśli przyjąć ścisłe kryterium gramatyczne, tryb rozkazujący (fi‘l al-amr — فِعْلُ الْأَمْرِ), skierowany od niższego ku wyższemu — od stworzenia do Stwórcy — występuje w Koranie ponad 230 razy. Jednak do tego akademickiego zbioru włączono właśnie 60 kanonicznych modlitw, wybranych według następujących kryteriów szariackich i metodologicznych.

• Kryterium podmiotu. Do zbioru włączono wyłącznie błogosławione modlitwy Proroków i Posłańców (pokój z nimi), prawych wierzących oraz aniołów niosących Tron. Wykluczono krzyki mieszkańców Piekła, modlitwy niegodziwców i prośbę Iblisa o odroczenie, ponieważ zostały przytoczone w Koranie jako pouczenie eschatologiczne, a nie jako wzór do praktykowania.
• Łączenie bloków znaczeniowych. Modlitwy obejmujące wiele ajatów (na przykład 2:127–128, 2:285–286, 3:191–194, 25:65–74) połączono w spójne formuły, zamiast dzielić je na odrębne zwroty.
• Nacisk na du'a będące prośbą. Wybrano gotowe modlitwy zawierające bezpośrednią lub pośrednią prośbę o dobro i ocalenie, szczególnie odpowiednie do zapamiętywania i recytowania podczas modlitwy (du'a al-mas’ala — دُعَاءُ الْمَسْأَلَةِ).