તૌબા અને માફીની દુઆ

શેખ અબ્દુર્રહમાન અસ-સાદીની તફસીર

ત્યારે અલ્લાહે તે બંને પર તૌબા કરવાની કૃપા કરી અને તેમની તૌબા કબૂલ કરી. તેમણે ગુનાહનો સ્વીકાર કર્યો અને અલ્લાહ પાસે તેની માફી માગી. તેમણે કહ્યું: “હે અમારા પાલનહાર! અમે અમારી જાત પર જુલમ કર્યો છે. જો તું અમને માફ નહીં કરે અને અમારા પર દયા નહીં કરે, તો અમે ચોક્કસ નુકસાન ઉઠાવનારાઓમાંના થઈ જઈશું.”

અર્થાત્, અમે તે ગુનાહ કર્યો છે જેનાથી તેં અમને રોક્યા હતા, અને ગુનાહ કરીને અમે પોતાની જાતને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. જો તું ગુનાહની અસર અને તેની સજા દૂર કરીને અમને માફ નહીં કરે, અને તૌબા કબૂલ કરીને તથા આવા ગુનાહો ફરી ન થાય તે માટે અમને સલામતી આપીને અમારા પર દયા નહીં કરે, તો અમે નુકસાનનાં કારણો અપનાવ્યાં છે. અલ્લાહે તે બંનેને માફ કરી દીધાં. “અને આદમે પોતાના પાલનહારની અવજ્ઞા કરી, તેથી તે ભટકી ગયા.

પછી તેમના પાલનહારે તેમને પસંદ કર્યા, તેમની તૌબા કબૂલ કરી અને તેમને માર્ગદર્શન આપ્યું.” (સૂરા તાહા, ૨૦:૧૨૧–૧૨૨) આ દરમિયાન ઇબ્લીસ પોતાની અવળચંડાઈ પર અડગ રહ્યો અને પોતાની અવજ્ઞાથી પાછો ફર્યો નહીં. તેથી, જે વ્યક્તિ ગુનાહ થઈ જાય ત્યારે આદમ જેવી બને—ગુનાહ કબૂલે, માફી માગે, પસ્તાવો કરે અને ગુનાહ છોડી દે—તેને તેનો પાલનહાર પસંદ કરે છે અને માર્ગદર્શન આપે છે. અને જે વ્યક્તિ ગુનાહ થઈ જાય ત્યારે ઇબ્લીસ જેવી બને અને સતત વધુ અવજ્ઞાઓ કરતી રહે, તો તે અલ્લાહથી વધુ ને વધુ દૂર જતી રહે છે.

ઇમામ ઇબ્ન કસીરની તફસીર

અદ્દહ્હાક બિન મુઝાહિમે અલ્લાહના આ વચન વિશે કહ્યું: “હે અમારા પાલનહાર! અમે અમારી જાત પર જુલમ કર્યો છે. જો તું અમને માફ નહીં કરે અને અમારા પર દયા નહીં કરે, તો અમે ચોક્કસ નુકસાન ઉઠાવનારાઓમાંના થઈ જઈશું”—આ એ શબ્દો છે જે આદમને તેમના પાલનહાર, પરાક્રમી અને મહાન અલ્લાહ તરફથી શીખવવામાં આવ્યા હતા.

અલ-બગવીની તફસીર

“બંનેએ કહ્યું: ‘હે અમારા પાલનહાર! અમે અમારી જાત પર જુલમ કર્યો છે. જો તું અમને માફ નહીં કરે અને અમારા પર દયા નહીં કરે, તો અમે ચોક્કસ નુકસાન ઉઠાવનારાઓમાંના થઈ જઈશું.’”