Neman Ƙarin Ilimi

Tafsirin Shaikh Abdurrahman as-Sa'di

Da Allah Maɗaukaki Ya ambaci hukuncinsa na sakamako game da bayinsa da kuma hukuncinsa na addini, wanda Ya saukar a cikin Littafinsa, kuma waɗannan suna daga cikin alamomin mulkinsa, Sai Ya ce: “Allah, Mamallaki, Tabbatacce, Ya ɗaukaka.” Ma’ana: Ya tsarkaka, Ya ɗaukaka, Ya nisanta daga kowane aibi da tawaya. Mulkin nasa ne, kuma shi ne mai siffar mulki, alhali kuwa dukkan halittu mallakarsa ne; hukuncin ƙaddara da na Shari’a na Mamallaki suna gudana a kansu. “Tabbatacce” na nufin samuwarsa, mulkinsa da kamalarsa gaskiya ne.

Siffofin kamala ba sa tabbata da gaske sai ga Ma’abucin ɗaukaka. Daga cikin waɗannan siffofi akwai mulki: wani daga cikin halittu yana iya mallakar wasu abubuwa a wasu lokuta, amma mulkinsa nakasasshe ne, ba tabbatacce ba, kuma zai gushe. Amma Ubangiji ba Ya gushewa, mulkinsa yana dawwama; Shi Rayayye ne, Mai tsayuwa da komai, Maɗaukaki ne.

“Ka da ka yi gaggawa da Alƙur’ani kafin a kammala wahayi gare ka.” Wato: kada ka yi gaggawar karɓar ayoyin Alƙur’ani yayin da Jibrilu yake karanta maka su, sai ka yi haƙuri har ya gama. Idan ya gama ne sai ka karanta su, domin Allah Ya lamunce maka tattara Alƙur’ani a ƙirjinka da karanta shi, kamar yadda Allah Maɗaukaki Ya ce: “Kada ka motsa harshenka da shi domin ka yi gaggawa da shi. Lallai tattara shi da karanta shi yana kanmu.

Sa’an nan idan Mun karanta shi, sai ka bi karatunsa. Sa’an nan bayanin nasa yana kanmu.”

Tun da gaggawar Annabi ﷺ wajen karɓar wahayi da ƙoƙarinsa na kai wa gareshi tana nuna cikakkiyar ƙaunarsa ga ilimi da kwadayinsa a kansa, Allah Maɗaukaki Ya umarce shi da ya roƙi ƙarin ilimi. Ilimi alheri ne, kuma yawaitar alheri abin nema ne; daga Allah yake. Hanyar samunsa ita ce ƙoƙari, tsananin sha’awar ilimi, roƙon Allah, neman taimakonsa da nuna buƙatuwa gare Shi a kowane lokaci.

Daga wannan aya mai girma ana koyon ladabi wajen karɓar ilimi: mai sauraron ilimi ya kamata ya yi natsuwa da haƙuri har mai karantawa ko malami ya gama maganarsa wadda sassan ta ke haɗe da juna. Idan ya gama, sai mai sauraron ya yi tambaya idan yana da ita; kada ya yi gaggawar tambaya ya katse mai gabatar da ilimin, domin hakan na iya jawo asarar ilimi. Haka kuma wanda ake tambaya ya kamata ya saurari tambayar mai tambaya sosai, ya fahimci abin da yake nufi kafin ya ba da amsa, domin hakan yana taimakawa wajen dacewa da amsar da ta fi daidai.

Tafsirin Imām Ibn Kathir

Maganar Allah Maɗaukaki: “Kada ka yi gaggawa da Alƙur’ani kafin a kammala wahayi gare ka,” tana kama da maganarsa a cikin Suratul-Qiyāmah: “Kada ka motsa harshenka da shi domin ka yi gaggawa da shi. Lallai tattara shi da karanta shi yana kanmu. Sa’an nan idan Mun karanta shi, sai ka bi karatunsa. Sa’an nan bayanin nasa yana kanmu.”

An tabbatar a cikin Sahih daga Ibn Abbas cewa Manzon Allah ﷺ yana fuskantar tsanani wajen karɓar wahayi, har yakan motsa harshensa. Sai Allah Ya saukar da wannan aya. Ma’anarta ita ce: idan Jibrilu ya zo masa da wahayi, duk lokacin da Jibrilu ya faɗi aya, Annabi ﷺ yakan faɗe ta tare da shi saboda tsananin kwadayinsa na haddace Alƙur’ani. Sai Allah Maɗaukaki Ya shiryar da shi zuwa ga abin da ya fi sauƙi da sassauci a gare shi, don kada wahala ta same shi.

Allah Ya ce: “Kada ka motsa harshenka da shi domin ka yi gaggawa da shi. Lallai tattara shi da karanta shi yana kanmu,” wato: Mu tattara shi a cikin ƙirjinka, sa’an nan ka karanta shi ga mutane ba tare da ka manta da komai daga cikinsa ba. “Sa’an nan idan Mun karanta shi, sai ka bi karatunsa. Sa’an nan bayanin nasa yana kanmu.”

A cikin wannan aya kuma Ya ce: “Kada ka yi gaggawa da Alƙur’ani kafin a kammala wahayi gare ka,” wato: ka saurara da kyau; idan mala’ikan ya gama karanta shi gare ka, sai ka karanta shi bayansa. “Kuma ka ce: ‘Ya Ubangijina! Ka ƙara mini ilimi.’” Wato: Ka ƙara mini ilimi daga gare Ka.

Ibn Uyaynah, Allah Ya yi masa rahama, ya ce: Annabi ﷺ bai gushe yana samun ƙarin ilimi ba har Allah Maɗaukaki Ya karɓi ransa. Saboda haka, a cikin hadisi ya zo cewa: “Allah Ya ci gaba da aiko wahayi ga Manzonsa, har sai wahayi ya kai mafi yawan da ya taɓa kaiwa a ranar da Manzon Allah ﷺ ya rasu.”

Ibn Mājah ya ce: Abū Bakr ibn Abī Shaybah ya ba mu labari, ya ce: Abdullah ibn Numayr ya ba mu labari, daga Mūsā ibn Ubaydah, daga Muhammad ibn Thābit, daga Abū Hurayrah, Allah Ya yarda da shi, ya ce: Manzon Allah ﷺ ya kasance yana cewa: “Ya Allah! Ka amfanar da ni da abin da Ka sanar da ni, Ka sanar da ni abin da zai amfanar da ni, Ka ƙara mini ilimi, kuma godiya ta tabbata ga Allah a kowane hali.” At-Tirmidhī ma ya ruwaito shi daga Abū Kurayb, daga Abdullah ibn Numayr, da makamancin isnadin. Ya ce: “Baƙon abu ne ta wannan hanya.”

Al-Bazzār ya ruwaito shi daga Amr ibn Alī Al-Fallās, daga Abū Āsim, daga Mūsā ibn Ubaydah, da makamancinsa. A ƙarshen riwayar ya ƙara da cewa: “Kuma ina neman tsarin Allah daga halin mutanen Wuta.” (Al-Qiyāmah: 16–19).

Tafsirin al-Baghawi

“Allah, Mamallaki, Tabbatacce, Ya ɗaukaka”: Allah Ya tsarkaka daga karkatar masu karkata da kuma daga abin da mushrikai suke faɗa.

“Ka da ka yi gaggawa da Alƙur’ani”: Ana nufin Annabi ﷺ. Idan Jibrilu ya saukar masa da Alƙur’ani, yakan yi gaggawar karantawa tare da shi kafin Jibrilu ya gama abin da yake son karantawa, saboda tsoron kada ayoyin su kubuce masa ko ya manta. Sai Allah Ya hana shi haka, Ya ce:

“Ka da ka yi gaggawa da Alƙur’ani,” wato: kada ka yi gaggawar karanta shi “kafin a kammala wahayi gare ka,” wato: kafin Jibrilu ya gama isar da shi. Misalinsa shi ne maganar Allah: “Kada ka motsa harshenka da shi domin ka yi gaggawa da shi” (Suratul-Qiyāmah: 16). Yaƙūb ya karanta “نَقْضِي” da nūn mai fatḥa, ḍād mai kasra da yā’ mai fatḥa, sannan “وَحْيَهُ” da naṣbi. Mujāhid da Qatādah sun ce ma’anarsa ita ce: kada ka karanta wa sahabbanka, kuma kada ka karanta musu shi har sai ma’anoninsa sun bayyana gare ka.

“Kuma ka ce: ‘Ya Ubangijina! Ka ƙara mini ilimi.’” Ana nufin ilimin Alƙur’ani da ma’anoninsa. An kuma ce: Ka ƙara mini ilimi a kan abin da Ka riga Ka sanar da ni. Idan Ibn Masʿūd ya karanta wannan aya, yakan ce: “Ya Allah, Ubangijina, Ka ƙara mini ilimi da imani da yaƙini.”