Cầu xin gia tăng tri thức

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

Sau khi nhắc đến sự phán quyết báo ứng của Ngài đối với các tôi tớ, và sự phán quyết về mệnh lệnh tôn giáo mà Ngài đã ban xuống trong Kinh Sách, vốn là những dấu hiệu của quyền thống trị của Ngài, Ngài phán: “Allah Tối Cao” — nghĩa là Ngài cao cả, vượt trội và thanh sạch khỏi mọi khiếm khuyết, tai họa. “Đấng Vua” — quyền thống trị là thuộc tính của Ngài, còn toàn thể tạo vật đều là sở hữu của Ngài; các phán quyết của Đấng Vua, cả theo định mệnh lẫn theo giáo luật, đều có hiệu lực đối với họ. “Đích Thực” — sự hiện hữu, quyền thống trị và sự hoàn hảo của Ngài đều là chân thật.

Những thuộc tính hoàn hảo chỉ thực sự thuộc về Đấng Uy Nghiêm. Trong đó có quyền thống trị: còn bất cứ tạo vật nào khác, dù đôi khi có quyền sở hữu một số thứ, thì quyền ấy vẫn khiếm khuyết, hư ảo và sẽ mất đi. Còn Thượng Đế thì luôn luôn là Đấng Vua, Đấng Hằng Sống, Đấng Tự Hữu, Đấng Vĩ Đại; quyền thống trị của Ngài không bao giờ chấm dứt.

“Và chớ hấp tấp với Qur'an trước khi việc mặc khải Nó cho Ngươi hoàn tất” — nghĩa là chớ vội tiếp nhận và đọc theo Qur'an khi Jibril đang đọc cho Ngươi; hãy kiên nhẫn cho đến khi ông đọc xong. Khi ông đã đọc xong thì hãy đọc, bởi Allah đã bảo đảm sẽ ghi khắc Qur'an trong lòng Ngươi và giúp Ngươi đọc nó, như Ngài phán: “Chớ vội lưỡi của Ngươi đọc Nó để hấp tấp. Quả thật, việc thu thập Nó và đọc Nó là trách nhiệm của TA. Khi TA đọc Nó, hãy theo dõi việc đọc Nó. Rồi quả thật, việc giải thích Nó là trách nhiệm của TA.”

Vì sự nôn nóng của Người ﷺ trong việc tiếp nhận mặc khải và mau chóng đón nhận nó cho thấy tình yêu sâu sắc và lòng ham muốn tri thức mãnh liệt của Người, nên Allah Tối Cao truyền cho Người cầu xin Ngài gia tăng tri thức. Tri thức là điều tốt đẹp, và sự gia tăng điều tốt đẹp là điều đáng mong cầu; điều ấy đến từ Allah. Con đường đạt được tri thức là nỗ lực, lòng khao khát tri thức, cầu xin Allah, tìm sự trợ giúp nơi Ngài và luôn nhận biết mình cần Ngài.

Từ câu kinh cao quý này có thể rút ra phép tắc trong việc tiếp nhận tri thức: người nghe nên từ tốn và kiên nhẫn cho đến khi người đọc hoặc người giảng dạy nói xong một mạch. Khi người ấy đã nói xong, nếu có câu hỏi thì hãy hỏi; không nên vội hỏi để cắt ngang lời người truyền đạt tri thức, bởi điều đó có thể khiến ta mất đi lợi ích. Tương tự, người được hỏi nên lắng nghe đầy đủ câu hỏi và hiểu rõ ý định của người hỏi trước khi trả lời, vì như vậy sẽ giúp trả lời đúng đắn.

Tafsir của Imam Ibn Kathir

Lời Ngài: “Và chớ hấp tấp với Qur'an trước khi việc mặc khải Nó cho Ngươi hoàn tất” cũng giống như lời Ngài trong chương “Ta thề bởi Ngày Phục Sinh”: “Chớ vội lưỡi của Ngươi đọc Nó để hấp tấp. Quả thật, việc thu thập Nó và đọc Nó là trách nhiệm của TA. Khi TA đọc Nó, hãy theo dõi việc đọc Nó. Rồi quả thật, việc giải thích Nó là trách nhiệm của TA.”

Có lời xác thực trong các sách Sahih, thuật lại từ Ibn ‘Abbas, rằng Sứ giả của Allah ﷺ đã phải chịu đựng sự khó nhọc khi tiếp nhận mặc khải; Người thường cử động lưỡi. Vì vậy, Allah ban xuống câu kinh này. Nghĩa là khi Jibril đến với Người mang theo mặc khải, mỗi khi Jibril đọc một câu, Người lại đọc theo, bởi Người vô cùng tha thiết ghi nhớ Qur'an. Do đó, Allah Tối Cao chỉ dẫn Người điều dễ dàng và nhẹ nhàng hơn, để Người không phải chịu khó nhọc.

Ngài phán: “Chớ vội lưỡi của Ngươi đọc Nó để hấp tấp. Quả thật, việc thu thập Nó và đọc Nó là trách nhiệm của TA” — nghĩa là TA sẽ ghi khắc Nó trong lòng Ngươi, rồi Ngươi sẽ đọc cho mọi người mà không quên điều gì trong đó.

“Và khi TA đọc Nó, hãy theo dõi việc đọc Nó. Rồi quả thật, việc giải thích Nó là trách nhiệm của TA.” Trong câu kinh này, Ngài phán: “Và chớ hấp tấp với Qur'an trước khi việc mặc khải Nó cho Ngươi hoàn tất” — nghĩa là hãy lắng nghe. Khi thiên thần đã đọc xong cho Ngươi thì sau đó hãy đọc lại.

“Và hãy cầu nguyện: ‘Lạy Thượng Đế của bề tôi! Xin Ngài ban thêm kiến thức cho bề tôi’” — nghĩa là xin Ngài gia tăng cho con tri thức từ nơi Ngài. Ibn ‘Uyaynah, cầu xin Allah thương xót ông, nói: “Người ﷺ không ngừng được gia tăng tri thức cho đến khi Allah, Đấng Toàn Năng và Vĩ Đại, làm Người qua đời.” Vì thế, có lời được thuật trong một hadith: “Allah tiếp tục ban mặc khải cho Sứ giả của Ngài, cho đến khi mặc khải đạt mức nhiều nhất vào ngày Sứ giả của Allah ﷺ qua đời.”

Ibn Majah nói: Abu Bakr ibn Abi Shaybah thuật lại với chúng tôi; ‘Abdullah ibn Numayr thuật lại với chúng tôi, từ Musa ibn ‘Ubaydah, từ Muhammad ibn Thabit, rằng Abu Hurayrah, cầu xin Allah hài lòng về ông, nói: Sứ giả của Allah ﷺ thường nói: “Lạy Allah, xin làm cho con được lợi ích từ những điều Ngài đã dạy con; xin dạy con những điều có lợi cho con và gia tăng tri thức cho con. Mọi lời tạ ngợi đều thuộc về Allah trong mọi hoàn cảnh.” Al-Tirmidhi cũng thuật lại từ Abu Kurayb, từ ‘Abdullah ibn Numayr, với cùng chuỗi thuật lại, và nói: “Hadith này lạ theo đường truyền này.”

Al-Bazzar thuật lại từ ‘Amr ibn ‘Ali al-Fallas, từ Abu ‘Asim, từ Musa ibn ‘Ubaydah, với cùng chuỗi thuật lại; ở cuối có thêm: “Và con cầu xin Allah che chở khỏi tình cảnh của những người trong Hỏa Ngục.” [Qur'an 75:16–19; tri thức.]

Tafsir của al-Baghawi

“Allah Tối Cao, Đấng Vua Đích Thực” — Allah cao cả, vượt xa những lời báng bổ của những kẻ báng bổ và những điều những người thờ đa thần nói.

“Và chớ hấp tấp với Qur'an” — ý nói Nhà tiên tri ﷺ. Khi Jibril mang Qur'an xuống cho Người, Người thường vội đọc theo trước khi Jibril đọc xong phần muốn truyền đạt, vì sợ quên hoặc để mất điều đã nghe. Allah cấm Người làm như vậy và phán: “Và chớ hấp tấp với Qur'an” — nghĩa là chớ vội đọc nó — “trước khi việc mặc khải Nó cho Ngươi hoàn tất”, tức là trước khi Jibril hoàn tất việc truyền đạt. Điều này tương tự lời Allah: “Chớ vội lưỡi của Ngươi đọc Nó để hấp tấp” [Chương al-Qiyamah, 75:16].

Ya‘qub đọc “naqḍī” (نَقْضِي) với chữ nūn được mở, chữ ḍād được đọc kasrah, chữ yā’ được mở; và đọc “waḥyahu” (وَحْيَهُ) ở thể đối cách. Mujahid và Qatadah nói: Ý nghĩa là chớ đọc Qur'an cho các bạn đồng hành nghe, cũng đừng đọc cho họ chép lại, cho đến khi những ý nghĩa của nó được sáng tỏ đối với Ngươi.

“Và hãy cầu nguyện: ‘Lạy Thượng Đế của bề tôi! Xin Ngài ban thêm kiến thức cho bề tôi’” — ý nói tri thức về Qur'an và các ý nghĩa của Qur'an. Cũng có ý kiến cho rằng đó là xin gia tăng tri thức bên cạnh những điều Ngài đã dạy. Khi Ibn Mas‘ud đọc câu kinh này, ông thường nói: “Lạy Allah, Thượng Đế của con, xin gia tăng cho con tri thức, đức tin và sự xác tín.”