Béèrè fún Ìmọ̀ Sí I

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

Nígbà tí Allāhu Ọba Alágbára mẹ́nuba ìdájọ́ Rẹ̀ nípa ìsanwó fún àwọn ẹ̀dá Rẹ̀, àti ìdájọ́ àṣẹ ẹ̀sìn Rẹ̀ tí Ó sọ̀kalẹ̀ sínú Ìwé Rẹ̀, tí àwọn nǹkan wọ̀nyí sì jẹ́ lára àwọn àmì àṣẹ ọba Rẹ̀, Ó wí pé: “Nítorí náà, Allāhu ga jùlọ” (فَتَعَالَى اللَّهُ), ìyẹn ni pé, Ó ga, Ó sì gbé ara Rẹ̀ ga, Ó sì mọ́ kúrò lọ́wọ́ gbogbo àìpé àti àrùn. “Ọba” (الْمُلْكُ), ìjọba jẹ́ ànímọ́ Rẹ̀, gbogbo ẹ̀dá sì jẹ́ ohun ìní Rẹ̀; àwọn ìdájọ́ Ọba nípa ohun tí a yàn kalẹ̀ àti ti òfin ẹ̀sìn sì ń ṣẹ ní àárín wọn. “Òtítọ́” (الْحَقُّ): ìwàláàyè Rẹ̀, ìjọba Rẹ̀ àti pípé Rẹ̀ jẹ́ òtítọ́. Àwọn ànímọ́ pípé kì í ṣe òtítọ́ bí kò ṣe ti Ẹni tí ó ní ọlá ńlá.

Ọ̀kan lára àwọn ànímọ́ náà ni ìjọba: bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ẹ̀dá mìíràn ní ìjọba lórí àwọn nǹkan kan fún ìgbà díẹ̀, ìjọba wọn kò pé, kò sì dúró; ó máa ń parí. Ṣùgbọ́n ìjọba Olúwa kì í dẹ́kun, bẹ́ẹ̀ ni kì í parun; Ó jẹ́ Ọba alààyè, Olùtọ́jú ohun gbogbo, Alágbára àti Ọláńlá.

“Má ṣe kánjú pẹ̀lú al-Ƙur’ān kí wahyi rẹ̀ tó pé fún ọ” (وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ), ìyẹn ni pé, má ṣe kánjú láti gba àwọn ọ̀rọ̀ al-Ƙur’ān nígbà tí Jibrīl ń kà á fún ọ; ṣe sùúrù títí yóò fi parí rẹ̀. Nígbà tí ó bá parí, kà á. Nítorí Allāhu ti ṣe ìlérí pé Ó máa kó ọ́ jọ sínú àyà rẹ, àti pé ìwọ yóò kà á, gẹ́gẹ́ bí Ó ti wí pé: “Má ṣe gbé ahọ́n rẹ sókè nítorí kánjú láti kà á. Lóòótọ́, Ó jẹ́ Ojúṣe Wa láti kó o jọ àti láti jẹ́ kí o kà á.

Nítorí náà, nígbà tí A bá ti kà á, tẹ̀lé kíkà rẹ̀. Lẹ́yìn náà, Ó jẹ́ Ojúṣe Wa láti ṣàlàyé rẹ̀.”

Níwọ̀n bí kánjú tí Òjíṣẹ́ Allāhu ﷺ kánjú láti gba wahyi àti láti tẹ̀lé e ti fi ìfẹ́ ńlá rẹ̀ fún ìmọ̀ àti ìtara rẹ̀ láti rí i hàn, Allāhu pàṣẹ fún un pé kí ó béèrè lọ́wọ́ Rẹ̀ pé kí Ó mú ìmọ̀ rẹ̀ pọ̀ sí i. Nítorí ìmọ̀ dára, ìpọ̀sí rere sì jẹ́ ohun tí a ń fẹ́; ó sì wá láti ọ̀dọ̀ Allāhu. Ọ̀nà sí i ni ìsapá, ìfẹ́ ọkàn sí ìmọ̀, bíbéèrè lọ́wọ́ Allāhu, wíwá ìrànlọ́wọ́ Rẹ̀ àti jíjẹ́ aláìní Rẹ̀ ní gbogbo ìgbà.

A tún kọ́ láti inú āyah ọlọ́lá yìí nípa ìwà rere nígbà tí a bá ń gba ìmọ̀: ó yẹ kí ẹni tó ń fetí sí ìmọ̀ ní sùúrù, kí ó sì dúró títí olùkọ́ yóò fi parí ọ̀rọ̀ rẹ̀ tó ń bá ara wọn lọ. Nígbà tí ó bá parí, ẹni náà lè béèrè bí ó bá ní ìbéèrè; kò yẹ kí ó kánjú láti béèrè tàbí dá ọ̀rọ̀ olùkọ́ dúró, nítorí èyí lè mú kí ó pàdánù àǹfààní. Bákan náà, ẹni tí a béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ yẹ kí ó fetí sí ìbéèrè ẹni tó béèrè, kí ó sì mọ ohun tí ó fẹ́ mọ̀ dáadáa kí ó tó dáhùn; èyí ń ran ẹni lọ́wọ́ láti rí ìdáhùn tó tọ́.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Má sì ṣe kánjú pẹ̀lú al-Ƙur’ān kí wahyi rẹ̀ tó pé fún ọ” jọ ọ̀rọ̀ Rẹ̀ nínú Sūrah “Lā uqsimu bi-yawmi l-qiyāmah”: “Má ṣe gbé ahọ́n rẹ sókè nítorí kánjú láti kà á. Lóòótọ́, Ó jẹ́ Ojúṣe Wa láti kó o jọ àti láti jẹ́ kí o kà á. Nítorí náà, nígbà tí A bá ti kà á, tẹ̀lé kíkà rẹ̀. Lẹ́yìn náà, Ó jẹ́ Ojúṣe Wa láti ṣàlàyé rẹ̀.” (al-Qiyāmah 75:16–19).

A ti fi ìròyìn tó dájú múlẹ̀ nínú àwọn ìwé ḥadīth tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé láti ọ̀dọ̀ Ibn ʿAbbās pé Òjíṣẹ́ Allāhu ﷺ máa ń ní ìṣòro líle nígbà tí wahyi bá ń dé bá a. Ó sì máa ń gbé ahọ́n rẹ̀. Nítorí náà, Allāhu sọ āyah yìí kalẹ̀. Ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé nígbà tí Jibrīl bá mú wahyi wá fún un, ní gbogbo ìgbà tí Jibrīl bá sọ āyah kan, Òjíṣẹ́ Allāhu máa ń tún un sọ pẹ̀lú rẹ̀, nítorí ìtara ńlá rẹ̀ láti há al-Ƙur’ān mọ́.

Nítorí náà, Allāhu tọ́ ọ sí ọ̀nà tó rọrùn jù tí kò sì ní ṣòro fún un, kí ó má bàa rẹ̀. Ó wí pé: “Má ṣe gbé ahọ́n rẹ sókè nítorí kánjú láti kà á. Lóòótọ́, Ó jẹ́ Ojúṣe Wa láti kó o jọ àti láti jẹ́ kí o kà á,” ìyẹn ni pé, kí A kó o jọ sínú àyà rẹ, lẹ́yìn náà kí o kà á fún àwọn ènìyàn láìgbàgbé ohunkóhun nínú rẹ̀. “Nítorí náà, nígbà tí A bá ti kà á, tẹ̀lé kíkà rẹ̀. Lẹ́yìn náà, Ó jẹ́ Ojúṣe Wa láti ṣàlàyé rẹ̀.”

Nínú āyah yìí, Allāhu sọ pé: “Má ṣe kánjú pẹ̀lú al-Ƙur’ān kí wahyi rẹ̀ tó pé fún ọ,” ìyẹn ni pé, dákẹ́ kí o sì fetí sí i; nígbà tí áńgẹ́lì bá parí kíkà rẹ̀ fún ọ, kí o tó kà á lẹ́yìn rẹ̀. “Kí o sì wí pé: Olúwa mi, mú ìmọ̀ pọ̀ sí i fún mi,” ìyẹn ni pé, mú ìmọ̀ láti ọ̀dọ̀ Rẹ pọ̀ sí i fún mi. Ibn ʿUyaynah, kí Allāhu ṣàánú fún un, sọ pé: “Òjíṣẹ́ Allāhu ﷺ ń tẹ̀síwájú láti máa pọ̀ sí i nínú ìmọ̀ títí Allāhu Ọba Alágbára fi mú ẹ̀mí rẹ̀.” Nítorí náà, ḥadīth yìí wà pé: “Allāhu ń bá a lọ láti sọ wahyi kalẹ̀ fún Òjíṣẹ́ Rẹ̀, títí wahyi fi pọ̀ jù lọ ní ọjọ́ tí Òjíṣẹ́ Allāhu ﷺ kú.”

Ibn Mājah sọ pé: Abū Bakr ibn Abī Shaybah sọ fún wa pé, ʿAbdullāh ibn Numayr sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ Mūsā ibn ʿUbaydah, láti ọ̀dọ̀ Muḥammad ibn Thābit, láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, kí Allāhu yọ́nú sí i, pé ó sọ pé: Òjíṣẹ́ Allāhu máa ń wí pé: “Allāhu, jẹ́ kí ohun tí O ti kọ́ mi wúlò fún mi, kọ́ mi ní ohun tí yóò wúlò fún mi, mú ìmọ̀ pọ̀ sí i fún mi, gbogbo ìgbà sì ni ìyìn jẹ́ ti Allāhu.” Al-Tirmidhī tún gba a láti ọ̀dọ̀ Abū Kurayb, láti ọ̀dọ̀ ʿAbdullāh ibn Numayr, pẹ̀lú ọ̀nà ìgbàgbọ́ yìí. Ó sì sọ pé: “Ó jẹ́ ḥadīth àjèjì nípasẹ̀ ọ̀nà ìgbàgbọ́ yìí.”

Al-Bazzār sì gba a láti ọ̀dọ̀ ʿAmr ibn ʿAlī al-Fallās, láti ọ̀dọ̀ Abū ʿĀṣim, láti ọ̀dọ̀ Mūsā ibn ʿUbaydah, pẹ̀lú ọ̀nà ìgbàgbọ́ náà. Ó sì fi kún un ní ìparí pé: “Mo sì ń wá ààbò lọ́dọ̀ Allāhu kúrò lọ́wọ́ ipò àwọn ará Iná.”

Tafsīr al-Baghawī

“Allāhu Ọba Òtítọ́ ga jùlọ” (فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ): Allāhu ga, Ó sì mọ́ kúrò lọ́wọ́ ìkọ̀sílẹ̀ àwọn aláìgbàgbọ́ àti ohun tí àwọn abọ̀rìṣà ń sọ.

“Má sì ṣe kánjú pẹ̀lú al-Ƙur’ān” (وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ): Ó ń tọ́ka sí Anábì ﷺ. Nígbà tí Jibrīl bá ń sọ al-Ƙur’ān kalẹ̀ fún un, ó máa ń yára ka á pẹ̀lú Jibrīl kí Jibrīl tó parí gbogbo ohun tí ó fẹ́ kà, nítorí ó bẹ̀rù pé kí ọ̀rọ̀ náà má bàa yọ kúrò lọ́kàn rẹ̀ tàbí kí ó gbàgbé e. Nítorí náà, Allāhu kọ̀ fún un pé kó má ṣe bẹ́ẹ̀, Ó sì wí pé: “Má ṣe kánjú pẹ̀lú al-Ƙur’ān,” ìyẹn ni pé, má ṣe kánjú láti kà á, “kí wahyi rẹ̀ tó pé fún ọ,” ìyẹn ni pé, kí Jibrīl tó parí jíjíṣẹ́ rẹ̀. Ó jọ ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Má ṣe gbé ahọ́n rẹ sókè nítorí kánjú láti kà á” (Sūrah al-Qiyāmah 75:16).

Yaʿqūb kà á pé “naqḍī” (نَقْضِي), pẹ̀lú nūn tí a ṣí, ḍād tí a kà pẹ̀lú kasrah àti yā’ tí a ṣí, àti “waḥyahu” (وَحْيَهُ) pẹ̀lú fatḥah lórí ọ̀rọ̀ náà. Mujāhid àti Qatādah sọ pé ìtumọ̀ rẹ̀ ni: má ṣe ka á fún àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ, má sì ṣe kà á sí wọn títí ìtumọ̀ rẹ̀ yóò fi hàn kedere fún ọ.

“Kí o sì wí pé: Olúwa mi, mú ìmọ̀ pọ̀ sí i fún mi” (وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا), ìyẹn ni pé, ìmọ̀ nípa al-Ƙur’ān àti àwọn ìtumọ̀ rẹ̀. A tún sọ pé: mú ìmọ̀ mi pọ̀ sí i ju ohun tí O ti kọ́ mi lọ. Nígbà tí Ibn Masʿūd bá ka āyah yìí, ó máa ń sọ pé: “Allāhu, Olúwa mi, mú ìmọ̀, ìgbàgbọ́ àti ìdánilójú pọ̀ sí i fún mi.”