Молба за зголемување на знаењето

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

Откако ги спомена Своите одредби за возвратот на Своите робови и Своите верски заповеди, кои ги објавил во Својата Книга, а кои се последица на Неговата власт, Возвишениот рече: „Па, Возвишен е Аллах“ — односно, Тој е над сѐ, возвишен и свет од секој недостаток и мана. „Владетелот“ — Оној чиј опис е владеењето, а сите созданија се Негови поданици; врз нив се спроведуваат одредбите на Владетелот, и предодредените и законодавните. „Вистинскиот“ значи дека Неговото постоење, владеење и совршенство се вистинити. Атрибутите на совршенството навистина му припаѓаат само на Владетелот на величественоста.

Меѓу нив е и владеењето: иако некои од созданијата понекогаш владеат над некои нешта, нивното владеење е ограничено и минливо, па престанува. А Господарот постојано е Владетел, Живиот, Самоопстојниот, Величествениот, и Неговото владеење никогаш не престанува.

„И не брзај со Куранот пред да ти заврши неговата објава“ — односно, не брзај да ги повторуваш зборовите на Куранот додека Џибрил ти ги чита, туку почекај да заврши. Кога ќе заврши, тогаш читај го. Аллах ти гарантирал дека ќе го собере во твоите гради и дека ќе можеш да го читаш, како што Возвишениот рекол: „Не поместувај го јазикот свој за да побрзаш со него! Навистина, Наше е да го собереме и да го читаме.

А кога ќе го читаме, ти следи го читањето негово! Потоа, Наше е да го разјасниме“ (Ел-Кијаме, 16–19).

Бидејќи брзањето на Божјиот пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, да ја прифати објавата и да ѝ пристапи веднаш покажувало колку силно го сакал знаењето и колку бил желен за него, Аллах му наредил да бара од Него зголемување на знаењето. Знаењето е добро, а барањето повеќе добро е пожелно; тоа доаѓа од Аллах, а патот до него е трудољубивоста, копнежот по знаење, молењето кон Аллах, барањето помош од Него и чувството на целосна зависност од Него во секое време.

Од овој благороден ајет се извлекува поука за пристојноста при примањето знаење: оној што слуша треба да биде трпелив и да почека учителот да го заврши поврзаниот говор. Кога ќе заврши, може да праша ако има прашање, а не треба да брза со прашања и да го прекинува оној што го пренесува знаењето, бидејќи тоа може да доведе до лишување. И оној кому му се поставува прашање треба внимателно да го сослуша прашувачот и да ја разбере целта на прашањето пред да одговори, бидејќи тоа помага да се погоди точниот одговор.

Тефсир на имамот Ибн Касир

Зборовите на Возвишениот: „И не брзај со Куранот пред да ти заврши неговата објава“ се слични на Неговите зборови во сурата „Не! Се колнам во Денот на воскресението“: „Не поместувај го јазикот свој за да побрзаш со него! Навистина, Наше е да го собереме и да го читаме. А кога ќе го читаме, ти следи го читањето негово! Потоа, Наше е да го разјасниме“.

Во веродостојниот хадис од Ибн Аббас се наведува дека Божјиот пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, чувствувал голем напор при примањето на објавата, па ги поместувал усните. Тоа значи дека кога Џибрил му доаѓал со објавата, Пратеникот ги повторувал ајетите заедно со него веднаш штом Џибрил ќе ги изговорел, поради силната желба да го запамети Куранот. Тогаш Аллах Возвишениот го упатил кон она што му било полесно и полесно подносливо, за да не му биде тешко, па рекол: „Не поместувај го јазикот свој за да побрзаш со него!

Навистина, Наше е да го собереме и да го читаме“ — односно, да го собереме во твоите гради, а потоа да го читаш пред луѓето, без да заборавиш ништо од него. „А кога ќе го читаме, ти следи го читањето негово! Потоа, Наше е да го разјасниме.“

Во овој ајет рекол: „И не брзај со Куранот пред да ти заврши неговата објава“ — туку слушај внимателно; кога ангелот ќе заврши со читањето пред тебе, тогаш прочитај го по него. „И кажи: ‘Господару мој, зголеми ми го знаењето!’“ — односно, зголеми ми го знаењето од Тебе. Ибн Ујејне, Аллах да му се смилува, рекол: „Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, постојано добивал повеќе знаење сѐ додека Аллах Возвишениот не го усмртил.“

Затоа во хадисот се вели: „Аллах непрекинато му ја доставувал објавата на Својот пратеник, сѐ додека објавата не била најобемна на денот кога починал Божјиот пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем.“

Ибн Маџе рекол: Ни пренесе Ебу Бекр ибн Еби Шејбе, нему Абдуллах ибн Нумејр, од Муса ибн Убејде, од Мухаммед ибн Сабит, од Ебу Хурејре, Аллах нека биде задоволен со него, кој рекол: „Божјиот пратеник велеше: ‘Аллаху мој, направи ми корисно она на што си ме научил, научи ме на она што ќе ми користи, зголеми ми го знаењето и на секоја состојба Му припаѓа благодарноста на Аллах.’“ Овој хадис го забележал и Тирмизи од Ебу Курејб, од Абдуллах ибн Нумејр, со истиот синџир на пренесувачи. Тој рекол: „Овој хадис е непознат преку овој синџир.“

Ел-Беззар го пренел од Амр ибн Али ел-Феллас, од Ебу Асим, од Муса ибн Убејде, со истиот синџир, додавајќи на крајот: „И барам заштита кај Аллах од состојбата на жителите на Огнот.“ (Ел-Кијаме, 16–19.)

Тефсир на ал-Багави

„Па, Возвишен е Аллах, Владетелот Вистинскиот“ — Аллах е над она што го кажуваат оние што скршнуваат од вистината и над она што го тврдат многубошците.

„И не брзај со Куранот“ се однесува на Божјиот пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем. Кога Џибрил му ја објавувал објавата, тој брзал да чита заедно со него пред Џибрил да го заврши читањето што требало да го пренесе, плашејќи се дека ќе му избега или дека ќе го заборави. Аллах го забранил тоа, велејќи: „И не брзај со Куранот“ — односно, не брзај со неговото читање „пред да ти заврши неговата објава“, односно пред Џибрил да го заврши пренесувањето. Слично на тоа е зборот на Возвишениот: „Не поместувај го јазикот свој за да побрзаш со него“ (Ел-Кијаме, 16).

Ја’куб го прочитал „нукди“ со буквата нун со фатха, буквата дад со касра и буквата ја со фатха, а зборот „вахјаху“ во акузатив. Муџахид и Катада рекле дека значењето е: не го читај Куранот на своите другари и не им го диктирај додека не ти станат јасни неговите значења.

„И кажи: ‘Господару мој, зголеми ми го знаењето!’“ — односно, знаењето за Куранот и неговите значења. Според друго толкување, барај знаење покрај она што веќе си го научил. Кога Ибн Месуд го читаше овој ајет, велеше: „Аллаху мој, Господару, зголеми ми ги знаењето, иманот и убеденоста.“