Гыйлемне арттыру турында дога
رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا.
رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا
Аудионы йөкләп булмады. Соңрак кабатлап карагыз.
Аллаһу тәгалә затында вә сыйфатында мәхлуктан бөек булды, Ул һәрнәрсәгә хаклык белән хуҗа булды, Җәбраил вәхийне укып тәмам итмәстән элек, онытырмын дип укырга ашыкма. Ягъни фәрештә укыганда аның белән бергә укыма, бәлки тыңлап тор. Дәхи Раббым белемемне арттыр диген!
Формасы: «зидни» (زِدْنِي — миңа арттыр/өстә) боерык фигыле. Коръәндә Аллаһ Үзенең Пәйгамбәренә арттыруны сорарга боерган бердәнбер нәрсә — дини гыйлем (гыйлем).
Шәех Габдуррахман әс-Сәгъди тәфсире
Шәйх әс-Сәгъди болай дип яза: «Гыйлем — иң бөек нигъмәт. Кешенең Аллаһ, Аның дине һәм аятьләре турында файдалы гыйлеме никадәр күбрәк булса, аның тәкъвалыгы, зирәклеге һәм дәрәҗәсе шулкадәр арта».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибн Кәсир болай дип күрсәтә: «Мөхәммәд пәйгамбәр файдалы гыйлемен арттыруны даими сораган һәм файдасыз гыйлемнән саклавын Аллаһтан үтенгән».
Әл-Багави тәфсире
«…Аллаһ — һәр нәрсәдән бөек, Хаким, Хакыйкый…» Аллаһны инкяр итүчеләр танымаганга һәм мөшрикләр Аның турында сөйләгәнгә карамастан, Аллаһ бөек.
«…Коръәнне ашыктырып укыма…» Монда Җәбраил Коръән белән килгәндә, Пәйгамбәрнең Җәбраил үзе укырга теләгән нәрсәне укып бетергәнче үк укый башларга теләве күздә тотыла. Пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) берәр нәрсәне төшереп калдырудан яки онытудан куркып шулай эшләгән, ләкин Аллаһ Тәгалә аңа моны тыйган һәм: «…Коръәнне ашыктырып укыма…», ягъни аны укырга ашыкма, дигән.
«…сиңа аның вәхи ителүе тәмамланганчы…» ягъни Җәбраил аятьләрне җиткереп бетергәнче. Моңа охшаш аять: «Аның белән (Коръән белән) телеңне кыймылдатма…» («әл-Кыяма» сүрәсе, 16 нчы аять).
Ягъкуб «накды» («Без тәмамлыйбыз») сүзен нун хәрефен фәтхә белән, «дад» хәрефен кәсрә белән укыган, шулай ук «вахйәһү» («аның вәхи ителүе») сүзен укыган.
Мөҗәһид һәм Катадә: «Аны сәхабәләреңә өйрәтмә һәм мәгънәсе сиңа аңлатылганчы аларга укыма», — дигәннәр.
«…Һәм әйт: “Раббым, гыйлемемне арттыр!”» — ягъни Коръән һәм аның мәгънәләре аша. Бер фикергә күрә, бу — инде булган гыйлемгә тагын гыйлем өстәү. Ибн Мәсгуд бу аятьне укыганда: «Әй Аллаһ, иманымны һәм инануымны арттыр», — дип әйткән.
«Сүнән ибн Мәҗәһ»тә (№ 925) Умм Сәләмә тапшырганча, Пәйгамбәр иртәнге намаздан соң һәрвакыт: «Әй Аллаһ! Синнән файдалы гыйлем, хәерле ризык һәм кабул ителгән гамәл сорыйм!» — дип әйткән.