දැනුම වැඩි කර දෙන ලෙස කරන ප්‍රාර්ථනය

ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්

උත්තරීතර අල්ලාහ් තම ගැත්තන් සම්බන්ධයෙන් වන ප්‍රතිඵලමය විනිශ්චයත්, තම ග්‍රන්ථයෙහි පහළ කළ ආගමික අණපනත්මය විනිශ්චයත් සඳහන් කළේය. ඒ සියල්ල ඔහුගේ රාජ්‍යත්වයේ ප්‍රතිඵල අතරින් වේ. එබැවින් ඔහු මෙසේ පැවසීය: «අල්ලාහ් උත්තරීතර විය» — එනම්, සියලු අඩුපාඩු හා විපත්තිවලින් ඔහු උසස්, ශ්‍රේෂ්ඨ හා පිවිතුරු විය. «සැබෑ රජු» — රාජ්‍යත්වය ඔහුගේ ගුණාංගය වන අතර, සියලු මැවීම් ඔහුට අයත් දාසයෝය.

රාජ්‍යයේ නියතමය හා ආගමික නීතිමය තීන්දු ඔවුන් අතර ක්‍රියාත්මක වේ. «සැබෑ» යනු ඔහුගේ පැවැත්මත්, රාජ්‍යත්වයත්, පරිපූර්ණත්වයත් සැබෑ බවයි. පරිපූර්ණත්වයේ ගුණාංග සැබෑ ලෙස හිමි වන්නේ මහිමාන්විතයාට පමණි. එයට රාජ්‍යත්වය ද අයත්ය. වෙනත් මැවීම්වලට යම් කාලයකදී යම් දේවල් කෙරෙහි රාජ්‍යයක් හිමි වුවද, එය සීමාසහිත, අස්ථිර හා නැති වී යන රාජ්‍යයකි.

එහෙත් පරමාධිපතියාගේ රාජ්‍යය සදා නොනැසී පවතින, ජීවමාන, සියල්ල පවත්වාගෙන යන හා ශ්‍රේෂ්ඨ රාජ්‍යයකි.

«ඔබ වෙත ඔහුගේ දේව පණිවිඩය අවසන් කරනු ලබන්නට පෙර කුර්ආනය සම්බන්ධයෙන් ඉක්මන් නොවනු» යන්නෙහි අර්ථය: ජිබ්රීල් එය ඔබට කියවන විට කුර්ආනය ඉක්මනින් අල්ලා ගැනීමට හෝ ඔහු සමඟ කියවීමට ඉක්මන් නොවනු. ඔහු එය අවසන් කරන තුරු ඉවසනු. ඔහු අවසන් කළ පසු එය කියවනු. මන්ද, එය ඔබගේ හදවතෙහි රැස් කර තැබීමත්, ඔබට එය කියවීමට සැලැස්වීමත් අල්ලාහ් සහතික කර ඇත.

උත්තරීතරයා මෙසේ පැවසුවේය: «එය ඉක්මනින් ලබාගැනීම සඳහා නුඹ එය සමඟ නුඹේ දිව නොසොලවනු. සැබැවින්ම එය රැස් කිරීමත් එය කියවීමට සැලැස්වීමත් අපගේ වගකීමය. එබැවින් අප එය කියවූ විට එහි කියවීම අනුගමනය කරනු. පසුව එය පැහැදිලි කිරීමද අපගේ වගකීමය» (අල්-කියාමා 75:16–19).

නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාගේ වහී අල්ලා ගැනීමට ඇති උනන්දුව හා ඉක්මන් වීම, දැනුම කෙරෙහි ඔහුට තිබූ පූර්ණ ආදරයත් එය සොයා ගැනීමේ උනන්දුවත් පෙන්වූ බැවින්, අල්ලාහ් ඔහුට දැනුම වැඩි කර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටීමට අණ කළේය. දැනුම යහපතකි; යහපත බහුල කර ගැනීම අපේක්ෂිත දෙයකි. එය ලැබෙන්නේ අල්ලාහ්ගෙනි. ඒ වෙත යන මාර්ගය වන්නේ උත්සාහ කිරීම, දැනුම සඳහා ආශාව දැරීම, අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා සිටීම, ඔහුගේ උපකාරය පැතීම සහ සෑම විටම ඔහු මත යැපීමයි.

මෙම උතුම් ආයතනයෙන් දැනුම ලබාගැනීමේ ආචාරධර්මයද උගත හැකිය. දැනුමට සවන් දෙන තැනැත්තා, උගන්වන තැනැත්තා අඛණ්ඩව පවසාගෙන යන තම කථාව අවසන් කරන තුරු සන්සුන්ව ඉවසිය යුතුය. ඔහු අවසන් කළ පසු ප්‍රශ්නයක් තිබේ නම් විමසිය යුතුය. දැනුම ඉදිරිපත් කරන තැනැත්තාගේ කථාව මැද ප්‍රශ්න අසමින් හෝ එය කඩාකප්පල් කරමින් ඉක්මන් නොවිය යුතුය.

එසේ කිරීම අහිමි වීමට හේතුවක් වේ. එසේම, පිළිතුරු දෙන තැනැත්තාද ප්‍රශ්න කරන්නාගේ ප්‍රශ්නය හොඳින් අසා, පිළිතුරු දීමට පෙර ඔහුගේ අරමුණ වටහා ගත යුතුය. එය නිවැරදි පිළිතුරට ළඟා වීමට හේතුවකි.

ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්

«ඔබ වෙත ඔහුගේ දේව පණිවිඩය අවසන් කරනු ලබන්නට පෙර කුර්ආනය සම්බන්ධයෙන් ඉක්මන් නොවනු» යන ඔහුගේ ප්‍රකාශය, «එය ඉක්මනින් ලබාගැනීම සඳහා නුඹ එය සමඟ නුඹේ දිව නොසොලවනු. සැබැවින්ම එය රැස් කිරීමත් එය කියවීමට සැලැස්වීමත් අපගේ වගකීමය. එබැවින් අප එය කියවූ විට එහි කියවීම අනුගමනය කරනු. පසුව එය පැහැදිලි කිරීමද අපගේ වගකීමය» (අල්-කියාමා 75:16–19) යනුවෙන් «මම දිවුරුම් දෙමි නැවත නැඟිටුවනු ලබන දිනය මත» යන සූරාවේ සඳහන් ප්‍රකාශය හා සමානය.

ඉබ්නු අබ්බාස් (රළියල්ලාහු අන්හුමා) තුමාගෙන් සනාථව වාර්තා වී ඇත්තේ, වහී ලැබීමේදී අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන්ට දැඩි වෙහෙසක් ඇති වූ බවය. එවිට ඔහු තම දිව සොලවමින් සිටියේය. එබැවින් අල්ලාහ් මෙම ආයතනය පහළ කළේය. එනම්, ජිබ්රීල් වහී රැගෙන ඔහු වෙත පැමිණි විට, කුර්ආනය කටපාඩම් කරගැනීමට දැක්වූ දැඩි උනන්දුව නිසා ජිබ්රීල් ආයතනයක් පැවසූ සෑම විටම ඔහුද එය සමඟම පවසමින් සිටියේය.

එබැවින් ඔහුට දුෂ්කර නොවන ලෙස, ඔහුට පහසු හා සැහැල්ලු වන දෙය වෙත අල්ලාහ් ඔහුට මඟ පෙන්වීය. අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: «එය ඉක්මනින් ලබාගැනීම සඳහා නුඹ එය සමඟ නුඹේ දිව නොසොලවනු. සැබැවින්ම එය රැස් කිරීමත් එය කියවීමට සැලැස්වීමත් අපගේ වගකීමය» — එනම්, එය ඔබගේ හදවතෙහි රැස් කිරීමත්, එයින් කිසිවක් අමතක නොකර මිනිසුන්ට කියවීමත් අපගේ වගකීමය. «එබැවින් අප එය කියවූ විට එහි කියවීම අනුගමනය කරනු. පසුව එය පැහැදිලි කිරීමද අපගේ වගකීමය.»

මෙම ආයතනයෙහි «ඔබ වෙත ඔහුගේ දේව පණිවිඩය අවසන් කරනු ලබන්නට පෙර කුර්ආනය සම්බන්ධයෙන් ඉක්මන් නොවනු» යන්නෙහි අර්ථය මෙයයි: නිහඬව සවන් දෙන්න. මලක් ඔබට කියවීම අවසන් කළ පසු, එයට පසුව ඔබ එය කියවන්න. «මාගේ පරමාධිපතියාණනි, මට දැනුම වැඩි කරනු මැනව යි පවසනු» යනු, «ඔබ වෙතින් මට දැනුම වැඩි කරනු මැනව» යන්නයි. ඉබ්නු උයයිනා (රහ්මතුල්ලාහි අලයිහි) පැවසුවේ, අල්ලාහ් ඔහුව අත්පත් කරගන්නා තුරු නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා දැනුමෙන් වැඩිවෙමින් සිටි බවයි.

මේ නිසා හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ: «අල්ලාහ් තම දූතයා වෙත වහී අඛණ්ඩව එවීය; එබැවින් අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් අභාවප්‍රාප්ත වූ දිනයේ තරම් වහී කිසිදා වැඩි වී නොතිබුණි.»

ඉබ්නු මාජා මෙසේ පැවසීය: අබූ බක්ර් ඉබ්නු අබී ෂයිබා අපට වාර්තා කළේය; අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු නුමයිර් අපට වාර්තා කළේය; ඔහු මූසා ඉබ්නු උබයිදාගෙන්ද, ඔහු මුහම්මද් ඉබ්නු සාබිත්ගෙන්ද, ඔහු අබූ හුරයිරා (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමාගෙන්ද වාර්තා කළේය. ඔහු පැවසුවේ, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් මෙසේ පැවසීමට පුරුදුව සිටි බවය: «අල්ලාහුම්ම, ඔබ මට ඉගැන්වූ දේ මට ප්‍රයෝජනවත් කරනු මැනව; මට ප්‍රයෝජනවත් වන දේ මට උගන්වනු මැනව; මට දැනුම වැඩි කරනු මැනව. සෑම තත්ත්වයකදීම සියලු ප්‍රශංසා අල්ලාහ්ටමය.» තිර්මිදිද අබූ කුරයිබ් මාර්ගයෙන් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු නුමයිර්ගෙන් එය වාර්තා කළේය.

ඔහු පැවසුවේ: මෙම මාර්ගයෙන් එය අසාමාන්‍ය වාර්තාවකි. බස්සාර්ද අම්ර් ඉබ්නු අලී අල්-ෆල්ලස්ගෙන්, ඔහු අබූ ආසිම්ගෙන්, ඔහු මූසා ඉබ්නු උබයිදාගෙන් එය වාර්තා කළේය. එහි අවසානයට ඔහු මෙසේද එකතු කළේය: «නිරයේ වැසියන්ගේ තත්ත්වයෙන් මම අල්ලාහ්ගෙන් ආරක්ෂාව පතමි.»

අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්

«එබැවින් අල්ලාහ්, සැබෑ රජු, උත්තරීතර විය» — අල්ලාහ්ට අසත්‍ය අදහස් ආරෝපණය කරන අයගේ මිථ්‍යා අදහස්වලින්ද, බහුදේවවාදීන් පවසන දේවලින්ද ඔහු අතිශයින් උසස්ය.

«කුර්ආනය සම්බන්ධයෙන් ඉක්මන් නොවනු» යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාය. ජිබ්රීල් කුර්ආනය සමඟ ඔහු වෙත පහළ වූ විට, ජිබ්රීල් තම කියවීම අවසන් කිරීමට පෙරම ඔහු සමඟ ඉක්මනින් කියවීමට පටන්ගත්තේය. එසේ කළේ කුර්ආනය අමතක වී හෝ මගහැරී යනු ඇතැයි බිය වූ බැවිනි. එබැවින් අල්ලාහ් ඔහුට එසේ කිරීම තහනම් කර මෙසේ පැවසීය: «කුර්ආනය සම්බන්ධයෙන් ඉක්මන් නොවනු» — එනම්, එය කියවීමට ඉක්මන් නොවනු.

«ඔබ වෙත ඔහුගේ දේව පණිවිඩය අවසන් කරනු ලබන්නට පෙර» යනු, ජිබ්රීල් පණිවිඩය දැනුම් දීම අවසන් කිරීමට පෙරය. එයට සමාන වන්නේ උත්තරීතරයාගේ ප්‍රකාශයයි: «එය ඉක්මනින් ලබාගැනීම සඳහා නුඹ එය සමඟ නුඹේ දිව නොසොලවනු» (අල්-කියාමා 75:16).

යාඥූබ් «අපි අවසන් කරන තුරු» යන අර්ථයෙන් «نقضي» යනුවෙන්, නූන් අක්ෂරයට ෆත්හ්, දාද් අක්ෂරයට කස්ර සහ යා අක්ෂරයට ෆත්හ් යොදා කියවීය; «وحيه» යන පදය මන්සූබ් ලෙස කියවීය. මුජාහිද් සහ කතාදා පැවසුවේ, එහි අර්ථය «එහි අර්ථයන් ඔබට පැහැදිලි වන තුරු එය ඔබේ සහචරයන්ට කියවා නොදෙනු; ඔවුන්ට කියවා දීමටද නියම නොකරනු» යන්න බවයි.

«මාගේ පරමාධිපතියාණනි, මට දැනුම වැඩි කරනු මැනව යි පවසනු» යනු, කුර්ආනය සහ එහි අර්ථයන් සම්බන්ධ දැනුම වැඩි කරනු යන්නයි. තවත් මතයකට අනුව, ඔබ දැනටමත් මට ඉගැන්වූ දැනුමට අමතරව දැනුම වැඩි කරනු යන්නයි. ඉබ්නු මස්ඌද් මෙම ආයතනය කියවන විට මෙසේ පැවසීමට පුරුදුව සිටියේය: «අල්ලාහ්, මාගේ පරමාධිපතියාණනි, මට දැනුමත්, ඊමානයත්, නිශ්චිත විශ්වාසයත් වැඩි කරනු මැනව.»