අය්යූබ්ගේ දුක හා අල්ලාහ්ගේ කරුණාව

ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්

එනම්, අපගේ ගැත්තා හා අපගේ දූතයා වූ අය්යූබ් ගැන සිහිපත් කරන්න. ඔහුට ප්‍රශංසා කරමින්, ඔහුගේ ගෞරවය උසස් කරමින්, දැඩි පීඩාවකින් ඔහු පරීක්ෂා කළ අවස්ථාවේදී ඔහු ගැන සිහිපත් කරන්න. එවිට ඔහු ඉවසිලිවන්තව, අල්ලාහ්ගේ තීන්දුව පිළිගෙන සිටින අයෙකු බව දුටුවේය. එය මෙසේ විය: අල්ලාහ්ගෙන් වූ පරීක්ෂාවක් හා විමසීමක් ලෙස, ෂෛතාන් ඔහුගේ ශරීරය කෙරෙහි බලය පතුරුවා, ඔහුගේ ශරීරයට පිඹිණි.

එවිට ඔහුගේ ශරීරය විශාල වණවලින් පිරී ගියේය. ඔහු දිගු කලක් එසේම සිටියේය; ඔහුගේ පීඩාව තවත් දැඩි විය. ඔහුගේ පවුලේ අය මිය ගිය අතර, ඔහුගේ ධනයද අහිමි විය. එවිට ඔහු තම පරමාධිපතිට අයැද සිටියේය: “මාගේ පරමාධිපතියාණනි, සැබැවින්ම පීඩාව මා ස්පර්ශ කර ඇත.

ඔබ දයාවන්තයන්ගෙන් අතිශයින්ම දයාවන්තයාණෝය.” (අල්-අන්බියා: 83) ඔහු තම තත්ත්වය ගැන දන්වා, පීඩාව තමා වෙත උපරිමයෙන් පැමිණ ඇති බව ප්‍රකාශ කරමින් අල්ලාහ් වෙත ආයාචනා කළේය.

ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්

අල්ලාහ් අය්යූබ් (අලයිහිස්සලාම්) තුමාට තම ධනය, දරුවන් හා ශරීරය සම්බන්ධයෙන් අත් වූ පීඩාව ගැන මෙසේ සඳහන් කරයි. ඔහුට සතුන්, ගොවිබිම් හා වගාවන් බොහෝද, දරුවන් බොහෝද, සුවපහසු නිවාසද තිබිණි. ඒ සියල්ලෙන්ම ඔහු පරීක්ෂාවට ලක් කරනු ලැබූ අතර, අවසානයේ ඒ සියල්ල අහිමි විය. ඉන්පසු ඔහුගේ ශරීරය සම්බන්ධයෙන්ද පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලදී.

ඔහුගේ මුළු සිරුර පුරාම කුෂ්ඨ රෝගය ඇති වූ බව කියනු ලැබේ. ඔහුගේ සිත හා දිව හැර සුවයෙන් තිබූ කිසිවක් ඉතිරි නොවූ අතර, ඒ දෙකින් ඔහු අල්ලාහ්ව සිහි කළේය. අවසානයේ ඔහු අසල සිටීමටත් මිනිසුන් පිළිකුල් කළහ. නගරයේ එක් පැත්තක ඔහු තනි කරනු ලැබූ අතර, ඔහුට කරුණා කළ කිසිවකු ඉතිරි නොවීය.

ඔහුගේ බිරිඳ පමණක් ඔහුගේ කටයුතු බලාගත්තාය. ඇය අසරණ වූ බැවින්, ඔහු වෙනුවෙන් මිනිසුන්ට සේවය කරමින් සිටි බවද කියනු ලැබේ.

නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා මෙසේ පවසා ඇත: “මිනිසුන් අතරින් දැඩිම පීඩාවට ලක්වන්නේ නබිවරුන්ය. ඉන්පසු දැහැමියන්ය. ඉන්පසු ඔවුන්ට වඩා සමීපව සිටින අය, ඉන්පසු ඊළඟ අයයි.” තවත් හදීසයක මෙසේ සඳහන් වේ: “මිනිසෙකුගේ දහමට අනුව ඔහු පරීක්ෂාවට ලක් කරනු ලබයි.

ඔහුගේ දහම තුළ ස්ථිරත්වයක් තිබේ නම්, ඔහුගේ පීඩාව වැඩි කරනු ලැබේ.” අල්ලාහ්ගේ නබි අය්යූබ් (අලයිහිස්සලාම්) තුමා ඉවසීමේ අතිඋතුම් ආදර්ශයක් වූ අතර, ඉවසීම සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ නම උපමා ලෙස භාවිත කෙරේ.

යසීද් බින් මයිසරා මෙසේ පැවසීය: “අල්ලාහ් අය්යූබ් (අලයිහිස්සලාම්) තුමාගේ පවුල, ධනය හා දරුවන් අහිමි කරමින් ඔහුව පරීක්ෂාවට ලක් කළ විට, ඔහුට කිසිවක් ඉතිරි නොවීය. එවිට ඔහු අල්ලාහ්ව ඉතා අලංකාර ලෙස සිහි කර මෙසේ පැවසීය: ‘සියලු ස්වාමීන්ගේ ස්වාමියා වන ඔබට ප්‍රශංසා වේවා! ඔබ මට යහපත කළෙහිය. ඔබ මට ධනයත් දරුවන්ත් දුන්නෙහිය.

මගේ සිතේ කොටසක්වත් ඉතිරි නොවීය; ඒ සියල්ලටම ඒවා ඇතුළු වූහ. නමුත් ඔබ ඒ සියල්ල මගෙන් ඉවත් කර, මගේ සිත හිස් කළෙහිය. දැන් මා සහ ඔබ අතර කිසිවක් බාධාවක් නොවේ. මා කළ දේ ඉබ්ලීස් නම් මගේ සතුරා දැනගත්තේ නම්, ඔහු මට ඊර්ෂ්‍යා කරනු ඇත.’

ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘ඒ ගැන ඉබ්ලීස්ට දැඩි අප්‍රසාදයක් ඇති විය.’ අය්යූබ් (අලයිහිස්සලාම්) තුමා තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: ‘මාගේ ස්වාමීනි! ඔබ මට ධනයත් දරුවන්ත් දුන් විට, මා අසාධාරණයක් කළ නිසා මා ගැන පැමිණිලි කිරීමට කිසිවකු මගේ දොරකඩට පැමිණියේ නැත. ඔබ ඒ බව දන්නෙහිය.

මට ඇඳක් එළා දෙනු ලැබූ විට, මම එය අතහැර මටම මෙසේ කියාගත්තෙමි: “අහෝ මාගේ ආත්මය! ඔබ ඇඳන් මත වැතිරීමට මවනු ලැබුවේ නැත.” ඔබගේ සතුට සොයමින් මිස මම එය අතහැරියේ නැත.’” මෙය ඉබ්නු අබී හාතිම් වාර්තා කර ඇත.

වහ්බ් බින් මුනබ්බිහ්ගෙන් ඔහුගේ පුවත පිළිබඳ දිගු කතාවක් වාර්තා කර ඇත. ඉබ්නු ජරීර් හා ඉබ්නු අබී හාතිම් එය ඔහුගෙන් සම්බන්ධක දාමයක් සහිතව ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, පසුකාලීන තෆ්සීර් විද්වතුන් කිහිප දෙනෙක්ද එය සඳහන් කර ඇත. එහි අසාමාන්‍ය කරුණු ඇති අතර, දිග වැඩි නිසා අපි එය මෙහි අතහැරියෙමු.

ඔහු දිගු කාලයක් පීඩාවෙහි සිටි බව වාර්තා වී ඇත. එම දුආව කිරීමට ඔහුව යොමු කළ හේතුව සම්බන්ධයෙන් ඔවුහු වෙනස් මත දැරූහ. හසන් හා කතාදා මෙසේ පැවසූහ: “අය්යූබ් (අලයිහිස්සලාම්) තුමා වසර හතකුත් මාස කිහිපයකුත් පරීක්ෂාවට ලක්ව, බනූ ඉස්රායීල්වරුන්ගේ කසළ ගොඩක් මත වැතිර සිටියේය. සතුන් ඔහුගේ ශරීරය මත නිතර ගමන් කළහ.

පසුව අල්ලාහ් ඔහුගේ පීඩාව දුරු කළේය; ඔහුට මහත් ප්‍රතිඵලයක් ලබා දී, ඔහු ගැන අලංකාර ප්‍රශංසාවක් කළේය.” වහ්බ් බින් මුනබ්බිහ් මෙසේ පැවසීය: “ඔහු වසර තුනක් පීඩාවෙහි සිටියේය. එය වැඩි වූයේද නැත, අඩු වූයේද නැත.”

සුද්දී මෙසේ පැවසීය: “අය්යූබ්ගේ මස් ගැලවී වැටෙමින්, නහර හා අස්ථි පමණක් ඉතිරි විය. ඔහුගේ බිරිඳ ඔහු අසල රැඳී සිටිමින්, ඔහුට ආහාර ගෙන ආවාය. ඔහුගේ වේදනාව දිගු වූ විට ඇය ඔහුට මෙසේ කීවාය: ‘අය්යූබ්! ඔබගේ ස්වාමීන්ට දුආ කර, ඔබගේ පීඩාව දුරු කරන ලෙස ඉල්ලන්නේ නැත්තේ ඇයි?’

ඔහු මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය: ‘මම වසර හැත්තෑවක් සුවයෙන් ජීවත් වුණෙමි. එබැවින් අල්ලාහ් වෙනුවෙන් වසර හැත්තෑවක් ඉවසීම මට සුළු දෙයක්ද?’ ඇය එය දරාගත නොහැකිව පිටත්ව ගියාය. මිනිසුන්ට කුලියට වැඩ කර, උපයාගත් දේ ඔහු වෙත ගෙනැවිත් ඔහුට කෑම දුන්නාය.

ඉබ්ලීස් පලස්තීනයේ සිටි ඔහුගේ මිතුරන් වූ සහෝදරයන් දෙදෙනකු වෙත ගියේය. ඔවුන්ට මෙසේ කීවේය: ‘ඔබේ සහෝදර අය්යූබ්ට මෙවැනි මෙවැනි පීඩාවක් ඇති වී තිබේ. ඔහු බැලීමට ගොස්, ඔහුට සුවඳැති දේ රැගෙන යන්න. ඔහු එයින් පානය කළහොත් සුවය ලබනු ඇත.’

ඔවුහු ඔහු වෙත පැමිණියහ. ඔහු දෙස බැලූ විට හඬා වැටුණහ. ඔහු මෙසේ ඇසීය: ‘ඔබ දෙදෙනා කවුද?’ ඔවුහු මෙසේ කීහ: ‘අපි අහවලා සහ අහවලාය.’ ඔහු ඔවුන්ව පිළිගනිමින් මෙසේ පැවසීය: ‘පීඩාව ඇති විට මා අත්හැර නොයන අයව සාදරයෙන් පිළිගනිමි.’ ඔවුහු මෙසේ ඇසූහ: ‘අය්යූබ්!

ඔබ යම් දෙයක් රහසින් කර, වෙනත් දෙයක් ප්‍රසිද්ධියේ පෙන්වා තිබුණා විය හැකිද? ඒ නිසාද අල්ලාහ් ඔබව පරීක්ෂා කළේ?’ ඔහු අහස දෙසට හිස ඔසවා මෙසේ පැවසීය: ‘මා රහසින් කළ දෙයක් ප්‍රසිද්ධියේ වෙනස් ලෙස පෙන්වූ බව ඔහු දනීද? එසේ නොවේ. මා ඉවසන්නේද, නොඉවසන්නේද යන්න පරීක්ෂා කිරීමට මාගේ ස්වාමීන් මා පරීක්ෂාවට ලක් කළේය.’

ඔවුහු ඔහුට මෙසේ කීහ: ‘අය්යූබ්! අපේ සුවඳැති දේ පානය කරන්න. එවිට ඔබ සුවය ලබනු ඇත.’ ඔහු කෝපයට පත්ව මෙසේ පැවසීය: ‘අපිරිසිදු තැනැත්තා ඔබ දෙදෙනා වෙත පැමිණ, මෙය කරන්නැයි ඔබට අණ කළාද? ඔබගේ කතාවත්, ආහාරත්, පානයත් මට තහනම්ය.’ ඔවුහු ඔහු අසලින් නැගිට ගියහ.

ඔහුගේ බිරිඳ මිනිසුන්ට වැඩ කිරීමට පිටත්ව ගියාය. ඇය එක් පවුලකට පාන් පිළිස්සුවාය. එම පවුලේ දරුවා නිදා සිටි නිසා, ඔහු අවදි කිරීමට ඔවුහු අකමැති වූහ. එබැවින් ඔවුහු පාන් රොටිය ඇයට දුන්හ. ඇය එය අය්යූබ් වෙත ගෙන ආවාය. ඔහු එය හඳුනා නොගෙන මෙසේ ඇසීය: ‘ඔබ මට මීට පෙර මෙවැනි දෙයක් ගෙන ආවේ නැත.

අද ඔබට සිදුවූයේ කුමක්ද?’ ඇය සිදුවූ දේ ඔහුට කීවාය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘සමහරවිට දරුවා අවදි වී, පාන් රොටිය සොයා නොලැබීම නිසා තම පවුලේ අය ඉදිරියේ හඬමින් සිටිනවා විය හැකිය. ඔවුන් එයට වෙනත් කිසිවක් දුන්නත් ඔහු එය පිළිගන්නේ නැත.’

ඇය මෙසේ කීවාය: ‘අල්ලාහ් අය්යූබ්ට කරුණා කරත්වා!’ ඇය පාන් රොටිය ඔහුට දී ආපසු ගියාය.

ඉන්පසු ඉබ්ලීස් වෛද්‍යවරයකුගේ ස්වරූපයෙන් ඇය වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය: ‘ඔබේ සැමියාට දිගු කලක් රෝගය තිබේ. ඔහු සුවය ලැබීමට කැමති නම්, අහවල් ගෝත්‍රයේ පිළිමයේ නාමයෙන් මැස්සෙකු මරා එය පූජා කළ යුතුය. එවිට ඔහු සුවය ලබා, පසුව පසුතැවිලි වනු ඇත.’ ඇය ඒ කාරණය අය්යූබ්ට පැවසුවාය.

ඔහු මෙසේ කීවේය: ‘අපිරිසිදු තැනැත්තා ඔබ වෙත පැමිණ ඇත. මම සුවය ලැබුවහොත්, ඔබට කස පහර සියයක් දෙන බවට අල්ලාහ්ට මම භාර වෙමි.’ ඇය ඔහුට උපකාර කිරීම සඳහා පිටත්ව ගියාය. එවිට ඇයගෙන් ජීවනෝපාය මාර්ගය වසා දමන ලදී. ඇය යන කිසිම පවුලක් ඇයව සේවයට ගැනීමට කැමති නොවීය.

එය ඇයට දැඩි වූ විටත්, අය්යූබ්ට කෑම නොලැබේ යැයි බිය වූ විටත්, ඇය තම හිසකෙස්වලින් කොටසක් කපා, ප්‍රභූ පවුල්වල දැරියක වෙත විකුණුවාය. ඔවුහු ඇයට හොඳ ආහාර බොහෝ ප්‍රමාණයක් දුන්හ. ඇය ඒවා අය්යූබ් වෙත ගෙන ආවාය. ඔහු ඒවා හඳුනා නොගෙන මෙසේ ඇසීය: ‘ඔබට මෙය කොහෙන්ද?’

ඇය මෙසේ කීවාය: ‘මම මිනිසුන්ට වැඩ කළා. ඔවුන් මට ආහාර දුන්නා.’ ඔහු එයින් කෑවේය.

ඊළඟ දවසේ ඇය වැඩ සොයා පිටත්ව ගියත්, කිසිවක් සොයාගත නොහැකි විය. එවිට ඇය තම හිසකෙස්වලින් තවත් කොටසක් කපා, එම දැරියට විකුණුවාය. ඇය එම ආහාරයෙන් කොටසක් ඇයට දුන්නාය. ඇය එය අය්යූබ් වෙත ගෙන ආවාය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, මෙය කොහෙන්දැයි දැනගන්නා තුරු මම මෙය නොකමි.’

ඇය හිස් ආවරණය ඉවත් කළාය. ඇගේ හිස මුඩු කර ඇති බව දුටු ඔහු දැඩි ලෙස ශෝකයට පත් විය. එවිට ඔහු තම අතිමහත් වූ ස්වාමීන්ට දුආ කරමින් මෙසේ පැවසීය:

“මට පීඩාව ස්පර්ශ වී ඇත. තවද, ඔබ කරුණාවන්තයන් අතරින් අතිශය කරුණාවන්තයාය.”

ඉබ්නු අබී හාතිම් මෙසේ පැවසීය: “මගේ පියා අපට වාර්තා කළේය; මූසා බින් ඉස්මාඊල් අපට වාර්තා කළේය; හම්මාද් අපට වාර්තා කළේය; අබූ ඉම්රාන් අල්-ජව්නී, නව්ෆ් අල්-බිකාලීගෙන් වාර්තා කළේය. අය්යූබ්ට පීඩා කළ ෂයිතාන්ගේ නම ‘සව්ත්’ යැයි කියනු ලැබීය. අය්යූබ්ගේ බිරිඳ නිතරම ‘අල්ලාහ්ගෙන් දුආ කර සුවය ඉල්ලන්න’ යැයි ඔහුට පැවසුවාය. නමුත් ඔහු දුආ නොකළේය.

පසුව බනූ ඉස්රායීල්වරුන්ගෙන් පිරිසක් ඔහු අසලින් ගියහ. ඔවුන්ගෙන් කෙනෙක් අනෙකාට මෙසේ කීවේය: ‘ඔහුට මේ පීඩාව ඇති වූයේ ඔහු කළ මහත් පාපයක් නිසා මිස වෙනත් හේතුවක් නිසා නොවේ.’ එවිට ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘මාගේ ස්වාමීනි! මට පීඩාව ස්පර්ශ වී ඇත. තවද, ඔබ කරුණාවන්තයන් අතරින් අතිශය කරුණාවන්තයාය.’”

තවද, ඔහු මෙසේ වාර්තා කළේය: “මගේ පියා අපට වාර්තා කළේය; අබූ සලමා අපට වාර්තා කළේය; ජරීර් බින් හාසිම්, අබ්දුල්ලා බින් උබයිද් බින් උමයිර්ගෙන් වාර්තා කළේය. ඔහු මෙසේ කීවේය: අය්යූබ් (අලයිහිස්සලාම්) තුමාට සහෝදරයන් දෙදෙනෙක් සිටියහ. දිනක් ඔවුහු ඔහු වෙත පැමිණියහ. ඔහුගෙන් නිකුත් වූ දුර්ගන්ධය නිසා ඔහුට සමීප වීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය.

ඔවුහු දුර සිටගෙන, ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් අනෙකාට මෙසේ කීවේය: ‘අල්ලාහ් අය්යූබ් තුළ යහපතක් දැන සිටියේ නම්, ඔහුට මෙවැනි පීඩාවක් ලබා නොදෙනු ඇත.’ ඔවුන්ගේ ඒ වදනින් අය්යූබ්ට මෙතෙක් කිසිදා නොවූ තරම් දුකක් ඇති විය. ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘අල්ලාහ්! මා කුසගින්නෙන් සිටින කෙනෙකු සිටින බව දැන දැන, කිසිම රාත්‍රියක තෘප්තිමත්ව නිදා නොගත් බව ඔබ දන්නෙහි නම්, මට සත්‍යය තහවුරු කරනු මැනව.’

එවිට අහසින් තහවුරු කිරීමක් පැමිණි අතර, ඔවුහු දෙදෙනා එය ඇසූහ. ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘අල්ලාහ්! මා නිරුවත්ව සිටින කෙනෙකු සිටින බව දැන දැන, කමිස දෙකක් කිසිදා හිමි කරගෙන නොසිටි බව ඔබ දන්නෙහි නම්, මට සත්‍යය තහවුරු කරනු මැනව.’ එවිට අහසින් තහවුරු කිරීමක් පැමිණි අතර, ඔවුහු දෙදෙනා එය ඇසූහ.

ඉන්පසු ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘ඔබගේ බලයෙන් දිවුරා කියමි!’ ඉන්පසු ඔහු සජ්දා කර වැටී මෙසේ පැවසීය: ‘අල්ලාහ්! ඔබගේ බලයෙන් දිවුරා කියමි; ඔබ මාගෙන් මේ පීඩාව දුරු කරන තුරු මම හිස ඔසවන්නේ නැත.’ පීඩාව දුරු කරන තුරු ඔහු හිස ඔසවා නැත.”

ඉබ්නු අබී හාතිම් මෙය වෙනත් මාර්ගයකින් මර්ෆූ‘ ආකාරයටද, මෙයට සමාන ලෙස වාර්තා කර ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: “යූනුස් බින් අබ්දුල් අඅ්ලා අපට දැනුම් දුන්නේය; ඉබ්නු වහ්බ් අපට දැනුම් දුන්නේය; නාෆි බින් යසීද්, උකයිල්ගෙන්ද, ඔහු අස්-සුහ්රීගෙන්ද, ඔහු අනස් බින් මාලික්ගෙන්ද වාර්තා කළේය. අල්ලාහ්ගේ දූතයා (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූ බව ඔහු වාර්තා කළේය: ‘අල්ලාහ්ගේ නබි අය්යූබ්ගේ පීඩාව වසර දහඅටක් පැවතිණි. ඔහුගේ සමීප ඥාතීන් හා දුරස්ථ අය සියල්ලන්ම ඔහුව අත්හැරියහ.

ඔහුගේ ඉතා සමීප සහෝදරයන් දෙදෙනකු පමණක් ඉතිරි වූහ. ඔවුහු උදේ සවස ඔහු වෙත පැමිණියහ. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් තම සගයාට මෙසේ කීවේය: “අල්ලාහ්ගේ නාමයෙන්, අය්යූබ් මුළු ලෝකයේ කිසිවකු නොකළ පාපයක් කර ඇති බව ඔබ දන්නවාද?” ඔහුගේ සගයා මෙසේ ඇසීය: “ඒ කුමක්ද?”

ඔහු මෙසේ කීවේය: “වසර දහඅටක් පුරා අල්ලාහ් ඔහුට කරුණා කර, ඔහුගේ පීඩාව දුරු කළේ නැත.” ඔවුහු සවස ඔහු වෙත පැමිණි විට, එම පුද්ගලයාට ඒ කතාව ඔහුට නොකියා සිටීමට නොහැකි විය. අය්යූබ් (අලයිහිස්සලාම්) මෙසේ පැවසීය: “ඔබ කියන්නේ කුමක්දැයි මම නොදනිමි. නමුත් අල්ලාහ් දනී: මිනිසුන් දෙදෙනකු අතර වාදයක් ඇති වී ඔවුන් අල්ලාහ් සිහි කළහොත්, මම ආපසු මගේ නිවසට පැමිණ, අල්ලාහ් සිහි කළේ නිවැරදි කරුණක් වෙනුවෙන් පමණක් විය යුතුය යන අකමැත්තෙන්, ඔවුන් වෙනුවෙන් සමාව ඉල්ලා සිටියෙමි.”

ඔහු තම අවශ්‍යතාව ඉටු කරගැනීමට පිටතට යන විට, එය ඉටු කළ පසු ඔහුගේ බිරිඳ ඔහුගේ අතින් අල්ලාගෙන ඔහුට ගමන් කිරීමට උපකාර කළාය. දිනක් ඇය ප්‍රමාද වූ විට, අය්යූබ් සිටි ස්ථානයේදීම ඔහුට මෙසේ වහී එළිදරව් විය: “ඔබගේ පාදයෙන් පොළොවට පහර දෙන්න. මෙය නාන ජලය සඳහා සිසිල් ජලයත්, පානය සඳහා ජලයත්ය.”’” මෙම හදීසය මර්ෆූ‘ ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම ඉතා අසාමාන්‍යය.

ඉබ්නු අබී හාතිම් මෙසේ පැවසීය: “මගේ පියා අපට වාර්තා කළේය; මූසා බින් ඉස්මාඊල් අපට වාර්තා කළේය; හම්මාද් අපට වාර්තා කළේය; අලී බින් සයිද්, යූසුෆ් බින් මිහ්රාන් හරහා ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් වාර්තා කළේය. ඔහු මෙසේ කීවේය: අල්ලාහ් ඔහුට පාරාදීසයෙන් වස්ත්‍රයක් ඇන්දවීය. අය්යූබ් පැත්තකට ගොස් එහි වාඩි විය. ඔහුගේ බිරිඳ පැමිණි විට, ඔහුව හඳුනාගත නොහැකිව මෙසේ ඇසුවාය: ‘අහෝ අල්ලාහ්ගේ සේවකයා!

මෙහි සිටි පීඩාවට පත් තැනැත්තා කොහේ ගියේද? බල්ලන් හෝ වෘකයන් ඔහුව රැගෙන ගියා විය හැකිය.’ ඇය ඔහු සමඟ ටික වේලාවක් කතා කළාය. එවිට ඔහු මෙසේ කීවේය: ‘ඔබට විනාශය අත්වේවා! මම අය්යූබ්ය.’ ඇය මෙසේ කීවාය: ‘අහෝ අල්ලාහ්ගේ සේවකයා! ඔබ මට විහිළු කරනවාද?’

ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘ඔබට විනාශය අත්වේවා! මම අය්යූබ්ය. අල්ලාහ් මගේ ශරීරය මට නැවත ලබා දී ඇත.’” ඉබ්නු අබ්බාස් තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “ඔහුගේ ධනයත් දරුවනුත් නැවත ඔහුට ලබා දෙන ලදී; එපමණක් නොව, ඒවාට සමාන තවත් ප්‍රමාණයක්ද ලැබිණි.”

වහ්බ් බින් මුනබ්බිහ් මෙසේ පැවසීය: “අල්ලාහ් අය්යූබ්ට වහී එළිදරව් කරමින් මෙසේ පැවසීය: ‘මම ඔබගේ පවුලත් ධනයත් නැවත ඔබට ලබා දී, ඒවාට සමාන තවත් දේද දුනිමි. මේ ජලයෙන් ස්නානය කරන්න; එහි ඔබට සුවය ඇත. ඔබගේ සහකාරිය වෙනුවෙන් පූජාවක් කරන්න, ඔවුන් වෙනුවෙන් සමාව ඉල්ලන්න. මන්ද, ඔවුහු ඔබ සම්බන්ධයෙන් මාගේ අණට විරුද්ධ වූහ.’” මෙය ඉබ්නු අබී හාතිම් වාර්තා කර ඇත.

තවද, ඔහු මෙසේ වාර්තා කළේය: “අබූ සර්‘ආ අපට වාර්තා කළේය; අම්ර් බින් මර්සූක් අපට වාර්තා කළේය; හම්මාම්, කතාදාගෙන්ද, ඔහු අන්-නද්ර් බින් අනස්ගෙන්ද, ඔහු බෂීර් බින් නුහයික්ගෙන්ද, ඔහු අබූ හුරයිරාගෙන්ද වාර්තා කළේය. නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමා මෙසේ පැවසූ බව ඔහු වාර්තා කළේය: ‘අල්ලාහ් අය්යූබ්ට සුවය ලබා දුන් විට, ඔහු මත රන් පළඟැටියන් වස්සවනු ලැබීය. ඔහු ඒවා අතින් ගෙන තම වස්ත්‍රය තුළ දමන්නට විය.’ ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘එවිට ඔහුට කියනු ලැබීය: “අය්යූබ්!

ඔබට සෑහීමක් නැද්ද?” ඔහු මෙසේ පිළිතුරු දුන්නේය: “මාගේ ස්වාමීනි! ඔබගේ කරුණාවෙන් සෑහීමකට පත්වන්නේ කවුද?”’” මෙහි මුල් හදීසය සහීහ් දෙකෙහිම ඇත. එය වෙනත් ස්ථානයකදී පැමිණෙනු ඇත.

“ඇය ඔහුව එම පිරිස වෙත ගෙන යන්න. ඇය පිටත්ව ගොස් ඔවුන්ගේ පියගැටපෙළට ළඟා වූ විට, ඔවුන්ගේ බැටළුවෙක් ඇයට පහර දුන්නේය. ඇය මෙසේ කීවාය: ‘වැරදි කළ අය්යූබ්ට විනාශය අත්වේවා!’ ඇය ඉහළට නැග ගිය විට, දරුවා අවදි වී පාන් රොටිය ඉල්ලා තම පවුලේ අය වෙනුවෙන් හඬමින් සිටිනු ඇය දුටුවාය. තවද ඔහු මෙසේ පැවසීය...”

අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්

මහිමාන්විත හා උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ ප්‍රකාශය: “අයියූබ් තම රබ්ගෙන් ආයාචනා කළ අවස්ථාවද සිහි කරන්න.” එනම්, ඔහු තම රබ්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. වහ්බ් බින් මුනබ්බිහ් මෙසේ පැවසීය: අලෙයිහිස් සලාම් වන අයියූබ් රෝම ජාතිකයෙකි. ඔහු අයියූබ් බින් අමූස් බින් රාසිහ් බින් රූම් බින් ඊස් බින් ඉස්හාක් බින් ඉබ්‍රාහීම්ය.

ඔහුගේ මව හාරාන්ගේ පුත් ලූත්ගේ දරුවන්ගෙන් වූවාය. අල්ලාහ් ඔහුව තෝරාගෙන නබිවරයකු බවට පත් කර, මෙලොව සම්පත් ඔහුට බහුල කළේය. ඔහුට ෂාම් දේශයේ බත්නියා ප්‍රදේශයම හිමි විය; එහි තැනිතලා සහ කඳුකර සියල්ලම ඔහු සතු විය. එහි ගවයන්, ඔටුවන්, බැටළුවන්, අශ්වයන් සහ කොටළුවන් ඇතුළු සියලු වර්ගවල ධනයෙන්, උපකරණ හා සංඛ්‍යාව අතින් ඔහුට වඩා ශ්‍රේෂ්ඨ කිසිවකුට නොතිබූ තරම් විය.

ඔහුට අක්කර පන්සියයක් තිබූ අතර, ඒවාට සේවය කළ දාසයන් පන්සියයක්ද සිටියහ. එක් එක් දාසයාට බිරිඳක්, දරුවෙක් සහ ධනයක් තිබුණි. එක් එක් අක්කරයට අවශ්‍ය උපකරණ ප්‍රවාහනයට කොටළු දෙනක්ද විය; එක් කොටළු දෙනකට පැටවුන් දෙදෙනෙක්, තුන්දෙනෙක්, හතරදෙනෙක්, පස්දෙනෙක් හෝ ඊටත් වැඩි ගණනක් සිටියහ. අල්ලාහ්, පිරිමින්ගෙන්ද කාන්තාවන්ගෙන්ද යුතු පවුලක් සහ දරුවන් ඔහුට දායාද කර තිබිණි.

ඔහු යහපත්, දේවභයැති, දුප්පතුන් කෙරෙහි දයානුකම්පිත අයෙකි. ඔහු දුප්පතුන්ට ආහාර දුන්නේය; වැන්දඹුවන් සහ අනාථයන් රැකබලා ගත්තේය; අමුත්තන්ට ගෞරව කළේය; මඟියන්ට උපකාර කළේය. අල්ලාහ්ගේ نعمت [අනුග්‍රහ] සඳහා ඔහු කෘතඥ වූ අතර, අල්ලාහ්ට අයත් යුතුකම් ඉටු කළේය. ඔහු සතුව තිබූ මෙලොව ධනය නිසා අල්ලාහ්ගේ කටයුතුවලින් නොසැලකිලිමත් වී, අහංකාරයෙන් හා අමතකවීමෙන් ධනවතුන්ට සිදුවන දේවල් ඔහුගෙන් ලබාගැනීමට අල්ලාහ්ගේ සතුරා වන ඉබ්ලීස්ට ඉඩ නොදුන්නේය.

ඔහු සමඟ ඔහු කෙරෙහි විශ්වාස කර ඔහුව සත්‍ය කළ පුද්ගලයෝ තිදෙනෙක් සිටියහ. යමන් වැසියකු වූ එක් අයෙකුගේ නම යකීන්ය; අනෙක් දෙදෙනා ඔහුගේ නගරයේ අය වූ අතර, එක් අයෙකුගේ නම යල්ලද්ද, අනෙකාගේ නම සාෆර්ද විය. ඔවුහු මධ්‍ය වයසේ වූහ. අල්ලාහ් ඊසා අලෙයිහිස් සලාම් උසස් කළ තෙක් ඉබ්ලීස්ට අහස්වල කිසිදු ස්ථානයකට යාමෙන් බාධා නොවීය.

ඔහු කැමති තැනක අහස්වල රැඳී සිටියේය. ඊසා උසස් කළ පසු අහස් හතරකින් ඔහුට බාධා කෙරිණි. මුහම්මද් සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම් එවනු ලැබූ විට, ඉතිරිව තිබූ අහස් තුනෙන්ද ඔහුට බාධා කෙරිණි. අල්ලාහ් අයියූබ් ගැන සඳහන් කර ඔහුට ප්‍රශංසා කළ අවස්ථාවේදී, අයියූබ් වෙනුවෙන් මලායිකාවරුන් සලාතය කියමින් සිටින බව ඉබ්ලීස්ට ඇසිණි.

එවිට ඔහු තුළ දුෂ්ටකම සහ ඊර්ෂ්‍යාව ඉස්මතු විය. ඔහු වේගයෙන් ඉහළට නැඟ, තමන් නිතර රැඳී සිටි ස්වර්ගීය ස්ථානයේ නැවතී මෙසේ කීවේය: “මාගේ ඉලාහ්! ඔබේ ගැත්තා අයියූබ්ගේ තත්ත්වය ගැන විමසා බැලුවෙමි. ඔබ ඔහුට අනුග්‍රහ කළ විට ඔහු ඔබට කෘතඥ වූද, සුවය දුන් විට ඔබට ප්‍රශංසා කළද ගැත්තෙකු බව දුටුවෙමි.

ඔබ ඔහුට දුන් දේ ඉවත් කර ඔහුව පරීක්ෂා කළහොත්, ඔහු දැන් සිටින කෘතඥතාවයෙන් හා ඔබට කරන නමස්කාරයෙන් වෙනස් වී, ඔබට අවනත වීමෙන් ඉවත් වනු ඇත.”

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “යන්න; ඔහුගේ ධනය සම්බන්ධයෙන් මම නුඹට බලය දුන්නෙමි.” අල්ලාහ්ගේ සතුරා වන ඉබ්ලීස් පහළට පැන පොළොවට ආවේය. ඉන්පසු ජින්වරුන්ගේ බලවත් අයත් ෂයිතාන්වරුන්ගේ දඩබ්බරයන්ත් රැස්කර ඔවුන්ගෙන් මෙසේ විමසීය: “නුඹලාට ඇති බලය කුමක්ද? මන්ද, අයියූබ්ගේ ධනය සම්බන්ධයෙන් මට බලය දී ඇත.

මෙය මහා විපතකි; පිරිමින්ට ඉවසාගත නොහැකි පරීක්ෂාවකි.” ෂයිතාන්වරුන් අතර සිටි බලවත් ජින්වරයෙක් මෙසේ කීවේය: “මා කැමති වූ විට ගිනි සුළි කුණාටුවක් බවට පත්වී, මා හමුවන සියල්ල දවා දැමීමට තරම් බලය මට දී ඇත.” ඉබ්ලීස් ඔහුට මෙසේ කීවේය: “ඔටුවන් සහ ඔවුන් බලාගන්නා අය වෙත යන්න.” ඔහු ඔටුවන්ගේ හිස පහත් කර තණබිමේ සිටි මොහොතේ එහි ගියේය.

මිනිසුන්ට කිසිවක් දැනීමටත් පෙර පොළොව යටින් ගිනි සුළි කුණාටුවක් මතු විය. එයට සමීප වන කිසිවෙක් දැවී නොගොස් සිටිය නොහැකි විය. එය ඔටුවන් සහ ඔවුන්ගේ බලාගන්නන් දවා, අවසාන සත්වයා දක්වාම විනාශ කළේය.

ඉන්පසු අල්ලාහ්ගේ සතුරා වූ ඉබ්ලීස් අසු පිට සිටින, විරූපී පෙනුමක් ඇති පුද්ගලයකුගේ ස්වරූපයෙන් අයියූබ් වෙත පැමිණියේය. අයියූබ් සිටගෙන සලාතය කරමින් සිටිනු ඔහු දුටුවේය. ඔහු මෙසේ කීවේය: “අයියූබ්! ගින්නක් පැමිණ ඔබේ ඔටුවන් වටකර, ඔබ හැර ඔවුන් සමඟ සිටි සියල්ලන්ම දවා දැමුවා.”

අයියූබ් මෙසේ පැවසීය: “ඔවුන් මට දුන්නේද, ඔවුන් මගෙන් ගත්තේද අල්ලාහ්ය. මගේ ධනයත් මගේ ආත්මයත් විනාශ වීමට ඇති බව මම බොහෝ කලක සිට පිළිගෙන සිටිමි.” ඉබ්ලීස් මෙසේ කීවේය: “ඔබේ රබ් අහසින් ගින්නක් එවා ඒවා දවා දැමුවේය.” එවිට මිනිසුන් විස්මයට පත්වී, මෙය ගැන පුදුමයෙන් කතා කළහ.

ඔවුන්ගෙන් සමහරු, “අයියූබ් කිසිවක් නමස්කාර කළේ නැත; ඔහු මුළාවක සිටියේය” යැයි කීහ. තවත් සමහරු, “අයියූබ්ගේ ඉලාහ්ට යමක් කිරීමට බලය තිබුණා නම්, ඔහු එය වැළැක්විය යුතුය” යැයි කීහ. තවත් අය, “නැත, ඔහුගේ සතුරා ඔහුට අපහාස කර ඔහුගේ මිතුරාට ශෝකය ඇති කිරීමට එය කළේ ඔහුමය” යැයි කීහ.

අයියූබ් මෙසේ පැවසීය: “ඔහු මට දුන් විටද, මගෙන් ඉවත් කළ විටද සියලු ප්‍රශංසා අල්ලාහ්ටය. මම මගේ මවගේ කුසින් නිරුවත්ව පිටව ආවෙමි. නැවතත් නිරුවත්ව පසට යමි. අල්ලාහ් වෙත නැවත නැඟිටුවනු ලබන්නේද නිරුවත්වය. ඔහු ඔබට ණයට දුන් දෙයක් ඔබ භාරයට දුන් විට සතුටු වීමටත්, එම ණය ආපසු ගත් විට දුක් වීමටත් ඔබට අයිතියක් නැත.

අල්ලාහ් ඔබටත්, ඔහු ඔබට දුන් දේටත් වඩාත් සුදුසු හිමිකරුය. අහෝ ගැත්ත! ඔබ තුළ යහපතක් ඇති බව අල්ලාහ් දැන සිටියේ නම්, ඒ ආත්මයන් සමඟ ඔබේ ආත්මයත් ගෙන, ඔබත් ෂහීද්වරයකු කරනු ඇත. එහෙත් ඔබ තුළ අයහපතක් ඇති බව ඔහු දැන සිටි බැවින්, ඔහු ඔබව පසුවට තැබුවේය.”

ඉබ්ලීස් ලැජ්ජාවෙන් හා නින්දාවෙන් තම පිරිස වෙත ආපසු ගොස් ඔවුන්ගෙන් මෙසේ ඇසීය: “ඔබලාගේ බලය කුමක්ද? මන්ද, මට ඔහුගේ හදවතට කතා කිරීමට නොහැකි විය.” ෂයිතාන්වරුන්ගෙන් එක් බලවත් ජින්වරයෙක් මෙසේ කීවේය: “මට ඇති බලය අනුව, ප්‍රාණයක් ඇති කිසිවකුට නොඇසී නොසිටින, එය ඇසූ විට ඔහුගේ ආත්මය පිටතට පනින සේ කෑගැසීමට මට හැකිය.” ඉබ්ලීස් මෙසේ කීවේය: “එසේ නම් බැටළුවන් සහ ඔවුන්ගේ බලාගන්නන් වෙත යන්න.”

ඔහු එම රැළ මැදට ගොස් කෑගැසුවේය. එවිට බැටළුවන් සියල්ල මියගිය අය මෙන් බිම ඇදවැටුණහ; ඔවුන්ගේ බලාගන්නෝද මිය ගියහ. ඉන්පසු ඉබ්ලීස් එම රැළේ පාලකයකුගේ ස්වරූපයෙන් අයියූබ් වෙත පැමිණියේය. අයියූබ් සලාතය කරමින් සිටියේය. ඔහු පෙර කී දේම කී අතර, අයියූබ්ද පෙර මෙන් පිළිතුරු දුන්නේය.

ඉබ්ලීස් තම පිරිස වෙත ආපසු ගොස් මෙසේ ඇසීය: “මට අයියූබ්ගේ හදවතට කතා කිරීමට නොහැකි විය. ඔබලාගේ බලය කුමක්ද?” එක් බලවත් ජින්වරයෙක් මෙසේ කීවේය: “මට කැමති වූ විට, හමුවන සියල්ල උදුරාගෙන යන ප්‍රචණ්ඩ සුළඟක් බවට පත්වීමට බලය ඇත.” ඔහුට ඉබ්ලීස් මෙසේ කීවේය: “ගොවිතැන් කරන අය සහ වගාව වෙත යන්න.”

මිනිසුන්ට කිසිවක් දැනීමට පෙර ප්‍රචණ්ඩ සුළඟක් හමා, ඒ සියල්ල උදුරා දැමීය. එය කිසිදා එහි කිසිවක් නොතිබුණාක් මෙන් විය. ඉන්පසු ඉබ්ලීස්, ගොවිපළේ පාලකයකුගේ ස්වරූපයෙන්, සිටගෙන සලාතය කරමින් සිටි අයියූබ් වෙත පැමිණියේය. ඔහු පෙර කී දේම කී අතර, අයියූබ්ද පෙර මෙන් පිළිතුරු දුන්නේය.

ඔහුගේ ධනයෙන් යමක් විනාශ වූ සෑම විටම අයියූබ් අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා කළේය; ඔහුට අලංකාර ප්‍රශංසා කළේය; අල්ලාහ්ගේ තීරණය පිළිගෙන, පරීක්ෂාව ඉවසීමට තම සිත සූදානම් කළේය. අවසානයේ ඔහුට කිසිදු ධනයක් ඉතිරි නොවීය.

ඉබ්ලීස් තම ධනය විනාශ කර අවසන් කළ බව දුටු විට, ඔහු ඉහළට නැඟ මෙසේ කීවේය: “මාගේ ඉලාහ්! ඔබ ඔහුට දරුවන් දී ඇති නිසා, ඔබ ඔහුට ධනයත් නැවත දෙනු ඇතැයි අයියූබ් සිතයි. ඔහුගේ දරුවන් සම්බන්ධයෙන්ද මට බලය දෙනු මැනව. මෙය පිරිමින්ගේ හදවත්වලට ඉවසිය නොහැකි විපතකි.”

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “යන්න; ඔහුගේ දරුවන් සම්බන්ධයෙන් මම නුඹට බලය දුන්නෙමි.” අල්ලාහ්ගේ සතුරා පහළට පැන, අයියූබ්ගේ දරුවන් සිටි මාලිගාවට පැමිණියේය. ඔහු එය අත්තිවාරමෙන් බිඳ වැටෙන තෙක් සෙලවීය. ඉන්පසු එහි බිත්ති එකිනෙක ගැටෙන ලෙස කර, දැව හා ගල්වලින් ඔවුන්ට පහර දුන්නේය.

ඔවුන් විවිධ අයුරින් දුක්විඳීමට පත් කළ පසු, මාලිගාව ඔසවා පෙරළා දැමුවේය. එවිට ඔවුහු හිස පහළට සිටින සේ වැටුණහ.

ඉන්පසු ඉබ්ලීස්, ඔවුන්ට ප්‍රඥාව උගන්වා තිබූ ගුරුවරයාගේ ස්වරූපයෙන්, තුවාල වී මුහුණ පලුදු වී, රුධිරයත් මොළයත් ගලායමින් සිටි අයියූබ් වෙත පැමිණියේය. ඔහු මෙසේ දැන්වීය: “ඔබේ පුතුන්ට දඬුවම් දී ඔවුන් උඩුයටිකුරු කළ ආකාරය ඔබ දුටුවා නම්! ඔවුන් හිස පහළට සිට, රුධිරයත් මොළයත් ගලායමින් සිටියා. ඔවුන්ගේ බඩවල් ඉරා බඩවැල් විසිරී තිබූ ආකාරය දුටුවා නම්, ඔබේ හදවත බිඳී යනු ඇත.”

ඔහු මේ හා ඒ හා සමාන දේ නැවත නැවතත් කියමින් සිටි විට, අයියූබ්ගේ හදවත මෘදු විය. ඔහු හඬා, පස් අහුරක් ගෙන තම හිස මත තබා, “අහෝ, මගේ මව මා බිහි නොකළා නම්!” යැයි පැවසීය. ඉබ්ලීස් එම අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගෙන, අයියූබ්ගේ අසහනය පිළිබඳ පුවත රැගෙන, ඒ ගැන සතුටු වෙමින් ඉක්මනින් ඉහළට නැඟ ගියේය.

එහෙත් වැඩි වේලාවක් යාමට පෙර අයියූබ් සන්සුන් වී, තමා කළ දේ වටහාගෙන සමාව ඉල්ලා සිටියේය. ඔහුගේ මලායිකා මිතුරෝ ඔහුගේ පසුතැවීම සමඟ ඉහළට නැඟ ගියහ. ඔහුගේ පසුතැවීම අල්ලාහ් වෙත ඉක්මනින් ළඟා විය; අල්ලාහ් ඒ ගැන වඩාත් දැනුවත්ය.

ඉබ්ලීස් නින්දිතව සිටගෙන මෙසේ කීවේය: “මාගේ ඉලාහ්! අයියූබ්ට ධනයත් දරුවනුත් අහිමි වීම පහසු වී ඇත්තේ, ඔබ ඔහුගේ ජීවිතය ඔහුට ඉතිරි කර ඇති බැවිනි. ඔබ ඔහුට ධනයත් දරුවනුත් නැවත දෙන බව ඔහු දකියි. ඔහුගේ ශරීරය සම්බන්ධයෙන් මට බලය දෙනු මැනව.”

මහිමාන්විත හා උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “යන්න; ඔහුගේ ශරීරය සම්බන්ධයෙන් මම නුඹට බලය දුන්නෙමි. එහෙත් ඔහුගේ දිවට හෝ හදවතට නුඹට බලයක් නැත.” අල්ලාහ් ඔහු ගැන වඩාත් දැනුවත් විය. ඔහුට ප්‍රතිලාභය මහත් කර, ඉවසන්නන්ට ආදර්ශයක්ද, නමස්කාර කරන්නන්ට සිහිපත් කිරීමක්ද වන සේ, ඔහුට දයාවක් වශයෙන් පමණක් ඉබ්ලීස්ට එම බලය දුන්නේය; ඔවුන් වෙත කුමන පරීක්ෂාවක් පැමිණියත් ඉවසීමෙන් ආදර්ශය ගන්නටත්, ප්‍රතිලාභය අපේක්ෂා කරන්නටත්ය.

අල්ලාහ්ගේ සතුරා වේගයෙන් පහළට පැමිණි විට, අයියූබ් සුජූද් කරමින් සිටියේය. ඔහු හිස ඔසවන්නට පෙර ඉබ්ලීස් ඉක්මන් වී, ඔහුගේ මුහුණ ඉදිරිපසින් පැමිණ නාස්පුඩු තුළට හුස්මක් පිම්බේය. එයින් ඔහුගේ මුළු ශරීරයම ගිනි ඇවිළුණු සේ විය. හිස මුදුනේ සිට පාද දක්වා බැටළුවන්ගේ තනපුඩු වැනි ගෙඩි මතු විය.

ඔහුට කැසීමක් ඇති වූ නිසා, නියපොතුවලින් කසමින් ඒවා සියල්ල ගැලවී වැටෙන තෙක් කසුවේය. පසුව රළු ලොම් රෙදිවලින් කසමින් සම ඉරා දැමීය. ඉන්පසු මැටි භාණ්ඩ කැබලිවලින් සහ රළු ගල්වලින් කසමින් සිටියේය. අවසානයේ ඔහුගේ මස් කුණු වී, කැබලි වී, පැහැය වෙනස් වී දුර්ගන්ධයක් හමන්නට විය.

ගමේ මිනිස්සු ඔහුව පිටතට ගෙන ගොස් කුණු ගොඩක් මත තැබූහ. ඔහුට කුඩා මඩුවක් සාදා දුන්හ. ඔහුගේ බිරිඳ හැර සෙසු සියලු මැවීම් ඔහුව අත්හැරියේය. ඇය යූසුෆ්ගේ පුත් යාකූබ්ගේ පුත් අෆ්රාතිම්ගේ දියණිය වූ රහ්මාය. ඔහුට අවශ්‍ය දේ රැගෙන ඇය නිතර ඔහු වෙත ආවාය; ඔහු අසලම සිටියාය.

ඔහුගේ මිතුරන් වූ යකීන්, යල්ලද් සහ සාෆර් යන තිදෙනා, අල්ලාහ් ඔහුට පරීක්ෂාව එල්ල කළ බව දුටු විට, ඔහුගේ ආගම අත්නොහැර සිටියද ඔහුව සැක කර අත්හැර දැමූහ. පරීක්ෂාව දිගු වූ විට ඔවුහු ඔහු වෙත පැමිණ, ඔහුට තරවටු කරමින් හා දොස් කියමින් මෙසේ කීහ: “නුඹට දඬුවම් ලැබීමට හේතු වූ පාපයෙන් අල්ලාහ් වෙත පසුතැවී හැරෙන්න.” ඔවුන් සමඟ සිටියේ, වයසින් තරුණ වූත් ඔහු කෙරෙහි විශ්වාස කර ඔහුව සත්‍ය කළත් තරුණයෙකි. ඔහු ඔවුන්ට මෙසේ කීවේය: “අහෝ මහලු පුරුෂයෙනි!

ඔබලා කතා කළා. ඔබලාගේ වයස නිසා කතා කිරීමට ඔබලාට මට වඩා සුදුසුකම තිබුණි. එහෙත් ඔබලා පැවසූ දේට වඩා යහපත් වචනයක්, ඔබලාගේ මතයට වඩා නිවැරදි අදහසක්, ඔබලා කළ දේට වඩා අලංකාර ක්‍රියාවක් ඔබලා අත්හැර දැමුවහුය. ඔබලා විස්තර කළ දේට වඩා අයියූබ්ට ඔබලා කෙරෙහි ඇති අයිතියත් බැඳීමත් උසස්ය.

අහෝ මහලු පුරුෂයෙනි! ඔබලා අයිතිය අහිමි කළේ කාගේ අයිතියක්ද, ඔබලා උල්ලංඝනය කළේ කාගේ ගෞරවයද, ඔබලා දොස් පවරමින් චෝදනා කළේ කවර පුද්ගලයකුටද යන්න ඔබලා දන්නවාද? අයියූබ් අල්ලාහ්ගේ නබිවරයකු බවත්, ඔබලා ජීවත්වන මේ දිනය දක්වා පොළොවේ වැසියන් අතරින් ඔහු අල්ලාහ් විසින් තෝරාගත් ශ්‍රේෂ්ඨතම පුද්ගලයා බවත් ඔබලා නොදන්නහුද? අල්ලාහ් ඔහුට තම අනුග්‍රහය දුන් දා සිට අද දක්වා, ඔහු යම් කටයුත්තකදී අල්ලාහ්ගේ අප්‍රසාදයට ලක් වූ බවට ඔබලා කිසිවක් දන්නේ නැත.

ඔහුට ගෞරවයක් ලෙස දුන් යමක් අල්ලාහ් ඔහුගෙන් ඉවත් කළ බවටද, ඔබලා සමඟ මෙතරම් කාලයක් සිටියදී අයියූබ් අල්ලාහ් ගැන අසත්‍යයක් පැවසූ බවටද ඔබලා දන්නේ නැත. පරීක්ෂාව නිසා ඔහු ඔබලා ඉදිරියේ පහත වැටී, ඔබලාගේ සිත්වල ඔහුගේ තත්ත්වය පහත් වී ඇත්නම්, අල්ලාහ් විශ්වාසවන්තයන්, සිද්දීක්වරුන්, ෂහීද්වරුන් සහ යහපත් අය පරීක්ෂා කරන බව ඔබලා දන්නහුය. ඔවුන්ට එල්ල වන පරීක්ෂාව ඔවුන් කෙරෙහි අල්ලාහ් කෝප වී ඇති බවට හෝ ඔවුන් ඔහුට පහත් බවට සාක්ෂියක් නොවේ. එය ඔවුන්ට ගෞරවයක් හා විශේෂ තෝරාගැනීමකි.

අයියූබ් ඔබලාගේ මිතුරකු ලෙස ඔබලා ආදරය කළ සහෝදරයකු පමණක් වුවද, පරීක්ෂාවකට ලක්ව සිටින විට ඔහු අත්හැර දැමීම, විපත නිසා ඔහුට නින්දා කිරීම, දුකෙන් හා ශෝකයෙන් සිටින ඔහු නොදන්නා දේකට දොස් පැවරීම, විචක්ෂණශීලී අයකුට සුදුසු නොවේ. එසේ නොව, ඔහුට අනුකම්පා කර, ඔහු සමඟ හඬා, ඔහු වෙනුවෙන් සමාව ඉල්ලා, ඔහුගේ ශෝකය ගැන දුක් වී, ඔහුගේ කටයුතුවල නිවැරදි මඟ ඔහුට පෙන්විය යුතුය. මෙය නොදන්නා තැනැත්තා විචක්ෂණශීලීද, මඟපෙන්වූවෙක්ද නොවේ. අහෝ මහලු පුරුෂයෙනි!

අල්ලාහ්ගේ මහත්භාවයත්, ඔහුගේ ගෞරවයත්, මරණය සිහි කිරීමත්, ඔබලාගේ දිව නිහඬ කර ඔබලාගේ හදවත් බිඳ දමන්නට ප්‍රමාණවත් නොවේද? අඩුපාඩුවක් හෝ ගොළුභාවයක් නිසා නොව, බිය නිසා නිහඬ වන අල්ලාහ්ගේ ගැත්තන් සිටින බව ඔබලා නොදන්නහුද? ඔවුහු කථික, වාග්චතුර, උතුම්, බුද්ධිමත් සහ අල්ලාහ් ගැන දැනුමැත්තෝය. එහෙත් අල්ලාහ්ගේ මහත්භාවය සිහි කරන විට ඔවුන්ගේ දිව නවතී, ඔවුන්ගේ සම කෙළින් වේ, ඔවුන්ගේ හදවත් බිඳී යයි, අල්ලාහ්ට ගෞරවයෙන් හා විශාලත්වය පිළිගැනීමෙන් ඔවුන්ගේ බුද්ධිය ව්‍යාකූල වේ.

එයින් සුවය ලැබූ විට ඔවුහු පිරිසිදු ක්‍රියාවන් කරමින් අල්ලාහ් වෙත ඉක්මන් වෙති. තමන්ව පව්කරුවන් සහ වැරදිකරුවන් අතරට ගණන් කරගනිති; එහෙත් ඔවුහු යහපත් හා නිර්දෝෂී අය වෙති. තමන්ව අඩුපාඩු සහ නොසැලකිලිමත්කම් ඇති අය අතරට ගණන් කරගනිති; එහෙත් ඔවුහු නුවණැති, ශක්තිමත් අය වෙති.”

අයියූබ් මෙසේ පැවසීය: “අල්ලාහ්, කුඩා දරුවාගේද වැඩිහිටියාගේද හදවතේ ප්‍රඥාව දයාවෙන් වගා කරයි. එය හදවතේ පැළ වූ විට, අල්ලාහ් එය දිවෙන් ප්‍රකාශ කරවයි. ප්‍රඥාව වයස හෝ මහලු බව නිසා හෝ දිගු අත්දැකීම් නිසා ඇති වන්නක් නොවේ. අල්ලාහ් ගැත්තකුට ළමා වියේදීම ප්‍රඥාව දුන් විට, ප්‍රඥාවන්තයන් අතර ඔහුගේ තත්ත්වය පහත නොවැටේ.

ඔහු තුළ අල්ලාහ්ගෙන් ලැබුණු ගෞරවයේ ආලෝකය ඔවුහු දකිති.” ඉන්පසු අයියූබ් ඔවුන්ගෙන් හැරී තම රබ් වෙත හැරී, උදව් ඉල්ලා, යටහත් පහත්ව මෙසේ කීවේය: “මාගේ රබ්! ඔබ මා මැව්වේ කුමකටද? ඔබ මා පිළිකුල් කළේ නම්, මා නොමැව්වා නම් කොතරම් හොඳද!

මා කළ පාපයත්, සිදු කළ ක්‍රියාවත් දැනගත්තා නම් කොතරම් හොඳද! එවිට ඔබේ උතුම් මුහුණ මා වෙතින් හැරවූයේ ඇයිදැයි දැනගත හැකිව තිබුණි. ඔබ මා මරණයට පත් කර, මගේ ගෞරවනීය මුතුන්මිත්තන් වෙත එක් කළා නම් කොතරම් අලංකාරද! මම ආගන්තුකයාට නිවසක්ද, දුප්පතාට නවාතැනක්ද, අනාථයාට භාරකරුවෙක්ද, වැන්දඹුවට ආරක්ෂකයෙක්ද නොවී සිටියාද?

මාගේ ඉලාහ්! මම ඔබේ ගැත්තාය. මම යහපතක් කළොත් එහි අනුග්‍රහය ඔබ සතුය. මම අයහපතක් කළොත් දඬුවම ඔබේ අතේය. ඔබ මා පරීක්ෂාවේ ඉලක්කයක්ද, විපතට පත්වන තැනැත්තෙක්ද කළෙහිය. මට පැමිණි විපතක් කන්දකට පැටවූයේ නම්, එය දරාගැනීමට කන්ද දුර්වල වනු ඇත.

එසේ නම් මගේ දුර්වලකම එය කෙසේ දරාගන්නද? ඔබේ තීරණය මා පහත් කළේය; ඔබේ බලය මා රෝගී කර, මගේ ශරීරය කෘශ කළේය. මාගේ රබ් මගේ පපුව තුළ ඇති ගෞරවය ඉවත් කර, ගැත්තකු තමන්වම ආරක්ෂා කරගන්නා ලෙස මාගේ දිව නිදහස් කළේ නම්, මට සුදුසු වූ සියල්ල මුවපුරා කියා, ඒ මොහොතේ ඔබ මට ඇති දුකෙන් සුවය දෙන්නේයැයි මම බලාපොරොත්තු වන්නෙමි. එහෙත් ඔබ මා අතහැර, මා වෙතින් උසස්ව සිටියෙහිය.

ඔබ මා දකින නමුත් මම ඔබ නොදකිමි; ඔබ මාගේ හඬ අසන නමුත් මම ඔබ නොඅසමි. ඔබ මා වෙත නොබලා මට අනුකම්පා නොකරන්නෙහිය; ඔබ මා වෙත ළං නොවන්නෙහිය; මට නිදහසට කරුණු ඉදිරිපත් කර, නිර්දෝෂීභාවය කියා, මා වෙනුවෙන් තර්ක කරන්නට ඔබ මට ළං කළේද නැත.”

අයියූබ් මෙසේ කියද්දී, ඔහු අසල සිටි ඔහුගේ මිතුරන්ට ඉහළින් වලාකුළක් පැමිණියේය. එය වේදනාකාරී දඬුවමක් යැයි ඔවුහු සිතූහ. එවිට හඬක් මෙසේ ඇසුණි: “අයියූබ්! අල්ලාහ්, මම දැන් නුඹ වෙත ළං වී සිටිමි යැයි කියයි. මම නුඹගෙන් ඈත්ව සිටියේ නැත.

නැඟිට, නුඹේ නිදහසට කරුණු ඉදිරිපත් කර, නුඹේ නිර්දෝෂීභාවය කියා, නුඹ වෙනුවෙන් තර්ක කර, නුඹේ පටි තද කරගන්න. හැකි නම්, තර්ක කරන බලවතකු ලෙස නැඟිට, බලවතකු සමඟ තර්ක කරන්න. මට විරුද්ධව තර්ක කළ හැක්කේ මා හා සමාන බලවතකුට පමණි. අයියූබ්!

නුඹේ සිත නුඹට නොලැබිය හැකි දෙයක් ගැන බලාපොරොත්තු දුන්නේය. නුඹේ බලයෙන් එවැනි දෙයක් ලබාගත නොහැක. පොළොව මවා එහි අත්තිවාරම තැබූ දවසේ, නුඹ මා වෙතින් කොහේ සිටියේද? එහි සීමාවන් දිගහැර තැබීමට නුඹ මා සමඟ සිටියාද? එහි ප්‍රමාණය මම කොපමණ කළේදැයි නුඹ දැන සිටියාද?

එහි පැති කුමක් මත තැබුවේදැයි නුඹ දන්නවාද? නුඹේ අවනතභාවයෙන් ජලය පොළොව දරාගත්තේද? නැතහොත් නුඹේ ප්‍රඥාවෙන් පොළොව ජලයට ආවරණයක් වූයේද? අහසේ ඉහළින් එල්ලී නොසිටින සේද, පහළින් කිසිදු ආධාරකයකින් එය දරා නොසිටින සේද, එය වහලක් ලෙස උසස් කළ දවසේ නුඹ මා වෙතින් කොහේ සිටියේද?

එහි ආලෝකය ක්‍රියාත්මක කරන්නට, එහි තරු ගමන් කරන්නට, නුඹේ නියමයෙන් එහි රාත්‍රිය හා දවාල වෙනස් වන්නට තරම් නුඹේ ප්‍රඥාව කොතැනද? ගංගා ගලා, මුහුදු සීමා කර තැබූ දවසේ නුඹ මා වෙතින් කොහේ සිටියේද? මුහුදේ රැළි එහි සීමාවල නවතා තැබුවේ නුඹේ බලයද? නැතහොත් නියමිත කාලය පැමිණි විට ගර්භාෂ විවෘත කළේ නුඹේ හැකියාවද?

පොළොව මතට ජලය වත්කර, උස් කඳු පිහිටුවූ දවසේ නුඹ මා වෙතින් කොහේ සිටියේද? ඒවා කුමක් මත පිහිටුවූයේදැයි නුඹ දන්නවාද? කුමන බරකින් ඒවා කිරා බැලුවේද? ඒවා දරාගත හැකි බාහුවක් නුඹට තිබේද? අහසින් වැස්සූ ජලය කොහෙන් ආවේදැයි නුඹ දන්නවාද?

වලාකුළු සෑදුවේ කුමකින්දැයි නුඹ දන්නවාද? හිම ගබඩා කොහේදැයි නුඹ දන්නවාද? හිම කැටවල කඳු කොහේද? රාත්‍රිය තුළ දවාල රැක තබන ගබඩාව කොහේද? සුළඟේ ගබඩාව කොහේද? ගස් කතා කරන්නේ කුමන භාෂාවකින්ද? මිනිසුන්ගේ ශරීර තුළ බුද්ධිය තැබුවේ කවුද?

ඇසීමේ හා දැකීමේ හැකියාවන් විවර කළේ කවුද? මලායිකාවරුන් ඔහුගේ රාජ්‍යයට යටත් කළේ කවුද? බලවතුන් ඔහුගේ බලයෙන් යටපත් කළේ කවුද? ඔහුගේ ප්‍රඥාවෙන් පෝෂණය බෙදා දුන්නේ කවුද?” මෙසේ අල්ලාහ් තම බලයේ සාක්ෂි බොහොමයක් අයියූබ්ට සඳහන් කළේය.

අයියූබ් මෙසේ පැවසීය: “මාගේ තත්ත්වය කුඩා විය; මාගේ දිව, බුද්ධිය සහ දැක්ම සියල්ලම අඩුවිය. මා මුහුණ දුන් මේ කටයුත්තට මගේ බලය දුර්වල විය. මාගේ ඉලාහ්! ඔබ සඳහන් කළ සියල්ල ඔබේ අත්කම් සහ ඔබේ ප්‍රඥාවෙන් කළ සැලසුම් බව මම දැන සිටියෙමි.

ඔබ කැමති නම් ඊටත් වඩා විශාල හා පුදුම දේ කළ හැකිය. කිසිවක් ඔබව අසමත් නොකරයි; කිසිදු රහසක් ඔබට සැඟවෙන්නේ නැත. එහෙත් විපත මට පැමිණි විට මම කතා කළෙමි; මාගේ දිව පාලනය කරගත නොහැකි විය. විපතම මා කතා කළේය. මට මේ පොළොව පැළී, මම එහි ගිලී, මාගේ රබ් අප්‍රසාදයට පත් කරන කිසිවක් නොකියා සිටියා නම් කොතරම් හොඳද!

එසේ නොව, මගේ අතිශය දුක්ඛිත පරීක්ෂාවේදී, ශෝකයෙන් මිය ගියා නම් කොතරම් හොඳද! මා කතා කළේ ඔබ මා නිදහස් කරනු ඇතැයි සිතාය; මා නිහඬ වූයේ ඔබ මට දයාව දක්වනු ඇතැයි සිතාය. මගෙන් වචනයක් වැරදී ගියේය; මම නැවත එය නොකරමි. මාගේ අත මාගේ මුඛය මත තබා, දිව හපාගෙන, මගේ කම්මුල පසට තැබුවෙමි.

අද මම ඔබෙන්ම ඔබ වෙත ආරක්ෂාව පතමි; දුෂ්කර පරීක්ෂාවෙන් ඔබ වෙත රැකවරණය පතමි—මට ආරක්ෂාව දෙන්න. ඔබේ දඬුවමෙන් ඔබ වෙත උදව් ඉල්ලමි—මට උදව් කරන්න. මාගේ කටයුත්තේදී ඔබගෙන් සහාය ඉල්ලමි—මට සහාය වන්න. ඔබ කෙරෙහි විශ්වාසය තබමි—මට ප්‍රමාණවත් වන්න.

ඔබ වෙත සරණ යමි—මාව ආරක්ෂා කරන්න. ඔබගෙන් සමාව ඉල්ලමි—මට සමාව දෙන්න. ඔබට අප්‍රසාදය ගෙන දෙන කිසිවක් මම නැවත නොකරමි.”

අල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “අයියූබ්! මාගේ දැනුම නුඹ සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක වී ඇත; මාගේ දයාව මාගේ කෝපයට පෙර ගොස් ඇත. මම නුඹට සමාව දුනිමි. නුඹේ පවුලත්, නුඹේ ධනයත්, ඒවාට සමාන තවත් දේත් නුඹට නැවත දුනිමි. නුඹ මැවූ අයට ලකුණක්ද, පරීක්ෂාවට ලක්වූවන්ට ආදර්ශයක්ද, ඉවසන්නන්ට සැනසිල්ලක්ද වනු පිණිසය.

නුඹේ පාදයෙන් පොළොවට පහර දෙන්න. මෙය සිසිල් ස්නානයක් සහ පානයකි; එහි නුඹට සුවය ඇත. නුඹේ මිතුරන් වෙනුවෙන්ද පූජාවක් සමීප කර, ඔවුන් වෙනුවෙන් සමාව ඉල්ලන්න. මන්ද, ඔවුහු නුඹ සම්බන්ධයෙන් මට අකීකරු වූහ.”

අයියූබ් තම පාදයෙන් පොළොවට පහර දුන් විට, ඔහු වෙනුවෙන් උල්පතක් මතු විය. ඔහු එයට බැස ස්නානය කළේය. එවිට අල්ලාහ් ඔහුට තිබූ සියලු පරීක්ෂා ඉවත් කළේය. ඉන්පසු ඔහු පිටතට පැමිණ හිඳගත්තේය. ඔහුගේ බිරිඳ ඔහු සිටි යහන සොයමින් ආ නමුත් ඔහුව නොදුටුවාය.

ඇය වියරු වූ කෙනෙකු මෙන් නැඟිට, තැනින් තැන යමින් මෙසේ පැවසුවාය: “අහෝ අල්ලාහ්ගේ ගැත්තාණෙනි! මෙහි සිටි, පරීක්ෂාවට ලක්වූ පුද්ගලයා ගැන ඔබට යම් තොරතුරක් තිබේද?” ඔහු ඇයට මෙසේ ඇසීය: “ඔහුව දුටුවොත් ඔබට හඳුනාගත හැකිද?” ඇය කීවාය: “එසේ නොවීමට හේතුවක් නැත.

මම ඔහුව හඳුනාගන්නේ නැද්ද?” ඔහු සිනාසී, “මම ඔහුයි” යැයි කීවේය. ඔහුගේ සිනහවෙන් ඇය ඔහුව හඳුනාගෙන ඔහුව වැළඳගත්තාය. ඉබ්නු අබ්බාස් මෙසේ පැවසීය: “අබ්දුල්ලාහ්ගේ ආත්මය කාගේ අතෙහි තිබේද, ඒ අල්ලාහ් මත දිවුරමි! ඔවුන්ගේ සියලු ධනයත් දරුවන්ත් ඔවුන් වෙත නැවත පැමිණෙන තෙක් ඇය ඔහුව වැළඳගෙන සිටීමෙන් වෙන් වූයේ නැත.”

මෙය අල්ලාහ්ගේ ප්‍රකාශයයි: “අයියූබ් තම රබ්ගෙන් ආයාචනා කළ අවස්ථාව: ‘විපත මා ස්පර්ශ කර ඇත.’” ඔහු ආයාචනා කළ කාලය, “විපත මා ස්පර්ශ කර ඇත” යැයි කීමට හේතු වූ කාරණය සහ ඔහුගේ පරීක්ෂාවේ කාලය පිළිබඳව විද්වතුන් අතර මතභේද ඇත.

ඉබ්නු ෂිහාබ්, අනස්ගෙන් වාර්තා කරන්නේ ඔහු එය නබිතුමා වෙත උපුටා දක්වා මෙසේ පැවසූ බවයි: “අයියූබ් ඔහුගේ පරීක්ෂාවේ අටළොස් වසරක් ගත කළේය.” වහ්බ් මෙසේ පැවසීය: “අයියූබ් පරීක්ෂාවේ වසර තුනක් සිටියේය; එයට දිනක්වත් වැඩි නොවීය.” කඅබ් මෙසේ පැවසීය: “අයියූබ් ඔහුගේ පරීක්ෂාවේ වසර හතක්, මාස හතක් සහ දින හතක් සිටියේය.” හසන් මෙසේ පැවසීය: “අයියූබ්, ඉස්රායීල් දරුවන්ට අයත් කුණු ගොඩක, කසළ ගොඩක් මත, වසර හතක් හා මාස කිහිපයක් වැතිර සිටියේය.

සතුන් ඔහු මත ගමන් කළහ. ඔහු අසලට පැමිණියේ, ඔහු සමඟ අවංකව ඉවසූ රහ්මා හැර වෙන කිසිවකු නොවේ. ඇය ඔහුට ආහාර ගෙන ආවාය. ඔහු අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා කළ විට ඇයද ඔහු සමඟ අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා කළාය. ඒ තත්ත්වයේදීම අයියූබ් අල්ලාහ්ව සිහි කිරීමෙන්ද, ඔහුගේ පරීක්ෂාව ඉවසීමෙන්ද නතර නොවීය.”

ඉබ්ලීස් හඬ නඟා කෑගසා, පොළොවේ සෑම ප්‍රදේශයකින්ම තම සේනාව රැස් කළේය. ඔවුහු රැස් වූ විට ඔහුට මෙසේ කීහ: “ඔබේ දුක කුමක්ද?” ඔහු කීවේය: “ධනයක් හෝ දරුවකු හෝ ඉතිරි නොකර, මම මේ ගැත්තාට සියලු දේ අහිමි කළෙමි. එහෙත් ඔහු තව තවත් ඉවසිලිවන්ත විය.

ඉන්පසු ඔහුගේ ශරීරය සම්බන්ධයෙන් මට බලය දුන් නිසා, ඔහු තුවාලවලින් පිරුණු, කුණු ගොඩක් මත වැතිර සිටින පුද්ගලයකු බවට පත් කළෙමි. ඔහු ළඟට යන්නේ ඔහුගේ බිරිඳ පමණි. ඔහු සම්බන්ධයෙන් මට උදව් කරන ලෙස ඔබලාගෙන් ඉල්ලා සිටියෙමි.” ඔවුහු ඔහුගෙන් මෙසේ ඇසූහ: “පෙර සිටි අය විනාශ කිරීමට ඔබ භාවිත කළ උපක්‍රමය කොහිද?”

ඔහු කීවේය: “අයියූබ් සම්බන්ධයෙන් ඒ සියල්ල අසාර්ථක විය. මට උපදෙස් දෙන්න.” ඔවුහු මෙසේ කීහ: “ඔබ ආදම්ව ස්වර්ගයෙන් පිට කළේ කුමන මාර්ගයෙන්ද?” ඔහු කීවේය: “ඔහුගේ බිරිඳ හරහා.” ඔවුහු මෙසේ කීහ: “එසේ නම් අයියූබ් සම්බන්ධයෙන් ඔහුගේ බිරිඳ හරහා කටයුතු කරන්න.

ඔහුට ඇයට අකීකරු විය නොහැක. ඔහු වෙත ළඟා වන්නේ ඇය පමණි.” ඔහු කීවේය: “ඔබ නිවැරදිය.”

ඔහු පිටත්ව ගොස්, ඇය දානයක් දෙමින් සිටි විට ඇය වෙත පැමිණියේය. මිනිසකුගේ ස්වරූපයෙන් පෙනී සිට ඔහු මෙසේ ඇසීය: “අල්ලාහ්ගේ දාසිය! ඔබේ ස්වාමිපුරුෂයා කොහේද?” ඇය කීවාය: “ඔහු එතැනයි; ඔහුගේ තුවාල කසමින් සිටිනවා. සතුන් ඔහුගේ ශරීරය මත ගමන් කරනවා.”

ඇය අසහනය ප්‍රකාශ කරන වචනයක් කියා ඇතැයි සිතා, ඔහු එයින් බලාපොරොත්තු ඇති කරගත්තේය. ඔහු ඇයට රහසින් කතා කර, ඔවුන්ට පෙර තිබූ අනුග්‍රහයන් සහ ධනය සිහිපත් කළේය. අයියූබ්ගේ සුන්දරත්වය හා තරුණ වයස, ඔහු දැන් සිටින දුක්ඛිත තත්ත්වය, සහ එය කිසිදා අවසන් නොවන බවද ඇයට සිහිපත් කළේය. හසන් මෙසේ පැවසීය: “ඇය කෑගැසුවාය.

ඇය කෑගසන විට ඇය අසහනයට පත් වී ඇති බව ඔහු දැනගත්තේය.” ඔහු ඇය වෙත කුඩා එළු පැටවකු ගෙනැවිත් මෙසේ කීවේය: “අයියූබ් මෙය මට මරා දුන්නොත්, ඔහු සුවපත් වනු ඇත.”

ඇය කෑගසමින් අයියූබ් වෙත පැමිණ මෙසේ කීවාය: “අයියූබ්! ඔබේ රබ් ඔබට තව කොපමණ කාලයක් දඬුවම් කරයිද? ධනය කොහේද? දරුවන් කොහේද? මිතුරන් කොහේද? ඔබේ ලස්සන පැහැය කොහේද? ඔබේ ශරීරය කොහේද? මේ එළු පැටවා මරා දමා නිදහස් වන්න.” අයියූබ් මෙසේ කීවේය: “අල්ලාහ්ගේ සතුරා ඔබ වෙත පැමිණ, ඔබව පෙළඹුවේය.

අහෝ ඔබට විපතක් වේවා! ඔබ දැන් හඬන ධනය, දරුවන් සහ සෞඛ්‍යය මට දුන්නේ කවුද?” ඇය කීවාය: “අල්ලාහ්.” ඔහු ඇසීය: “අපි ඒවායින් කොපමණ කාලයක් ප්‍රයෝජන ලැබුවාද?” ඇය කීවාය: “වසර අසූවක්.” ඔහු ඇසීය: “අපි පරීක්ෂාවට ලක්වී කොපමණ කාලයක් ගතවුණාද?”

ඇය කීවාය: “වසර හතක් හා මාස කිහිපයක්.” ඔහු මෙසේ කීවේය: “අහෝ ඔබට විපතක් වේවා! සුවපහසුවෙන් වසර අසූවක් ගත කළාක් මෙන්, පරීක්ෂාවේදීත් වසර අසූවක් ඉවසීමට ඔබට නොහැකිද? අල්ලාහ් මට සුවය දුන්නොත්, මම ඔබට කස පහර සියයක් දෙමි. අල්ලාහ් නොවන කෙනකු වෙනුවෙන් මට මරා දෙන්නැයි ඔබ කීවාය.

ඔබ මා වෙත ගෙන ආ ආහාරයත් පානයත්, ඔබ මෙසේ කී පසු, එයින් කිසිවක් රස බැලීම මට තහනම්ය. මා වෙතින් ඈත් වන්න; නැවත ඔබව මම නොදකිමි.” ඔහු ඇයව පලවා හැරියේය. ඇය ගියාය.

අයියූබ්, තමා ළඟ ආහාරයක් හෝ පානයක් හෝ මිතුරකු හෝ නැති බව දුටු විට, සුජූද් කරමින් ඇද වැටී මෙසේ කීවේය: “මාගේ රබ්! ‘විපත මා ස්පර්ශ කර ඇත. ඔබ දයාවන්තයන් අතරින් වඩාත් දයාවන්තයාය.’” එවිට ඔහුට මෙසේ කියන ලදී: “ඔබේ හිස ඔසවන්න; ඔබේ ආයාචනය පිළිගනු ලැබීය.

පාදයෙන් පහර දෙන්න.” ඔහු පාදයෙන් පහර දුන් විට උල්පතක් මතු විය. ඔහු එයින් ස්නානය කළේය. ඔහුගේ රෝගයෙන් පිටතින් පෙනෙන කිසිවක් ඉතිරි නොවී, සියල්ල වැටී ගියේය. ඔහුගේ තරුණ වයසත් සුන්දරත්වයත් පෙර තිබූවාට වඩා උසස් අයුරින් නැවත ලැබුණි.

ඉන්පසු ඔහු පාදයෙන් නැවත පහර දුන් විට තවත් උල්පතක් මතු විය. එයින් ඔහු පානය කළේය. ඔහුගේ අභ්‍යන්තරයේ තිබූ කිසිදු රෝගයක් ඉතිරි නොවී පිටතට ගියේය. ඔහු සුවපත් වී නැඟිට, ඇඳුමක්ද ලැබුවේය.

ඔහු වටපිට බැලූ විට, තමන්ට පෙර තිබූ පවුලෙන් හෝ ධනයෙන් කිසිවක් නොපෙනුණි. එහෙත් අල්ලාහ් ඒවා දෙගුණ කර තිබුණි. අල්ලාහ් මත දිවුරා කියමි, ඔහු ස්නානය කළ ජලය පවා, ඔහුගේ පපුව මත රන් පළඟැටියන් මෙන් විසිරී වැටුණු බව අපට පවසා ඇත. ඔහු ඒවා අතින් එකතු කළේය.

එවිට අල්ලාහ් ඔහුට මෙසේ හෙළි කළේය: “අයියූබ්! මම නුඹව පොහොසත් කළේ නැද්ද?” ඔහු කීවේය: “එසේය. එහෙත් මෙය ඔබේ ආශීර්වාදයයි; එයින් සෑහීමකට පත්වන්නේ කවුද?”

ඔහු පිටත්ව ගොස්, උස් ස්ථානයක හිඳගත්තේය. ඔහුගේ බිරිඳ මෙසේ කීවාය: “ඔහු මා පලවා හැරියේ නම්, ඔහුට කෑම දෙන්නේ කවුද? ඔහුට කුසගින්නේ මිය යන්නත්, අහිමි වී වන සතුන්ට ගොදුරු වන්නත් මම ඉඩදෙන්නද? නැවත ඔහු වෙත යන්නෙමි.” ඇය ආපසු ගිය විට, කුණු ගොඩවත්, පෙර පැවති තත්ත්වයවත් නොතිබුණි.

සියල්ල වෙනස් වී තිබිණි. ඇය පෙර කුණු ගොඩ තිබූ තැන වටේට ඇවිදිමින් හඬා වැටුණාය. මෙය අයියූබ් දුටුවේය. ඇය රන් ඇඳුමක් ඇඳ සිටි ඔහු වෙත පැමිණ ඔහු ගැන විමසීමට බිය වූවාය. අයියූබ් ඇය කැඳවා මෙසේ ඇසීය: “අල්ලාහ්ගේ දාසිය! ඔබට අවශ්‍ය කුමක්ද?”

ඇය හඬමින් මෙසේ කීවාය: “කුණු ගොඩ මත අත්හැර දමා සිටි, පරීක්ෂාවට ලක්වූ ඒ පුද්ගලයා සොයන්නට ආවෙමි. ඔහු නැතිවීද, කුමක් සිදුවීද කියා මම නොදනිමි.” අයියූබ් ඇසීය: “එය ඔබෙන් සිදුවූයේ කෙසේද?” ඇය හඬමින් කීවාය: “ඔහු මගේ ස්වාමිපුරුෂයාය.”

ඔහු ඇසීය: “ඔහුව දුටුවොත් හඳුනාගත හැකිද?” ඇය කීවාය: “ඔහුව දුටු කෙනකුට ඔහු හඳුනාගැනීමට නොහැකි වන්නේ කෙසේද?” ඇය ඔහු දෙස බලා සිටියේ, ඔහුට බියෙන් මෙනි. ඉන්පසු ඇය මෙසේ කීවාය: “ඔහු සුවපත් වී සිටි කාලයේ, අල්ලාහ්ගේ මැවීම් අතරින් ඔබට වඩා සමාන කිසිවකු නැත.”

ඔහු මෙසේ කීවේය: “මම අයියූබ්ය. ඔබ ඉබ්ලීස් වෙනුවෙන් මරා දෙන්නැයි මට කී තැනැත්තා මමයි. මම අල්ලාහ්ට අවනත වී, ෂයිතාන්ට අකීකරු වූයෙමි. අල්ලාහ්ට ප්‍රශංසා වේවා! ඔබ දකින දේ මට නැවත දුන්නේ ඔහුය.”

වහ්බ් මෙසේ පැවසීය: “අයියූබ් පරීක්ෂාවේ වසර තුනක් සිටියේය. ඉබ්ලීස් අයියූබ්ගෙන් පරාජය වී, ඔහුට කිසිවක් කිරීමට නොහැකි වූ විට, ඔහු අයියූබ්ගේ බිරිඳට මිනිසුන්ගේ පෙනුමට සමාන නොවූ, ශරීරයෙන් හා උසින් විශාල, අතිශය සුන්දර, දැකුම්කළු ස්වරූපයකින් පෙනී සිටියේය. මිනිසුන්ගේ වාහනවලට සමාන නොවූ, මහත් බව හා අලංකාරය ඇති වාහනයක ඔහු පැමිණියේය. ඔහු ඇයට මෙසේ ඇසීය: ‘පරීක්ෂාවට ලක්වූ මේ පුද්ගලයා වන අයියූබ්ගේ බිරිඳ ඔබද?’

ඇය කීවාය: ‘ඔව්.’ ඔහු ඇසීය: ‘ඔබ මා හඳුනනවාද?’ ඇය කීවාය: ‘නැත.’ ඔහු කීවේය: ‘මම පොළොවේ ඉලාහ් වෙමි. ඔබේ ස්වාමිපුරුෂයාට මෙසේ කළේ මමය. ඔහු අහසේ ඉලාහ්ගේ ගැත්තා බැවින්, ඔහු මාව අත්හැරියේය; එය මා කෝපයට පත් කළේය. ඔහු එක් වරක් මා ඉදිරියේ සුජූද් කළේ නම්, ඔබලා සතු වූ ධනයත් දරුවනුත් සියල්ල මම ඔහුටත් ඔබටත් නැවත ලබා දෙන්නෙමි.

ඒ සියල්ල මා ළඟ ඇත.’ ඉන්පසු ඔහු, ඇය හමු වූ මිටියාවතේ පතුලේ තිබූ ඒවා ඇයට පෙන්වීය.”

වහ්බ් මෙසේ කීවේය: “ඔහු ඇයට, ‘ඔබේ ස්වාමිපුරුෂයා අල්ලාහ්ගේ නාමය නොකියා ආහාරයක් කෑවොත්, ඔහුගේ පරීක්ෂාවෙන් සුවපත් වනු ඇත’ යැයි කී බවද මම අසා ඇත්තෙමි. අල්ලාහ් වඩාත් දන්නාය.” සමහර පොත්වල සඳහන් වන්නේ, ඉබ්ලීස් ඇයට මෙසේ කී බවයි: “මට එක් වරක් සුජූද් කරන්න. එවිට ඔබේ ධනයත් දරුවනුත් නැවත ඔබට ලබා දෙමි; ඔබේ ස්වාමිපුරුෂයාද සුවපත් කරමි.”

ඇය ආපසු අයියූබ් වෙත ගොස්, ඔහු කී දේ ඔහුට පැවසුවාය. ඔහු මෙසේ කීවේය: “අල්ලාහ්ගේ සතුරා ඔබ වෙත පැමිණ, ඔබේ ආගමෙන් ඔබව වළක්වා ගැනීමට පෙළඹවීය.” ඉන්පසු ඔහු ඇයට කස පහර සියයක් දීමට දිවුරුවේය. එවිට ඔහු මෙසේ කීවේය: “ඉබ්ලීස්, මාගේ ගෞරවය වන බිරිඳ මගින් සුජූද් කිරීමට ඇති ආශාවත්, ඇයත් මාත් කුෆ්ර් වෙත කැඳවීමත් නිසා, ‘විපත මා ස්පර්ශ කර ඇත.’”

ඉන්පසු මහිමාන්විත හා උත්තරීතර අල්ලාහ් අයියූබ්ගේ බිරිඳට, පරීක්ෂාවේදී ඔහු සමඟ ඉවසීමෙන් සිටීම නිසා දයාව දැක්වීය. ඇයට පහසු කර, අයියූබ්ගේ දිවුරුම ඉටු කිරීමටද කැමති විය. එබැවින් අල්ලාහ් ඔහුට, කුඩා අතු සියයක් ඇති අත්තක් ගෙන, “ඔබේ අතට අතු මිටියක් ගෙන එයින් පහර දෙන්න; දිවුරුම කඩ නොකරන්න” යැයි නියෝග කළේය. (සාද්: 44)

ඉබ්ලීස් පෙට්ටියක් සාදා එහි ඖෂධ තබා, මිනිසුන්ට ප්‍රතිකාර කරන අයකු ලෙස අයියූබ්ගේ බිරිඳ යන මාර්ගයේ හිඳගත් බවද වාර්තා වේ. අයියූබ්ගේ බිරිඳ ඔහු අසලින් ගමන් කළ විට, “මගේ රෝගියකු සිටිනවා; ඔබ ඔහුට ප්‍රතිකාර කරනවාද?” යැයි ඇසුවාය. ඔහු කීවේය: “ඔව්.

මට වෙන කිසිවක් අවශ්‍ය නැත; ඔහු සුව වූ පසු, ‘ඔබ මාව සුව කළා’ යැයි ඔහු පැවසීම පමණක් අවශ්‍යය.” ඇය මේ බව අයියූබ්ට කීවාය. ඔහු මෙසේ කීවේය: “ඒ ඉබ්ලීස්ය; ඔහු ඔබව රැවටුවේය.” අල්ලාහ් ඔහුව සුවපත් කළහොත් ඇයට කස පහර සියයක් දෙන බව ඔහු දිවුරුවේය.

වහ්බ් සහ වෙනත් අය මෙසේ පැවසූහ: අයියූබ්ගේ බිරිඳ මිනිසුන් වෙනුවෙන් වැඩ කර, ඔහුට ආහාර ගෙන ආවාය. ඔහුගේ පරීක්ෂාව දිගු වූ විට, මිනිසුන් ඇයගෙන් කලකිරී ඇයව වැඩට නොගත්හ. දිනක් ඔහුට කෑමට යමක් සොයාගැනීමට උත්සාහ කළ නමුත්, කිසිවක් සොයාගත නොහැකි විය. එබැවින් ඇය තම හිසකෙස්වලින් කොටසක් කපා, එය පාන් ගෙඩියකට විකුණා, එය ඔහු වෙත ගෙන ආවාය.

ඔහු ඇගෙන් මෙසේ ඇසීය: “ඔබේ හිසකෙස් කොටස කොහේද?” ඇය සිදු වූ දේ පැවසුවාය. එවිට ඔහු මෙසේ කීවේය: “විපත මා ස්පර්ශ කර ඇත.”

තවත් පිරිසක් මෙසේ පැවසූහ: පණුවන් ඔහුගේ හදවතටත් දිවටත් ළඟා වූ විට, අල්ලාහ්ව සිහි කිරීමෙන් හා සිතීමෙන් ඔහු නවතීදැයි බිය වූ නිසා ඔහු එසේ කීවේය.

හබීබ් බින් අබී සාබිත් මෙසේ පැවසීය: අයියූබ්ට විපත ඉවත් කරන ලෙස අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා සිටීමට පෙර කරුණු තුනක් සිදුවිය. පළමුව, ඔහුගේ පුවත දැනගත් මිතුරන් දෙදෙනෙක් ඔහු වෙත පැමිණියහ. ඔහුගේ ඇස් දෙක හැර වෙන කිසිවක් ඉතිරිව නොතිබුණි. ඔවුහු ඔහුගේ තත්ත්වය දැක මෙසේ කීහ: “ඔබට අල්ලාහ් ඉදිරියේ උසස් තත්ත්වයක් තිබුණේ නම්, මෙය ඔබට සිදු නොවනු ඇත.”

දෙවැනි කරුණ නම්, ඔහුගේ බිරිඳ ආහාරයක් ඉල්ලා, ඔහුට කෑමට යමක් නොමැති වූ විට, ඇය තම හිසකෙස් කපා එය විකුණා, ආහාරයක් ඔහු වෙත ගෙන ආවාය. තුන්වැනි කරුණ නම්, “ඔබ ‘ඔබයි මාව සුව කළේ’ යැයි කියන්නේ නම්, මම ඔබට ප්‍රතිකාර කරන්නෙමි” යැයි ඉබ්ලීස් කීමය.

තවත් අය මෙසේ පැවසූහ: ඔහුගේ බිරිඳ අනාචාරයේ යෙදුණායැයි ඉබ්ලීස් ඔහුට රහසින් කීවේය. එවිට ඔහු ඇගේ හිසකෙස් කපා දැමුවේය. එම අවස්ථාවේ ඔහුගේ ඉවසීම අවසන් විය. ඔහු අල්ලාහ්ගෙන් ඉල්ලා, ඇයට කස පහර සියයක් දෙන බවට දිවුරුවේය.

තවත් අය මෙසේ පැවසූහ: එහි අර්ථය නම්, සතුරන් ඔහුට අපහාස කිරීමෙන් විපත ඔහුට පැමිණීමය. ඔහුගේ පරීක්ෂාවේදී වඩාත් දුෂ්කර වූයේ කුමක්දැයි ඔහුගෙන් විමසූ විට, “සතුරන්ගේ අපහාසය” යැයි ඔහු පැවසූ බවද වාර්තා වී ඇත.

තවත් අය මෙසේ පැවසූහ: ඔහුගේ කලවායෙන් පණුවකු වැටුණු විට, ඔහු එය නැවත එම ස්ථානයට තබා, “කන්න; අල්ලාහ් මා ඔබේ ආහාරය බවට පත් කර ඇත” යැයි කීවේය. එවිට එය ඔහුව දෂ්ට කළේය. එහි වේදනාව, පණුවන්ගේ දෂ්ට කිරීම්වලින් ඔහු විඳි සියලු වේදනාවන්ට වඩා වැඩි විය.

“අල්ලාහ් ඔහුව ඉවසිලිවන්තයකු යැයි නම් කළේ නම්, ‘විපත මා ස්පර්ශ කර ඇත’ සහ ‘ෂයිතාන් මට දැඩි වෙහෙසත් දුකත් ඇති කළේය’ (සාද්: 41) යැයි කියමින් ඔහු පැමිණිල්ලත් අසහනයත් ප්‍රකාශ කළේ කෙසේද?” යැයි අසනු ලැබුවහොත්, මෙය පැමිණිල්ලක් නොව, ආයාචනයක් බව පිළිතුරු දෙනු ලැබේ. එයට සාක්ෂිය වන්නේ අල්ලාහ්ගේ “එවිට අපි ඔහුගේ ආයාචනයට පිළිතුරු දුන්නෙමු” යන ප්‍රකාශයයි. තවද, අසහනය යනු මැවීම් වෙත පැමිණිලි කිරීමයි.

එහෙත් මහිමාන්විත හා උත්තරීතර අල්ලාහ් වෙත පැමිණිලි කිරීම අසහනයක් හෝ ඉවසීම අත්හැරීමක් නොවේ. යාකූබ් මෙසේ පැවසූ පරිදි: “මගේ දුකත් ශෝකයත් මම අල්ලාහ් වෙත පමණක් කියා සිටිමි.” (යූසුෆ්: 86)

සුෆ්යාන් බින් උයයිනා මෙසේ පැවසීය: අල්ලාහ්ගේ තීරණය පිළිගෙන සිටියදී, කෙනකු මිනිසුන් ඉදිරියේ තම දුක ප්‍රකාශ කළද එය අසහනයක් නොවේ. ජිබ්රීල් නබි සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්ගේ රෝගී කාලයේදී ඔහු වෙත පැමිණ, “ඔබට දැනෙන්නේ කෙසේද?” යැයි ඇසූ විට, ඔහු, “මම දුකින් හා දැඩි පීඩාවෙන් සිටිමි” යැයි පැවසූ බව වාර්තා වී ඇත. ආයිෂා, “අහෝ, මගේ හිස!” යැයි කී විට, නබිතුමා, “නැත, මගේ හිස!” යැයි ඇයට කීවේය.

[පිටපතේ අවසානයේ ඇති අසම්බන්ධ වචන: අසාර්ථකව; අහස දෙසට; සියල්ල; දොස් පවරයි; රාත්‍රියෙන් දවාලේ ගබඩාව; හසන්; නැතහොත් එය මට තහනම්ය; කෙනෙකුගෙන්; මම ඇයව නොදකිමි; අල්ලාහ් ඔහුට සුවය දුන්නොත්; රහ්මා; අහෝ මහලු මිනිසා; අල්ලාහ් මත දිවුරා; සුවපත් වූ පසු.]