ස්වර්ගයේ ප්‍රශංසාව සහ කෘතඥතාව
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ، إِنَّ. رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِنْ، فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ، وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ.
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ
ශ්රව්යය පූරණය කළ නොහැකි විය. පසුව උත්සාහ කරන්න.
“අපගෙන් දුක පහ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසාය. නියත වශයෙන්ම අපගේ පරමාධිපති අතික්ෂමාශීලීය, මහා ගුණගරුකය. ඔහුගේ භාග්‍යයෙන් සදාතනික නිවහනෙහි අප පදිංචි කළේය. එහි අපට කිසිදු පරිශ්‍රමයක් ඇති නොවෙයි. තවද එහි අපට කිසිදු ආයාසයක් ද ඇති නොවෙයි.”
ස්වර්ග උයන්වලට පිවිසෙන විට ධර්මිෂ්ඨයන් විසින් කරන ප්‍රශංසාව සහ කෘතඥතා ප්‍රකාශය (හම්ද්) යි.
ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්
(“ඔහු අප පදිංචි කළේය”) එනම්, තාවකාලිකව නැවතී යන ගමනක් ලෙස නොව, ස්ථිරව පදිංචි වීමක් ලෙස අප එහි පදිංචි කළේය. (“සදාතනික නිවහන”) එනම්, පදිංචිය සදා පවතින නිවහනයි. එහි යහපත් දෑ අධික බැවින්, සතුට අඛණ්ඩව ලැබෙන බැවින් සහ අප්‍රිය දෑ ඉවත් වී ඇති බැවින්, එහි පදිංචි වීමට කැමැත්ත ඇති වන නිවහනයි. (“ඔහුගේ භාග්‍යයෙන්”) එනම්, අප කෙරෙහි වූ ඔහුගේ භාග්‍යයෙන් හා කරුණාවෙනි; අපගේ ක්‍රියාවන් නිසා නොවේ.
ඔහුගේ භාග්‍යය නොවන්නට අපට මේ තත්ත්වයට ළඟා විය නොහැකි වන්නට තිබුණි. (“එහි අපට කිසිදු පරිශ්‍රමයක් ඇති නොවෙයි; තවද එහි අපට කිසිදු ආයාසයක් ද ඇති නොවෙයි”) එනම්, ශරීරවලට හෝ හදවතට හා ශක්තීන්ට කිසිදු වෙහෙසක් නැත; බොහෝ සතුට භුක්ති විඳීමෙන් ද වෙහෙසක් නැත. මෙයින් පෙන්වන්නේ අල්ලාහ් ඔවුන්ගේ ශරීර පරිපූර්ණ ස්වභාවයකින් ඇති කර, මේ තත්ත්වයෙන් ඔවුන් සිටින පරිදි අඛණ්ඩ විවේකය සඳහා අවශ්‍ය දෑ සූදානම් කරන බවයි. එබැවින් ඔවුන්ට කිසිදු වෙහෙසක්, ආයාසයක්, කනස්සල්ලක් හෝ දුකක් ඇති නොවේ.
ඔවුන් ස්වර්ගයේ නිදා නොගන්නා බව ද මෙයින් පැහැදිලි වේ. මන්ද නින්දේ ප්‍රයෝජනය වෙහෙස නැති කර විවේකය ලබා දීම වන අතර, ස්වර්ගවාසීන්ගේ තත්ත්වය එයට වෙනස්ය. තවද නින්ද සුළු මරණයකි; ස්වර්ගවාසීහු මරණයට පත් නොවෙති. අල්ලාහ් තම අනුග්‍රහයෙන් හා කරුණාවෙන් අප ද ඔවුන් අතරට පත් කරත්වා.
ඔවුන්ගේ සතුට සම්පූර්ණ වී, ඔවුන්ගේ ප්‍රීතිය පරිපූර්ණ වූ විට, (“අපගෙන් දුක පහ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසා”) යැයි ඔවුහු පවසති. මෙය සෑම ආකාරයකම දුක ඇතුළත් කරයි. ඔවුන්ගේ සුන්දරත්වයේ හෝ ආහාර පානවල හෝ සතුටුවල හෝ ශරීරවල හෝ එහි සදාකාලිකව රැඳී සිටීමේ යම් අඩුවක් නිසා ඔවුන්ට දුක ඇති නොවේ. ඔවුහු තමන් දකින සතුටට වඩා වැඩි සතුටක් අපේක්ෂා නොකරන තත්ත්වයක සිටිති; එම සතුට සදාකාලයටම තව තවත් වැඩි වෙමින් පවතී.
(“නියත වශයෙන්ම අපගේ පරමාධිපති අතික්ෂමාශීලීය”) එනම්, අපගේ වැරදිවලට සමාව දුන් බැවිනි. (“මහා ගුණගරුකය”) එනම්, අපගේ යහපත් ක්‍රියාවන් පිළිගෙන ඒවාට බහුල ප්‍රතිඵල දුන් අතර, අපගේ ක්‍රියාවන්ට හෝ අපේක්ෂාවන්ට ළඟා නොවන තරම් දෑ තම භාග්‍යයෙන් අපට දුන් බැවිනි. ඔහුගේ සමාව නිසා ඔවුහු සියලු අයහපත් හා බිය උපදවන දෑවලින් ගැලවුණහ; ඔහුගේ කෘතගුණය හා භාග්‍යය නිසා කැමති හා ප්‍රියමනාප සියලු දෑ ඔවුන්ට ලැබුණි.
ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්
(“අපගෙන් දුක පහ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසා”) මෙහි දුක යනු බිය වන අයහපත පිළිබඳ බියයි. ඔහු එය අපගෙන් ඉවත් කර, මෙලොව හා පරලොව පිළිබඳ අප බිය වී පරෙස්සම් වූ කනස්සල්ලෙන් අපට සහනය දුන්නේය. අබ්දුර් රහ්මාන් ඉබ්නු සයිද් ඉබ්නු අස්ලම් තම පියාගෙන්, ඔහු ඉබ්නු උමර්ගෙන් වාර්තා කරයි: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: “ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් යනුවෙන් සාක්ෂි දරන අයට ඔවුන්ගේ සොහොන්වලදී හෝ නැවත නැගිටුවනු ලබන විටදී හුදෙකලා බියක් නැත. ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් යනුවෙන් සාක්ෂි දරන අය තම හිස්වලින් දූවිලි පිසදමමින්, ‘අපගෙන් දුක පහ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසා’ යැයි පවසනු මට පෙනෙනවාක් මෙනි.”
ඉබ්නු අබී හාතිම් එය ඔහුගේ වාර්තා මාර්ගයෙන් දක්වා ඇත. තබරානී මෙසේ පැවසීය: ජඅෆර් ඉබ්නු මුහම්මද් අල්-ෆුරියාබී අපට වාර්තා කළේය; යහ්යා ඉබ්නු මූසා අල්-මර්වසි අපට වාර්තා කළේය; සුලයිමාන් ඉබ්නු අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු වහ්බ් අල්-කූෆී, අබ්දුල් අසීස් ඉබ්නු හකීම්ගෙන්, ඔහු ඉබ්නු උමර්ගෙන් වාර්තා කළේය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: “ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් යනුවෙන් සාක්ෂි දරන අයට මරණයේදී හෝ ඔවුන්ගේ සොහොන්වලදී හෝ නැවත නැගිටුවනු ලබන විටදී හුදෙකලා බියක් නැත. ඔවුන්ගේ හිස්වලින් දූවිලි පිසදමමින්, ‘අපගෙන් දුක පහ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසා ය.
නියත වශයෙන්ම අපගේ පරමාධිපති අතික්ෂමාශීලීය, මහා ගුණගරුකය’ යැයි පවසන අයව, හඬ නැගුණු විට මම දකිනවාක් මෙනි.” ඉබ්නු අබ්බාස් සහ තවත් අය පැවසුවේ: ඔහු ඔවුන්ගේ බොහෝ පාපවලට සමාව දුන්නේය; ඔවුන්ගේ සුළු යහපත් ක්‍රියාවන්ට කෘතගුණ දැක්වීය.
(“ඔහුගේ භාග්‍යයෙන් අප සදාතනික නිවහනෙහි පදිංචි කළේය”) එනම්, අපගේ ක්‍රියාවන් එයට ප්‍රමාණවත් නොවූ නමුත්, ඔහුගේ භාග්‍යයෙන්, දායාදයෙන් හා කරුණාවෙන් මේ තත්ත්වයත් මේ වාසස්ථානයත් අපට ලබා දුන් ඔහුමය. සහීහ්හි තහවුරු වී ඇති පරිදි, අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: “ඔබ අතරින් කිසිවෙකුගේ ක්‍රියාව ඔහුව ස්වර්ගයට ඇතුළත් නොකරනු ඇත.” ඔවුහු, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, ඔබවත් නොවේද?” යැයි විමසූහ.
එතුමාණෝ ﷺ පිළිතුරු දුන්හ: “අල්ලාහ් තම කරුණාවෙන් හා භාග්‍යයෙන් මා ආවරණය කරන්නේ නම් මිස, මා ද නොවේ.”
(“එහි අපට කිසිදු පරිශ්‍රමයක් ඇති නොවෙයි; තවද එහි අපට කිසිදු ආයාසයක් ද ඇති නොවෙයි”) එනම්, එහි අපට කිසිදු දුෂ්කරතාවක් හෝ වෙහෙසක් ඇති නොවේ. “පරිශ්‍රමය” සහ “ආයාසය” යන දෙකම වෙහෙස යන අර්ථයෙන් භාවිත වේ. මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔවුන්ගේ ශරීරවලට හෝ ආත්මවලට කිසිදු වෙහෙසක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කිරීම විය හැකිය. අල්ලාහ් වඩාත් හොඳින් දනී.
මෙයට එක් හේතුවක් වන්නේ මෙලොවදී ඔවුන් නමස්කාරයේදී තමන් වෙහෙසවූ බැවිනි. ස්වර්ගයට ඇතුළු වීමත් සමඟ ඔවුන්ගෙන් වගකීම් ඉවත් කෙරී, ඔවුහු අඛණ්ඩව පවතින ස්ථිර විවේකයට පත් වෙති. අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: “පසුගිය දිනවල ඔබ කළ දෑ හේතුවෙන් සතුටින් කන්න, බොන්න” (අල්-හාක්කා 69:24).
අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්
(“ඔවුහු පැවසූහ”) එනම්, ස්වර්ගයට පිවිසෙන විට ඔවුහු මෙසේ පවසති: (“අපගෙන් දුක පහ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසා”). “අල්-හස්නු” සහ “අල්-හුස්නු” යන දෙකම එකම අර්ථයකි; “අල්-බුخل” සහ “අල්-බුخل” මෙන්ය. ඉබ්නු අබ්බාස් පැවසුවේ: එයින් අදහස් කරන්නේ නිරයේ දුකයි. කතාදා පැවසුවේ: මරණයේ දුකයි.
මුකාතිල් පැවසුවේ: අල්ලාහ් තමන් සම්බන්ධයෙන් කුමක් කරන්නේදැයි ඔවුන් නොදැන සිටි නිසා ඔවුන් දුක්වූහ. ඉක්‍රිමා පැවසුවේ: පාප හා අයහපත් ක්‍රියාවන් පිළිබඳ දුකත්, තමන් කළ නමස්කාර ක්‍රියාවන් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ඇතැයි ඇති බියත් ය. අල්-කාසිම් පැවසුවේ: ආශීර්වාද නැතිවී යාම පිළිබඳ දුක, හදවත වෙනස්වීම, අවසාන ප්‍රතිඵලය පිළිබඳ බිය ය. තවත් අදහසක් අනුව, එය නැවත නැගිටුවීමේ දිනයේ බිහිසුණු සිදුවීම් පිළිබඳ දුකයි.
අල්-කල්බී පැවසුවේ: නැවත නැගිටුවීමේ දිනය සම්බන්ධයෙන් මෙලොවදී ඔවුන් දුකට පත් කළ දෑය. සයිද් ඉබ්නු ජුබයිර් පැවසුවේ: මෙලොවදී ආහාර පිළිබඳ ඇති වූ කනස්සල්ලයි. තවත් අදහසක් අනුව, එය ජීවනෝපාය පිළිබඳ කනස්සල්ලයි. අස්-සජ්ජාජ් පැවසුවේ: අල්ලාහ් ස්වර්ගවාසීන්ගෙන් ජීවනෝපාය සම්බන්ධ හෝ පරලොව සම්බන්ධ සියලු දුක පහ කළේය.
අබුල් හසන් අලි ඉබ්නු මුහම්මද් ඉබ්නු අද්-දහ්හාක් අල්-ඛතීබ් අපට වාර්තා කළේය; අබූ ඉස්හාක් ඉබ්‍රාහීම් ඉබ්නු මුහම්මද් අල්-ඉස්ෆරායිනී අපට වාර්තා කළේය; අබූ බක්ර් අහ්මද් ඉබ්නු ඉබ්‍රාහීම් අල්-ඉස්මාඊලී අපට වාර්තා කළේය; අබුල් අබ්බාස් අහ්මද් ඉබ්නු මුහම්මද් අත්-තුරාබී අපට වාර්තා කළේය; යහ්යා ඉබ්නු අබ්දුල් හමීද් අපට වාර්තා කළේය; අබ්දුර් රහ්මාන් ඉබ්නු සයිද් ඉබ්නු අස්ලම් තම පියාගෙන්, ඔහු ඉබ්නු උමර්ගෙන් වාර්තා කළේය: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: “ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් යනුවෙන් සාක්ෂි දරන අයට ඔවුන්ගේ සොහොන්වලදී හෝ නැවත නැගිටුවනු ලබන විටදී හුදෙකලා බියක් නැත.
ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් යනුවෙන් සාක්ෂි දරන අය තම හිස්වලින් දූවිලි පිසදමමින්, ‘අපගෙන් දුක පහ කළ අල්ලාහ්ටම සියලු ප්‍රශංසා’ යැයි පවසනු මට පෙනෙනවාක් මෙනි.”
අල්ලාහ්ගේ මෙම ප්‍රකාශය: (“නියත වශයෙන්ම අපගේ පරමාධිපති අතික්ෂමාශීලීය, මහා ගුණගරුකය”) යන්නයි.
(“ඔහු අප පදිංචි කළේය”) එනම්, අප පහළ කර පදිංචි කළේය. (“සදාතනික නිවහන”) එනම්, පදිංචියයි. (“ඔහුගේ භාග්‍යයෙන්; එහි අපට කිසිදු පරිශ්‍රමයක් ඇති නොවෙයි”) එනම්, එහි අපට දුෂ්කරතාවක් හෝ වෙහෙසක් ඇති නොවේ. (“තවද එහි අපට කිසිදු ආයාසයක් ද ඇති නොවෙයි”) එනම්, වෙහෙස නිසා ඇතිවන ක්ලාන්තය හෝ විඩාවක් එහි අපට ඇති නොවේ.
සහීහ් අල්-බුහාරි (අංක 6549) හි මෙසේ වාර්තා වේ: “ස්වර්ගයේ හඬ නඟන්නෙකු මෙසේ හඬ නඟනු ඇත: ‘නියත වශයෙන්ම ඔබලා නිරෝගීව සිටිනු ඇත; කිසිදා රෝගී නොවනු ඇත. ජීවත්ව සිටිනු ඇත; කිසිදා මරණයට පත් නොවනු ඇත!’”