الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ، إِنَّ. رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِنْ، فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ، وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ.
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ
Аудионы жүктеу мүмкін болмады. Кейінірек қайталап көріңіз.
Барлық мақтау бізден қайғыны жойған Аллаға лайық. Әрине, Раббымыз аса жарылқаушы, қадір білуші. Ол өз кеңшілігінен бізді тұрақты орынға орналастырды. Бізге бұл жерде шаршау да, жалығу да болмайды.
Түрі: ізгі жандардың Жәннат бақтарына кірген кезде айтатын мадақ сөзі мен дұғалы шүкіршілігі (хамд).
Шейх Абдуррахман әс-Сағдидің тәпсірі
(«Бізді орналастырған») яғни, өткінші аялдауға емес, тұрақтап мекендеуге түсірді. («Мәңгілік мекенге») яғни, онда тұру мәңгі болатын әрі игіліктерінің молдығы, қуаныштарының үзілмей жалғасуы және көңілге кірбің салатын нәрселердің жойылуы себепті мекен етуді қалайтын орынға. («Өз кеңшілігінен») бізді ол мекенге өзіміздің амалдарымызбен емес, Өзінің кеңшілігі мен жомарттығымен орналастырды. Егер Оның кеңшілігі болмағанда, біз жеткен дәрежеге жете алмас едік.
(«Онда бізге шаршау тимейді әрі онда бізді қажу да баспайды») яғни, тәніміз де, жүрегіміз бен күш-қуатымыз да шаршамайды, ләззаттардың молдығынан да қажымайды. Бұл Алла Тағаланың олардың денелерін кемел жаратылысқа келтіріп, үнемі тынығуына себеп болатын нәрселерді әзірлейтінін көрсетеді. Соның арқасында оларды шаршау да, қажу да, уайым мен қайғы да баспайды. Сондай-ақ бұл олардың Жәннатта ұйықтамайтынын білдіреді, өйткені ұйқы шаршауды кетіріп, тынығу үшін қажет, ал Жәннат иелеріне ондай қажет жоқ.
Бұған қоса, ұйқы — кіші өлім, ал Жәннат иелері өлмейді. Алла бізді Өзінің мейірімі мен жомарттығы арқылы солардың қатарынан етсін.
Олардың нығметтері толық болып, ләззаттары кемеліне жеткен кезде: («Бізден қайғыны кетірген Аллаға барлық мақтау болсын!») дейді. Бұл сөз қайғының барлық түрін қамтиды. Олардың көркіне, ішіп-жеміне, ләззаттарына, денелеріне немесе онда мәңгі қалуына қатысты ешбір кемшілік себепті қайғы болмайды.
Олар арта түсуін көретін нығметте болады, ал ол мәңгілік бойы көбейе береді. («Расында, Раббымыз өте Кешірімді») — өйткені Ол біздің қателіктерімізді кешірді. («Шүкірді Қабыл етуші») — өйткені Ол бізден аз ғана игі амалды қабыл етіп, оны еселеді әрі амалдарымыз бен үміттеріміз жете алмайтын нығметті Өз кеңшілігінен берді. Оның кешірімімен олар әрбір жамандық пен қорқынышты нәрседен аман қалды, ал Оның шүкірді қабыл етуі мен кеңшілігі арқылы қалаған әрі сүйген нәрселеріне қол жеткізді.
Имам Ибн Кәсирдің тәпсірі
(«Бізден қайғыны кетірген Аллаға барлық мақтау болсын!») — бұл қорқатын нәрседен үрейлену еді. Ол бізден оны аластатып, дүниеде және Ақыретте алаңдатып, қауіптендірген нәрселерден бізді тыныштандырды. Абдуррахман ибн Зәйд ибн Әсләм әкесінен, ол Ибн Омардан жеткізген риуаятта, Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «“Лә иләһә иллаллаһ” деушілердің қабірлерінде де, қайта тірілген кезде де үрей болмайды. “Лә иләһә иллаллаһ” деушілердің бастарынан топырақты қағып, “Бізден қайғыны кетірген Аллаға барлық мақтау болсын!”
деп тұрғандарын көріп тұрғандаймын», — деген. Бұл хадисті Ибн Әби Хатим оның риуаяты арқылы жеткізген.
Табарани былай деді: «Бізге Жағфар ибн Мұхаммад әл-Фирьяби жеткізді; оған Яхъя ибн Мұса әл-Маруази жеткізді; оған Сүлейман ибн Абдулла ибн Уәһб әл-Куфи, Абдуләзиз ибн Хәкимнен, ал ол Ибн Омардан жеткізді. Ол былай деді: Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): “«Лә иләһә иллаллаһ» деушілер үшін өлімде де, қабірлерінде де, қайта тірілгенде де үрей жоқ. Қатты үн естілген кезде олардың бастарындағы топырақты қағып: «Бізден қайғыны кетірген Аллаға барлық мақтау болсын! Расында, Раббымыз өте Кешірімді, шүкірді Қабыл етуші», — деп тұрғандарын көріп тұрғандаймын”, — деген».
Ибн Аббас және басқалар: «Олардың көптеген жаман істерін кешіріп, аз ғана игі амалдарын қабыл етті», — деген.
(«Өз кеңшілігінен бізді Мәңгілік мекенге орналастырған») яғни, олар: «Бізге бұл мәртебе мен осы орын Оның кеңшілігі, нығметі әрі рақымының арқасында берілді. Амалдарымыз бұған лайық емес еді», — дейді. Сахих хадисте Алла Елшісінің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): «Сендердің ешқайсыларыңды амалдары Жәннатқа кіргізбейді», — дегені бекітілген. Сахабалар: «Тіпті сізді де ме, уа, Алланың Елшісі?» — деп сұрағанда, ол: «Мені де, тек Алла мені Өз рақымы мен кеңшілігіне бөлесе ғана», — деп жауап берген.
(«Онда бізге шаршау тимейді әрі онда бізді қажу да баспайды») яғни, онда бізге машақат та, әлсіздік те тимейді. «Насаб» пен «луғуб» сөздерінің екеуі де шаршауды білдіреді. Алла жақсырақ біледі, мұндағы мақсат — олардың тәні де, жаны да шаршамайтынын айту. Дүниеде олар ғибадатта өздерін қажытатын, ал Жәннатқа кіргенде міндеттер олардан түсіп, олар мәңгілік әрі үздіксіз рақатқа бөленеді.
Алла Тағала: «Өткен күндерде істегендерің үшін сүйсіне ішіп-жеңдер!» — деген (әл-Хаққа сүресі, 24-аят).
Әл-Бағауидің тәпсірі
(«Олар айтады») яғни, Жәннатқа кірген кезде: («Бізден қайғыны кетірген Аллаға барлық мақтау болсын!»). «Хазан» мен «хузн» сөздерінің мағынасы бір, «бахл» мен «бухл» сөздері сияқты. Ибн Аббас: «Бұл — Оттың қайғысы», — деген. Қатада: «Өлімнің қайғысы», — деген.
Муқатил: «Олар Алла өздеріне не істейтінін білмегендіктен қайғырған», — деген. Икрима: «Күнәлар мен жаман істердің қайғысы әрі құлшылықтарының қабыл болмай қалуынан қорқу», — деген. әл-Қасым: «Нығметтердің жойылуынан, жүректің құбылуынан және ақырғы нәтижеден қорқудың қайғысы», — деген. Тағы бір пікірде: «Қиямет күнінің сұмдықтарынан болатын қайғы», — делінген. әл-Кәлби: «Дүниеде Қиямет күніне қатысты оларды қайғыртқан нәрселер», — деген. Сағид ибн Жубайр: «Дүниедегі нан табу қамы», — деген.
Тағы бір пікірде: «Тіршілік қамы», — делінген. әз-Зәжжаж: «Алла Жәннат иелерінен дүниелік тіршілікке қатысты болсын, Ақыретке қатысты болсын, барлық қайғыны кетірді», — деген.
Бізге Әбул-Хасан Әли ибн Мұхаммад ибн әд-Даххак әл-Хатиб жеткізді; оған Әбу Исхақ Ибраһим ибн Мұхаммад әл-Исфараини жеткізді; оған Әбу Бәкір Ахмад ибн Ибраһим әл-Исмаили жеткізді; оған Әбул-Аббас Ахмад ибн Мұхаммад әт-Тураби жеткізді; оған Яхъя ибн Абдулхамид жеткізді; оған Абдуррахман ибн Зәйд ибн Әсләм әкесінен, ол Ибн Омардан жеткізді. Ол: «Алла Елшісі (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын): “«Лә иләһә иллаллаһ» деушілердің қабірлерінде де, қайта тірілген кезде де үрей болмайды. «Лә иләһә иллаллаһ» деушілердің бастарынан топырақты қағып: «Бізден қайғыны кетірген Аллаға барлық мақтау болсын!» деп тұрғандарын көріп тұрғандаймын”, — деді», — деген.
Алла Тағаланың: («Расында, Раббымыз өте Кешірімді, шүкірді Қабыл етуші») деген сөзі.
(«Бізді орналастырған») яғни, бізді түсіріп, мекен еткізген. («Мәңгілік мекенге») яғни, тұратын орынға. («Өз кеңшілігінен. Онда бізге шаршау тимейді») яғни, онда бізге машақат пен ауыртпалық тимейді. («Әрі онда бізді қажу да баспайды») яғни, шаршаудан болатын әлсіздікке ұшырамаймыз.
«Сахих әл-Бұхариде» (№ 6549) жеткізілген: «Жәннатта бір жаршы: “Расында, сендер дендерің сау болып, ешқашан ауырмайсыңдар; өмір сүріп, ешқашан өлмейсіңдер!” — деп дауыстайды».