الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ، إِنَّ. رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِنْ، فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ، وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ.
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ
Audio yüklənmədi. Daha sonra yenidən cəhd edin.
Həmd, qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha məxsusdur! Həqiqətən, Rəbbimiz bağışlayandır, şükürün əvəzini verəndir. Öz lütfü ilə bizi əbədi iqamətgahda yerləşdirən Odur. Orada bizə nə bir yorğunluq üz verəcək, nə də bir üzgünlük toxunacaqdır!
Forma: Cənnət bağlarına daxil olarkən salehlərin həmd və dua ilə şükür etməsi.
Şeyx Əbdürrəhman əs-Səədinin təfsiri
(Bizi yerləşdirən) yəni, keçib getmək və ibrət almaq üçün deyil, məskunlaşıb qərar tutmaq üçün bizi oraya endirən. (Əbədi iqamətgahı) yəni, qalmağın davamlı olduğu və bol nemətlərinə, ardı-arası kəsilməyən sevinclərinə, qüssə-kədərin yox olmasına görə insanın orada qalmaq istədiyi məskəni. Bu yerləşdirmə (Öz lütfü ilə) bizə bəxş etdiyi ehsan və kərəm sayəsindədir, əməllərimizlə deyil. Əgər Onun lütfü olmasaydı, çatdığımız məqama çata bilməzdik.
(Orada bizə nə yorğunluq üz verəcək, nə də bir üzgünlük toxunacaqdır) yəni, bədənlərdə, qəlbdə və qüvvələrdə, eləcə də nemətlərdən bol-bol bəhrələnməkdə heç bir yorğunluq olmayacaq. Bu, Uca Allahın onların bədənlərini kamil bir yaradılışda yaradacağını və onlara daimi rahatlıq səbəbləri hazırlayacağını göstərir. Beləcə, onlara nə yorğunluq, nə əldən düşmə, nə də qayğı və kədər toxunacaq. Bu həm də onların Cənnətdə yatmayacaqlarını göstərir: yuxu yorğunluğu aradan qaldırıb rahatlıq gətirir, Cənnət əhli isə belə deyildir.
Həmçinin yuxu kiçik ölümdür, Cənnət əhli isə ölməz. Allah Öz lütfü və kərəmi ilə bizi də onlardan etsin.
Onların neməti tamamlanıb sevincləri kamilləşdikdə, (deyərlər: “Qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha həmd olsun!”) Bu, hər cür kədəri əhatə edir: gözəlliklərinin, yemək-içməklərinin, ləzzətlərinin, bədənlərinin və orada qalma müddətlərinin azalması səbəbindən onlara heç bir kədər üz verməyəcək. Onlar daha artığını görməyəcəkləri nemət içində olacaqlar; həmin nemət əbədi olaraq artmağa davam edəcək.
(Həqiqətən, Rəbbimiz bağışlayandır) çünki xətalarımızı bağışladı; (şükürün əvəzini verəndir) çünki yaxşı əməllərimizi qəbul edib qat-qat artırdı və əməllərimizin, hətta arzularımızın belə çatmadığı nemətləri Öz lütfü ilə bizə bəxş etdi. Onlar Onun bağışlaması ilə hər cür xoşagəlməz və qorxulu şeydən qurtuldular, şükrü və lütfü sayəsində isə arzuladıqları və sevdikləri hər şeyə nail oldular.
İmam İbn Kəsirin təfsiri
(Qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha həmd olsun!) Bu, qorxduqları arzuolunmaz şeylərə dair qorxudur. Allah bunu bizdən uzaqlaşdırdı və dünya ilə axirətdə narahat olduğumuz, çəkindiyimiz şeylərdən bizi rahatlığa çıxardı. Əbdürrəhman ibn Zeyd ibn Əsləm atasından, o da İbn Ömərdən rəvayət edir ki, Allahın Elçisi (Allahın salavatı və salamı onun üzərinə olsun) buyurmuşdur: “Lə iləhə illəllah deyənlərin qəbirlərində və dirildiləcəkləri vaxt onlara qorxu olmaz.
Sanki Lə iləhə illəllah deyənləri başlarındakı torpağı çırpıb belə deyərkən görürəm: ‘Qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha həmd olsun!’” İbn Əbu Hatim bunu həmin rəvayət yolu ilə nəql etmişdir. Təbərani demişdir: “Cəfər ibn Məhəmməd əl-Firyabi bizə rəvayət etdi; Yəhya ibn Musa əl-Mərvəzi bizə rəvayət etdi; Süleyman ibn Abdullah ibn Vəhb əl-Kufi, Əbdüləziz ibn Həkimdən, o da İbn Ömərdən rəvayət etdi ki, Allahın Elçisi (Allahın salavatı və salamı onun üzərinə olsun) buyurdu: ‘Lə iləhə illəllah deyənlərin ölüm anında, qəbirlərində və dirildiləcəkləri vaxt onlara qorxu olmaz.
Sanki nida qopduğu an onları torpağı başlarından çırparkən görürəm. Onlar belə deyəcəklər: “Qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha həmd olsun! Həqiqətən, Rəbbimiz bağışlayandır, şükürün əvəzini verəndir!”’” İbn Abbas və başqaları demişlər: Allah onların çoxsaylı günahlarını bağışladı, azsaylı yaxşı əməllərinin əvəzini isə verdi.
(Bizi Öz lütfü ilə əbədi iqamətgahda yerləşdirən Odur) yəni, bu məqamı və bu mənzili Öz lütfü, ehsanı və rəhməti ilə bizə bəxş etdi; əməllərimiz buna layiq deyildi. Səhih hədisdə sabit olduğu kimi, Allahın Elçisi (Allahın salavatı və salamı onun üzərinə olsun) buyurmuşdur: “Sizdən heç kəsi öz əməli Cənnətə daxil etməyəcək.” Səhabələr dedilər: “Səni də, ey Allahın Elçisi?” O buyurdu: “Məni də. Yalnız Allah Öz rəhmət və lütfü ilə məni bürüsə, başqa.”
(Orada bizə nə yorğunluq üz verəcək, nə də bir üzgünlük toxunacaqdır) yəni, orada bizə nə məşəqqət, nə də əldən düşmə toxunacaq. “Nəsəb” və “luğub” sözlərinin hər ikisi yorğunluq mənasında işlədilir. Görünür, bu iki sözü birlikdə işlətməklə onların nə bədənlərinin, nə də ruhlarının yorulmayacağı bildirilir. Ən doğrusunu Allah bilir.
Onlar dünyada ibadət üçün özlərini zəhmətə salırdılar; Cənnətə daxil olduqları zaman isə onlardan məsuliyyət götürüləcək və onlar davamlı, əbədi rahatlığa qovuşacaqlar. Allah-Taala buyurur: “Keçmiş günlərdə etdiklərinizə görə nuşcanlıqla yeyin-için!” (əl-Haqqə, 24).
əl-Bəğəvinin təfsiri
(Deyərlər) yəni, Cənnətə daxil olduqları zaman deyərlər: (Qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha həmd olsun!) “Həzən” və “huzn” eyni mənadadır; “bəxl” və “buxl” sözləri kimi. İbn Abbas demişdir: Burada Cəhənnəm kədəri nəzərdə tutulur. Qətadə demişdir: Ölüm kədəri.
Müqatil demişdir: Allahın onlara nə edəcəyini bilmədikləri üçün kədərlənirdilər. İkrimə demişdir: Günahların və pis əməllərin kədəri, itaətlərin qəbul olunmamasından qorxmaq. Qasim demişdir: Nemətlərin əldən getməsi və qəlbin dəyişməsi kədəri, aqibətdən qorxu. Başqa bir rəyə görə, Qiyamət gününün dəhşətlərinin kədəridir.
Kəlbi demişdir: Dünyada onları Qiyamət günü ilə bağlı kədərləndirən şeylər nəzərdə tutulur. Səid ibn Cübeyr demişdir: Dünyadakı çörək qayğısı. Başqa bir rəyə görə, dolanışıq qayğısı. Zəccac demişdir: Allah Cənnət əhlindən dolanışıqla və ya axirətlə bağlı olan bütün kədərləri aparmışdır.
Əbu Həsən Əli ibn Məhəmməd ibn əd-Dəhhak əl-Xətib bizə rəvayət etdi; Əbu İshaq İbrahim ibn Məhəmməd əl-İsfərayini bizə rəvayət etdi; Əbu Bəkr Əhməd ibn İbrahim əl-İsmaili bizə rəvayət etdi; Əbu Abbas Əhməd ibn Məhəmməd ət-Turabi bizə rəvayət etdi; Yəhya ibn Əbdülhəmid bizə rəvayət etdi; Əbdürrəhman ibn Zeyd ibn Əsləm atasından, o da İbn Ömərdən rəvayət etdi ki, Allahın Elçisi (Allahın salavatı və salamı onun üzərinə olsun) buyurmuşdur: “Lə iləhə illəllah deyənlərin qəbirlərində və dirildiləcəkləri vaxt onlara qorxu olmaz.
Sanki Lə iləhə illəllah deyənləri başlarındakı torpağı çırpıb belə deyərkən görürəm: ‘Qəm-qüssəni bizdən aparan Allaha həmd olsun!’” Uca Allahın (Həqiqətən, Rəbbimiz bağışlayandır, şükürün əvəzini verəndir) kəlamı.
(Bizi yerləşdirən) endirib məskunlaşdıran; (əbədi iqamətgahda) yəni, qalınacaq yerdə. (Öz lütfü ilə, orada bizə yorğunluq üz verməyəcək) yəni, orada bizə məşəqqət və çətinlik çatmayacaq. (Nə də bir üzgünlük toxunacaqdır) yəni, yorğunluqdan əldən düşmək.
“Səhih əl-Buxari”də (№ 6549) rəvayət olunur: “Cənnətdə bir carçı belə nida edəcək: ‘Həqiqətən, siz həmişə sağlam olacaqsınız və heç vaxt xəstələnməyəcəksiniz; yaşayacaqsınız və heç vaxt ölməyəcəksiniz!’”