स्वर्गमा अल्लाहको प्रशंसा

शेख अब्दुर्रहमान अस्-सादीको तफ्सिर

“जसले हामीलाई उतार्नुभयो”—अर्थात्, अस्थायी रूपमा भएर जाने गरी होइन, स्थायी रूपमा बसोबास गर्नका लागि हामीलाई उतार्नुभयो। “स्थायी निवासको घर”—अर्थात् त्यो घर जहाँ बसाइ सधैँका लागि रहन्छ र जहाँ बस्न मानिस चाहन्छ; किनकि त्यहाँका भलाइहरू धेरै छन्, आनन्दहरू निरन्तर प्राप्त हुन्छन् र दुःखदायी कुराहरू हटाइएका छन्। उहाँले हामीलाई त्यहाँ उतार्नुभएको हो “आफ्नो अनुग्रहले”—हामीमाथिको उहाँको कृपा र उदारताले; हाम्रा कर्महरूका कारणले होइन। उहाँको अनुग्रह नभएको भए, हामी अहिले पुगेको स्थानसम्म पुग्ने थिएनौँ।

“त्यहाँ हामीलाई कुनै थकानले छुँदैन र त्यहाँ हामीलाई कुनै गलाइले छुँदैन”—अर्थात् शरीरमा, हृदयमा वा शक्तिमा कुनै थकान हुँदैन, न त धेरै सुखभोग गर्दा नै थकाइ लाग्छ। यसले देखाउँछ कि अल्लाहले उनीहरूका शरीरलाई पूर्ण अवस्थाको सृष्टिमा राख्नुहुनेछ र सधैँ आरामका कारणहरू जुटाइदिनुहुनेछ, ताकि उनीहरू यस्तो अवस्थामा होऊन् कि न थकानले छुओस्, न गलाइले, न चिन्ता होस्, न दुःख। यसबाट स्वर्गवासीहरू सुत्दैनन् भन्ने पनि बुझिन्छ, किनकि निद्राको प्रयोजन थकान हटाउनु र त्यसबाट आराम पाउनु हो; तर स्वर्गवासीहरूको अवस्था त्यस्तो हुँदैन। साथै निद्रा सानो मृत्यु हो, जबकि स्वर्गवासीहरू मर्दैनन्।

अल्लाहले आफ्नो कृपा र उदारताद्वारा हामीलाई पनि उनीहरूमध्ये बनाऊन्।

जब उनीहरूको सुख पूर्ण भयो र आनन्द परिपूर्ण भयो, तब उनीहरूले भने: “सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले हामीबाट दुःख हटाइदिनुभयो।” यसमा हरेक प्रकारको दुःख समेटिन्छ। उनीहरूको सौन्दर्य, खाना-पानी, आनन्द, शरीर वा त्यहाँको स्थायी बसाइमा कुनै कमीका कारण उनीहरूलाई दुःख हुनेछैन। उनीहरू यस्तो सुखमा हुनेछन् जसमा उनीहरूले कुनै वृद्धि देख्ने छैनन्, तर त्यो सुख अनन्तकालसम्म बढिरहनेछ।

“निश्चय नै हाम्रा पालनकर्ता अत्यन्तै क्षमाशील, कृतज्ञ हुनुहुन्छ”—उहाँले हाम्रा त्रुटिहरू क्षमा गर्नुभएकोले क्षमाशील हुनुहुन्छ; र हाम्रा असल कर्महरू स्वीकार गरी तिनको प्रतिफल धेरै गुणा बढाउनुभएको तथा हाम्रा कर्म र चाहनाले पुग्न नसक्ने कुरा आफ्नो अनुग्रहबाट दिनुभएकोले कृतज्ञ हुनुहुन्छ। उहाँको क्षमाद्वारा उनीहरू हरेक अप्रिय र भयावह कुराबाट बचे; उहाँको कृतज्ञता र अनुग्रहद्वारा उनीहरूले चाहेका र प्रिय सबै कुरा प्राप्त गरे।

इमाम इब्न कसीरको तफ्सिर

“र उनीहरूले भन्नेछन्: ‘सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले हामीबाट दुःख हटाइदिनुभयो।’” दुःख भनेको अनिष्ट हुने कुराको भय हो। उहाँले त्यो हामीबाट हटाइदिनुभयो र संसार तथा आख़िरतका चिन्ता र डरहरूबाट हामीलाई राहत दिनुभयो। अब्दुर्रहमान बिन ज़ैद बिन असलमले आफ्ना पितामार्फत इब्न उमरबाट वर्णन गरेका छन् कि अल्लाहका रसूल ﷺ ले भन्नुभयो: “ला इलाहा इल्लल्लाह भन्नेहरूका लागि आफ्ना चिहानहरूमा र पुनर्जीवित गरिँदा कुनै भय हुनेछैन।

मानौँ, म ला इलाहा इल्लल्लाह भन्नेहरूलाई आफ्ना टाउकाबाट माटो झार्दै ‘सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले हामीबाट दुःख हटाइदिनुभयो’ भन्दै गरेको देखिरहेको छु।” यो वर्णन इब्न अबी हातिमले आफ्नै सनदबाट रिवायत गरेका छन्। तब्रानीले भने: हामीलाई जाफर बिन मुहम्मद अल-फिरयाबीले बयान गरे; उनलाई यह्या बिन मूसा अल-मरवज़ीले बयान गरे; उनलाई सुलेमान बिन अब्दुल्लाह बिन वह्ब अल-कूफीले, अब्दुल अज़ीज़ बिन हकीमबाट, इब्न उमरले बयान गरेको कुरा सुनाए कि अल्लाहका रसूल ﷺ ले भन्नुभयो: “ला इलाहा इल्लल्लाह भन्नेहरूलाई मृत्युमा, चिहानहरूमा वा पुनर्जीवित गरिँदा कुनै भय हुनेछैन।

मानौँ, म ठूलो आवाज सुनिँदा उनीहरूलाई माटोबाट टाउको झार्दै ‘सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले हामीबाट दुःख हटाइदिनुभयो। निश्चय नै हाम्रा पालनकर्ता अत्यन्तै क्षमाशील, कृतज्ञ हुनुहुन्छ’ भन्दै गरेको देखिरहेको छु।” इब्न अब्बास र अरूले भने: उहाँले उनीहरूका धेरै पापहरू क्षमा गर्नुभयो र थोरै असल कर्महरूको पनि कदर गर्नुभयो।

“जसले हामीलाई आफ्नो अनुग्रहले स्थायी निवासको घरमा उतार्नुभयो”—उनीहरू भन्नेछन्: उहाँले आफ्नो अनुग्रह, दानशीलता र कृपाद्वारा हामीलाई यो स्थान र यो मुकाम दिनुभयो; हाम्रा कर्महरू यसको योग्य थिएनन्। सहीहमा प्रमाणित भएअनुसार अल्लाहका रसूल ﷺ ले भन्नुभयो: “तिमीहरूमध्ये कसैलाई पनि उसको कर्मले स्वर्गमा प्रवेश गराउनेछैन।” उनीहरूले भने: “हे अल्लाहका रसूल, तपाईंलाई पनि होइन?” उहाँले भन्नुभयो: “मलाई पनि होइन; तर अल्लाहले मलाई आफ्नो कृपा र अनुग्रहले ढाक्नुभयो भने मात्र।”

“त्यहाँ हामीलाई कुनै थकानले छुँदैन र त्यहाँ हामीलाई कुनै गलाइले छुँदैन”—अर्थात् त्यहाँ हामीलाई कुनै कठिनाइ वा थकावटले छुँदैन। ‘नसब’ र ‘लुग़ूब’ दुवै शब्द थकानको अर्थमा प्रयोग हुन्छन्। सम्भवतः यहाँ दुवैलाई निषेध गर्नुको आशय उनीहरूका शरीर र आत्मा दुवैलाई थकान नहुने हो; अल्लाह नै बढी जान्नुहुन्छ। यसमा यो पनि पर्छ कि उनीहरूले संसारमा उपासनामा आफूलाई परिश्रम गराउँथे; स्वर्ग प्रवेश गरेपछि उनीहरूबाट धार्मिक दायित्व हटाइनेछ र उनीहरू निरन्तर, स्थायी आराममा हुनेछन्।

अल्लाहले भन्नुभयो: “विगतका दिनहरूमा तिमीहरूले गरेका कर्महरूको बदलामा आनन्दपूर्वक खाऊ र पिऊ।” (अल-हाक्का, ६९:२४)

अल्-बगवीको तफ्सिर

“र उनीहरूले भन्नेछन्”—अर्थात्, स्वर्गमा प्रवेश गरेपछि उनीहरूले भन्नेछन्: “सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले हामीबाट दुःख हटाइदिनुभयो।” ‘हज़न’ र ‘हुज़्न’ एउटै अर्थका शब्द हुन्, जस्तै ‘बुख्ल’ र ‘बुख़्ल’। इब्न अब्बासले भने: यसको अर्थ आगोको दुःख हो। कतादाले भने: मृत्युको दुःख हो।

मुक़ातिलले भने: उनीहरू अल्लाहले आफूहरूसँग के गर्नुहुनेछ भन्ने थाहा नपाएकाले दुःखी थिए। इकरिमाले भने: पाप र खराब कर्महरूको दुःख, अनि उपासनाका कर्महरू अस्वीकार हुने डर हो। अल-कासिमले भने: अनुग्रहहरू हराउने र हृदयको अवस्था बदलिने दुःख, अनि अन्तिम परिणामको डर हो। अर्को भनाइअनुसार यो पुनरुत्थानको दिनका भयावह अवस्थाहरूको दुःख हो।

अल-कलबिले भने: क़ियामतको दिनसम्बन्धी ती कुराहरू, जसले उनीहरूलाई संसारमा दुःखी बनाउँथे। सईद बिन जुबैरले भने: संसारको रोटीसम्बन्धी चिन्ता हो। अर्को भनाइअनुसार आजीविकाको चिन्ता हो। जज्जाजले भने: अल्लाहले स्वर्गवासीहरूबाट जीवनयापन वा आख़िरतसम्बन्धी सबै दुःख हटाइदिनुभएको छ।

हामीलाई अबू अल-हसन अली बिन मुहम्मद बिन अद-दह्हाक अल-खतीबले बयान गरे; उनलाई अबू इस्हाक इब्राहीम बिन मुहम्मद अल-इस्फरायिनीले बयान गरे; उनलाई अबू बक्र अहमद बिन इब्राहीम अल-इस्माईलीले बयान गरे; उनलाई अबू अल-अब्बास अहमद बिन मुहम्मद अत-तुराबीले बयान गरे; उनलाई यह्या बिन अब्दुल हमीदले बयान गरे; अब्दुर्रहमान बिन ज़ैद बिन असलमले आफ्ना पितामार्फत इब्न उमरबाट वर्णन गरे कि अल्लाहका रसूल ﷺ ले भन्नुभयो: “ला इलाहा इल्लल्लाह भन्नेहरूका लागि आफ्ना चिहानहरूमा र पुनर्जीवित गरिँदा कुनै भय हुनेछैन।

मानौँ, म ला इलाहा इल्लल्लाह भन्नेहरूलाई आफ्ना टाउकाबाट माटो झार्दै ‘सबै प्रशंसा अल्लाहकै लागि हो, जसले हामीबाट दुःख हटाइदिनुभयो’ भन्दै गरेको देखिरहेको छु।” त्यसपछि अल्लाहको भनाइ छ: “निश्चय नै हाम्रा पालनकर्ता अत्यन्तै क्षमाशील, कृतज्ञ हुनुहुन्छ।”

“जसले हामीलाई उतार्नुभयो”—अर्थात्, हामीलाई बसोबास गराउनुभयो। “स्थायी निवासको घर”—अर्थात् बसाइको घर। “आफ्नो अनुग्रहले। त्यहाँ हामीलाई कुनै थकानले छुँदैन”—अर्थात् त्यहाँ कुनै कठिनाइ वा कष्टले हामीलाई आइपुग्दैन। “र त्यहाँ हामीलाई कुनै गलाइले छुँदैन”—अर्थात् थकानका कारण आउने अशक्तताले हामीलाई आइपुग्दैन।