Lời tạ ơn khi vào Thiên Đàng

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

(Đấng đã cho chúng tôi định cư) nghĩa là đưa chúng tôi đến nơi ở ổn định, chứ không phải nơi dừng chân tạm thời để đi qua rồi rời khỏi. (Ngôi nhà vĩnh cửu) nghĩa là nơi cư ngụ mãi mãi, cũng là nơi người ta mong muốn được ở lại vì có vô vàn điều tốt lành, niềm vui nối tiếp nhau và mọi điều phiền muộn đều tiêu tan. Việc cho chúng tôi định cư nơi ấy là (từ hồng phúc của Ngài) và lòng nhân từ của Ngài dành cho chúng tôi, chứ không phải nhờ những việc làm của chúng tôi. Nếu không có hồng phúc của Ngài, chúng tôi đã chẳng thể đạt được điều mình đạt được.

(Chúng tôi không phải vất vả ở đó, cũng không phải hao tổn tâm sức ở đó) nghĩa là thân thể, trái tim và các năng lực của chúng tôi không phải chịu mệt nhọc, kể cả khi vui hưởng vô vàn điều tốt đẹp. Điều này cho thấy Allah Tối Cao sẽ ban cho thân thể họ một thể trạng hoàn hảo, đồng thời luôn chuẩn bị cho họ những điều kiện nghỉ ngơi để họ mãi ở trong tình trạng ấy: không mệt nhọc, không hao tổn tâm sức, không lo âu và không buồn phiền. Điều này cũng cho thấy họ không ngủ trong Thiên Đàng, bởi mục đích của giấc ngủ là xua tan mệt nhọc và đem lại sự nghỉ ngơi; còn cư dân Thiên Đàng thì không như vậy.

Hơn nữa, giấc ngủ là một cái chết nhỏ, trong khi cư dân Thiên Đàng không chết. Cầu xin Allah, bằng ân huệ và lòng nhân từ của Ngài, làm cho chúng ta thuộc về họ.

(Khi) niềm hạnh phúc của họ đã trọn vẹn và niềm vui của họ đã viên mãn, (họ nói: “Alhamdulillah, Đấng đã lấy đi khỏi chúng tôi mọi ưu phiền”). Điều này bao hàm mọi nỗi buồn: họ sẽ không buồn vì sắc đẹp của mình bị thiếu hụt, vì thức ăn, thức uống, những niềm vui hay thân thể của mình, cũng không buồn vì thời gian lưu trú của mình. Họ sống trong niềm hạnh phúc mà họ không thấy có gì hơn thế, và niềm hạnh phúc ấy cứ tăng thêm mãi mãi.

(Quả thật, Thượng Đế của chúng tôi là Đấng Hằng Tha Thứ) vì Ngài đã tha thứ những lỗi lầm cho chúng tôi; (Hằng Tri Ân) vì Ngài đã chấp nhận những việc thiện ít ỏi của chúng tôi, nhân chúng lên và ban cho chúng tôi từ hồng phúc của Ngài những điều mà việc làm cũng như ước vọng của chúng tôi không thể đạt tới. Nhờ sự tha thứ của Ngài, họ được cứu khỏi mọi điều đáng ghét và đáng sợ; nhờ sự tri ân và hồng phúc của Ngài, họ được ban mọi điều mình yêu thích và mong muốn.

Tafsir của Imam Ibn Kathir

(Họ nói: “Alhamdulillah, Đấng đã lấy đi khỏi chúng tôi mọi ưu phiền”) nghĩa là Ngài đã xua tan nỗi sợ hãi về điều tai hại, giải trừ nó khỏi chúng tôi và giúp chúng tôi thoát khỏi những điều mà chúng tôi từng lo âu, e sợ trong những mối bận tâm của đời này và Đời Sau. ‘Abdur-Rahman bin Zayd bin Aslam thuật lại từ cha mình, từ Ibn ‘Umar rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: “Những người thuộc về câu ‘Không có Thượng Đế nào xứng đáng được thờ phụng ngoài Allah’ sẽ không cảm thấy cô quạnh trong mộ cũng như khi được sống lại.

Dường như ta thấy những người thuộc về câu ‘Không có Thượng Đế nào xứng đáng được thờ phụng ngoài Allah’ phủi đất khỏi đầu mình và nói: ‘Alhamdulillah, Đấng đã lấy đi khỏi chúng tôi mọi ưu phiền.’” Ibn Abi Hatim ghi lại lời thuật này.

At-Tabarani nói: Ja‘far bin Muhammad al-Firyabi thuật lại với chúng tôi, Yahya bin Musa al-Marwazi thuật lại với chúng tôi, Sulayman bin ‘Abdullah bin Wahb al-Kufi thuật lại với chúng tôi, từ ‘Abdul-‘Aziz bin Hakim, từ Ibn ‘Umar rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: “Những người thuộc về câu ‘Không có Thượng Đế nào xứng đáng được thờ phụng ngoài Allah’ sẽ không cảm thấy cô quạnh lúc chết, trong mộ hay khi được sống lại. Dường như ta đang nhìn thấy họ lúc tiếng kèn vang lên, phủi đất khỏi đầu mình và nói: ‘Alhamdulillah, Đấng đã lấy đi khỏi chúng tôi mọi ưu phiền.

Quả thật, Thượng Đế của chúng tôi là Đấng Hằng Tha Thứ, Hằng Tri Ân.’” Ibn ‘Abbas và những người khác nói: Ngài đã tha thứ cho họ nhiều điều xấu, và tri ân họ vì những việc thiện ít ỏi.

(Đấng đã cho chúng tôi định cư nơi ngôi nhà vĩnh cửu từ hồng phúc của Ngài): họ nói rằng Ngài đã ban cho chúng tôi địa vị và chỗ ở này từ hồng phúc, ân huệ và lòng thương xót của Ngài; việc làm của chúng tôi không xứng đáng với điều đó. Điều này được xác nhận trong hadith xác thực: Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: “Không ai trong các ngươi sẽ vào Thiên Đàng nhờ việc làm của mình.” Họ hỏi: “Cả Ngài cũng vậy sao, hỡi Thiên Sứ của Allah?” Người đáp: “Cả ta cũng vậy, trừ phi Allah bao phủ ta bằng lòng thương xót và hồng phúc của Ngài.”

(Chúng tôi không phải vất vả ở đó, cũng không phải hao tổn tâm sức ở đó) nghĩa là chúng tôi không chịu khổ nhọc hay kiệt sức. Cả «naṣab» lẫn «lughūb» đều được dùng với nghĩa mệt nhọc. Có lẽ ý nói rằng cả thân thể lẫn tinh thần của họ đều không mệt mỏi; Allah biết rõ nhất. Trong số đó có việc họ từng chuyên cần dốc sức vào sự thờ phượng nơi trần gian; khi vào Thiên Đàng, nghĩa vụ được cất khỏi họ và họ sống trong sự an nhàn liên tục, lâu dài.

Allah Tối Cao phán: “Hãy ăn uống vui vẻ vì những gì các ngươi đã làm từ trước trong những ngày đã qua” (Al-Haqqah, 69:24).

Tafsir của al-Baghawi

(Và họ nói) tức là họ sẽ nói khi vào Thiên Đàng: (Alhamdulillah, Đấng đã lấy đi khỏi chúng tôi mọi ưu phiền). «Al-ḥuzn» và «al-ḥazan» có cùng nghĩa, như «al-bukhl» và «al-bakhal» [đều có nghĩa là keo kiệt]. Ibn ‘Abbas nói: Ý chỉ nỗi buồn về Hỏa Ngục. Qatadah nói: Nỗi buồn về cái chết.

Muqatil nói: Họ buồn vì không biết Allah sẽ đối xử với họ như thế nào. ‘Ikrimah nói: Nỗi buồn về tội lỗi và việc làm xấu, cùng nỗi sợ rằng những việc thờ phượng sẽ không được chấp nhận. Al-Qasim nói: Nỗi buồn vì những ân huệ có thể mất đi, vì sự đổi thay của lòng người và vì lo sợ kết cục. Có ý kiến cho rằng đó là nỗi buồn về những kinh hoàng của Ngày Phục Sinh.

Al-Kalbi nói: Đó là những điều liên quan đến Ngày Phục Sinh từng khiến họ buồn phiền ở đời này. Sa‘id bin Jubayr nói: Đó là nỗi lo về bánh mì nơi trần gian. Cũng có ý kiến cho rằng đó là nỗi lo sinh kế. Az-Zajjaj nói: Allah đã lấy đi khỏi cư dân Thiên Đàng mọi nỗi buồn, dù đó là nỗi buồn liên quan đến sinh kế đời này hay Đời Sau.

Abu al-Hasan ‘Ali bin Muhammad ad-Dahhak, vị khatib, thuật lại với chúng tôi; Abu Ishaq Ibrahim bin Muhammad al-Isfarayini thuật lại với chúng tôi; Abu Bakr Ahmad bin Ibrahim al-Isma‘ili thuật lại với chúng tôi; Abu al-‘Abbas Ahmad bin Muhammad at-Turabi thuật lại với chúng tôi; Yahya bin ‘Abd al-Hamid thuật lại với chúng tôi; ‘Abd ar-Rahman bin Zayd bin Aslam thuật lại từ cha mình, từ Ibn ‘Umar rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: “Những người thuộc về câu ‘Không có Thượng Đế nào xứng đáng được thờ phụng ngoài Allah’ sẽ không cảm thấy cô quạnh trong mộ cũng như khi được sống lại.

Dường như ta thấy những người thuộc về câu ‘Không có Thượng Đế nào xứng đáng được thờ phụng ngoài Allah’ phủi đất khỏi đầu mình và nói: ‘Alhamdulillah, Đấng đã lấy đi khỏi chúng tôi mọi ưu phiền.’” Allah Tối Cao phán: (Quả thật, Thượng Đế của chúng tôi là Đấng Hằng Tha Thứ, Hằng Tri Ân).

(Đấng đã cho chúng tôi định cư) nghĩa là đưa chúng tôi đến (ngôi nhà vĩnh cửu), tức nơi cư ngụ. (Từ hồng phúc của Ngài; chúng tôi không phải vất vả ở đó) nghĩa là không gặp khổ nhọc hay gian nan ở đó, (cũng không phải hao tổn tâm sức ở đó) nghĩa là không kiệt sức vì mệt nhọc.