යූනුස්ගේ මත්ස්‍යයාගේ මැද කළ දුආව

ෂේක් අබ්දුර්රහ්මාන් අස්-සාඉදීගේ තෆ්සීර්

එනම්, අපගේ සේවකයා සහ දූතයා වන දුල්-නුන්—එනම් නුන් නම් මත්ස්‍යයාගේ හිමිකරු වන යූනුස්—ගැන යහපත් ලෙස සිහිපත් කර, ඔහුට යහපත් ප්‍රශංසාව පිරිනමන්න. උත්තරීතර අල්ලාහ් ඔහුව ඔහුගේ ජනතාව වෙත යවා තිබූ අතර, ඔහු ඔවුන්ට දේශනා කළේය. එහෙත් ඔවුහු විශ්වාස නොකළහ. එවිට ඔහු ඔවුන්ට නියමිත කාලයකදී දඬුවම පැමිණෙන බවට පොරොන්දු විය.

ඔවුහු එය තම දෑසින්ම දුටු විට අල්ලාහ් වෙත ආයාචනා කරමින් හඬා වැලපී, පසුතැවිලි වූහ. එවිට අල්ලාහ් ඔවුන්ගෙන් දඬුවම ඉවත් කළේය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: “එසේ නම්, විශ්වාස කර ඔවුන්ගේ විශ්වාසය ඔවුන්ට ප්‍රයෝජනවත් වූ ගමක් තිබුණේ නැත්තේ ඇයි? යූනුස්ගේ ජනතාව හැර.

ඔවුන් විශ්වාස කළ විට, මෙලොව ජීවිතයේ අවමානයේ දඬුවම ඔවුන්ගෙන් අපි ඉවත් කළෙමු. තවද නියමිත කාලයක් දක්වා ඔවුන්ට භුක්ති විඳීමට සැලැස්වූයෙමු.” තවද ඔහු මෙසේද පවසයි: “තවද අපි ඔහුව ලක්ෂයක් හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් වෙත යැවුවෙමු. එවිට ඔවුහු විශ්වාස කළහ.

එබැවින් නියමිත කාලයක් දක්වා අපි ඔවුන්ට භුක්ති විඳීමට සැලැස්වූයෙමු.” යූනුස්ගේ ආරාධනයට ප්‍රතිචාර දක්වා විශ්වාස කළ මේ අතිවිශාල ජනතාව ඔහුගේ විශිෂ්ට ගුණ අතරින් එකකි.

එහෙත් ඔහු (අලයිහිස් සලාම්) කෝපයෙන් පිටත්ව ගොස්, ඔහුගේ පරමාධිපතියාණන්ගෙන් පලා ගියේය. ඔහු කළ පාපය කුමක්දැයි අල්ලාහ් තම ග්‍රන්ථයේ අපට සඳහන් කර නැත. එය නිශ්චිතව හඳුනාගැනීමේ අවශ්‍යතාවක්ද අපට නැත. පෙනෙන හැටියට, අල්ලාහ් එසේ අණ කිරීමට පෙර තම ජනතාව කෙරෙහි කෝපයෙන් ඔවුන් අතරින් පිටව යාමට ඔහු ඉක්මන් විය.

එවිට අල්ලාහ් ඔහුට හැකියාව නොදරනු ඇතැයි—එනම් මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ ඔහුට දුෂ්කරතා ඇති නොකරනු ඇතැයි—ඔහු සිතුවේය; නැතහොත් අල්ලාහ්ගෙන් ගැලවී යා හැකි යැයි සිතුවේය. මෙවැනි සිතුවිල්ලක් උසස් තත්ත්වයේ මිනිසුන්ට මොහොතකට ඇතිවී, ඔවුන් ඒ මත ස්ථිර නොවී හෝ දිගටම නොසිටීම සිදුවිය හැකිය.

ඔහු කිහිපදෙනෙකු සමඟ නැවකට නැග්ගේය. ඔවුන් සියල්ලෝම නැවේ සිටියහොත් ගිලී යනු ඇතැයි බිය වූ නිසා, ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකු මුහුදට දමන්නේ කවුරුන්දැයි කුසපත් ඇද්දහ. කුසපත යූනුස්ට වැටුණි. එවිට මත්ස්‍යයා ඔහුව ගිලගෙන, මුහුදේ අන්ධකාරයන් තුළට ගෙන ගියේය.

එහිදී ඔහු මෙසේ ඇමතුවේය: “ඔබ හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත. ඔබ සුවිශුද්ධය. නියත වශයෙන්ම මම අපරාධකරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වීමි.” ඔහු අල්ලාහ්ගේ දේවත්වයේ පරිපූර්ණත්වය පිළිගෙන, සියලු අඩුපාඩු, දෝෂ හා ආපදාවලින් ඔහුව නිර්දෝෂී කළේය. තවද තමාටම අසාධාරණයක් කර වැරැද්දක් කළ බව පිළිගත්තේය.

“ඔහු නැව වෙත පලා ගියේය” සහ “ඔහු දෝෂාරෝපණයට ලක්විය යුතු ක්‍රියාව කළ අයෙකු විය” යන ප්‍රකාශවලින්ද එය පැහැදිලි වේ.

ඉමාම් ඉබ්න් කසීර්ගේ තෆ්සීර්

මෙම කතාව මෙහිදීද, “අස්-සාෆ්ෆාත්” සූරාවේද, “නුන්” සූරාවේද සඳහන් වේ. යූනුස් ඉබ්නු මත්තා (අලයිහිස් සලාම්) නබිවරයා අල්ලාහ් විසින් මොසුල් ප්‍රදේශයේ පිහිටි නයිනවා නමැති ගම්මානයේ ජනතාව වෙත යවනු ලැබීය. ඔහු ඔවුන්ට අල්ලාහ් වෙත ආරාධනා කළේය. එහෙත් ඔවුහු ඔහුගේ ආරාධනය ප්‍රතික්ෂේප කර, තම කුෆ්ර්හි දිගටම රැඳී සිටියහ.

එබැවින් ඔහු ඔවුන්ගෙන් කෝපයෙන් පිටව ගොස්, දින තුනකට පසු දඬුවම පැමිණෙන බවට ඔවුන්ට පොරොන්දු විය. එය සිදුවන බව ඔවුන්ට තහවුරු වූ විටත්, නබිවරයෙකු බොරු නොකියන බව දැනගත් විටත්, ඔවුහු තම දරුවන්, සතුන් සහ පශු සම්පත සමඟ කාන්තාරයට ගියහ. මව් සතුන් හා ඔවුන්ගේ පැටවුන් වෙන් කළහ. ඉන්පසු උත්තරීතර අල්ලාහ් වෙත බැගෑපත්ව අයැද, හඬ නඟා කන්නලව් කළහ.

ඔටුවන් සහ ඔවුන්ගේ පැටවුන් හඬ නැඟූහ; ගවයන් සහ ඔවුන්ගේ පැටවුන් ගොරවූහ; බැටළුවන් සහ ඔවුන්ගේ පැටවුන් බෑගෑපත් වූහ. එවිට අල්ලාහ් ඔවුන්ගෙන් දඬුවම ඉවත් කළේය. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: “එසේ නම්, විශ්වාස කර ඔවුන්ගේ විශ්වාසය ඔවුන්ට ප්‍රයෝජනවත් වූ ගමක් තිබුණේ නැත්තේ ඇයි? යූනුස්ගේ ජනතාව හැර.

ඔවුන් විශ්වාස කළ විට, මෙලොව ජීවිතයේ අවමානයේ දඬුවම ඔවුන්ගෙන් අපි ඉවත් කළෙමු. තවද නියමිත කාලයක් දක්වා ඔවුන්ට භුක්ති විඳීමට සැලැස්වූයෙමු.”

යූනුස් (අලයිහිස් සලාම්) පිටත්ව ගොස් මිනිසුන් සමඟ නැවකට නැග්ගේය. මුහුද රළු වී ඔවුහු ගිලී යනු ඇතැයි බිය වූහ. තමන්ගෙන් කෙනෙකු මුහුදට දමා බර අඩු කරගැනීම සඳහා ඔවුහු කුසපත් ඇද්දහ. කුසපත යූනුස්ට වැටුණි. ඔහු මුහුදට දමන්නට ඔවුහු අකමැති වූහ.

නැවතත් කුසපත් ඇද්දහ; එය යළිත් ඔහුටම වැටුණි. ඔවුහු නැවතත් ඔහු දැමීමට අකමැති වූහ. තුන්වැනි වරටත් කුසපත් ඇද්දහ; එවිටද එය ඔහුටම වැටුණි. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ පවසයි: “ඔහුද කුසපත් ඇද, පරාජිතයන් අතරට පත්විය.” එනම්, කුසපත ඔහුට වැටුණි.

යූනුස් (අලයිහිස් සලාම්) නැඟිට තම ඇඳුම් ඉවත් කර මුහුදට පැන්නේය. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු මස්ඌද්ගේ ප්‍රකාශය අනුව, උත්තරීතර අල්ලාහ් හරිත මුහුදෙන් මුහුදු විදාරණය කරමින් ගමන් කරන මත්ස්‍යයෙකු එවීය. යූනුස් නැවෙන් පැනීමත් සමඟ එම මත්ස්‍යයා පැමිණ ඔහුව ගිලගත්තේය. අල්ලාහ් එම මත්ස්‍යයාට මෙසේ වහී කළේය: “ඔහුගේ මස් නොකන්න; ඔහුගේ ඇටකටු නොකඩන්න. යූනුස් ඔබට ආහාරයක් නොවේ. ඔබේ කුස ඔහුට සිරගෙයක් වන්නේය.”

“දුල්-නුන්” යන ප්‍රකාශයේ “නුන්” යනු මත්ස්‍යයායි. ඒ නාමයෙන් ඔහුට එය ආරෝපණය කිරීම නිවැරදිය. “ඔහු කෝපයෙන් ගිය අවස්ථාවේ” යන්න ගැන අද්-දහ්හාක් මෙසේ පැවසීය: තම ජනතාව කෙරෙහි කෝපයෙන්. “ඔහුට අපි බලය නොදරනු ඇතැයි සිතුවේය” යන්නෙහි අර්ථය [ඔහුට දඬුවම් කරමින්] ඔහුට පීඩා නොකරනු ඇතැයි යන්නයි.

ඉබ්නු අබ්බාස්, මුජාහිද්, අද්-දහ්හාක් සහ වෙනත් අයගෙන්ද මෙවැනි අර්ථයක් වාර්තා වී ඇත. ඉබ්නු ජරීර් එය තෝරාගෙන, උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ මෙම ප්‍රකාශය සාක්ෂියක් ලෙස ගෙන ඇත: “ඔහුගේ ආහාරය ඔහුට සීමා කරනු ලැබූ තැනැත්තා, අල්ලාහ් ඔහුට දුන් දෙයින් වියදම් කළ යුතුය. අල්ලාහ් කිසිදු ආත්මයකට ඔහු දුන් දේ හැර වෙනත් බරක් පවරන්නේ නැත. අල්ලාහ් දුෂ්කරතාවයෙන් පසු පහසුව ඇති කරනු ඇත.”

අතිය්ය අල්-අව්ෆි මෙසේ පැවසීය: “ඔහුට අපි බලය නොදරනු ඇතැයි සිතුවේය” යනු “ඔහු ගැන අපි තීරණයක් නොකරනු ඇතැයි” යන්නයි. එය “තීරණය කිරීම” යන අර්ථයෙන් ගත් විට, අරාබිවරුන් “කදරා” සහ “කද්දරා” යන දෙකම එකම අර්ථයෙන් භාවිත කරති. කවියෙකු මෙසේ කියා ඇත: “ගෙවී ගිය ඒ කාලය නැවත නොඑයි; ඔබ ආශීර්වාද ලත්ය. ඔබ තීරණය කරන දේ සිදුවේ; සියලු කටයුතු ඔබ සතුය.”

උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ “එවිට ජලය නියම කර තිබූ කටයුත්තකට අනුව එකට මුණගැසුණි” යන ප්‍රකාශයේද එම අර්ථය ඇත.

“අන්ධකාරයන් තුළ ඔහු මෙසේ ඇමතුවේය: ‘ඔබ හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත. ඔබ සුවිශුද්ධය. නියත වශයෙන්ම මම අපරාධකරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වීමි’” යන ප්‍රකාශයේ අන්ධකාරයන් ලෙස ඉබ්නු මස්ඌද් පැවසුවේ මත්ස්‍යයාගේ කුසේ අන්ධකාරය, මුහුදේ අන්ධකාරය සහ රාත්‍රියේ අන්ධකාරය යන ඒවාය. ඉබ්නු අබ්බාස්, අම්ර් ඉබ්නු මයිමූන්, සඊද් ඉබ්නු ජුබයිර්, මුහම්මද් ඉබ්නු කඅබ්, අද්-දහ්හාක්, අල්-හසන් සහ කතාදාගෙන්ද එසේම වාර්තා වී ඇත.

සාලිම් ඉබ්නු අබිල්-ජඅද් පැවසුවේ: මුහුදේ අන්ධකාරය තුළ, මත්ස්‍යයෙකුගේ කුසේ තවත් මත්ස්‍යයෙකුගේ අන්ධකාරය යන්නයි. ඉබ්නු මස්ඌද්, ඉබ්නු අබ්බාස් සහ වෙනත් අය පැවසුවේ, මත්ස්‍යයා යූනුස්ව මුහුදේ පතුල දක්වා ගෙන යන තුරු මුහුද විදාරණය කරමින් ගමන් කළ බවයි. එහිදී යූනුස් මුහුදු පතුලේ ගල් කැටවලින් නැඟෙන තස්බීහ් හඬ ඇසීය. එවිට ඔහු මෙසේ පැවසීය: “ඔබ හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත. ඔබ සුවිශුද්ධය.”

අව්ෆ් මෙසේ පැවසීය: යූනුස් මත්ස්‍යයාගේ කුසට ගිය විට ඔහු මියගිය බව සිතුවේය. පසුව ඔහු තම දෙපා සෙලවූ අතර, ඒවා සෙලවෙන බව දැනගත් විට එම ස්ථානයේම සුජූද් කළේය. ඉන්පසු මෙසේ ඇමතුවේය: “මා හැර වෙනත් කිසිවෙකු නමස්කාර නොකළ ස්ථානයක මම ඔබ වෙනුවෙන් නමස්කාර කරන ස්ථානයක් සකස් කළෙමි, මාගේ පරමාධිපතියාණෙනි.” සඊද් ඉබ්නු අබිල්-හසන් අල්-බස්රී පැවසුවේ ඔහු මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ දින හතළිහක් සිටි බවයි. මේ දෙකම ඉබ්නු ජුබයිර් විසින් වාර්තා කර ඇත.

මුහම්මද් ඉබ්නු ඉස්හාක් ඉබ්නු යසාර්, තමන්ට දැනුම් දුන් අයෙකුගෙන්, උම්මු සලමාගේ නිදහස් කළ සේවකයා වන අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රාෆිගෙන් වාර්තා කරමින් මෙසේ පැවසීය: “මම අබූ හුරයිරාට ඇසුවෙමි: අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) මෙසේ පැවසූහ: ‘අල්ලාහ් යූනුස්ව මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ රඳවා තැබීමට කැමති වූ විට, මත්ස්‍යයාට වහී කළේය: “ඔහුව ගන්න; මස් සීරීමක්වත් නොකරන්න, ඇටයක්වත් නොකඩන්න.” මත්ස්‍යයා ඔහුව ගෙන මුහුදු පතුලේ තම වාසස්ථානය වෙත ගියේය. මුහුදු පතුලට ළඟා වූ විට යූනුස්ට ශබ්දයක් ඇසුණි. ඔහු තම සිතෙන්, “මේ කුමක්ද?”

යැයි ඇසුවේය. මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ සිටි ඔහුට අල්ලාහ් වහී කළේය: “මේ මුහුදු සතුන්ගේ තස්බීහ් හඬයි.” එවිට ඔහු මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළම තස්බීහ් කළේය. දේවදූතයෝ ඔහුගේ තස්බීහ් හඬ අසා මෙසේ ඇසූහ: “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි, අපට විදේශීය දේශයකින් දුර්වල හඬක් ඇසේ.”

අල්ලාහ් පැවසීය: “ඒ කවුදැයි ඔබ නොදන්නෙහුද?” ඔවුහු පැවසූහ: “නැත, අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි. ඔහු කවුද?” අල්ලාහ් පැවසීය: “ඔහු මාගේ සේවකයා වන යූනුස්ය. ඔහු මට අකීකරු වූ නිසා මුහුදේ මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ ඔහුව රඳවා තැබුවෙමි.” ඔවුහු ඇසූහ: “ඔබ වෙත දිනපතා සහ රාත්‍රියේදී යහපත් ක්‍රියාවක් නැඟී ගිය, දැහැමි සේවකයා ඔහුද?”

අල්ලාහ් පැවසීය: “ඔව්.” එවිට ඔවුහු ඔහු වෙනුවෙන් මැදිහත් වූහ. පසුව අල්ලාහ් මත්ස්‍යයාට අණ කළ අතර, අල්ලාහ් පවසන පරිදි ඔහු මත්ස්‍යයා විසින් වෙරළට හෙළනු ලැබීය: “ඔහු රෝගීව සිටියදී අපි ඔහුව විවෘත භූමියට හෙළුවෙමු.”

මෙය ඉබ්නු ජරීර් විසින්ද වාර්තා කර ඇත. අල්-බස්සාර් තම “මුස්නද්” ග්‍රන්ථයේදී මුහම්මද් ඉබ්නු ඉස්හාක් මාර්ගයෙන්, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු රාෆිගෙන්, අබූ හුරයිරාගෙන්ද එය වාර්තා කර, එහි අර්ථයෙන් සමාන හදීසයක් සඳහන් කර ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: මෙම සනද් මාර්ගයෙන් හැර මෙය නබිතුමාණන්ගෙන් වාර්තා වූ බව අපි නොදනිමු.

ඉබ්නු අබ්දුල්-හක්, ෂුඋබාගේ මාර්ගයෙන්, අම්ර් ඉබ්නු මුරරාගෙන්, අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු සලමාගෙන්, අලී (රළියල්ලාහු අන්හු) හරහා නබිතුමාණන් වෙත සම්බන්ධ කරමින් මෙසේ වාර්තා කළේය: “සේවකයෙකු ‘මම යූනුස් ඉබ්නු මත්තාට වඩා උතුම්’ යැයි පැවසීම සුදුසු නැත. ඔහු අන්ධකාරයන් තුළ අල්ලාහ්ට තස්බීහ් කළේය.” මෙම වැඩිවීම නොමැතිව මෙම හදීසය ඉබ්නු අබ්බාස්, ඉබ්නු මස්ඌද් සහ අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු ජඅෆර් යන අයගෙන්ද වාර්තා වී ඇත. ඒවායේ සනද් මාර්ග “නුන්” සූරාවේදී සඳහන් වනු ඇත.

ඉබ්නු අබී හාතිම් මෙසේ පැවසීය: අබූ අබ්දුල්ලාහ් අහ්මද් ඉබ්නු අබ්දුර්-රහ්මාන්—ඉබ්නු වහ්බ්ගේ සහෝදර පුත්‍රයා—අපට වාර්තා කළේය; ඔහුගේ මාමා අපට වාර්තා කළේය; අබූ සක්ර් ඔහුට වාර්තා කළේය; යසීද් අර්-රක්කාෂී ඔහුට වාර්තා කළේය: “මම අනස් ඉබ්නු මාලික්ගෙන් අසා සිටියෙමි—අනස් මෙම වාර්තාව නබිතුමාණන් වෙත සම්බන්ධ කර වාර්තා කළ බව මම සිතමි—යූනුස් නබිවරයා (අලයිහිස් සලාම්) මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ සිටියදී මෙම වදන්වලින් අයැදීමට සිතූ විට ඔහු මෙසේ පැවසීය: ‘අල්ලාහ්! ඔබ හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත. ඔබ සුවිශුද්ධය. නියත වශයෙන්ම මම අපරාධකරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වීමි.’

එවිට මෙම දුආව අර්ෂය වටා එක්රැස් වී ගියේය. දේවදූතයෝ මෙසේ ඇසූහ: ‘අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි, අපට හඳුනාගත හැකි, විදේශීය දේශයකින් නැඟෙන දුර්වල හඬක් ඇසේ.’ අල්ලාහ් පැවසීය: ‘ඒ කවුදැයි ඔබ නොහඳුනන්නෙහුද?’ ඔවුහු පැවසූහ: ‘නැත, අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි.

ඔහු කවුද?’ අල්ලාහ් පැවසීය: ‘ඔහු මාගේ සේවක යූනුස්ය.’ ඔවුහු පැවසූහ: ‘ඔබ වෙත පිළිගැනුණු යහපත් ක්‍රියාවක් සහ පිළිතුරු ලැබූ දුආවක් නිරන්තරයෙන් ඉහළට නැඟුණු ඔබගේ සේවකයා යූනුස්ද?’ පසුව ඔවුහු මෙසේ පැවසූහ: ‘අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි, සුවපහසු කාලයේදී ඔහු කළ දේ වෙනුවෙන් ඔබ ඔහුට කරුණා කර, විපතෙන් ඔහුව ගලවා නොගන්නේද?’ අල්ලාහ් පැවසීය: ‘එසේය.’ එවිට මත්ස්‍යයාට ඔහුව විවෘත භූමියට හෙළන ලෙස අණ කළේය.”

අල්-බගවීගේ තෆ්සීර්

උත්තරීතර අල්ලාහ්ගේ “දුල්-නුන්” යන ප්‍රකාශයේ අර්ථය: මත්ස්‍යයාගේ හිමිකරු වන යූනුස් ඉබ්නු මත්තා ගැන සිහිපත් කරන්න.

“ඔහු කෝපයෙන් ගිය අවස්ථාවේ” යන ප්‍රකාශයේ අර්ථය ගැන විද්වතුන් අතර මතභේදයක් ඇත. අද්-දහ්හාක් පැවසුවේ, ඔහු තම ජනතාව කෙරෙහි කෝපයෙන් ගිය බවයි. මෙය අල්-අව්ෆි සහ වෙනත් අය ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් වාර්තා කර ඇත. ඔහු මෙසේ පැවසීය: යූනුස් සහ ඔහුගේ ජනතාව පලස්තීනයේ වාසය කළහ.

රජෙක් ඔවුන්ට එරෙහිව යුද්ධ කර, ගෝත්‍ර නවයක් සහ අර්ධයක් වහල් කරගෙන ගියේය. ඉතිරි වූයේ ගෝත්‍රයක් සහ අර්ධයක් පමණි. එවිට අල්ලාහ් නබි ෂඋයාට වහී කර, “හස්කීල් රජු වෙත ගොස්, ඔවුන් අතරට බලවත් නබිවරයෙකු යවන ලෙස ඔහුට කියන්න. ඔවුන්ගේ හදවත් තුළ මම බිය ඇති කරමි; එවිට ඔවුන් ඔහු සමඟ බනී ඉස්රායීල්ව එවනු ඇත” යැයි පැවසීය.

රජු මෙසේ ඇසීය: “ඔබ කවුරුන් යෝජනා කරන්නේද? මාගේ රාජධානියේ නබිවරුන් පස්දෙනෙක් සිටිති.” ෂඋයා පැවසීය: “යූනුස් බලවත්ද, විශ්වාසවන්තද වේ.” රජු යූනුස් කැඳවා පිටත්ව යන ලෙස ඔහුට අණ කළේය. යූනුස් මෙසේ ඇසීය: “මා පිටත් කර යවන ලෙස අල්ලාහ් ඔබට අණ කළේද?”

රජු පැවසීය: “නැත.” යූනුස් ඇසීය: “ඔහු මාගේ නම ඔබට පැවසුවේද?” රජු පැවසීය: “නැත.” යූනුස් පැවසීය: “මෙහි මා හැර වෙනත් බලවත් නබිවරුන් සිටිති.” එහෙත් ඔවුහු ඔහුට තදින් බල කළහ. එවිට ඔහු නබිවරයාටත්, රජුටත්, තම ජනතාවටත් කෝපයෙන් ඔවුන් අතරින් පිටව ගොස්, රෝම මුහුදට පැමිණ නැවකට නැග්ගේය.

උර්වා ඉබ්නු අස්-සුබයිර්, සඊද් ඉබ්නු ජුබයිර් සහ තවත් පිරිසක් පැවසුවේ, තම ජනතාවගෙන් දඬුවම ඉවත් කළ පසු ඔහු ඔවුන්ගෙන් කෝපයෙන් ගිය බවයි. ඔහු ඔවුන්ට දඬුවම පැමිණෙන බවට පොරොන්දු වී තිබිණි. එම පොරොන්දුව ඉටු නොවූ බව තමන් ගැන ඔවුන් අත්දැක තිබූ ජනතාව අතර සිටීමට ඔහු අකමැති විය. ඔවුන් ඉදිරියේ ලජ්ජාවට පත් වූ නමුත්, දඬුවම ඉවත් කළ හේතුව ඔහු දැන සිටියේ නැත.

ඔහුගේ කෝපයට හේතුව තම පොරොන්දුව ඉටු නොවීම නිසා එය කඩ කළ අයෙකු ලෙස පෙනී, බොරුකාරයෙකු යැයි කියනු ලැබීමට ඇති පිළිකුලයි; අල්ලාහ්ගේ තීන්දුවට අකමැති වීම නොවේ. සමහර වාර්තාවල සඳහන් වන්නේ, ඔවුන්ගේ සිරිත වූයේ බොරු කී බව ඔප්පු වූ අයෙකු මරා දැමීම බවයි. නියමිත වේලාවේ දඬුවම නොපැමිණි නිසා ඔවුන් තමා මරා දමනු ඇතැයි ඔහු බිය විය. එබැවින් ඔහු කෝපයට පත් විය.

මෙහි “මුඝාදිබන්” යන්න එක් අයෙකුගෙන් සිදුවන අන්‍යෝන්‍ය ක්‍රියාවක් දක්වන වචන රටාවකි; “මුසාෆිරා” සහ “මුආකිබා” වැනි වචන මෙන්ය. එබැවින් එහි අර්ථය “කෝපයෙන්” යන්නයි.

අල්-හසන් පැවසුවේ, තම පරමාධිපතියාණන් ඔහුගේ ජනතාව වෙත ගොස් උන්වහන්සේගේ දඬුවම ගැන ඔවුන්ට අනතුරු අඟවා, උන්වහන්සේ වෙත ආරාධනා කරන ලෙස අණ කළ නිසා යූනුස් කෝපයට පත් වූ බවයි. ඔහු පිටත්ව යාමට සූදානම් වීම සඳහා තම පරමාධිපතියාණන්ගෙන් කාලය ඉල්ලා සිටියේය. එවිට ඔහුට පැවසුවේ, “කාර්යය එයට වඩා ඉක්මන්ය” යනුවෙනි. සපත්තුවක් පැළඳීමටවත් කාලය ලබාදෙන ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටියද, ඔහුට කාලය ලබා නොදුනි.

ඔහුගේ ස්වභාවය ඉක්මන් විය. ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන් වාර්තා වේ: ජිබ්රීල් යූනුස් වෙත පැමිණ, “නයිනවා වැසියන් වෙත ගොස් ඔවුන්ට අනතුරු අඟවන්න” යැයි පැවසීය. යූනුස් “සතෙකු සොයා ගන්නට මට ඉඩ දෙන්න” යැයි ඉල්ලා සිටියේය. එවිට ජිබ්රීල් පැවසීය: “කාර්යය ඊට වඩා ඉක්මන්ය.” එවිට ඔහු කෝපයෙන් නැව වෙත ගියේය.

වහ්බ් ඉබ්නු මුනබ්බිහ් පැවසුවේ: යූනුස් ඉබ්නු මත්තා දැහැමි සේවකයෙකු වූ නමුත් ඔහුගේ ස්වභාවය ඉක්මන් විය. නබිත්වයේ බර ඔහු මත පැවරුණු විට, බර පොදියක් යටතේ කඩා වැටෙන බර පැටවූ ඔටුවෙකු මෙන්, ඒ බර යටතේ ඔහු අඩපණ විය. එබැවින් ඔහු එය තම අතින් ඉවත දමා, එයින් පලා ගියේය. ඒ නිසා අල්ලාහ් ඔහුව දෘඪ අධිෂ්ඨානය ඇති දූතයන් අතරට ඇතුළත් නොකළේය.

තවද තම නබිවරයාට මෙසේ පැවසීය: “දෘඪ අධිෂ්ඨානය ඇති දූතයන් ඉවසූ ආකාරයට ඔබද ඉවසන්න” (අල්-අහ්කාෆ් 46:35); “මත්ස්‍යයාගේ සගයා මෙන් නොවන්න” (අල්-කලම් 68:48).

“ඔහුට අපි බලය නොදරනු ඇතැයි සිතුවේය” යන්නෙහි අර්ථය: දඬුවමෙන් ඔහු ගැන තීරණයක් නොකරනු ඇතැයි යන්නයි. මුජාහිද්, කතාදා, අද්-දහ්හාක් සහ අල්-කල්බී මෙසේ පැවසූහ. මෙය අල්-අව්ෆි ඉබ්නු අබ්බාස්ගෙන්ද වාර්තා කළේය. අරාබි බසින් “කදරා” සහ “කද්දරා” යන දෙකම එකම අර්ථයෙන් කියනු ලැබේ.

“අපි ඔබ අතර මරණය නියම කළෙමු” (අල්-වාකිආ 56:60) යන වැකියේ, “කද්දර්නා” යන්න සැහැල්ලු උච්චාරණයෙන් කියවන අයගේ කියවීමද මෙයට සාක්ෂියකි. උමර් ඉබ්නු අබ්දුල්-අසීස් සහ අස්-සුහ්රී “ෆẓන්න අන් ලන් නුකද්දිර අලයිහි” යනුවෙන් දැඩි උච්චාරණයෙන් කියවා ඇත.

අතා සහ විද්වතුන් බොහෝ දෙනෙක් මෙහි අර්ථය “සිරගත කිරීමෙන් ඔහුට පීඩා නොකරනු ඇතැයි ඔහු සිතුවේය” යන්න බව පැවසූහ. “අල්ලාහ් තමන් කැමති අයට රිස්ක් පුළුල් කරයි; එය සීමාද කරයි” (අර්-රඃද් 13:26) යන වැකියේ “සීමා කරයි” යන අර්ථයද එයයි. ඉබ්නු සයිද් පැවසුවේ, එය ප්‍රශ්නාර්ථයකි: “ඔහු තම පරමාධිපතියාණන්ට ඔහු අසමත් කරනු ඇතැයි සිතුවේද?” යන්නයි.

යඅකූබ් එය අකර්මක ස්වරූපයෙන්, සැහැල්ලු උච්චාරණය සහිතව කියවීය.

අල්-හසන්ගෙන් මෙසේ වාර්තා වේ: යූනුස් පාපයට පත් වූ විට, ඔහු තම පරමාධිපතියාණන් කෙරෙහි කෝපයෙන් පිටත්ව ගියේය. ෂයිතාන් ඔහුව වැරදි මඟට යොමු කර, අල්ලාහ් ඔහු කෙරෙහි බලය නොදරනු ඇතැයි ඔහු සිතීමට සැලැස්වීය. ඔහුට පෙර සිට පැවති යහපත් ක්‍රියා සහ නමස්කාර තිබිණි. එබැවින් අල්ලාහ් ඔහුව ෂයිතාන්ට අතහැරීමට අකමැති වී, මත්ස්‍යයාගේ කුසට දැමුවේය.

ඔහු එහි දින හතළිහක්—දවස් සහ රාත්‍රී—රැඳී සිටියේය. අතා පැවසුවේ දින හතක් බවයි. තවත් මතයක් අනුව මත්ස්‍යයා ඔහුව වසර හයදහසක දුරක් ගෙන ගියේය. තවත් මතයක් අනුව ඔහු පොළොවේ හත්වැනි පතුල දක්වාම ගෙන යනු ලැබීය. මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළදී ඔහු තම පරමාධිපතියාණන් වෙත පසුතැවිලි වී, තමන් ගැන නැවත සිතා මෙසේ පැවසීය: “ඔබ හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත.

ඔබ සුවිශුද්ධය. නියත වශයෙන්ම මම අපරාධකරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වීමි”—ඔබට අකීකරු වූ විට. “මා කළ දේවලින් පසු මම ඔබ හැර වෙනත් කිසිවෙකුට නමස්කාර නොකරමි.” එවිට අල්ලාහ් තම කරුණාවෙන් ඔහුව මත්ස්‍යයාගේ කුසින් පිටතට ගත්තේය. එහෙත් නබිවරුන්ගේ තත්ත්වයට වඩා ගැළපෙන පෙර සඳහන් කළ අර්ථකථන වන්නේ, ඔහු තම ජනතාව හෝ රජු කෙරෙහි කෝපයෙන් පිටත්ව ගිය බවයි.

“අන්ධකාරයන් තුළ ඔහු ඇමතුවේය” යන්නෙහි අර්ථය රාත්‍රියේ අන්ධකාරය, මුහුදේ අන්ධකාරය සහ මත්ස්‍යයාගේ කුසේ අන්ධකාරය යන්නයි. “ඔබ හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත. ඔබ සුවිශුද්ධය. නියත වශයෙන්ම මම අපරාධකරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වීමි.”

අබූ හුරයිරාගෙන් නබිතුමාණන් වෙත සම්බන්ධ කරමින් මෙසේ වාර්තා වේ: අල්ලාහ් මත්ස්‍යයාට වහී කරමින්, “ඔහුව ගන්න; ඔහුගේ මස් සීරීමක්වත් නොකරන්න, ඇටයක්වත් නොකඩන්න” යැයි පැවසීය. එවිට මත්ස්‍යයා ඔහුව ගෙන මුහුදු පතුලේ තම වාසස්ථානය වෙත ගියේය. එහි පතුලට පැමිණි විට යූනුස්ට ශබ්දයක් ඇසුණි. ඔහු තම සිතෙන්, “මේ කුමක්ද?”

යැයි ඇසුවේය. එවිට අල්ලාහ් ඔහුට වහී කරමින්, “මෙය මුහුදු සතුන්ගේ තස්බීහ් හඬයි” යැයි පැවසීය. ඔහු මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ තස්බීහ් කළේය. දේවදූතයෝ ඔහුගේ තස්බීහ් හඬ අසා මෙසේ පැවසූහ: “අපගේ පරමාධිපතියාණෙනි, විදේශීය දේශයක දුර්වල හඬක් අපට ඇසේ.”

තවත් වාර්තාවක, “හඳුනාගත හැකි හඬක් නොදන්නා ස්ථානයකින් අපට ඇසේ” යනුවෙන් ඇත. අල්ලාහ් පැවසීය: “ඒ මාගේ සේවක යූනුස්ය. ඔහු මට අකීකරු වූ නිසා මත්ස්‍යයාගේ කුස තුළ ඔහුව රඳවා තැබුවෙමි.” දේවදූතයෝ මෙසේ ඇසූහ: “ඔබ වෙත දිනපතා සහ රාත්‍රියේදී යහපත් ක්‍රියාවක් නැඟී ගිය, දැහැමි සේවකයා ඔහුද?”

අල්ලාහ් පැවසීය: “එසේය.” එවිට ඔවුහු ඔහු වෙනුවෙන් මැදිහත් වූහ. අල්ලාහ් මත්ස්‍යයාට අණ කළ අතර, අල්ලාහ් පවසන පරිදි මත්ස්‍යයා ඔහුව වෙරළට හෙළීය: “ඔහු රෝගීව සිටියදී අපි ඔහුව විවෘත භූමියට හෙළුවෙමු” (අස්-සාෆ්ෆාත් 37:145).