በጭንቀት ጊዜ የዩኑስ ልመና

የሼኽ አብዱርረሕማን አስ-ሰዕዲ ተፍሲር

ማለትም፦ አገልጋያችንንና መልእክተኛችንን የዘኑንን፣ እርሱም ዩኑስን ነው፤ የዓሣው ባለቤት ማለት ነው። እርሱን በመልካም መጥቀስና በመልካም ማወደስ አስታውስ። አላህ ከፍ ያለው ወደ ሕዝቦቹ ላከው፤ እርሱም ጠራቸው፣ እነርሱ ግን አላመኑም። ስለዚህ በጠቀሰላቸው ጊዜ ውስጥ ቅጣት እንደሚወርድባቸው አስጠነቀቃቸው። ቅጣቱንም በዓይናቸው በግልጽ ሲያዩ፣ ወደ አላህ በተመለሱ፣ በጩኸት በተማጸኑና በተጸጸቱ ጊዜ፣ አላህ ቅጣቱን ከእነርሱ አነሳላቸው።

አላህ ከፍ ያለው እንዲህ እንዳለው፦ «ከከተሞችም ያመነችና እምነቷም የጠቀማት አልነበረችም፤ የዩኑስ ሕዝቦች ሲያምኑ ብቻ ነበሩ። እነርሱ ባመኑ ጊዜ በቅርቢቱ ሕይወት የውርደትን ቅጣት ከእነርሱ አነሳን፤ እስከ ጊዜያቸውም አጣቀምናቸው» (يونس 98)። እንዲሁም፦ «ወደ መቶ ሺህ ወይም ከዚያ በላይ ሰዎች ላክነው። አመኑም፤ እስከ ጊዜያቸውም አጣቀምናቸው» (الصافات 147–148)። የዩኑስን ጥሪ የተቀበሉት እነዚህ ታላቅ ሕዝቦች ከታላላቅ በጎ ባሕርያቱ አንዱ ናቸው።

እርሱ ግን ተቆጥቶ ሄደ፣ ከጌታውም ሸሸ፤ ይህም አላህ በመጽሐፉ ያልነገረን ከኃጢአቶቹ አንዱ ምክንያት ነበር። የዚያን ኃጢአት በትክክል መለየት አያስፈልገንም። ግልጹ ነገር ግን ቸኩሎ መሄዱ፣ በሕዝቦቹ ላይ መቆጣቱና አላህ ከዚያ በፊት ሳያዝዘው ከመካከላቸው መውጣቱ ነው፤ አላህ በእርሱ ላይ አያጠብብም [በዓሣው ሆድ ውስጥ አያስጨንቀውም] ብሎ አሰበ፤ ወይም ከአላህ ሊያመልጥ ይችላል ብሎ ገመተ። ይህ ዓይነት ሐሳብ በታላላቅ ፍጡራን ላይ ሊመጣ ይችላል፤ ነገር ግን አይጸናባቸውም፣ አይቀጥልም።

በመርከብ ላይ ከአንዳንድ ሰዎች ጋር ተሳፈረ። መርከቡ ከሰጠመች በኋላ ሁሉም በውስጧ ቢቆዩ እንደሚሰጥሙ ፈሩ፤ ስለዚህ ከመካከላቸው ማንን ወደ ባሕር እንደሚጥሉ ዕጣ ጣሉ። ዕጣውም በዩኑስ ላይ ወጣ፤ ዓሣውም ዋጠውና ወደ ባሕር ጨለማዎች ወሰደው። በእነዚያ ጨለማዎች ውስጥም እንዲህ ብሎ ጠራ፦ «ከአንተ በቀር ሌላ አምላክ የለም፤ ንጹሕ ነህ፤ እኔ በእርግጥ ከበዳዮቹ ነበርኩ» (الأنبياء 87)።

ለአላህ የአምላክነት ፍጹምነትን መሰከረ፤ ከማንኛውም ጉድለት፣ ነውርና ጉዳትም አጠራው፤ በራሱ ላይ የደረሰውን በደልና ጥፋት አምኖ ተቀበለ። በርሱ ላይ ቅጣት የደረሰው፦ «ወደ መርከቡ ሸሸ» (الصافات 140) እና «እርሱም የሚወቀስበትን ነገር የሚያደርግ ሆኖ» (الصافات 142) በሚለው ምክንያት ነበር።

የኢማም ኢብን ከሲር ተፍሲር

ይህ ታሪክ እዚህ፣ በሱረቱ ሷፋት እና በሱረቱ ኑን ውስጥ ተጠቅሷል። ዩኑስ ኢብኑ መታ (عليه السلام) አላህ ወደ ነነዌ ከተማ ሰዎች ላከው፤ ነነዌም በሞሱል አካባቢ ያለች ከተማ ናት። ወደ አላህ ጠራቸው፤ እነርሱ ግን አልተቀበሉትም፣ በክህደታቸውም ገፉ። እርሱም ተቆጥቶ ከመካከላቸው ወጣ፤ ከሦስት ቀናት በኋላ ቅጣት እንደሚመጣባቸው አስጠነቀቃቸው።

ይህን በእርግጥ እንደሚፈጸም ሲያውቁና ነቢይ እንደማይዋሽ ሲያረጋግጡ፣ ከልጆቻቸው፣ ከግመሎቻቸውና ከከብቶቻቸው ጋር ወደ ምድረ በዳ ወጡ። እናቶችንም ከልጆቻቸው ለዩ፤ ከዚያም ወደ አላህ በትህትና ተመለሱና በጩኸት ተማጸኑት። ግመሎች ከግልገሎቻቸው ጋር ጮኹ፣ ላሞችም ከጥጆቻቸው ጋር አጮሁ፣ በጎችም ከጠቦቶቻቸው ጋር አገመገሙ። አላህም ቅጣቱን ከእነርሱ አነሳ።

አላህ እንዲህ አለ፦ «ከከተሞችም ያመነችና እምነቷም የጠቀማት አልነበረችም፤ የዩኑስ ሕዝቦች ሲያምኑ ብቻ ነበሩ። እነርሱ ባመኑ ጊዜ በቅርቢቱ ሕይወት የውርደትን ቅጣት ከእነርሱ አነሳን፤ እስከ ጊዜያቸውም አጣቀምናቸው» (يونس 98)።

ዩኑስ (عليه السلام) ግን ሄዶ ከአንዳንድ ሰዎች ጋር በመርከብ ተሳፈረ። ባሕሩም ተናወጠባቸውና ሊሰጥሙ ፈሩ። ከመካከላቸው አንድ ሰው አቅልለው እንዲጥሉ ዕጣ ጣሉ። ዕጣው በዩኑስ ላይ ወጣ፤ እርሱን ለመጣል ግን ፈቃደኞች አልሆኑም። እንደገና ዕጣ ጣሉ፤ እንደገናም በእርሱ ላይ ወጣ፣ እርሱን ለመጣልም አልፈለጉም። ለሦስተኛ ጊዜ ዕጣ ጣሉ፤ ዕጣውም እንደገና በእርሱ ላይ ወጣ።

አላህ ከፍ ያለው እንዲህ አለ፦ «ዕጣ ጣሉም፤ ከተሸነፉትም ሆነ» (الصافات 141)፤ ማለትም ዕጣው በእርሱ ላይ ወጣ። ዩኑስም ተነስቶ ልብሱን አውልቆ ወደ ባሕር ወረወረ ራሱን። ኢብኑ መስዑድ እንደተናገሩት፣ አላህ ከአረንጓዴው ባሕር አንድ ዓሣ ላከ፤ ባሕሮችን እየተሰነጠቀ መጣና ዩኑስ ራሱን ከመርከቡ በጣለ ጊዜ ዋጠው። አላህም ለዓሣው፦ «ሥጋውን አትብላ፤ አጥንቱንም አትሰብር፤ ዩኑስ ለአንተ ሲሳይ አይደለም፤ ሆድህ ለእርሱ እስር ቤት ይሆናል» ብሎ አዘዘው።

«የዘኑን» ማለት ዓሣው ማለት ነው፤ በዚህ መጠሪያ የተጨመረው ስም ትክክለኛ ነው። «ተቆጥቶ በሄደ ጊዜ» የሚለውን ዳሕሓክ ከሕዝቦቹ ጋር ተቆጥቶ ማለት ነው ብለዋል። «እኛ በእርሱ ላይ አናጠብብም ብሎ ገመተ» (الأنبياء 87) የሚለው፣ ዓሣው ሆድ ውስጥ አናስጨንቀውም ብሎ አሰበ ማለት ነው። ይህ ትርጓሜ ከኢብኑ ዐባስ፣ ሙጃሂድ፣ ዳሕሓክና ሌሎችም ተዘግቧል፤ ኢብኑ ጃሪርም መርጠውታል።

አላህ እንዲህ ብሎ በመናገሩም ማስረጃ አቅርበዋል፦ «ሲሳዩም በእርሱ ላይ የተጠበበ ሰው ከተሰጠው ያውጣ» (الطلاق 7)። ዐጢያ አልዐውፊ «እኛ በእርሱ ላይ አናስጨንብም ብሎ ገመተ» ማለት በእርሱ ላይ አንፈርድም ብሎ ነው ብለዋል። ይህንንም ከ«መወሰን» ትርጉም ጋር አያይዘውታል፤ አረቦች «ቀደረ» እና «ቀደረ» የሚሉትን በአንድ ትርጉም ይጠቀማሉ። ገጣሚውም እንዲህ ብሏል፦ «ያለፈው ዘመን ተመላሽ አይደለም፤ ያንን የምትወስነው አንተ ነህ፤ ሁሉም ነገር የአንተ ነው።»

ከዚሁም የአላህ ቃል ነው፦ «ውኃውም በተወሰነ ትእዛዝ ላይ ተገናኘ» (القمر 12)፤ ማለትም በተወሰነ ነገር ላይ ነው።

«በጨለማዎች ውስጥም፦ “ከአንተ በቀር ሌላ አምላክ የለም፤ ንጹሕ ነህ፤ እኔ ከበዳዮቹ ነበርኩ” ብሎ ጠራ» (الأنبياء 87)። ኢብኑ መስዑድ እንዳሉት፣ እነዚህ ጨለማዎች የዓሣው ሆድ ጨለማ፣ የባሕር ጨለማና የሌሊት ጨለማ ናቸው። ይህም ከኢብኑ ዐባስ፣ ዐምር ኢብኑ መይሙን፣ ሰዒድ ኢብኑ ጁበይር፣ ሙሐመድ ኢብኑ ከዕብ፣ ዳሕሓክ፣ ሐሰንና ቀታዳህ ተዘግቧል። ሳሊም ኢብኑ አቢል-ጀዕድ ደግሞ፦ የዓሣ ሆድ ውስጥ ያለ ዓሣ፣ በባሕር ጨለማ ውስጥ ነው ብለዋል።

ኢብኑ መስዑድ፣ ኢብኑ ዐባስና ሌሎችም እንዳሉት፣ ዓሣው ባሕሮችን እየተሰነጠቀ ወሰደው፤ ወደ ባሕሩ ጥልቅ ወሰደው። ዩኑስም ከባሕሩ ጥልቅ ውስጥ የጠጠሮችን ተስቢሕ ሰማ። በዚያን ጊዜና በዚያ ቦታ፦ «ከአንተ በቀር ሌላ አምላክ የለም፤ ንጹሕ ነህ» አለ። ዐውፍ እንዳሉት፣ ዩኑስ ዓሣው ሆድ ውስጥ ሲገባ እንደሞተ አሰበ፤ ከዚያም እግሮቹን አንቀሳቀሰ፣ ሲንቀሳቀሱ ወዲያውኑ በዚያው ቦታ ሰገደ።

ከዚያም፦ «ጌታዬ፣ ከእኔ በፊት ማንም ሰው በማይሰግድበት ቦታ ለአንተ መስገጃ አደረግሁ» ብሎ ጠራ። ሰዒድ ኢብኑ አቢል-ሐሰን አልበስሪ በዓሣው ሆድ ውስጥ ለአርባ ቀናት ቆይቷል ብለዋል። እነዚህንም ሁለቱን ዘገባዎች ኢብኑ ጁበይር አስተላልፈዋል።

ሙሐመድ ኢብኑ ኢስሐቅ ኢብኑ ያሳር፣ ከአንድ ሰው ተርከው፣ ከአብዱላህ ኢብኑ ራፊዕ፣ ከአቡ ሁረይራ እንዳስተላለፉት፣ የአላህ መልእክተኛ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «አላህ ዩኑስን በዓሣው ሆድ ውስጥ ሊያስቀምጠው በፈለገ ጊዜ፣ ዓሣውን፦ “ውሰደው፤ ሥጋውን ግን አትጉዳ፣ አጥንቱንም አትስበር” ብሎ አዘዘው። ዓሣውም ወሰደው፤ ወደ ባሕሩ ጥልቅ ሲደርስ ዩኑስ ድምፅ ሰማ። በራሱም፦ “ይህ ምንድን ነው?” አለ።

አላህም ዓሣው ሆድ ውስጥ እያለ፦ “ይህ የባሕሩ እንስሳት ተስቢሕ ነው” ብሎ ገለጸለት። ዩኑስም በዓሣው ሆድ ውስጥ ሆኖ አላህን አወደሰ። መላእክትም ተስቢሑን ሰሙና፦ “ጌታችን፣ ደካማ ድምፅ እንሰማለን” አሉ። አላህም፦ “ይህ ባሪያዬ ዩኑስ ነው፤ እኔን አልታዘዘኝም፤ በባሕር ውስጥ በዓሣው ሆድ አስቀመጥኩት” አለ። መላእክቱም፦ “ከእርሱ ወደ አንተ በየቀኑና በየሌሊቱ የተቀበለ መልካም ሥራ ይወጣ የነበረው መልካሙ ባሪያህ ዩኑስ ነውን?”

አሉ። አላህም፦ “አዎን” አለ። እነርሱም ለእርሱ አማለዱ፤ አላህም ዓሣው ወደ ደረቅ ምድር እንዲተፋው አዘዘ፤ አላህ እንዳለውም፦ “እርሱም ታሞ ሳለ ወደ ደረቅ ቦታ ጣልነው” (الصافات 145)።» ኢብኑ ጀሪር ይህን ዘግበዋል፤ አልበዛርም በሙስነዱ ውስጥ በሙሐመድ ኢብኑ ኢስሐቅ፣ ከአብዱላህ ኢብኑ ራፊዕ፣ ከአቡ ሁረይራ በተመሳሳይ ዘግበውታል። ከዚህ መንገድና በዚህ ሰነድ ብቻ ከነቢዩ ﷺ እንደተዘገበ እንደሚያውቁ ገልጸዋል።

ኢብኑ አቢል-ሐቅም ከሹዕባ፣ ከዐምር ኢብኑ ሙራ፣ ከአብዱላህ ኢብኑ ሰለማ፣ ከዐሊይ እንዳስተላለፉት፣ የነቢዩ ﷺ ቃል እንዲህ ነው፦ «አንድ ባሪያ፦ “እኔ ከዩኑስ ኢብኑ መታ የተሻልኩ ነኝ” ማለት አይገባውም፤ እርሱ በጨለማዎች ውስጥ አላህን አወድሷል።» ይህ ተጨማሪ ክፍል ሳይኖረውም ከኢብኑ ዐባስ፣ ከኢብኑ መስዑድና ከአብዱላህ ኢብኑ ጀዕፈር በሌላ ዘገባ ተላልፏል፤ ሰነዶቹም በሱረቱ ኑን ላይ ይመጣሉ።

ኢብኑ አቢ ሐቲም እንዲህ አሉ፦ አቡ ዐብዱላህ አሕመድ ኢብኑ አብዱረሕማን፣ የኢብኑ ወህብ ወንድም ልጅ፣ አጎቱ አቡ ሰኽር እንዳስተላለፈው ነገረኝ፤ አቡ ሰኽርም የዚድ አር-ረቃሺ እንዳስተላለፈለት ነገረው፤ «አነስ ኢብኑ ማሊክን ሰማሁ፤ አነስ ይህን ዘገባ ወደ የአላህ መልእክተኛ ﷺ እንዳደረሰው ከመገመት በቀር አላውቅም» አለ። ነቢዩ ዩኑስ (عليه السلام) ዓሣው ሆድ ውስጥ ሳለ እነዚህን ቃላት ለመጸለይ ሲወስን፦ «አላህ ሆይ፣ ከአንተ በቀር ሌላ አምላክ የለም፤ ንጹሕ ነህ፤ እኔ ከበዳዮቹ ነበርኩ» አለ። ይህ ልመና ወደ ዐርሹ እየተከበበ ወጣ። መላእክትም፦ «ጌታችን፣ ከሩቅ አገር የመጣ የታወቀ ደካማ ድምፅ ነውን?»

አሉ። አላህም፦ «ያንን አታውቁትምን?» አለ። እነርሱም፦ «ጌታችን፣ አናውቀውም፤ ማን ነው?» አሉ። አላህም፦ «ባሪያዬ ዩኑስ ነው» አለ። እነርሱም፦ «ወደ አንተ የተቀበለ ሥራ ይወጣ የነበረው፣ ልመናውም የሚመለስ ያልነበረው ባሪያህ ዩኑስ ነውን?» አሉ። ከዚያም፦ «ጌታችን፣ በደህንነት ጊዜ ያደርገው የነበረውን ሥራ ርህራሄ አድርገህ ከመከራ አታድነውምን?»

አሉ። አላህም፦ «አዎን» አለ። ዓሣውንም ወደ ደረቅ ቦታ እንዲተፋው አዘዘው። (يونس 98؛ الصافات 141؛ الطلاق 7؛ القمر 12؛ الصافات 145)

የአል-በጋዊ ተፍሲር

አላህ ከፍ ያለው፦ «የዘኑን» ባለው ክፍል፣ የዓሣውን ባለቤት ማለትም ዩኑስ ኢብኑ መታን አስታውስ ማለት ነው።

«ተቆጥቶ በሄደ ጊዜ» በሚለው ትርጉም ላይ ተለያዩ። ዳሕሓክ እንዳሉት፣ ከሕዝቦቹ ጋር ተቆጥቶ ሄደ። ይህም ከኢብኑ ዐባስ በዐውፊና በሌሎች ተዘግቧል። ኢብኑ ዐባስ እንዲህ አሉ፦ ዩኑስና ሕዝቦቹ በፍልስጤም ይኖሩ ነበር። አንድ ንጉሥ ወረራቸው፤ ከእነርሱም ዘጠኝ ጎሳዎችን ከግማሽ ጋር ማረከ፤ አንድ ጎሳና ግማሽ ብቻ ቀሩ። አላህም ወደ ነቢዩ ኢስራኢል እንዲህ ብሎ ወረደለት፦ «ወደ ንጉሡ ሕዝቅያስ ሂድና፦ “ጠንካራ ነቢይ እንዲልክ ንገረው፤ እኔ በእነዚያ ልቦች ውስጥ እጥላለሁ፤ ከእርሱም ጋር የእስራኤልን ልጆች እንዲልኩ አደርጋለሁ” በለው።»

ንጉሡም፦ «ማንን ትመርጣለህ?» አለው፤ በመንግሥቱም ውስጥ አምስት ነቢያት ነበሩ። ኢስራኢልም፦ «ዩኑስ ጠንካራና ታማኝ ነው» አለ። ንጉሡም ዩኑስን ጠርቶ እንዲወጣ አዘዘው። ዩኑስም፦ «አላህ እንድወጣ አዝዞሃልን?» አለው። ንጉሡም፦ «አይደለም» አለ። ዩኑስም፦ «ስሜን ጠቅሶሃልን?» አለው። ንጉሡም፦ «አይደለም» አለ። ዩኑስም፦ «እዚህ ከእኔ ውጭ ጠንካራ ነቢያት አሉ» አለ።

እነርሱ ግን በጣም ገፉበት። እርሱም በነቢዩ፣ በንጉሡና በሕዝቡ ላይ ተቆጥቶ ከመካከላቸው ወጣ፤ ወደ ሮም ባሕርም ሄዶ ተሳፈረ።

ዑርዋ ኢብኑ ዙበይር፣ ሰዒድ ኢብኑ ጁበይርና ሌሎች ደግሞ፦ ሕዝቦቹን አስጠንቅቆ ከዚያ በኋላ አላህ ቅጣቱን ካነሳላቸው በኋላ፣ ከሕዝቡ ተቆጥቶ ሄደ፤ በእነርሱ መካከል መቆየትንም አልወደደም። እነርሱ ከዚያ በፊት በሰጣቸው ማስጠንቀቂያ ላይ እርሱ ውሸት እንደተናገረ የተሞከረ ስለነበር፣ በመካከላቸው መቆየትን ጠላ፤ በእነርሱም አፍሮ ነበር። ቅጣቱ የተነሳበትን ምክንያት ግን አላወቀም። ቁጣው ቃሉን አፍርሶ እንደሚታይና ውሸታም እንደሚባል በመፍራት የመጣ ክብር ጥበቃ ነበር፤ የአላህን ውሳኔ መጥላት አልነበረም።

አንዳንድ ዘገባዎች እንደሚሉት፣ ሕዝቦቹ ውሸት የተናገረባቸውን ሰው መግደል ልማዳቸው ነበር። በተነገረላቸው ጊዜ ቅጣት ሳይመጣ ሲቀር እንዳይገድሉት ፈርቶ ተቆጣ። «ሙጋዳባ» የሚለው እዚህ እንደ «ሙሳፈራ» እና «ሙዓቀባ» ከአንድ ሰው ብቻ ሊፈጸም የሚችል የቃል ቅርጽ ነው፤ ስለዚህ «ተቆጥቶ» ማለት ነው።

ሐሰን እንዳሉት፣ በእውነት በጌታው ላይ ተቆጣ፤ ምክንያቱም አላህ ወደ ሕዝቦቹ እንዲሄድ፣ በቅጣቱም እንዲያስጠነቅቃቸውና ወደ እርሱ እንዲጠራቸው አዘዘው። ዩኑስም ወደ እነርሱ ለመሄድ ዝግጁ እንዲሆን ጊዜ እንዲሰጠው ጠየቀ፤ እርሱ ግን፦ «ትእዛዙ ከዚያ የበለጠ ፈጣን ነው» ተባለ፤ እስከ ጫማ የሚለብሰውን አንድ ጫማ ጊዜ እንኳ እንዲሰጠው ጠየቀ፣ ግን አልተሰጠውም፤ ባሕርዩም ጠባብ ነበር። ኢብኑ ዐባስ እንዳሉት፣ ጂብሪል ወደ ዩኑስ መጥቶ፦ «ወደ ነነዌ ሰዎች ሂድና አስጠንቅቃቸው» አለው። ዩኑስም፦ «የሚጋልብበትን እንስሳ እጠብቅ» አለ።

ጂብሪልም፦ «ትእዛዙ ከዚያ የበለጠ ፈጣን ነው» አለው። ዩኑስም ተቆጥቶ ወደ መርከቡ ሄደ። ወህብ ኢብኑ ሙነቢህ እንዳሉት፣ ዩኑስ ኢብኑ መታ ጻድቅ ባሪያ ነበር፤ ባሕርዩ ግን ጠባብ ነበር። የነቢይነት ኃላፊነት ከብዶበት እንደ ከባድ ሸክም ሸክሙን የማይችል ግመል ተሰበረ፤ ኃላፊነቱንም ጣለና ከእርሱ ሸሸ። ስለዚህ አላህ ከዑሉል-ዐዝም መልእክተኞች አወጣው፤ ለነቢዩም፦ «ከመልእክተኞቹ ዑሉል-ዐዝም እንደታገሱ ታገስ» (الأحقاف 35) አለ፤ «የዓሣው ባለቤት [ዩኑስ] እንደማትሆንም» (القلم 48) አለ።

«እኛ በእርሱ ላይ አናጠብብም ብሎ ገመተ» የሚለው፣ ሙጃሂድ፣ ቀታዳህ፣ ዳሕሓክና አልከልቢ እንዳሉት፣ አላህ በቅጣት አይፈርድበትም ብሎ አሰበ ማለት ነው፤ ከኢብኑ ዐባስም በዐውፊ የተዘገበው ይህንኑ ነው። ቃሉ «ቀደረ» እና «ቀደረ» በአንድ ትርጉም ይጠቀማሉ። ከዚህም የአላህ ቃል ማስረጃ ነው፦ «በመካከላችሁ ሞትን እኛ ወሰንን» (الواقعة 60)፤ በቀላል ንባብ ያነበቡት ይህን ትርጓሜ ያጠናክራል። ዐጣ እና ብዙ ሊቃውንት፦ «አላህ በእርሱ ላይ ማሰርን አያጠብብም ብሎ ገመተ» ብለዋል፤ ይህም አላህ እንዲህ ካለው ትርጉም ነው፦ «አላህ ለሚሻው ሰው ሲሳዩን ያሰፋል፤ ያጠብባልም» (الرعد 26)።

ኢብኑ ዘይድ ደግሞ ይህ በጥያቄ ቅርጽ ነው አሉ፤ ማለትም፦ «ጌታው ሊያሸንፈው አይችልም ብሎ አሰበን?» የሚል ነው። የያዕቁብ ንባብም በቀላል ቅርጽ ያነበበዋል። ሐሰን እንዲህ አሉ፦ ዩኑስ ኃጢአቱ ከደረሰበት በኋላ በጌታው ላይ ተቆጥቶ ሄደ፤ ሰይጣንም አሳሳተውና አላህ በእርሱ ላይ አይጨክንም ብሎ አሰበ። እርሱ ግን ከቀድሞ መልካም ሥራና አምልኮ ነበረው፤ ስለዚህ አላህ ለሰይጣን አሳልፎ እንዲሰጠው አልፈቀደም፤ በዓሣው ሆድ ውስጥ አስገባው።

በዚያም ከቀንና ሌሊት አርባ ቀናት ቆየ። ዐጣ እንዳለው ሰባት ቀናት ነበር፤ ሌላ አስተያየትም ዓሣው ለስድስት ሺህ ዓመታት ያህል ወሰደው ይላል። ወደ ሰባተኛው ምድር ወሰን አደረሰው የሚልም አለ። በዓሣው ሆድ ውስጥ ወደ ጌታው ተጸጸተ፣ ራሱንም ተመለከተ፦ «ከአንተ በቀር ሌላ አምላክ የለም፤ ንጹሕ ነህ፤ እኔ በአንተ ባመጸሁ ጊዜ ከበዳዮቹ ነበርኩ፤ ያደረግሁትንም ምንም ነገር አልደግምም» አለ።

አላህም በምሕረቱ ከዓሣው ሆድ አወጣው። ነቢያት ላይ የሚስማማው ቀደም ሲል የተጠቀሱት ትርጓሜዎች ይበልጥ ተገቢ ናቸው፤ እርሱም በሕዝቡ ወይም በንጉሡ ላይ ተቆጥቶ ሄደ ማለት ነው።

«በጨለማዎች ውስጥ ጠራ» ማለት የሌሊት ጨለማ፣ የባሕር ጨለማና የዓሣው ሆድ ጨለማ ውስጥ ማለት ነው። «ከአንተ በቀር ሌላ አምላክ የለም፤ ንጹሕ ነህ፤ እኔ ከበዳዮቹ ነበርኩ» (الأنبياء 87)። ከአቡ ሁረይራ በነቢዩ ﷺ የተደረሰ ዘገባ እንዳለው፣ አላህ ዓሣውን፦ «ውሰደው፤ ሥጋውን አትቁረጥ፣ አጥንቱንም አትስበር» ብሎ አዘዘው። ዓሣውም ወሰደውና በባሕሩ ውስጥ ወዳለው መኖሪያው ወሰደው።

ወደ ባሕሩ ጥልቅ ሲደርስ ዩኑስ ድምፅ ሰማና በራሱ፦ «ይህ ምንድን ነው?» አለ። አላህም ይህ የባሕር እንስሳት ተስቢሕ ነው ብሎ ገለጸለት። እርሱም ዓሣው ሆድ ውስጥ ሆኖ አላህን አወደሰ። መላእክትም ተስቢሑን ሰሙና፦ «ጌታችን፣ በሩቅ አገር ያለ ደካማ ድምፅ እንሰማለን» አሉ። በሌላ ዘገባ፦ «ከማይታወቅ ቦታ የምናውቀው ድምፅ እንሰማለን» ይላል። አላህም፦ «ይህ እኔን ያልታዘዘኝ ባሪያዬ ዩኑስ ነው፤ በባሕር ውስጥ በዓሣው ሆድ አስቀመጥኩት» አለ።

እነርሱም፦ «በየቀኑና በየሌሊቱ መልካም ሥራ ወደ አንተ ይወጣ የነበረው ጻድቅ ባሪያ ነውን?» አሉ። አላህም፦ «አዎን» አለ። እነርሱም ለእርሱ አማለዱ፤ አላህም ዓሣው ወደ ዳርቻው እንዲተፋው አዘዘው፤ አላህም እንዲህ እንዳለው፦ «ወደ ደረቅ ቦታ ጣልነው፤ እርሱም ታሞ ነበር» (الصافات 145)። (በዘገባው መጨረሻ የተጠቀሱት ማብራሪያዎች፦ ፍርሃት፤ ተቆጥቶ ሄደ፤ ሙሐመድ ﷺ፤ «يقدر» በያዕ በጉድለት ይነበባል፤ ሦስት ቀናት ነበር የሚል አስተያየትም አለ።)