Ayyuuba e nder sınjino

Tafsiir sheekh Abdurrahman as-Saadi

Ko honno: Miftin mo’en e golloowo amen, Nulaaɗo amen Ayyuuba, tee yetto mo, teddino mo, ɓamtu daraja makko; nde Alla waɗi e makko sınjino mawɗo. O heɓii mo muñɗo, jaɓɗo ñaawoore Alla. Ko ɗum waɗi, Shaytaan heɓii laawol e ɓandu makko, e nder sınjino e ƴeewtagol Alla; o wulfii e ɓandu makko, ɗuum waɗi ɓandu makko waɗi koye ɗuuɗɗe mawɗe. O waɗi ɗoon yeroo juutɗo, sınjino makko ɓeydi; yimɓe galle makko maayi, jawdi makko yahii.

O noddi Joomi mum, wi’i: «Joomi am, ko lorra memii kam, kono Aan woni ɓuroowo yurmeede yurmotooɓe ɓen» (أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ). O ɗaɓɓitii Alla e humpitinde xaalis makko, e humpitinde wonde lorra heɓii mo haa heewi no feewi.

Tafsiir imaam Ibn Kathiir

Alla sifoo ko heɓi Ayyuuba, عليه السلام, e sınjino e jawdi makko, ɓiɓɓe makko e ɓandu makko. Ɗum waɗi ko o jogii na’i, jawdi, gese, ɓiɓɓe ɗuuɗɓe e galleeji moƴƴi. O heɓaa sınjino e ɗuum fof, ɗuum fof yahi e makko. Caggal ɗuum, o heɓaa sınjino e ɓandu makko — wi’etee ko ɗum waɗi ko leproosi e ɓandu makko fof; alaa ko heddii e makko celli so wonaa ɓernde makko e ɗemngal makko, ɗi ɗiɗi o yettira Alla, Jalla wa ‘Alaa.

Haa jooɗotooɓe ɓen ɗaɓɓitii mo; o waɗaa e goɗɗum e nder wuro. Alaa mo yimɓe ɓen heɓi yurmeende makko so wonaa debbo makko; o ɗowtiri mo e golle makko. Ɓeydaama wonde o heɓi golle yimɓe ngam teddinde mo, o heɓa ñaamdu ngam mo.

Annabi, صلى الله عليه وسلم, wi’i: «Yimɓe ɓurɓe heɓa sınjino ko annaba’en; caggal maɓɓe ko yimɓe ɓurɓe moƴƴude; caggal maɓɓe ko ɓurɗo ɓadi e maɓɓe» (أشد الناس بلاء الأنبياء، ثم الصالحون، ثم الأمثل فالأمثل). Kadi e hadees goɗɗo: «Gorko heɓata sınjino no diina makko woni. So diina mum tiiɗii, sınjino makko ɓeydete» (يبتلى الرجل على قدر دينه، فإن كان في دينه صلابة زيد في بلائه). Annabi Alla Ayyuuba, عليه السلام, wonnoo e muñyal haa heewi, haa ɗum waɗi ko innita ɗum e muñyal.

Yaziid ibn Maysera wi’i: Nde Alla heɓi Ayyuuba, عليه السلام, sınjino e yahugol galle mum, jawdi e ɓiɓɓe, tee alaa ko heddii e makko, o ɓeydi yettude Alla. O wi’i: «Mi yetta Maa, Joomi Joomiiji, Aan mo waɗan-mi moƴƴere. A hokki lan jawdi e ɓiɓɓe, haa ɗum fof naatnoo e ɓernde am. A ittiti ɗum fof e am, tee A laaɓtini ɓernde am; alaa hay huunde fawata hakkunde am e Maa.

So ganni am Shaytaan, Iblis, annduno ko A waɗi, o maa hasido lan.» O wi’i: Iblis heɓi ɗum ko huunde bonnde. Ayyuuba, عليه السلام, wi’i kadi: «Joomi am, A hokki lan jawdi e ɓiɓɓe, kono alaa hay gooto yaha e dow dammu am ngam wowlude mi bonnii mo, teelte ko mi waɗi. Aan a anndi ɗum.

Tee wakkati ɗiɗi a waɗan-mi fiirde, mi accii ɗum, mi wi’i e hoore am: O wondi, miɗo accita ɗum, sabu o tagiraaka ngam ɓeɗɗude e dow paɗe. Mi accii ɗum ko ngam yiɗde yamre Maa.» Ibn Abi Hatim jeytii ɗum.

Wibaare juutnde bayaa ko heɓi Ayyuuba, عليه السلام, e Wahb ibn Munabbih; Ibn Jarir e Ibn Abi Hatim ɗowti ɗum e sanad mum, tee tafsiirɓe goɗɓe caggal maɓɓe limtii ɗum. Ko ɗum waɗi huunde kañum, min accitii ɗum sabu juutgol mum. Ɗum rivayataama o waɗi nder sınjino makko yeroo juutɗo; kono yimɓe feccitii e ko waɗi o noddi Alla e ɗaɓɓugol ndee, e sabab makko.

Al-Hasan e Qatada wi’i: Ayyuuba, عليه السلام, heɓaa sınjino duuɓi jeegom e lebbi seeɗa; o woni e dow diipol e nder Israa’iila, na’i ɓen yahata e dow ɓandu makko. Alla feññini ɗum, ɓeydi mo njoɓdi mawndi, yetti mo e moƴƴere. Wahb ibn Munabbih wi’i: O waɗi nder sınjino duuɓi tati, ɗum ɓeydotaako tee ustotaako. As-Suddi wi’i: Ɓandu Ayyuuba waɗi ɓoyli haa ko heddii ko taƴe e kaaƴe; debbo makko wonnoo e ɗowtugol mo, o addana mo ñaamdu.

Nde debbo makko yiyii nyawu makko juutii, o wi’i mo: «Ayyuuba, so a noddii Joomi Maa, o waɗa lorra maa yaaja?» O wi’i: «Mi waɗii duuɓi cappanɗe njeetati mi cellii. Aɗa miijoo ɗum ko seeɗa ngam mi muñu Allah duuɓi cappanɗe njeetati?» Debbo makko muñal mum timmi, o yahi; o waɗi golle yimɓe e njogora, o addana mo ko o heɓi, o ñaama.

Iblis yahii e worɓe ɗiɗo e Falasɗiin, ɓe woniinoo musiɓɓe makko e musiɓɓe Ayyuuba, o wi’i ɓe: «Musiiɗo on Ayyuuba heɓii sınjino no ɗoo.» O wi’i ɓe yo ɓe yaha yi’ude mo, ɓe naatna e hoore maɓɓe maayo ɓe huutoraa, sabu so o yarii ɗum, o sellat. Ɓe yahi, nde ɓe yi’ii mo ɓe wuyli. O wi’i: «Holɓe on?»

Ɓe wi’i: «Min ko fulaanu e fulaanu.» O jaɓɓii ɓe, wi’i: «A jaɓɓaama, yimɓe ɓe accataa-mi e nder sınjino.» Ɓe wi’i: «Ayyuuba, maa a suurii huunde, tee a holliri goɗɗum; ɗum waɗi Alla heɓi maa sınjino?» O ɓamtii yeeso makko to kammu, wi’i: «Alla anndi; mi suuɗaani hay huunde, mi hollitinaay goɗɗum.

Kono Joomi am heɓi-mi sınjino ngam ƴeewde mi muñata, walaa mi jaŋtata.» Ɓe wi’i: «Ayyuuba, yaru maayo amen, so a yarɗii ɗum a sellat.» O tikkiti, wi’i: «Ko bonɗo heɓi on, o yamiri on ɗum? Wowlugol mon e ñaamdu mon e ndiyam mon, ɗum fof haramii e am.» Ɓe ummii e makko, ɓe yahii.

Debbo makko yahi e golle yimɓe. O ɓanti ɓuruɗe galle gooto, o waɗi ɓe ñaamdu; ɓiɗɗo maɓɓe ɗaanii, ɓe yiɗaani umminde mo, ɓe hokki mo ñaamdu ndu. O addi ndu Ayyuuba; o anndaani ndu, wi’i: «A waɗaay ko ɗum addan-mi; ko waɗi jooni?» O humpitii mo ko waɗi.

O wi’i: «Maa ɓiɗɗo oo ummii, o ɗaɓɓii ɓuruɗe nde, o heɓaani nde, o wulla e nder galle mum; o jaɓataa hay huunde ɓurnde nde.» O wi’i: «Alla yurme Ayyuuba!» O hokki mo ɓuruɗe nde, o rutti.

Caggal ɗuum, Iblis ari to debbo makko e sifaa dotoowo. O wi’i: «Nyawu gorko maa juutii. So o yiɗii sellude, yo o heɓu hilli, yo o nyaama ɗum e innde sanam ɓen. O sellat.» O wi’i ɗum Ayyuuba, o wi’i: «Bonɗo ari to maa. Alla e am, so mi sellii, mi ɗonɓa maa ɗuɗal teemedere.»

O yahi e golle makko; reedu makko haɗaama. O yahata e galleeji, kono alaa galle yiɗi mo. Nde ɗum tiiɗii e makko, o huli Ayyuuba maa acca ñaamdu, o taƴi gootol e hoore mum, o selli ndu e ɓiɗɗo sukaɓe mawɓe, ɓe hokki mo ñaamdu moƴƴere ɗuuɗnde. O addi ndu Ayyuuba; nde o yi’ii ndu, o anndaani ndu, wi’i: «Hol to a heɓi ɗum?»

O wi’i: «Mi waɗanii yimɓe golle, ɓe ñaamni-mi.» O ñaami ɗum. Jaŋde ɗiɗaande, o yahi ɗaɓɓude golle, o heɓaani; o taƴi kadi gootol e hoore mum, o selli ndu e ɓiɗɗo ndee, ɓe hokki mo ñaamdu. O addi ɗum Ayyuuba, o wi’i: «Miɗo sweara Alla, mi ñaamata ɗum haa mi anndu to ɗum iwri.»

O ittii kuɓarol mum; nde o yi’i hoore mum taƴaama, o heɓi ɗum ko metti mawɗo. E ɗum o noddi Joomi mum, Jalla wa ‘Alaa: «Ko lorra memii kam, kono Aan woni ɓuroowo yurmeede yurmotooɓe ɓen».

Ibn Abi Hatim wi’i: «Baaba am tellii-mi, Muusaa ibn Ismaa’iil tellii-mi, Hammad tellii-mi, Abu ‘Imran al-Jawni, e Nauf al-Bikali.» Shaytaan heɓnoo Ayyuuba ina noddee “Saut”. Debbo Ayyuuba wi’a: «Noddu Alla, o sellina maa.» Ayyuuba noddaani, haa yimɓe Israa’iila ari to makko; gooto e maɓɓe wi’i goɗɗo: «Alaa ko heɓi mo ko sabu ko boni mawɗo o waɗi.»

E ɗum o wi’i: «Joomi am, lorra memii kam, kono Aan woni ɓuroowo yurmeede yurmotooɓe ɓen.»

Baaba am tellii-mi kadi, Abu Salama tellii-mi, Jarir ibn Hazim, e ‘Abdullaahi ibn ‘Ubayd ibn ‘Umayr. O wi’i: Ayyuuba, عليه السلام, jogii musiɓɓe ɗiɗo; ñalawma gooto ɓe ari, kono ɓe mbaawaani ɓade e makko sabu ɗuule mum, ɓe darii ko woɗɗi. Gooto e maɓɓe wi’i goɗɗo: «So Alla annduno ko Ayyuuba moƴƴi, o heɓataako ɗum sınjino.» Ayyuuba heɓi caɗeele e nder wowlugol maɓɓe, caɗeele ɓurɗe ɗe o heɓi yeeso.

O wi’i: «Joomi am, so Aɗa anndi mi waalaay haa mi heewi ñaamdu miɗo anndi e nokkuure gooto yahi ɓuri, hollu ɗum ko goonga.» Kammu noddi ɗum tee ɓe ɗiɗo nanii. O wi’i kadi: «Joomi am, so Aɗa anndi mi jogiraay hay koñol ɗiɗi, miɗo anndi nokkuure gooto ummii ko kuɓi, hollu ɗum ko goonga.» Kammu noddi ɗum tee ɓe nanii.

O wi’i: «Joomi am, e sembe Maa!» O sujjii. O wi’i: «Joomi am, e sembe Maa, mi ɓamataa hoore am haa A ittita lorra am.» O ɓamtaani hoore makko haa o heɓaa yaafugol. Ibn Abi Hatim rivayitii ɗum e laabi goɗɗi, ko ɓadi e ɗum, o wi’i: Yuunus ibn ‘Abd al-A‘laa humpitii amen, Ibn Wahb humpitii-mi, Naafi‘ ibn Yazid, ‘Uqayl, az-Zuhri, Anas ibn Maalik, wonde Rasul Alla, صلى الله عليه وسلم, wi’i: «Annabi Alla Ayyuuba waɗi e nder sınjino makko duuɓi cappanɗe ɗiɗi.

Yimɓe ɓadɗuɓe e woɗɓe acci mo, kono worɓe ɗiɗo e musiɓɓe makko ɓurɗe ɓadi e makko, ɓe yahrata to makko subaka e kikiiɗe. Gooto e maɓɓe wi’i goɗɗo: “Aɗa anndi, e Alla, Ayyuuba waɗii bonannde nde hay gooto e aduna waɗaani.” Goɗɗo wi’i: “Ko honɗun?” O wi’i: “Ko duuɓi cappanɗe ɗiɗi Alla yurmitaani mo, tee o ittitaay ko woni e makko.”

Nde ɓe yahi to makko, gooto muñaani, o humpitii mo ɗum. Ayyuuba, عليه السلام, wi’i: “Mi anndaani ko a wi’ata, kono Alla Jalla wa ‘Alaa anndi mi ardataa worɓe ɗiɗo ina ɓadondira, ina siftora Alla; mi wartata e galle am, mi yaltina ko ɓe waɗi ngam ɓe siftoraay Alla so wonaa e haala goonga.”» O yahnoo ngam kebutuhan makko; nde o timmini, debbo makko jogoroo mo e junngo haa o heɓa galle. Ñalawma gooto o juutii, Alla wi’i mo e nokkuure mum: «Ɓaɗu e koyɗe maa; ɗum ko ɓalndam ɓolɗam e ñaamdu» (اركض برجلك هذا مغتسل بارد وشراب).” Hadees ngal ɓamtaama e Rasul, ko hadees ɓurɗo kañum.

Ibn Abi Hatim wi’i: «Baaba am tellii-mi, Muusaa ibn Ismaa’iil tellii-mi, Hammad tellii-mi, ‘Ali ibn Zayd, Yuusuf ibn Mihran, Ibn ‘Abbas.» Alla huɓɓini mo kuɓarol e aljanna, Ayyuuba fecciti e makko, o jooɗii e nokkuure goɗɗere. Debbo makko ari, o anndaani mo; o wi’i: «Golloowo Alla, to honɗe yahi o sınjinooɗo wonnoo ɗoo? Maa jawle walla laabi ɗen yahii mo?»

O haalani mo seeɗa; o wi’i: «Alaa, ko mi Ayyuuba.» O wi’i: «Maa aɗa jokkitam, golloowo Alla?» O wi’i: «Alaa, ko mi Ayyuuba. Alla ruttinii e am ɓandu am.» Ibn ‘Abbas wi’i: Alla ruttinii e makko jawdi makko e ɓiɓɓe makko e yeeso, ɓeydii ɗiɗi no ɗum.

Wahb ibn Munabbih wi’i: Alla wahyii Ayyuuba: «Mi ruttinii maa galle maa, jawdi maa e ɗum teewi; ɓaɗu e ndiyam ɗoo, sabu ɗum ena sellina maa. Hokan ɓadɗuɓe maa sadaka, ɗaɓɓan Alla yaafa ɓe, sabu ɓe bonnii e maa.» Ibn Abi Hatim rivayitii ɗum.

Kadi Abu Zur‘a tellii-mi, ‘Amr ibn Marzuq tellii-mi, Hammam, Qatada, an-Nadr ibn Anas, Bashir ibn Nahik, Abu Hurayra, e Annabi, صلى الله عليه وسلم, wi’i: «Nde Alla sellini Ayyuuba, o wulɓini e dow makko ɓalɗe oori; o waɗi heɓde ɗe e junngo mum, o waɗi ɗe e kuɓarol mum.» O wi’i: «O wi’i mo: “Ayyuuba, a jaɓataako ɗuum?” O wi’i: “Joomi am, hol mo jaɓata yurmeende Maa?”» Asal hadees ngal woni e Sahihayn; maa arde e nokkuure goɗɗere.

Debbo makko yahii to makko, haa o heɓi kañum e toɓɓere yimɓe; ñaamdu fotii e dow koyɗe makko, o yeewi ndu. O wi’i: «Ayyuuba, bonɗo, moƴƴaako!» Nde o ɓamtii, o yi’i ɓiɗɗo oo ummii, o ɗaɓɓata ñaamdu nde, o wulla e nder galle mum. ...

[Wibaare ndee e Ibn Kathir ena jogii jeyaaɗe ɗuuɗɗe goɗɗe ngam sifugol wibaaɗe e faamde sababiiji noddaade Ayyuuba; ko ɗum limtinaa ɗoo no ɗum woni e asli ɗum, ko e riwayaaji tafsiir ngal. Nde ɗum waɗi, wowlugol Ayyuuba “Ko lorra memii kam, kono Aan woni ɓuroowo yurmeede yurmotooɓe ɓen” ko ɗaɓɓugol e Alla, wonaa ñaawoore e yimɓe; Alla jaɓii ɗaɓɓugol makko.]

Tafsiir al-Baghawi

Haala Alla Jalla wa ‘Alaa: «Ayyuuba tuma nde o noddi Joomi mum» (وأيوب إذ نادى ربه), maanaa mum ko o noddi Joomi mum. Wahb ibn Munabbih wi’i: Ayyuuba عليه السلام ko gorko Rum, Ayyuuba ɓiɗɗo Aamuus ɓiɗɗo Raazikh ɓiɗɗo Ruum ɓiɗɗo ‘Iis ɓiɗɗo Ishaaqa ɓiɗɗo Ibraahiima; yumma mum ko e ɓiɓɓe Luut, ɓiɗɗo Haaran. Alla suɓii mo, waɗi mo annabi, ɓeydi mo aduna. O jogii Bathaniyya e leydi Shaam, e ɗuum fof, telen e telen.

O jogii na’i, gilɗi, baali, jawdi, puccu, teewu e hayre ɗuuɗɗe haa alaa gooto ɓuri mo e jawdi e ɗuuɗal. O jogii gese ɗemɗe 500, e ɗowtotooɓe 500; kala golloowo jogii debbo, ɓiɓɓe e jawdi. Hakkunde kaɓirɗe ɗe, jogii teewu ngam nootaade, kala teewu jogii ɓiɗɗo gooto, ɗiɗo, tati, nayi, joyi e ko ɓuri ɗuum. Alla Jalla wa ‘Alaa hokki mo galle e ɓiɓɓe worɓe e rewɓe.

O wonnoo moƴƴo, hulɗo Alla, yurmitoowo miskinɓe; o ñammina miskinɓe, o ɗowta rewɓe deebi e ɓiɓɓe baaba maayɗo, o teddina janano, o walla ɓii laawol. O wonnoo yettoowo ni’imɗe Alla, golloowo hakkille Alla. O hattanɗi Iblis, ganyo Alla, o heɓa e makko ko o heɓata e yimɓe jawdi, ko ɗum fenaade e heewtaare, walaa ngugol e accude yamre Alla sabu aduna.

O jogii ɓe tati ɓe gomɗinii e makko, ɓe goongɗinii mo: gooto ko e Yaman, innde mum Al-Yaqan; ɗiɗo ko e wuro makko, gooto innde mum Yaladd, goɗɗo innde mum Saafir. Ɓe fof ko mawɓe. Iblis laaɓaama e hay huunde nder kammuuji, o darii e ɗi no o yiɗi, haa Alla ɓamti Iisaa; ɗum nde o haɗaa e kammu nayi. Nde Alla nelditi Muhammad, صلى الله عليه وسلم, o haɗaa e kammu tati heddii.

Iblis nanii malaa’ika’en ina yetta Alla e dow Ayyuuba; ɗum woni nde Alla siftori mo, o yetti mo. E ɗum hasid e bonannde heɓi mo. O yaari yaawde, o darii e kammu e nokkuure nde o darii heen. O wi’i: «Joomi am, mi ƴeewtii golle golloowo Maa Ayyuuba, mi yiyii o ko golloowo njoɓdi Maa, yettude Maa sabu A hokki mo ni’ima, tee yettude Maa sabu A sellini mo.

So A heɓii mo sınjino, A ittita ko A hokki mo, o wayloto e ko o woni e yettude Maa e rewde Maa, o yalta e ɗoftagol Maa.» Alla wi’i: «Yahu, mi hokkii maa jamiroore e jawdi makko.» Ganyo Alla Iblis yahi e hoore leydi. O kawritinnoo jinneeji ɗuɗɗi e shayaɗi tiiɗɗi, o wi’i ɓe: «Hol ko on jogii e sembe?

Mi heɓii jamiroore e jawdi Ayyuuba; ɗum ko musibaare mawnde e ƴeewtagol mo worɓe ɓen mbaawataa muñde.» Jinneeɗo gooto wi’i: «Mi heɓii sembe: so mi yiɗii, mi wayloto bonɗo ñalawma, mi tampina kala huunde mi heɓi.» Iblis wi’i: «Yahu to gilɗi Ayyuuba e gattirɗi ɗi.» O yahi to gilɗi nde ɗi pucci e nder na’i, yimɓe yiyaani haa bonɗo yaltiri e les leydi, o wulɓini ɗi e yiite; hay gooto ɓadi e ɗi, o yonti.

O wulɓini na’i ɗi e gattirɗi ɗi, haa ɗi timmi fof. Caggal ɗuum, Iblis ari to Ayyuuba e sifaa bonɗo, o woni e dow teewu, o heɓi mo ina sali. O wi’i: «Yaa Ayyuuba, yiite ari haa weeyii gilɗi maa, wulɓini ɗi e yimɓe ɓe woni e ɗi; ko mi tan tan acci.» Ayyuuba wi’i: «Yetto Alla, ko o hokki ɗi, ko o itti ɗi.

Mi waɗii jawdi am e hoore am ko ñaawoore maa e timmitere.» Iblis wi’i: «Joomi maa mooftii ɗi e yiite iwɗe e kammu, ɗi wulɓini; yimɓe ɗen fof heɓi kabuɗe, ina ƴeewta ɗi. Goɗɓe maɓɓe wi’i: Ayyuuba laatataako ko o rewnoo hay huunde, ko o waɗi ko ɗum fenaade. Goɗɓe wi’i: So Alla Ayyuuba ena jogii sembe, o haɗitinii ɗum.

Goɗɓe wi’i: Kono ko Alla waɗi ɗum ngam ɓeyda heɓaade ganyo makko, o heɓa musibaare e yiɗi makko.» Ayyuuba wi’i: «Alhamdulillah, yetto Alla, nde O hokki-mi e nde O ittiti e am. Mi yaltiri hoore am e ɓandu am e ɓos e ɓandu yumma am; mi ruttoto e leydi e ɓos, mi dara e yeeso Alla e ɓos. A heɓataa weltaare nde A hokki-mi huunde ngam jeyaaɗo, tee a heɓataa kulol nde A ittiti ko A hokki-mi.

Alla ɓurii maa e ko o hokki maa. So Alla annduno ko moƴƴi e maa, o jeytinoo ruuhu maa e ruuhu ɗii, maa a laatotoo martiiɗo. Kono O anndi ko boni e maa, O accii maa.» Iblis ruttiri to renndo mum e ñawndu e teddugol. O wi’i ɓe: «Hol sembe mon?

Mi woowaani hay huunde e ɓernde makko.» Jinneeɗo wi’i: «Mi jogii sembe; mi waawi noddude noddugol nde alaa ko jogii ruuhu nanaa, kono ɓernde makko wutta.» Iblis wi’i: «Yahu to baali makko e gattirɗi.» O yahi haa hakkunde maɓɓe, o noddi, ɗi fof ɗiiyaama maayɗe; o wulɓini gattirɗi ɗi.

Iblis ari to Ayyuuba e sifaa jom na’i, o jooɗii ina sali, o wi’i ɗum no wi’i yeeso. Ayyuuba jaabii mo no jaabi ko adii. Iblis ruttiri to renndo mum, wi’i: «Hol sembe mon? Mi woowaani waɗde e ɓernde Ayyuuba.» Jinneeɗo wi’i: «Mi jogii sembe, so mi yiɗii mi wayloto bonɗo, bondu huunde fof mi heɓi.»

O wi’i: «Yahu to gese e ñaamdu makko.» O yahi, yimɓe anndaali haa henndu tiiɗuɗu ari, o yotii e ñaamdu makko fof, haa ɗum fota ko alaa ɗoon. Iblis ari to Ayyuuba e sifaa gese makko, o heɓi mo ina sali; o wi’i ɗum no wi’i yeeso. Ayyuuba jaabii mo no ɗum ko jaabii.

Kala nde jawdi mum boni, o yetti Alla, o yetti mo e mawnugol, o jaɓi ñaawoore, o ɓorni hoore mum e muñal e sınjino haa alaa hay jawdi heeddii.

Nde Iblis yi’i o timmini jawdi makko, o ɓamtii to Alla, wi’i: «Joomi am, Ayyuuba ena sikki ko A jeytii mo ɓiɓɓe makko, ko ɗum waɗi A hokki mo jawdi. Awa, hokku-mi jamiroore e ɓiɓɓe makko, sabu ɗum ko musibaare nde ɓerɗe worɓe ɓen mbaawataa muñde.» Alla wi’i: «Yahu, mi hokkii maa jamiroore e ɓiɓɓe makko.» Iblis yahi to ɓiɓɓe Ayyuuba ɓen, ɓe ngoni e suudu mawndu.

O waɗi ɗum tiiɗde, haa o bonni ɗemɗe makko, o waɗi kaaƴe e gese e o wulɓini ɓe, haa o ɓamti suudu ndu, o wayli ndu. Ɓe ngari, ɓe ɗiiyaama, ɓe hakkunde hoore maɓɓe. O yahi to Ayyuuba e sifaa dotoowo ɓe jannginaano hikma, gite makko bonno, yiite ina yaara e makko. O humpitii mo, wi’i: «So a yi’i ɓiɓɓe maa no ɓe heɓii nyawu, ɓe ɓamtaama e hoore maɓɓe?

So a yi’i no ɓe reeni, no ɓe ɓamti e hoore maɓɓe, yiite e ceeɗe ina yaara?» O wowlitii ɗum e ko ɓadi ɗum haa Ayyuuba yurmitii mo, o wulla. O ɓamti duppi leydi, o waɗi ɗi e hoore makko, o wi’i: «Alaa yiɗnoo yumma am hay huunde.» Iblis heɓi ɗum ko fenaade Ayyuuba, o yaari to kammu, o weltii sabab sabu muñal makko yahi.

Kono Ayyuuba ruttiti ɓernde mum, o faami, o ɗaɓɓi yaafaare. Malaa’ika’en ɓerɗe mum ɓamtii e Alla e tuubi makko; tuubi mum arii to Alla ko yaawɗum, Alla anndi ɗum. Iblis darii ko toriiɗo, o wi’i: «Joomi am, Ayyuuba muñii jawdi e ɓiɓɓe sabu o sikki A sellinata mo e hoore mum, tee A ruttinata mo jawdi e ɓiɓɓe. Awa, hokku-mi jamiroore e ɓandu mum.»

Alla Jalla wa ‘Alaa wi’i: «Yahu, Mi hokkii maa jamiroore e ɓandu makko, kono alaa sembe maa e ɗemngal mum e ɓernde mum.» Alla anndi ko o waɗi, O hokki mo ɗum ko yurmeende makko, ngam ɓeydude njoɓdi makko, tee waɗde mo laawol misal ngam muñuɓe e miiɗoore, e siftinoore ngam gollooɓe e kala musibaare heɓi ɓe, ɓe jokku muñal makko, ɓe hiɗa njoɓdi Alla.

Iblis yaari yaawde, o heɓi Ayyuuba ina sujjii. O jaawni yeeso nde o ɓamta hoore mum, o ari e yeeso mum, o wulɓini e hunduko makko, boni ɓandu mum fof, o yaltiri e hoore makko haa koyɗe makko, koye ɗuuɗɗe ɓornɗe, no ɗiɗi baali. O heɓi cakka, o ñawni ɗe e ɓalli mum haa ɗe ɗiiɓi fof. Caggal ɗuum o ñawni ɗe e kuɓarɗe ɗiɗi e kaaƴe laaɓɗe, o ñawni ɗe haa nyaw makko boni, ɓandu makko timmi, wayli, ɓolɗi.

Yimɓe wuro ɓe yaltini mo; ɓe waɗi mo e tiirngal e ɓuuɓri, ɓe waɗi mo sariya. Kala yimɓe acci mo so wonaa debbo makko, Rahma ɓiy-Afraathim, ɓiy-Yuusuf, ɓiy-Ya‘quub; o yahrata to makko, o addana mo ko heewi, o jooɗoto e makko.

Nde musiɓɓe makko tati — Yaqan, Yaladd e Saafir — yi’i sınjino Alla heɓi mo, ɓe siikii mo, ɓe acci mo, kono ɓe accaani diina mum. Nde sınjino makko juutii, ɓe yahi to makko, ɓe wowlani mo haala metti, ɓe yeddini mo. Ɓe wi’i mo: «Tuub e bonannde nde a waɗi, nde Alla heɓii maa njoɓdi nde.» Gorko sukaɗo wonnoo e maɓɓe, o gomɗinii Ayyuuba, o goongɗinii mo.

O wi’i: «On kadi, mawɓe, on wowlitii; on ɓurii-mi foti wowlude sabu on ɓurii-mi duuɓi. Kono on accii ko ɓuri moƴƴude e haala mon, on accii miijo ɓurɗo laaɓude, on accii ko ɓuri moƴƴude e ɗum. Ayyuuba jogii ɗon e dow mon e haalaaji e hakkille ɓuri ko on sifii. Awa on anndii, mawɓe, mo on bonni daraja mum, teddungal mo on tampini, e gorko mo on laɓɓini tee on siikii?

Awa, on anndaani wonde Ayyuuba ko annabi Alla, ɓurɗo e tagoore Mum, ko ɗo Alla suɓii e leydi, haa jooni. On anndaani, Alla hollitaay on ko o tikkiti e hay huunde nde o waɗi, e ko Alla hokki mo, haa jooni; O ittitaay mo hay huunde e teddungal nde O teddini mo. Ayyuuba wi’aani Alla ko wonaa goonga, e nder waŋngol on e makko haa jooni. So ko sınjino bonndi mo e mon, tee waɗi o laaɓaako e yeeso mon, on anndii Alla heɓata gomɗinɓe, goongɗinɓe, martiiɓe e gollooɓe ɗe moƴƴi, tee sınjino makko wonaa seedee reentungal Alla e maɓɓe, walla semmbe kañum e maɓɓe; kono ko teddungal e suɓo.

So Ayyuuba laatirii e munyal mon tan musiɗɗo mo yiɗiɗon, yo ɓuri no gorko mo heɓi hakkille gorko mum e nder sınjino, tee o yeddi mo e musibaare, o yeddi mo e huunde nde o anndaani. Kono yo o yurmito mo, o wulla e makko, o ɗaɓɓana mo yaafaare, o hollan mo ko feewi. Mo anndaani ɗum wonaa gorko hakkille walla laaɓɗo. Awa Alla, Alla, mawɓe!

Miijoo Alla e teddugal Mum, siftoroo maayde, ɗum haɗata ɗemngal mon, ɗum umminta ɓerɗe mon. Awa, on anndaani Alla jogii gollooɓe ɓe kulol Mum waɗi ɓe deƴƴu, wonaa sabu ɓe heɓaani haala walla ko ɓe mbaawaani wowlude? Kono ɓe woni yimɓe haala moƴƴa, ɓe annduɓe, ɓe faamuɓe Alla. Kono so ɓe siftori mawnugol Alla, ɗemngal maɓɓe tummba, ɓandu maɓɓe ɓerɗi, ɓerɗe maɓɓe ɓorni cuɓoraa, hakkiilo maɓɓe tiiɗaa e nder teddinde e mawninde Alla.

Nde ɓe herii e ɗum, ɓe yaawata to Alla e golle laaɓɗe; ɓe jogora hoore maɓɓe ko bonnuɓe e juutnuɓe, tawa ko ɓe goonga, ɓe laaɓi, ɓe ɓerɗe moƴƴi; ɓe joga hoore maɓɓe ko juutnuɓe e huunde, tawa ko ɓe faamuɓe e sembe.»

Ayyuuba wi’i: «Alla Jalla wa ‘Alaa waɗata hikma e ɓernde suka e mawɗo e yurmeende. So hikma naatii e ɓernde, Alla hollita ɗum e ɗemngal. Hikma wonaa e duuɓi e mawɗugol, walaa e heewugol ƴeewtagol. So Alla waɗii golloowo hikimoowo e nder sukaagal, daraja mum yestaa e yeeso yimɓe hikma; ɓe yiyata e makko nuura teddungal iwɗo e Alla Subhaanahu.»

Ayyuuba ɓalti e maɓɓe, o ummii to Joomi mum, ina nodda mo e ɗaɓɓugol, ina du’a: «Joomi am, hol ko sabu A tagi-mi? So A yiɗaani-mi, maa A tagaay-mi. Mi yiɗno mi anndu bonannde nde mi waɗi e golle nde mi waɗi, nde Alla wayli yeeso teddungal Maa e am. So A maaynon-mi, maa A ɓadno-mi e baabaaji am teddinɗi; maayde ɓuri no moƴƴi e am.

Mi wonnoo galle gooto ngam gane, nokkuure deebi e miskinɓe, neene ɓii baaba maayɗo, e goɗɗo ɓiɗɗo, e ɗowtotooɗo debbo ɓii gorko. Alla am, ko mi golloowo Maa; so mi moƴƴii, ko jom njoɓdi ɗum ko Aan; so mi bonnii, ñaawoore Maa ko e junngo Maa. A waɗii-mi ndee e gese sınjino, e ƴeewtagol; A heɓi-mi musibaare so A heɓii ndi e am, nde so A heɓi ndi e leydi mawndi, ndi rarat. Ko ñaawoore Maa heɓi-mi, sembe Maa nyawni-mi, te o feccitii ɓandu am.

So Joomi am ittitino kulol e ɓernde am, o accitino ɗemngal am, mi haala e ɗemngal haa heew, ko ɗowtaaka golloowo ngam yeddude hoore mum, mi yiɗno Alla sellina-mi. Kono Joomi am accii-mi, o feccitii e am. O yiyata-mi kono mi yiyaani Mo; O nana-mi kono mi nanaani Mo. O yiyaani-mi ngam yurmeede mi; O ɓadii-mi, kono o ɓadinaa-mi, ngam mi haala e hujja am, mi haala e laaɓal am, mi yedda hoore am.»

Nde Ayyuuba wi’i ɗum, musiɓɓe makko woni e hoore mum, duule ɓuuɓri ɓe ɓorni, haa ɓe sikki ko ɗum azab teddungol. Caggal ɗuum, noddaa: «Ayyuuba, Alla Jalla wa ‘Alaa wi’i: “Mi ɓadii maa, tee mi wonnoo ɓadaade maa. Ummo, ɓamtu laaɓal maa, haala e laaɓal maa, yedd hoore maa, tiiɗin jom sembe ina yedda jom sembe; so a waawi. Maa a yiɗi mi goongi ɗum, Ayyuuba?

Ko hoore maa woni e ɗaɓɓugol huunde nde a waawataa heɓde e sembe maa. Hol to wonnoɗaa nde mi tagi leydi, mi waɗi ndi e cerno mum? A wondi e am ngam mi yahna e yeeso ngal, mi yiltina kaalpe mum? A anndi no heewi ɗi mi fecciti, walla ko honɗun mi hokki ɗi jeyeeɗi?

Ko e ɗoftagol maa leydi ɓorni ndiyam, walla ko hikma maa waɗi leydi ndii hoore ndiyam? Hol to wonnoɗaa nde mi waɗi kammu tee waɗi ɗum ko laana e nder henndu, ɗum alaa nooninɗo dow, walaa wallitorde les? A waawi e hikma maa yahna nuura mum, walla miiltina koode mum, walla waylina ñalngu e jemma e yeeso? Hol to wonnoɗaa nde maayoji fitti, mari ɗi tiiɗi?

Laamu maa haɗi ndiyam mari e leƴƴi mum? Sembe maa udditi galleeji nde waktuuji ɗi heɓi? Hol to wonnoɗaa nde mi yaltini ndiyam e leydi, mi darni pelle tiiɗɗe? A anndi ɗume mi darni ɗe e dow, walla ko honɗun mi piili ɗe? A jogii coggu ɗe mbaawata ɗe?

A anndi to ndiyam naatata nde mi yaltini e kammu? A anndi ɗume mi tagiri duule? A anndi to gurbi snow woni? To pelle rime woni? To galle jemma e ñalngu woni? To galle henndu woni? Hol ɗemngal doɗɗe ngoni haa ngola? Hol mo waɗi hakkille e nder hoore worɓe?

Hol mo udditi nanaande e yiitere? Hol mo malaa’ika’en ɓorne laamu Mum, o waɗi jallooɓe ɓe hoore sembe Mum? Hol mo fecciti ñamdu e hikma Mum?”» Haalaaji ɗuuɗɗi e bayyine sembe Alla o humpitii Ayyuuba.

Ayyuuba wi’i: «Joomi am, daraja am, ɗemngal am, hakkille am e njoɓdi am ɓuri seeɗa; sembe am ɓuri seeɗa e ɗum, ko A e tawii-mi. Alla am, mi anndi ɗum fof ko golle juuɗe Maa e haajuuji hikma Maa; ɗuum ɓuri ɗum, ko ɓurɗo kañum; so A yiɗii A waɗata, hay huunde hassataako e Maa, hay huunde suuɗataako e Maa. Nde musibaare heɓi-mi, mi haalii, kono mi heɓaani sembe hakkille am, musibaare ndee waɗi-mi haala. Mi yiɗno leydi ommita-mi, mi yaha e nder mum, mi haalaani hay huunde nde tikkita Joomi am.

Mi yiɗno mi maayii e ɓernde am e nder sınjino mawɗo yeeso ɗum. Mi haalii ɗum ngam yo A jaɓa-mi; mi deƴƴii ngam yo A yurmito-mi. Haala ngol doggi e am, mi artataa. Mi waɗii juuɗe am e dow hunduko am, mi leƴi ɗemngal am, mi ɓorni yeeso am e leydi.

Mi ɗaɓɓii no Alla yummora-mi jooni, mi ɗaɓɓii sabu sembe sınjino, mi ɗaɓɓii Alla mo yaafaare; yaafa-mi. Mi noddi Maa e no Alla wallira-mi, wallu-mi. Mi ɗaɓɓii wallitorde e maa, wallu-mi. Mi tawakkiltii e Maa, heɓu-mi. Mi ɓorni hoore am e Maa, reento-mi.

Mi ɗaɓɓi Alla yaafaare, yaafa-mi; mi artataa e hay huunde nde A yiɗaani e am.» Alla wi’i: «Ayyuuba, anndal am waɗii e maa, yurmeende am ɓurii tikkere am; mi yaafi maa, mi ruttinii maa galle maa e jawdi maa, ɓeydii ɗiɗi ɗi. Ɗum ngam a laatir ɓayɗo ngam tagoore nde Mi tagi, ngam a laatir misal yimɓe sınjino, tee weltaare ngam muñuɓe. Ɓaɗu e koyɗe maa; ɗum ko ɓalndam ɓolɗam e ñaamdu, e nder ɗum woni sellinde maa.

Hokan musiɓɓe maa sadaka, ɗaɓɓan Alla yaafaare maɓɓe, sabu ɓe bonnii e maa.» Ayyuuba ɓaɗii e koyɗe mum, gese ndiyam yaltiri, o naatnoo e ɗum, o lootii; Alla ittiti e makko nyawu mum fof. Caggal ɗuum o yaltiri, o jooɗii. Debbo makko woni e yiytude mo e nokkuure ɗaannde makko, o yiyaani mo; o ummii no yimre ɗaande, o yahi e ɗoo e ɗoo.

O wi’i: «Golloowo Alla, a anndii ɗume e gorko nyawɗo wonnoo ɗoo?» O wi’i: «So a yi’ii mo, a anndu mo?» O wi’i: «Eey, mi anndu mo; hol ko mi andaa mo?» O moƴƴiti, o wi’i: «Mi woni Ayyuuba.» O anditi mo e moolugol mum, o haɓɓi mo.

Ibn ‘Abbas wi’i: «E Alla, mo woni Ruuhu Abdullah e nder junngo Mum, makko, ɗum accaani heɓugol e haɓɓugol makko haa jawdi makko e ɓiɓɓe mum fof yahi dow maɓɓe.» Ɗum ko maanaa: «Ayyuuba, tuma nde o noddi Joomi mum, wi’i: Lorra memii-mi».

Yimɓe feccitii e wakkati nde o noddi, sababi nde o wi’i: «Lorra memii-mi», e no juuti nder sınjino makko. Rivayii Ibn Shihab e Anas, o ɓamtii ɗum to Annabi, صلى الله عليه وسلم, wonde Ayyuuba waɗi nder sınjino makko duuɓi cappanɗe ɗiɗi. Wahb wi’i: Ayyuuba waɗi nder sınjino duuɓi tati, ɗum ɓeydaani ñalawma. Ka‘b wi’i: Ayyuuba waɗi e sınjino duuɓi jeegom e lebbi jeegom e ñalɗi jeegom.

Al-Hasan wi’i: Ayyuuba woni e dow tiirngal e nder tookere yimɓe Israa’iila duuɓi jeegom e lebbi seeɗa; na’i ɓen dogata e dow makko; alaa mo ɓadi e makko so wonaa Rahma, o muñi e makko e goonga, o addana mo ñaamdu, o yetta Alla e makko so o yetti Alla. Ayyuuba woni e siftorde Alla, o muñu e sınjino mum, o waɗaay ñaawde.

Iblis noddi e heewtiri duule mum e leydi fof. Nde ɓe kawritii to makko, ɓe wi’i: «Hol ko metti maa?» O wi’i: «Mi heɓaani golloowo ɗoo. Mi accaani jawdi e ɓiɓɓe, kono o ɓeydi muñal; mi heɓii jamiroore e ɓandu mum, o accii mo e cakka, o woni e hoore tiirngal, hay mo ɓadii e makko so wonaa debbo makko.

Mi ɗaɓɓii wallitorde mon ngam on walla-mi.» Ɓe wi’i: «Hol to makko a heɓi ko boni e adan?» O wi’i: «E debbo makko.» Ɓe wi’i: «Awa waɗan ɗum e Ayyuuba e dow debbo mum, sabu o mbaawataa ñaawde mo; alaa goɗɗo ɓadi e makko so wonaa o.»

O wi’i: «On faamii.» O yahi, o heɓi debbo mum ina yetta Alla; o sifa hoore mum no gorko, o wi’i: «Hol to gorko maa, yaa jaŋngolo Alla?» O wi’i: «Ko ɗoo, o ina ñawna koye makko, na’i ina yeewta e ɓandu makko.» Nde Iblis nanii, o sikki ko ɗum haala tikkere, o wulliti mo, o siftini mo ni’imɗe makko, jawdi, goonga e himo Ayyuuba, e nyawu makko; o wi’i mo ɗum wonaa ko timmotaako.

Al-Hasan wi’i: O noddi. Iblis faami ko o tikkitii; o ari to makko e na’i, o wi’i: «Yo Ayyuuba nyaamu ɗum ngam mi yetti sanam gooto, o sellat, caggal ɗum o tuub.» Debbo makko ari ina wulla, wi’i: «Ayyuuba, haa honɗun Joomi maa tampin maa? To jawdi, ɓiɓɓe, musiɓɓe, noone maa moƴƴere, noone ɓandu maa?

Naamu ndee na’i, o yaafata maa, o sellin maa.» Ayyuuba wi’i: «Ganyo Alla ari to maa, o wulɓini maa. A yi’a ko a wulla e jawdi, ɓiɓɓe, cellal; hol mo hokki-mi ɗum?» O wi’i: «Alla.» O wi’i: «Hol duuɓi O wallitii e amen ɗum?»

O wi’i: «Duuɓi cappanɗe 8.» O wi’i: «Hol duuɓi ɗe O heɓi amen sınjino?» O wi’i: «Duuɓi jeegom e lebbi seeɗa.» O wi’i: «Yaa ko boni, muñu duuɓi jeegom e sınjino no min muñii duuɓi cappanɗe 8 nder jam! Alla, so O sellinii-mi, mi ronka maa teemedere.

A yamiri-mi mi nyaamu ngam wonaa Alla, ñaamdu maa e ndiyam maa haramii e am. Mi ñamataa hay huunde e ko a addan-mi caggal nde a wi’i ɗum. Yahu e am, mi yiyaay maa.» O yahii. Nde Ayyuuba yi’i alaa ñaamdu e ndiyam, alaa musiɗɗo, o sujjii, o wi’i: «Joomi am, lorra memii-mi, kono Aan woni ɓuroowo yurmeede yurmotooɓe ɓen.»

Alla jaabi mo: «Ɓamtu hoore maa, ɗaɓɓugol maa jaɓaama; ɓaɗu e koyɗe maa.» O ɓaɗii, ndiyam yaltiri; o lootii e ɗum, alaa hay huunde e nyawu mum heeddii e hoore mum, so wonaa ko yi’aama. O ɓeydii noone mum e laaɓal mum, no ɓuri ko o woni yeeso. Caggal ɗuum, o ɓaɗii e koyɗe mum; ndiyam yaltiri goɗɗum, o yara ɗum, alaa hay nyawu heeddii e nder ɓandu makko.

O ummii o cellii; o huɓɓini kuɓarol. O ɗaɓɓi ko ɓe joginoo e jawdi, ɓiɓɓe; Alla ɓeydi ɗum fof haa ɓuri no adan ɗum. E Alla, yimɓe humpitii amen ndiyam nde o lootiri, oori yaltiri, o wayli no ɓalɗe e hoore mum; o ɓorni ɗe e junngo mum. Alla wahyii mo: «Ayyuuba, mi heɓii maa jawdi?»

O wi’i: «Eey, kono ɗum ko barke Maa; hol mo jaɓata barke Maa?» O yaltiri, o jooɗii e nokkuure ɓamnde.

Debbo makko wi’i e hoore mum: «So o yaltini-mi, hol ko mi ñaaminta? Mi accataay mo maayde e ɗaɗi, o acca e na’i.» O rutti to makko, o heɓaani tiirngal ɗi ɗo o woni. O yi’i xaalis waylii; o yahi e ko ɗon woni, ina wulla. O heɓi Ayyuuba, o jogii kuɓarol laaɓɗol; o kulii tuma o yahata to makko, o ɗaɓɓa mo.

Ayyuuba wi’i: «Ko honɗun a yiɗi, yo gollotooɗo Alla?» O wulla, wi’i: «Mi yiɗno gorko nyawɗo wonnoo ɗoo, mi anndaani a maayii walla ko heɓi maa.» Ayyuuba wi’i: «Ko ɗume waɗi?» O wulla, wi’i: «Gorko am.» O wi’i: «A anndu mo so a yi’ii mo?»

O wi’i: «Hol mo anndataa mo, ko a yiɗi ɗum?» O ɓeydii yi’ude mo, o kulii mo; o wi’i: «E nder yimɓe, ɓurɗo ɓadi e maa ina badi e mo o woni celli.» O wi’i: «Ko mi woni Ayyuuba; ko mi ɗoftii Alla, mi accii Shaytaan. Mi noddi Alla, O ruttinii e am ko a yi’i.»

Wahb wi’i: Ayyuuba waɗii e sınjino duuɓi tati. Nde Ayyuuba ɓurii Iblis, Iblis mbaawaani hay huunde e makko, o ari to debbo makko e sifaa ngo wonaa sifaa yimɓe, e mawnugol ɓandu e noone mum, e puccu ngo wonaa puccu yimɓe; o wi’i mo: «Aɗa woni debbo Ayyuuba, gorko nyawɗo oo?» O wi’i: «Eey.» O wi’i: «A anndi-mi?»

O wi’i: «Alaa.» O wi’i: «Ko mi Alla leydi, ko mi waɗi e gorko maa ko mi waɗi; o woni golloowo Alla kammu, o accii-mi, mi tikkiti. So o sujjii lan sujuudu gootu, mi ruttinata e makko e maa jawdi e ɓiɓɓe, ɗum fof ko e am.» O holliti ɗum e galle, ɓe yi’i ɗum e leydi nde o heɓi debbo makko.

Wahb wi’i: Mi nanino o wi’i mo: «So jom maa ñaamii ñaamdu ngo o siftiraay innde Alla, o sellat e nyawu.» Alla ɓuri anndude. E defte goɗɗe: Iblis wi’i: «Sujjidan lan, mi ruttin e maa jawdi e ɓiɓɓe, mi sellin gorko maa.» O rutti to Ayyuuba, o humpitii mo ko Iblis wi’i.

O wi’i: «Ganyo Alla ari to maa, o ñaawii maa e diina maa.» O swearii so Alla sellinii mo o ronka debbo makko ɗuɗal teemedere. E ɗum o wi’i «lorra memii-mi» sabu Iblis heɓi tamu e debbo makko ngam sujjude sanam, e o noddi mo e makko ngam ɓe kufru. Alla Jalla wa ‘Alaa yurmiti debbo Ayyuuba sabu muñal makko e sınjino, o yowitii ndii e makko, O yiɗi Ayyuuba jooɗa e swear mum; O yamiri mo yo o jogito ɓalde ngam huɓɓugol leppi 100, o heɓa ɗe ɗuɗal gootol, tawa o ronka swear mum.

No Alla wi’i: «Jogito e junngo maa jaalool, ronka ɗum; ronka swear» (وخذ بيدك ضغثا فاضرب به ولا تحنث) (ص: 44).

Rivayii: Iblis waɗi sandu, o waɗi e nder mum lekkol nyaw, o jooɗii e laawol debbo Ayyuuba, o sellina yimɓe. Debbo Ayyuuba ari, o wi’i: «Mi jogii nyawɗo; a sellin mo?» O wi’i: «Eey, mi yiɗaa hay huunde so o wi’i: “A sellin-mi.”» O humpitii ɗum Ayyuuba, o wi’i: «Ko Iblis; o fenaama maa.»

O swearii so Alla sellinii mo o ronka debbo makko ɗuɗal teemedere. Wahb e goɗɓe wi’i: Debbo Ayyuuba wonnoo e golle yimɓe, o addana mo ñaamdu. Nde sınjino makko juutii, yimɓe goɗɓe heɓaani golle makko; o ɗaɓɓi ñaamdu ngam mo ñalawma gooto, o heɓaani huunde. O taƴi gootol e hoore mum, o soodii ndu ngam ɓuruɗe gootere; o addi ndu mo.

O wi’i: «To hoore maa yahii?» O humpitii mo. E ɗum o wi’i: «Lorra memii-mi.» Goɗɓe wi’i: O wi’i ɗum nde ɓoyli ɓe yahrata e ɓernde mum e ɗemngal mum, o huli o artata e siftude Alla e miijugol. Habib ibn Abi Thabit wi’i: O noddaani Alla ngam ittude sınjino haa ɗum waɗi e yeeso makko huunde tati: gooto ko musiɓɓe ɗiɗo ɓe ari caggal nde ɓe nanii wibaare makko; alaa ko heddii e makko so wonaa gite makko, ɓe yi’i huunde mawnde, ɓe wi’i: «So a jogii daraja to Alla, O heɓtaay maa ɗum.»

Ɗiɗaande ko debbo makko ɗaɓɓii ñaamdu, o heɓaani; o selli duuppol mum, o addi ñaamdu. Tati nde ko Iblis wi’i: «Mi sellin mo, kono yo o wi’: Aan sellin-mi.» Ɗum waɗi e wibaare makko, Ayyuuba noddi. Wiyataama Iblis wulɓini e makko ko debbo makko zina, o taƴi duuppol mum; e ɗum muñal mum timmi, o noddi Alla, o swearii no o huɓɓata mo ɗuɗal teemedere.

Wiyataama: Ko ko ganyo yaltiri e yimɓe e ɓe moolanii mo; o nani ko ɓuri metti e sınjino mum. Rivayii o wi’aa: «Hol ko ɓuri metti e sınjino maa?» O wi’i: «Moolugol ganyo.» Goɗɗo wi’i: O wi’i ɗum nde ɓoyli yaltiri e ɓadaare mum, o ruttinii ɗum e nokkuure mum, o wi’i: «Ɓaɗu e ñaamdu maa; Alla waɗii-mi ñaamdu maa.»

Ɓoyli ɗum ñaamii, nyawu ndee ɓeydii no ɓuri nyaw ɗi fof. So gooto wi’i: Alla innitii mo muñɗo, tee o hollitii ɗe ñaawde e haala: «Lorra memii-mi», e «Shaytaan memii-mi e metti» (مسني الشيطان بنصب) (ص: 41), wi’eede: ɗum wonaa heɓugol golle Alla, ko du’a, baynugol e wi’i Alla: «O jaabii amen» (فاستجبنا له). Sabu muñal wonaa ɗum so golloowo ɗaɓɓii joom mum; kono ko muñal fof e ɗaɓɓugol e yimɓe. Ɗaɓɓugol e Alla Jalla wa ‘Alaa wonaa muñal timmi walaa ɗaɓɓitaare, no Ya‘quub wi’i: «Miɗo ɗaɓɓita torra am e ɓernde am e Alla» (إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّهِ) (يوسف: 86).

Sufyaan ibn ‘Uyayna wi’i: Kadi mo holliti ɗaɓɓugol mum e yimɓe tawa o jaɓii ñaawoore Alla, ɗum wonaa muñal. No rivayataama Jibriil naatnoo to Annabi, صلى الله عليه وسلم, e nyawu mum, o wi’i: «No a yi’i hoore maa?» Annabi wi’i: «Miɗo heɓi ɓernde tiiɗi e miɗo tampii.» O wi’i A’isha nde o wi’i: «Hoore am ina metta.» Annabi wi’i: «Kono mi hoore am ina metta.»