আইয়ূবৰ ধৈৰ্য আৰু আল্লাহৰ ৰহমত

শ্বেইখ আব্দুৰৰহমান আছ-ছাআদীৰ তাফছিৰ

অৰ্থাৎ, আমাৰ বান্দা আৰু ৰাছূল আইয়ূবক স্মৰণ কৰা—তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰি, তেওঁৰ মৰ্যাদা উচ্চ কৰি—যেতিয়া আল্লাহে তেওঁক কঠিন বিপদেৰে পৰীক্ষা কৰিছিল। তেওঁক ধৈৰ্যশীল আৰু আল্লাহৰ প্ৰতি সন্তুষ্ট পাইছিল। এইটো হৈছিল যে আল্লাহৰ পৰীক্ষা আৰু যাচাইৰ বাবে চয়তানক তেওঁৰ শৰীৰৰ ওপৰত ক্ষমতা দিয়া হৈছিল; সি তেওঁৰ শৰীৰত ফুঁ মাৰিছিল, ফলত ভয়ংকৰ ঘা হৈছিল। তেওঁ দীঘলীয়া সময় সেই অৱস্থাত থাকিল আৰু তেওঁৰ বিপদ অধিক কঠিন হৈ পৰিল।

তেওঁৰ পৰিয়ালৰ লোকসকলৰ মৃত্যু হ’ল আৰু তেওঁৰ সম্পদ নষ্ট হ’ল। তেতিয়া তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালকক মাতি ক’লে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে, আৰু তুমি দয়ালুসকলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক দয়ালু»। নিজৰ অৱস্থাৰ কথা জনাই তেওঁ আল্লাহৰ ওচৰত উছীলা লৈছিল—তেওঁৰ বিপদ যে তেওঁক সম্পূৰ্ণৰূপে আৱৰি ধৰিছিল, সেই কথা প্ৰকাশ কৰিছিল।

ইমাম ইবন কছীৰৰ তাফছিৰ

আল্লাহে আইয়ূব (আ.)-ৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে—তেওঁৰ সম্পদ, সন্তান-সন্ততি আৰু শৰীৰত যি বিপদ আহিছিল। তেওঁৰ বহুতো জীৱ-জন্তু, পশুধন, খেতি-বাতি, বহু সন্তান আৰু মনোৰম বাসগৃহ আছিল। এই সকলোৰে ক্ষেত্ৰত তেওঁক পৰীক্ষা কৰা হ’ল আৰু সকলো সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰাই গ’ল। তাৰ পাছত তেওঁ শৰীৰৰ দ্বাৰাও পৰীক্ষিত হ’ল।

কোৱা হয়, তেওঁৰ গোটেই শৰীৰত কুষ্ঠৰোগ হৈছিল; কেৱল হৃদয় আৰু জিভাহে অক্ষত আছিল, যাৰ দ্বাৰা তেওঁ মহান আল্লাহক স্মৰণ কৰিছিল। তেওঁৰ কাষত বহাসকলেও তেওঁক এৰাই চলিবলৈ ধৰিলে আৰু নগৰৰ এটা নিৰ্জন ঠাইত তেওঁক পৃথক কৰি ৰখা হ’ল। তেওঁৰ প্ৰতি দয়া দেখুওৱা মানুহ কোনো নাথাকিল, কেৱল তেওঁৰ পত্নীৰ বাহিৰে; তেওঁ আইয়ূবৰ সকলো যত্ন লৈছিল। কোৱা হয়, তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজনত পৰি আইয়ূবৰ বাবে তেওঁ মানুহৰ ঘৰত কাম কৰিবলৈ ধৰিছিল।

নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম)-এ কৈছে: «মানুহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কঠিন পৰীক্ষাৰ সন্মুখীন হয় নবীসকল, তাৰ পাছত সৎলোকসকল; তাৰ পাছত যিসকলৰ মৰ্যাদা অধিক, তেওঁলোকৰ পৰীক্ষাও সেই অনুসৰি অধিক হয়»। আন এটা হাদীছত আছে: «মানুহক তেওঁৰ দ্বীনৰ দৃঢ়তাৰ অনুপাতে পৰীক্ষা কৰা হয়। যদি তেওঁৰ দ্বীনত দৃঢ়তা থাকে, তেন্তে তেওঁৰ পৰীক্ষাও বৃদ্ধি কৰা হয়»। আল্লাহৰ নবী আইয়ূব (আ.)

ধৈৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত অতুলনীয় আছিল; তেওঁৰ ধৈৰ্যৰ উদাহৰণ দিয়া হয়। ইয়াযীদ ইবন মাইছাৰাই কৈছে: আল্লাহে যেতিয়া আইয়ূব (আ.)-ক পৰিয়াল, সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততি হেৰুওৱাৰ দ্বাৰা পৰীক্ষা কৰিলে আৰু তেওঁৰ ওচৰত একোৱেই বাকী নাথাকিল, তেতিয়াও তেওঁ উত্তমভাৱে আল্লাহক স্মৰণ কৰিলে। তাৰ পাছত ক’লে: «মই সকলো প্ৰতিপালকৰ প্ৰতিপালক তোমাৰ প্ৰশংসা কৰোঁ। তুমি মোৰ প্ৰতি অনুগ্ৰহ কৰিছিলা; মোক সম্পদ আৰু সন্তান দিছিলা।

মোৰ হৃদয়ৰ এনে কোনো অংশ নাছিল, য’ত এইবোৰৰ প্ৰেম সোমাই পৰা নাছিল। তুমি এই সকলোবোৰ মোৰ পৰা লৈ মোৰ হৃদয় সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত কৰি দিলা, যাতে মোৰ আৰু তোমাৰ মাজত কোনো বাধা নাথাকে। যদি মোৰ শত্ৰু ইবলীছে জানিলেহেঁতেন যে তুমি মোৰ বাবে কি কৰিলা, তেন্তে সি মোৰ প্ৰতি ঈৰ্ষা কৰিলেহেঁতেন»। ইয়াযীদে কৈছে: এই কথাত ইবলীছ ভীষণ বিৰক্ত হ’ল।

আইয়ূব (আ.)-এ এই কথাও কৈছিল: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোক সম্পদ আৰু সন্তান দিছিলা, কিন্তু মই কাৰো ওপৰত অন্যায় কৰা বাবে কোনো মানুহে মোৰ দুৱাৰত আহি মোৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ কৰা নাছিল—এই কথা তুমি জানা। মোৰ বাবে বিছনা পাৰি দিয়া হ’লে মই সেইখন এৰি দিছিলোঁ আৰু নিজৰ মনক কৈছিলোঁ: ‘হে আত্মা! তুমি আৰামদায়ক বিছনাত শুবলৈ সৃষ্টি হোৱা নাই।’

মই সেয়া কেৱল তোমাৰ সন্তুষ্টি বিচাৰিয়েই এৰিছিলোঁ»। এই বৰ্ণনা ইবন আবী হাতিমে সংকলন কৰিছে। ৱাহব ইবন মুনাব্বিহৰ পৰা তেওঁৰ বৰ্ণনাত এটা দীঘল কাহিনী উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ইবন জাৰীৰ আৰু ইবন আবী হাতিমে তেওঁৰ সনদেৰে উদ্ধৃত কৰিছে; পৰৱৰ্তী যুগৰ কেইবাজনো তাফছীৰকাৰেও ইয়াক উল্লেখ কৰিছে। ইয়াত কিছুমান অস্বাভাৱিক কথা আছে; দীঘলীয়া হোৱাৰ বাবে আমি সেয়া বাদ দিছোঁ।

বৰ্ণিত হৈছে যে তেওঁ দীঘলীয়া সময় বিপদত আছিল। এই দুআৰ কাৰণ কি আছিল, সেই বিষয়ে মতভেদ আছে। হাছান আৰু কাতাদাই কৈছে: আইয়ূব (আ.) সাত বছৰ আৰু কেইমাহমান পৰীক্ষাত আছিল; তেওঁ বনী ইছৰাঈলৰ আবৰ্জনাৰ দ’মৰ ওপৰত পৰি আছিল আৰু জীৱ-জন্তুৱে তেওঁৰ শৰীৰৰ ওপৰেৰে অহা-যোৱা কৰিছিল।

তাৰ পাছত আল্লাহে তেওঁৰ বিপদ দূৰ কৰিলে, তেওঁৰ পুৰস্কাৰ মহান কৰিলে আৰু তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰিলে। ৱাহব ইবন মুনাব্বিহে কৈছে: তেওঁ তিনিবছৰ বিপদত আছিল, সময়ৰ কোনো বৃদ্ধি বা হ্ৰাস নোহোৱাকৈ। ছুদ্দীয়ে কৈছে: আইয়ূবৰ মাংস খহি পৰিছিল; কেৱল স্নায়ু আৰু হাড় বাকী আছিল। তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ যত্ন লৈছিল আৰু খাবলৈ খাদ্য আনিছিল।

তেওঁৰ অসুখ দীঘলীয়া হোৱাত পত্নীয়ে তেওঁক ক’লে: «হে আইয়ূব! তুমি তোমাৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত দুআ কৰি তেওঁৰ পৰা বিপদ আঁতৰাবলৈ নোকোৱা কিয়?» তেওঁ ক’লে: «মই সত্তৰ বছৰ সুস্থ অৱস্থাত জীৱন কটাইছোঁ। আল্লাহৰ বাবে সত্তৰ বছৰ ধৈৰ্য ধৰা মোৰ বাবে জানো বেছি হ’ব?»

তেওঁৰ পত্নীয়ে এই কথা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ওলাই গ’ল আৰু মজুৰিৰ বিনিময়ত মানুহৰ বাবে কাম কৰিবলৈ ধৰিলে। যি উপাৰ্জন কৰিছিল, সেয়া আনি তেওঁক খুৱাইছিল। ইবলীছ ফিলিস্তিনৰ দুজন মানুহৰ ওচৰলৈ গ’ল; তেওঁলোক আইয়ূবৰ বন্ধু আৰু ভাতৃৰ দৰে আছিল। সি তেওঁলোকক ক’লে: «তোমালোকৰ ভাতৃ আইয়ূব এনে এনে বিপদত পৰিছে।

তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁক চাবা, আৰু তোমালোকৰ অঞ্চলৰ সুৰা লগত লৈ যাবা; সেয়া খালে তেওঁ আৰোগ্য হ’ব»। তেওঁলোকে আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁক দেখি কান্দিবলৈ ধৰিলে। আইয়ূবে সুধিলে: «তোমালোক কোন?» তেওঁলোকে ক’লে: «আমি অমুক আৰু অমুক»। তেওঁ তেওঁলোকক আদৰণি জনাই ক’লে: «বিপদৰ সময়ত মোক এৰি নোযোৱা লোকসকলক স্বাগতম»।

তেওঁলোকে ক’লে: «হে আইয়ূব! হয়তো তুমি কোনো কথা মনে মনে ৰাখি বাহিৰত তাৰ বিপৰীত দেখুৱাইছিলা; সেইকাৰণেই আল্লাহে তোমাক পৰীক্ষা কৰিছে নেকি?» তেওঁ আকাশলৈ মূৰ তুলি ক’লে: «তেওঁ জানে যে মই মনে মনে একো ৰখা নাই, বাহিৰতো তাৰ বিপৰীত একো প্ৰকাশ কৰা নাই। মোৰ প্ৰতিপালকে মোক পৰীক্ষা কৰিছে—মই ধৈৰ্য ধৰোঁ নে অধৈৰ্য হওঁ, সেয়া চাবলৈ»।

তেওঁলোকে ক’লে: «হে আইয়ূব! আমাৰ সুৰা খোৱা; খালে তুমি আৰোগ্য হ’বা»। তেওঁ খঙত ক’লে: «এইটো কৰিবলৈ সেই দুষ্টটোৱে তোমালোকক উচটালে নেকি? তোমালোকৰ কথা, খাদ্য আৰু পানীয় মোৰ বাবে হাৰাম»। তেওঁলোক তেওঁৰ ওচৰৰ পৰা উঠি গ’ল। তেওঁৰ পত্নী মানুহৰ বাবে কাম কৰিবলৈ ওলাই গ’ল।

এঘৰৰ মানুহৰ বাবে পিঠা বনাই তেওঁলোকক এটা ৰুটি দিলে। তেওঁলোকৰ সৰু ল’ৰাটো শুই আছিল; তাক জগাবলৈ তেওঁলোকে বিচৰা নাছিল, সেয়েহে ৰুটিটো পত্নীক দি দিলে। তেওঁ সেইটো আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আনিলে। আইয়ূবে আচৰিত হৈ ক’লে: «আগতে তুমি কেতিয়াও মোক এনেকুৱা খাদ্য অনা নাছিলা; আজি কি হ’ল?»

তেওঁ ঘটনাটো জনালে। আইয়ূবে ক’লে: «হয়তো ল’ৰাটো সাৰ পাই ৰুটিটো বিচাৰিছে, কিন্তু নাপাই মাক-দেউতাকৰ ওচৰত কান্দিছে; সি তাৰ বাহিৰে আন একো গ্ৰহণ নকৰে»। পত্নীয়ে ক’লে: «আল্লাহে আইয়ূবৰ ওপৰত দয়া কৰক», আৰু ৰুটিটো তেওঁক দি উভতি গ’ল। তাৰ পাছত ইবলীছ চিকিৎসকৰ ৰূপ ধৰি তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল আৰু ক’লে: «তোমাৰ স্বামীৰ অসুখ বহুত দীঘলীয়া হৈছে।

তেওঁ যদি আৰোগ্য হ’ব বিচাৰে, তেন্তে অমুকৰ মূৰ্তিৰ নামত এটা মাখি বধ কৰক; তেওঁ সুস্থ হ’ব আৰু তাৰ পাছত তাওবা কৰিব»। পত্নীয়ে সেই কথা আইয়ূবক ক’লে। তেওঁ ক’লে: «সেই দুষ্টটোৱে তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছে। মই সুস্থ হ’লে তোমাক এশ কোব মৰাৰ শপত খালোঁ»।

তেওঁ আইয়ূবৰ বাবে কাম বিচাৰি ওলাই গ’ল; কিন্তু তেওঁৰ বাবে জীৱিকাৰ দুৱাৰ বন্ধ হৈ পৰিল—কোনো ঘৰতে কাম বিচাৰি গ’লেও তেওঁলোকে তেওঁক বিচৰা নাছিল। অৱশেষত তেওঁ এই অৱস্থা আৰু সহ্য কৰিব নোৱাৰি, আইয়ূবৰ ভোকৰ চিন্তাত, নিজৰ চুলিৰ এটা গুচ্ছ কাটি অভিজাত পৰিয়ালৰ এগৰাকী ছোৱালীক বিক্ৰী কৰিলে। তাই তেওঁক বহুত ভাল খাদ্য দিলে। তেওঁ সেয়া আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আনিলে।

আইয়ূবে দেখি সুধিলে: «এইবোৰ ক’ৰ পৰা পালা?» তেওঁ ক’লে: «কিছুমান মানুহৰ বাবে কাম কৰিছিলোঁ; তেওঁলোকে মোক খুৱাইছে»। আইয়ূবে সেয়া খালে। পিছদিনা তেওঁ কাম বিচাৰি ওলাই গ’ল; কাম নাপাই পুনৰ চুলিৰ আন এটা গুচ্ছ কাটি আগৰ সেই ছোৱালীজনীক বিক্ৰী কৰিলে।

তাই তেওঁক সেই খাদ্যৰ পৰাই দিলে আৰু তেওঁ সেয়া আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আনিলে। আইয়ূবে ক’লে: «আল্লাহৰ শপত, এই খাদ্য ক’ৰ পৰা আহিছে নজনালৈকে মই নাখাওঁ»। তেওঁ মূৰৰ আৱৰণ আঁতৰালে। চুলি কটা মূৰ দেখি আইয়ূবে অতি দুখ পালে। তেতিয়াই তেওঁ মহান আল্লাহৰ ওচৰত দুআ কৰিলে: «নিশ্চয় মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে, আৰু তুমি দয়ালুসকলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক দয়ালু»।

ইবন আবী হাতিমে কৈছে: মোৰ পিতৃয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; মূছা ইবন ইছমাঈলে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; হাম্মাদে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; আবু ইমৰান আল-জাওনীয়ে নাওফ আল-বিকালীৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে আইয়ূবৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা চয়তানটোৰ নাম আছিল «ছাওত»। আইয়ূবৰ পত্নীয়ে তেওঁক কৈছিল: «আল্লাহৰ ওচৰত দুআ কৰা, তেওঁ তোমাক সুস্থ কৰিব»। কিন্তু তেওঁ দুআ কৰা নাছিল। অৱশেষত বনী ইছৰাঈলৰ কিছুমান মানুহ তেওঁৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গ’ল।

তেওঁলোকৰ মাজৰ এজনে আনজনক ক’লে: «আইয়ূবৰ এই বিপদ তেওঁৰ কোনো ডাঙৰ পাপৰ বাবেহে হৈছে»। তেতিয়াই তেওঁ ক’লে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে, আৰু তুমি দয়ালুসকলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক দয়ালু»। মোৰ পিতৃয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; আবু ছালামাই আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; জাৰীৰ ইবন হাজিমে আব্দুল্লাহ ইবন উবাইদ ইবন উমাইৰৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে: আইয়ূব (আ.)-ৰ দুজন ভাতৃ আছিল।

এদিন তেওঁলোক আহিল, কিন্তু তেওঁৰ শৰীৰৰ গোন্ধৰ বাবে ওচৰ চাপিব নোৱাৰিলে; দূৰত থিয় হৈ তেওঁলোকৰ এজনে আনজনক ক’লে: «আল্লাহে যদি আইয়ূবৰ কোনো কল্যাণ জানিলেহেঁতেন, তেন্তে তেওঁক এনে বিপদত নেপেলালেহেঁতেন»। তেওঁলোকৰ কথাত আইয়ূবে এনে দুখ পালে, যিটো তেওঁ আন কোনো কথাত পোৱা নাছিল। তেওঁ ক’লে: «হে আল্লাহ! তুমি জানা যে মই কেতিয়াও পেট ভৰাই ৰাতি কটোৱা নাছিলোঁ, অথচ ওচৰত কোনো ভোকাতুৰ মানুহ আছে বুলি জানিছিলোঁ—যদি মোৰ কথা সত্য হয়, তেন্তে মোক সত্য বুলি প্ৰমাণ কৰা»।

আকাশৰ পৰা তেওঁৰ সত্যতা নিশ্চিত কৰা হ’ল আৰু সেই দুজনেও শুনিলে। তাৰ পাছত তেওঁ ক’লে: «হে আল্লাহ! তুমি জানা যে মোৰ কেতিয়াও দুটা চোলা নাছিল, অথচ কোনো উলংগ মানুহ আছে বুলি জানিছিলোঁ—যদি মোৰ কথা সত্য হয়, তেন্তে মোক সত্য বুলি প্ৰমাণ কৰা»। আকাশৰ পৰা তেওঁৰ সত্যতা নিশ্চিত কৰা হ’ল আৰু সেই দুজনেও শুনিলে।

তাৰ পাছত তেওঁ ক’লে: «হে আল্লাহ! তোমাৰ মহিমাৰ শপত», আৰু সিজদাত পৰি ক’লে: «হে আল্লাহ! তোমাৰ মহিমাৰ শপত, তুমি মোৰ পৰা বিপদ আঁতৰ নকৰালৈকে মই মূৰ নুতুলোঁ»। বিপদ দূৰ নোহোৱালৈকে তেওঁ মূৰ নুতুলিলে। ইবন আবী হাতিমে আন এটা সনদেৰে ইয়াৰ অনুৰূপ এটা মাৰফূ‘ বৰ্ণনা কৰিছে।

তেওঁ কৈছে: ইউনুছ ইবন আব্দুল আ‘লায়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; ইবন ৱাহবে আমাক জনাইছে; নাফি‘ ইবন ইয়াযীদে উকাইলৰ পৰা, তেওঁ যুহৰীৰ পৰা, তেওঁ আনাছ ইবন মালিকৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম)-এ কৈছে: «আল্লাহৰ নবী আইয়ূব আঠাইশ বছৰ ধৰি বিপদত আছিল। তেওঁৰ আত্মীয়-স্বজন আৰু দূৰ-সম্পৰ্কীয়সকলে তেওঁক এৰি গৈছিল; কেৱল তেওঁৰ দুজন ভাতৃৰ দৰে ঘনিষ্ঠ বন্ধু তেওঁৰ ওচৰলৈ ৰাতিপুৱা আৰু গধূলি আহিছিল। এজনে আনজনক ক’লে: ‘আল্লাহৰ শপত, আইয়ূবে এনে এটা পাপ কৰিছে, যিটো জগতৰ আন কোনেও কৰা নাই।’ আনজনে সুধিলে: ‘সেইটো কি?’

তেওঁ ক’লে: ‘আঠাইশ বছৰ ধৰি আল্লাহে তেওঁৰ প্ৰতি দয়া কৰা নাই আৰু তেওঁৰ বিপদ দূৰ কৰা নাই।’ তেওঁলোকে গধূলি আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আহিলে, সেই মানুহজনে এই কথাটো তেওঁক নোকোৱাকৈ থাকিব নোৱাৰিলে। আইয়ূব (আ.)-এ ক’লে: ‘তুমি কি কৈছা, মই নাজানো। কিন্তু আল্লাহে জানে, মই দুজন মানুহক কাজিয়া কৰি থকা দেখিলে তেওঁলোকৰ ওচৰেৰে পাৰ হৈ গৈছিলোঁ; তেওঁলোকে আল্লাহৰ নাম লৈছিল।

তেওঁলোকে আল্লাহৰ নাম অনুচিতভাৱে লোৱাটো মই অপছন্দ কৰিছিলোঁ, সেয়েহে ঘৰলৈ উভতি আহি তেওঁলোকৰ হৈ কাফফাৰা দিছিলোঁ।’» বৰ্ণনাটোত আছে: «তেওঁ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিবলৈ বাহিৰলৈ গৈছিল। কাম শেষ হ’লে তেওঁৰ পত্নীয়ে হাতত ধৰি ঘূৰাই আনিছিল। এদিন তেওঁ পলম কৰিলে; সেই সময়তে আইয়ূবক এই অহী কৰা হ’ল: ‘তুমি তোমাৰ ভৰিৰে মাটি খুন্দা মৰা।

এয়া স্নানৰ বাবে ঠাণ্ডা পানী আৰু পান কৰিবলৈও [পানী]’»। এই হাদীছটো ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম)-ৰ পৰা বৰ্ণিত বুলি কোৱাটো অতি অদ্ভুত। ইবন আবী হাতিমে কৈছে: মোৰ পিতৃয়ে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; মূছা ইবন ইছমাঈলে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; হাম্মাদে আলী ইবন যায়দৰ পৰা, তেওঁ ইউছুফ ইবন মিহৰানৰ পৰা, তেওঁ ইবন আব্বাছৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে। ইবন আব্বাছে কৈছে: আল্লাহে আইয়ূবৰ গাত জান্নাতৰ পোছাক পিন্ধাই দিলে।

আইয়ূব আঁতৰি গৈ এটা কোণত বহিল। তেওঁৰ পত্নী আহিল, কিন্তু তেওঁক চিনি নাপালে। তেওঁ ক’লে: «হে আল্লাহৰ বান্দা! ইয়াত থকা সেই বিপদগ্ৰস্ত মানুহজন ক’লৈ গ’ল? হয়তো কুকুৰ বা পহুৱে তেওঁক লৈ গ’ল»। তেওঁ কিছু সময় কথা কৈ থাকিল। আইয়ূবে ক’লে: «তোমাৰ ধ্বংস হওক!

মই আইয়ূব»। তেওঁ ক’লে: «হে আল্লাহৰ বান্দা! তুমি মোৰ লগত ধেমালি কৰিছা নেকি?» তেওঁ ক’লে: «তোমাৰ ধ্বংস হওক! মই আইয়ূব; আল্লাহে মোৰ শৰীৰ পুনৰ সুস্থ কৰি দিছে»। ইবন আব্বাছে লগতে কৈছে: তেওঁৰ সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততি তেওঁক চকুৰ আগতে ঘূৰাই দিয়া হৈছিল, আৰু তাৰ সমানখিনিও অধিককৈ দিয়া হৈছিল।

ৱাহব ইবন মুনাব্বিহে কৈছে: আল্লাহে আইয়ূবক অহী কৰিলে: «মই তোমাৰ পৰিয়াল আৰু সম্পদ তোমাক ঘূৰাই দিলোঁ আৰু তাৰ সমানখিনিও অধিক দিলোঁ। এই পানীৰে স্নান কৰা; ইয়াত তোমাৰ আৰোগ্য আছে। তোমাৰ পত্নীৰ বাবে এটা কুৰবানী আগবঢ়োৱা আৰু তেওঁলোকৰ বাবে ক্ষমা বিচৰা; তেওঁলোকে তোমাৰ ক্ষেত্ৰত মোৰ অবাধ্যতা কৰিছিল»। এইটো ইবন আবী হাতিমে বৰ্ণনা কৰিছে।

তেওঁ লগতে কৈছে: আবু জুৰ‘আই আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; আমৰ ইবন মাৰযূকে আমাক বৰ্ণনা কৰিছে; হাম্মামে কাতাদাৰ পৰা, তেওঁ নাদৰ ইবন আনাছৰ পৰা, তেওঁ বশীৰ ইবন নাহীকৰ পৰা, তেওঁ আবু হুৰাইৰাৰ পৰা, তেওঁ নবী (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম)-ৰ পৰা বৰ্ণনা কৰিছে যে তেওঁ কৈছে: «আল্লাহে যেতিয়া আইয়ূবক সুস্থ কৰিলে, তেতিয়া তেওঁৰ ওপৰত সোণৰ ফৰিং বৰষালে। তেওঁ হাতেৰে সেইবোৰ তুলি নিজৰ কাপোৰত ভৰাবলৈ ধৰিলে»। কোৱা হ’ল: «হে আইয়ূব! তুমি কি তৃপ্ত নহ’বা?»

তেওঁ ক’লে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! তোমাৰ ৰহমতৰ পৰা কোন তৃপ্ত হ’ব পাৰে?» ইয়াৰ মূল বৰ্ণনা ছহীহাইনত আছে; আন এটা ঠাইত ইয়াৰ আলোচনা আহিব। [তাৰ পাছৰ বৰ্ণনাৰ অংশত আছে:] «তেওঁক লৈ তেওঁৰ ওচৰলৈ যোৱা»। তেওঁ ৰাওনা হৈ মানুহবোৰৰ খোজৰ ওচৰলৈ আহিল; তেতিয়া তেওঁলোকৰ এটা ভেড়াই তেওঁক খুন্দা মাৰিলে।

তেওঁ ক’লে: «আইয়ূব, হে পাপী, তোমাৰ ধ্বংস হওক!» তেওঁ ওপৰলৈ উঠি গৈ দেখিলে, ল’ৰাটো সাৰ পাই ৰুটিটো বিচাৰি নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে কান্দি আছে।

আল-বাগাৱীৰ তাফছিৰ

আল্লাহে কৈছে: «আৰু আইয়ূবক স্মৰণ কৰা, যেতিয়া তেওঁ তেওঁৰ প্ৰতিপালকক মাতিছিল»—অৰ্থাৎ, তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালকৰ ওচৰত দুআ কৰিছিল। ৱাহব ইবন মুনাব্বিহে কৈছে: আইয়ূব (আ.) ৰোমৰ মানুহ আছিল। তেওঁৰ নাম আইয়ূব ইবন আমূছ ইবন ৰাজিখ ইবন ৰূম ইবন ঈছ ইবন ইছহাক ইবন ইব্ৰাহীম।

তেওঁৰ মাতৃ লূত ইবন হাৰানৰ বংশধৰ আছিল। আল্লাহে তেওঁক নিৰ্বাচিত কৰি নবী কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বাবে পৃথিৱীৰ জীৱন-সম্পদ বিস্তাৰিত কৰিছিল। ছিৰিয়াৰ বাথনিয়াৰ সমতল আৰু পাহাৰীয়া সমগ্ৰ অঞ্চল তেওঁৰ অধিকাৰত আছিল। গৰু, উট, ভেড়া, ঘোঁৰা আৰু গাধকে ধৰি সকলো ধৰণৰ সম্পদ তেওঁৰ ইমান বেছি আছিল যে পৰিমাণ আৰু সংখ্যাতকৈ উত্তম সম্পদ কোনো মানুহৰ নাছিল।

তেওঁৰ পাঁচশ খেতিপথাৰ আছিল; প্ৰতিটো খেতিপথাৰৰ কামৰ বাবে পাঁচশ দাস আছিল, আৰু প্ৰতিজন দাসৰ পত্নী, সন্তান আৰু সম্পদ আছিল। প্ৰত্যেক খেতিপথাৰৰ সা-সঁজুলি কঢ়িয়াবলৈ এটা গাধ আছিল; প্ৰতিটো গাধৰ দুটা, তিনিটা, চাৰিটা, পাঁচটা বা তাতকৈ অধিক পোৱালি আছিল। আল্লাহে তেওঁক পুৰুষ আৰু নাৰী—দুয়ো ধৰণৰ পৰিয়ালৰ লোক আৰু সন্তান-সন্ততি দিছিল। তেওঁ আছিল সৎ, আল্লাহভীৰু আৰু দুখীয়াৰ প্ৰতি দয়ালু।

দুখীয়াক আহাৰ দিছিল, বিধৱা আৰু অনাথসকলৰ দায়িত্ব লৈছিল, অতিথিক সন্মান কৰিছিল আৰু পথিকৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰিছিল। তেওঁ আল্লাহৰ নিয়ামতৰ বাবে কৃতজ্ঞ আছিল আৰু আল্লাহৰ হক আদায় কৰিছিল। আল্লাহে তেওঁক যি ধন-সম্পদ দিছিল, তাৰ বাবে অহংকাৰ কৰা, অমনোযোগী হোৱা আৰু পাৰ্থিৱ ব্যস্ততাত আল্লাহৰ আদেশ পাহৰি যোৱা ধনীসকলৰ দৰে তেওঁৰ পৰা কোনো সুযোগ লাভ কৰিবলৈ তেওঁ আল্লাহৰ শত্ৰু ইবলীছক নিদিছিল। তেওঁৰ লগত তিনিজন লোক আছিল; তেওঁলোকে তেওঁৰ প্ৰতি ঈমান আনিছিল আৰু তেওঁক সত্য বুলি মানিছিল।

এজন আছিল য়েমেনৰ, তেওঁৰ নাম য়াকীন; আন দুজন তেওঁৰ নগৰৰ লোক—এজনৰ নাম য়ালাদ্দ আৰু আনজনৰ নাম ছাফিৰ। তেওঁলোক বয়স্ক আছিল। ইবলীছক আকাশসমূহৰ কোনো কথাৰ পৰা বাধা দিয়া হোৱা নাছিল; সি ইচ্ছা অনুসৰি আকাশসমূহত য’ত বিচাৰিছিল তাত থিয় হৈছিল। আল্লাহে ঈছা (আ.)-ক উঠাই নিয়াৰ পাছত তাক চাৰিখন আকাশৰ পৰা বাধা দিয়া হ’ল; মুহাম্মদ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম)-ক প্ৰেৰণ কৰাৰ পাছত বাকী তিনিখনৰ পৰাও বাধা দিয়া হ’ল।

ইবলীছে ফিৰিস্তাসকলৰ মাজত আইয়ূবৰ বাবে দুআ কৰাৰ শব্দ শুনিছিল; সেই সময়তে আল্লাহে আইয়ূবৰ কথা উল্লেখ কৰি তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইবলীছৰ মনত বিদ্বেষ আৰু ঈৰ্ষা জাগিল। সি তৎক্ষণাৎ ওপৰলৈ উঠি আগতে থিয় হ’ব পৰা আকাশৰ ঠাইত থিয় হ’ল আৰু ক’লে: «হে মোৰ ইলাহ! মই তোমাৰ বান্দা আইয়ূবৰ অৱস্থা চালোঁ।

তুমি তেওঁক নিয়ামত দিছিলা, তেওঁ তোমাৰ কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিছিল; তেওঁক সুস্থ ৰাখিছিলা, তেওঁ তোমাৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। যদি তুমি তেওঁক দিয়া বস্তুবোৰ আঁতৰাই তেওঁক পৰীক্ষা কৰা, তেন্তে তেওঁ তোমাৰ কৃতজ্ঞতা আৰু ইবাদতৰ পৰা আঁতৰি যাব আৰু তোমাৰ আনুগত্য ত্যাগ কৰিব»। আল্লাহে ক’লে: «যোৱা; মই তোমাক তেওঁৰ সম্পদৰ ওপৰত ক্ষমতা দিলোঁ»। আল্লাহৰ শত্ৰু ইবলীছ তললৈ নামি পৃথিৱীত উপস্থিত হ’ল।

তাৰ পাছত সি জিনৰ দুষ্টসকল আৰু চয়তানৰ বিদ্ৰোহীসকলক গোটাই সুধিলে: «তোমালোকৰ কি শক্তি আছে? মই আইয়ূবৰ সম্পদৰ ওপৰত ক্ষমতা পাইছোঁ। এয়া ভয়ংকৰ বিপদ আৰু এনে পৰীক্ষা, যি পুৰুষেও সহ্য কৰিব নোৱাৰে»। চয়তানৰ এজন বলৱানে ক’লে: «মোৰ ইমান শক্তি আছে যে ইচ্ছা কৰিলে মই জুইৰ ঘূৰ্ণিবতাহ হৈ যাম আৰু মোৰ বাটত অহা সকলো বস্তু জ্বলাই দিম»।

ইবলীছে ক’লে: «উটবোৰ আৰু সেইবোৰৰ ৰখীয়াসকলৰ ওচৰলৈ যোৱা»। সি উটবোৰৰ ওচৰলৈ গ’ল, তেতিয়া সিহঁতে মূৰ তল কৰি চৰণীয়া পথাৰত আছিল। মানুহে একো বুজি পোৱাৰ আগতেই মাটিৰ তলৰ পৰা জুইৰ ঘূৰ্ণিবতাহ উঠিল। যিয়েই ওচৰ চাপিছিল, সিয়েই জ্বলি গৈছিল।

সি উটবোৰ আৰু ৰখীয়াসকলক জ্বলাই শেষ কৰি দিলে। তাৰ পাছত আল্লাহৰ শত্ৰু ইবলীছ এটা কদৰ্য ৰূপত, এটা উটৰ ওপৰত উঠি আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আহিল। আইয়ূবক সি থিয় হৈ ছালাত পঢ়ি থকা দেখিলে। ইবলীছে ক’লে: «হে আইয়ূব! জুই আহি তোমাৰ উটবোৰ আৰু সেইবোৰৰ লগত থকা লোকসকলক আৱৰি ধৰি জ্বলাই পেলালে; কেৱল মইহে বাচিলোঁ»।

আইয়ূবে ক’লে: «সকলো প্ৰশংসা আল্লাহৰ, তেৱেঁই সেইবোৰ দিছিল আৰু তেৱেঁই লৈছে। আগৰ পৰাই মই মোৰ সম্পদ আৰু নিজৰ জীৱনক নাশ হ’বলগীয়া বুলি মানি লৈছিলোঁ»। ইবলীছে ক’লে: «তোমাৰ প্ৰতিপালকে আকাশৰ পৰা জুই পঠাইছিল আৰু সিহঁত জ্বলি গ’ল»। মানুহবোৰ স্তম্ভিত হৈ বিস্ময় প্ৰকাশ কৰিলে।

কোনোবাই ক’লে: «আইয়ূবে একোৱেই উপাসনা কৰা নাছিল; তেওঁ মিছা ভ্ৰমত আছিল»। আন কিছুমানে ক’লে: «যদি আইয়ূবৰ ইলাহে কিবা কৰিব পৰা হ’লহেঁতেন, তেন্তে তেওঁ এইটো বাধা দিলেহেঁতেন»। আন কিছুমানে ক’লে: «বৰং তেওঁৰ ইলাহেই এইটো কৰিলে, যাতে তেওঁৰ শত্ৰুৱে আনন্দ পায় আৰু বন্ধুৱে বিপদ পায়»। আইয়ূবে ক’লে: «যেতিয়া তেওঁ মোক দিছিল, তেতিয়াও সকলো প্ৰশংসা আল্লাহৰ; যেতিয়া তেওঁ মোৰ পৰা কাঢ়ি লৈছে, তেতিয়াও সকলো প্ৰশংসা তেওঁৰ।

মই মাকৰ গৰ্ভৰ পৰা উলংগ হৈ ওলাইছিলোঁ, মাটিৰ তললৈ উলংগ হৈ উভতি যাম আৰু আল্লাহৰ ওচৰত উলংগ হৈ উঠোৱা হ’ম। হে বান্দা! তোমাক ধাৰলৈ দিয়া বস্তু ঘূৰাই ল’লে তোমাৰ আনন্দ কৰাৰ অধিকাৰ নাই, আৰু সেই ধাৰ ঘূৰাই ল’লে দুখ কৰাৰো অধিকাৰ নাই। আল্লাহেই তোমাৰ আৰু তেওঁ তোমাক দিয়া বস্তুৰ অধিকাৰী।

আল্লাহে যদি তোমাৰ মাজত কল্যাণ জানিলেহেঁতেন, তেন্তে সেই আত্মাবোৰৰ লগত তোমাৰ আত্মাও লৈ গ’লহেঁতেন আৰু তুমি শ্বহীদ হ’লা হেঁতেন। কিন্তু তেওঁ তোমাৰ মাজত অকল্যাণ জানিলে; সেয়েহে তোমাক পিছুৱাই ৰাখিলে»। ইবলীছ তাৰ সঙ্গীসকলৰ ওচৰলৈ লাঞ্ছিত আৰু অপমানিত হৈ উভতি গ’ল। সি তেওঁলোকক সুধিলে: «তোমালোকৰ আৰু কি শক্তি আছে?

মই তেওঁৰ হৃদয়ত প্ৰভাৱ পেলাব পৰা নাই»। এটা দুষ্ট জিনে ক’লে: «মোৰ এনে শক্তি আছে যে ইচ্ছা কৰিলে এনে এটা চিৎকাৰ কৰিম, যিটো কোনো জীৱে শুনিলে তাৰ প্ৰাণ উৰি যাব»। ইবলীছে ক’লে: «ভেড়াবোৰ আৰু সিহঁতৰ ৰখীয়াসকলৰ ওচৰলৈ যোৱা»। সি সেইবোৰৰ মাজলৈ গৈ চিৎকাৰ কৰিলে; সকলো ভেড়া তৎক্ষণাৎ মৰি গ’ল, আৰু ৰখীয়াসকলো মৰিল।

তাৰ পাছত ইবলীছ ৰখীয়াসকলৰ পৰিচালকৰ ৰূপ ধৰি আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আহিল; আইয়ূব ছালাত পঢ়ি আছিল। সি আগৰ কথাৰ দৰেই ক’লে; আইয়ূবেও আগৰ উত্তৰৰ দৰেই উত্তৰ দিলে। ইবলীছ তাৰ সঙ্গীসকলৰ ওচৰলৈ উভতি গৈ ক’লে: «তোমালোকৰ কি শক্তি আছে? মই আইয়ূবৰ হৃদয়ত প্ৰভাৱ পেলাব পৰা নাই»।

এটা দুষ্ট জিনে ক’লে: «মোৰ এনে শক্তি আছে যে ইচ্ছা কৰিলে প্ৰচণ্ড ধুমুহা হৈ যাম আৰু মোৰ বাটত অহা সকলো বস্তু উৰুৱাই দিম»। ইবলীছে ক’লে: «খেতিয়কসকল আৰু খেতিপথাৰলৈ যোৱা»। সি গ’ল; সিহঁতে একো বুজি পোৱাৰ আগতেই প্ৰচণ্ড ধুমুহা বলিবলৈ ধৰিলে আৰু সেই সকলোবোৰ উৰুৱাই দিলে—যেন একোৱেই নাছিল। তাৰ পাছত ইবলীছ খেতিপথাৰৰ পৰিচালকৰ ৰূপ ধৰি আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আহিল।

আইয়ূব থিয় হৈ ছালাত পঢ়ি আছিল। ইবলীছে আগৰ কথাৰ দৰেই ক’লে; আইয়ূবেও আগৰ দৰে উত্তৰ দিলে। তেওঁৰ যি সম্পদেই নষ্ট হৈছিল, প্ৰতিবাৰেই তেওঁ আল্লাহৰ প্ৰশংসা কৰিছিল, উত্তমভাৱে তেওঁৰ গুণগান কৰিছিল, তেওঁৰ সিদ্ধান্তত সন্তুষ্ট আছিল আৰু বিপদত ধৈৰ্য ধৰিবলৈ নিজকে সাজু কৰিছিল—অৱশেষত তেওঁৰ কোনো সম্পদ বাকী নাথাকিল। ইবলীছে তেওঁৰ সকলো সম্পদ শেষ হোৱা দেখি ওপৰলৈ উঠি ক’লে: «হে মোৰ ইলাহ!

আইয়ূবে ভাবিছে, তুমি যেতিয়ালৈকে তেওঁক সন্তান দিছা, তেতিয়ালৈকে তুমি তেওঁক সম্পদো দিবা। তুমি মোক তেওঁৰ সন্তান-সন্ততিৰ ওপৰতো ক্ষমতা দিবানে? এইটো এনে বিপদ, যি পুৰুষৰ হৃদয়ে সহ্য কৰিব নোৱাৰে»। আল্লাহে ক’লে: «যোৱা; মই তোমাক তেওঁৰ সন্তান-সন্ততিৰ ওপৰতো ক্ষমতা দিলোঁ»।

আল্লাহৰ শত্ৰু তৎক্ষণাৎ তললৈ নামি আইয়ূবৰ সন্তানসকলৰ ওচৰলৈ গ’ল। তেওঁলোক এটা প্ৰাসাদত আছিল। সি তেওঁলোকৰ মাজত জোকাৰণি তুলিবলৈ ধৰিলে, অৱশেষত প্ৰাসাদৰ ভেটি ভাঙি পৰিল। তাৰ পাছত দেৱালবোৰ ইটোৱে সিটোক খুন্দা মৰাই কাঠ আৰু শিলৰ টুকুৰাৰে তেওঁলোকক আঘাত কৰিলে।

তেওঁলোকক ভয়ংকৰভাৱে বিপদগ্ৰস্ত কৰাৰ পাছত সি প্ৰাসাদটো ওপৰলৈ তুলি ওলোটাই পেলালে; তেওঁলোক মূৰ তললৈ কৰি পৰিল। তাৰ পাছত সি আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আহিল, তেওঁলোকক শিক্ষা দিয়া শিক্ষকজনৰ ৰূপত। তেওঁৰ মুখ আঘাতপ্ৰাপ্ত আৰু আঁচোৰা আছিল; তেজ আৰু মগজু বৈ আছিল। সি আইয়ূবক ক’লে: «তোমাৰ পুত্ৰসকলক কেনেকৈ শাস্তি দিয়া হ’ল আৰু ওলোটাই পেলোৱা হ’ল, সেয়া যদি দেখিলাহেঁতেন!

তেওঁলোক মূৰ তললৈ কৰি পৰি আছিল, তেজ আৰু মগজু বৈ আছিল। তেওঁলোকৰ পেট কেনেকৈ ফালি অন্ত্ৰবোৰ ছিটিকি পৰিছিল, সেয়া দেখিলে তোমাৰ হৃদয় ছিন্নভিন্ন হ’লহেঁতেন»। সি এনেধৰণৰ কথা কৈ থাকিল, অৱশেষত আইয়ূব কোমল হৈ পৰিল; তেওঁ কান্দিলে আৰু এমুঠি মাটি লৈ মূৰত দিলে। তেওঁ ক’লে: «হায়, মোৰ মাকে মোক জন্ম নিদিয়া হ’লেই ভাল আছিল!»

ইবলীছে এই সুযোগ গ্ৰহণ কৰি আনন্দিত হৈ তৎক্ষণাৎ ওপৰলৈ উঠি আইয়ূবৰ অধৈৰ্যতাৰ কথা জনালে। কিন্তু অলপ পাছতেই আইয়ূব পুনৰ সচেতন হ’ল, বুজি পালে আৰু ক্ষমা বিচাৰিলে। তেওঁৰ সহচৰ ফিৰিস্তাসকলে তেওঁৰ তাওবাৰ কথা লৈ ওপৰলৈ উঠিল; তেওঁৰ তাওবা ইবলীছতকৈ আগতে আল্লাহৰ ওচৰ পালে—আল্লাহে সেই বিষয়ে ভালকৈ জানিছিল। ইবলীছ অপমানিত হৈ থিয় হ’ল আৰু ক’লে: «হে মোৰ ইলাহ!

আইয়ূবৰ সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততিৰ বিষয়ে তেওঁ সহজভাৱে লৈছিল, কাৰণ তেওঁ ভাবিছিল, তুমি তেওঁৰ প্ৰাণ থকা অৱস্থাত পুনৰ সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততি দিবা। তুমি মোক তেওঁৰ শৰীৰৰ ওপৰত ক্ষমতা দিবানে?» মহান আল্লাহে ক’লে: «যোৱা, মই তোমাক তেওঁৰ শৰীৰৰ ওপৰত ক্ষমতা দিলোঁ; কিন্তু তেওঁৰ জিভা আৰু হৃদয়ৰ ওপৰত তোমাৰ কোনো ক্ষমতা নাথাকিব»। আল্লাহে তেওঁৰ বিষয়ে ভালদৰে জানিছিল; তেওঁ আইয়ূবৰ ওপৰত ইবলীছক ক্ষমতা দিছিল কেৱল তেওঁৰ প্ৰতি ৰহমত কৰিবলৈ, তেওঁৰ পুৰস্কাৰ মহান কৰিবলৈ আৰু তেওঁক ধৈৰ্যশীলসকলৰ বাবে নিদৰ্শন আৰু ইবাদতকাৰীসকলৰ বাবে উপদেশ কৰিবলৈ—যাতে বিপদত পৰা লোকসকলে ধৈৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ আদৰ্শ অনুসৰণ কৰে আৰু পুৰস্কাৰৰ আশা ৰাখে।

আল্লাহৰ শত্ৰু তৎক্ষণাৎ নামি আহিল। আইয়ূব সিজদাত আছিল; তেওঁ মূৰ তোলাৰ আগতেই ইবলীছে আক্ৰমণ কৰিলে। সি তেওঁৰ সন্মুখৰ পৰা আহি তেওঁৰ নাকত ফুঁ মাৰিলে; তাৰ পৰা তেওঁৰ শৰীৰ জ্বলি উঠিল। মূৰৰ পৰা ভৰিলৈকে ভেড়াৰ পিছফালৰ দৰে ডাঙৰ ডাঙৰ ফোঁহা ওলাল।

শৰীৰত খজুৱতি হ’ল; তেওঁ নখেৰে খজুৱাই খজুৱাই সকলো নখ সৰি পেলালে। তাৰ পাছত খহটা কাপোৰেৰে ঘঁহিলে; তাৰ পাছত মাটিৰ পাত্ৰ আৰু খহটা শিলেৰে ঘঁহিবলৈ ধৰিলে। ঘঁহি থাকোঁতে তেওঁৰ মাংস ফাটি গ’ল, ক্ষত বাঢ়ি গ’ল, শৰীৰৰ ৰং সলনি হ’ল আৰু দুৰ্গন্ধ ওলাল। গাঁৱৰ মানুহে তেওঁক উলিয়াই এটা আৱৰ্জনাৰ দ’মত থ’লে আৰু তেওঁৰ বাবে এটা চালি সাজি দিলে।

আল্লাহৰ সকলো সৃষ্টিয়ে তেওঁক এৰি গ’ল—কেৱল তেওঁৰ পত্নীহে তেওঁক এৰা নাছিল। তেওঁৰ নাম আছিল ৰাহমা বিন্ত আফ্ৰাথীম ইবন ইউছুফ ইবন ইয়াকূব। তেওঁ আইয়ূবৰ যত্ন ল’বলৈ অহা-যোৱা কৰিছিল। তেওঁৰ তিনিজন বন্ধু—য়াকীন, য়ালাদ্দ আৰু ছাফিৰ—আল্লাহে তেওঁক বিপদত পেলোৱা দেখি তেওঁক সন্দেহ কৰিলে আৰু এৰি গ’ল, যদিও তেওঁলোকে নিজৰ দ্বীন ত্যাগ কৰা নাছিল।

বিপদ দীঘলীয়া হোৱাত তেওঁলোকে আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁক তিৰস্কাৰ আৰু দোষাৰোপ কৰিলে। তেওঁলোকে ক’লে: «তুমি যি পাপৰ বাবে শাস্তি পাইছা, তাৰ পৰা আল্লাহৰ ওচৰত তাওবা কৰা»। তেওঁলোকৰ লগত নতুনকৈ যৌৱনত ভৰি দিয়া এজন যুৱকো আছিল; তেওঁ আইয়ূবৰ প্ৰতি ঈমান আনিছিল আৰু তেওঁক সত্য বুলি মানিছিল। যুৱকজনে তেওঁলোকক ক’লে: «হে বয়োজ্যেষ্ঠসকল!

তোমালোক বয়সত ডাঙৰ, সেয়েহে কথা কোৱাৰ অধিকাৰ তোমালোকৰ বেছি আছিল; কিন্তু তোমালোকে তোমালোকৰ কথাতকৈ উত্তম কথা, তোমালোকৰ মততকৈ অধিক সঠিক মত আৰু তোমালোকে লোৱা পথতকৈ অধিক শোভন পথ এৰি দিছা। আইয়ূবৰ প্ৰতি তোমালোকৰ যি অধিকাৰ আৰু দায়িত্ব আছে, সেয়া তোমালোকে বৰ্ণনা কৰাতকৈ বহুত বেছি। হে বয়োজ্যেষ্ঠসকল! তোমালোকে জানানে, কাৰ অধিকাৰ হৰণ কৰিছা, কাৰ পৱিত্ৰতা ভংগ কৰিছা আৰু কাক নিন্দা আৰু সন্দেহ কৰিছা?

তোমালোকে নাজানা নেকি যে আইয়ূব আল্লাহৰ নবী, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ মাজৰ উত্তম আৰু তেওঁৰ নিৰ্বাচিত বান্দা—তোমালোকৰ দিনলৈকে পৃথিৱীৰ লোকসকলৰ মাজত তেওঁ আল্লাহৰ বিশেষভাৱে বাছি লোৱা লোক? তেওঁক আল্লাহে যি নিয়ামত দিছিল, তাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আজিলৈকে তেওঁ কোনো কথাত আল্লাহৰ অসন্তুষ্টিৰ পাত্ৰ হৈছে বুলি তোমালোকে নাজানা; আল্লাহে তেওঁক সন্মান কৰা কোনো মৰ্যাদা তেওঁৰ পৰা কাঢ়ি লৈছে বুলিও আল্লাহে তোমালোকক জনোৱা নাই। ইমান দিন তেওঁৰ সংগ পাইও আইয়ূবে আল্লাহৰ বিষয়ে অসত্য কথা কৈছিল বুলি তোমালোকে কেতিয়াও জনা নাই।

যদি বিপদেই তেওঁৰ প্ৰতি তোমালোকৰ দৃষ্টিভংগী হীন কৰিছে আৰু তোমালোকৰ মনত তেওঁৰ মৰ্যাদা কমাইছে, তেন্তে তোমালোকে জানা যে আল্লাহে মুমিন, সত্যনিষ্ঠ, শ্বহীদ আৰু সৎলোকসকলকো পৰীক্ষা কৰে। তেওঁলোকৰ ওপৰত বিপদ অহাটো তেওঁলোকৰ প্ৰতি আল্লাহ অসন্তুষ্ট বা তেওঁলোকক হীন বুলি গণ্য কৰাৰ প্ৰমাণ নহয়; বৰং এয়া তেওঁলোকৰ বাবে সন্মান আৰু মনোনয়ন। আইয়ূবৰ সৈতে বন্ধুত্বৰ বাবে যদি তেওঁ তোমালোকৰ ভাতৃহে হ’লহেঁতেন, তেন্তে এজন সহনশীল মানুহে বিপদৰ সময়ত নিজৰ ভাতৃক এৰি নাযায়, তেওঁক বিপদৰ বাবে দোষ নিদিয়ে আৰু নজনাকৈ তেওঁৰ বদনাম নকৰে। বৰং তেওঁৰ প্ৰতি দয়া কৰে, তেওঁৰ সৈতে কান্দে, তেওঁৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে, তেওঁৰ দুখত দুখী হয় আৰু সঠিক পথ দেখুৱায়।

এই কথা নজনা মানুহ সহনশীলো নহয়, সঠিক পথৰ অনুসাৰীও নহয়। হে বয়োজ্যেষ্ঠসকল! আল্লাহৰ মহানতা আৰু গাম্ভীৰ্য আৰু মৃত্যুৰ স্মৰণে তোমালোকৰ জিভা বন্ধ কৰি আৰু হৃদয় ভাঙি দিব নালাগিছিল নেকি? তোমালোকে নাজানা নেকি, আল্লাহৰ কিছুমান বান্দা আছে, যিসকলক আল্লাহৰ প্ৰতি ভয়ে নিৰ্বাক কৰি ৰাখে—তেওঁলোক বোবা বা বাকশক্তিহীন নহয়।

তেওঁলোক বাগ্মী, স্পষ্টভাষী, সন্মানীয়, বুদ্ধিমান আৰু আল্লাহৰ বিষয়ে জ্ঞানী। কিন্তু আল্লাহৰ মহানতা স্মৰণ কৰিলে তেওঁলোকৰ জিভা বন্ধ হয়, ছাল কঁপি উঠে, হৃদয় ভাঙি যায় আৰু আল্লাহৰ মহিমা আৰু গাম্ভীৰ্যৰ বাবে তেওঁলোকৰ বুদ্ধি স্তম্ভিত হয়। সেই অৱস্থাৰ পৰা সচেতন হ’লে তেওঁলোকে পৱিত্ৰ কৰ্মৰ দ্বাৰা আল্লাহৰ ওচৰত আগবাঢ়িবলৈ প্ৰতিযোগিতা কৰে। তেওঁলোকে নিজকে অন্যায়কাৰী আৰু পাপীসকলৰ সৈতে গণ্য কৰে, অথচ তেওঁলোক সৎ আৰু নিৰ্দোষ; নিজকে ত্ৰুটিপূৰ্ণ আৰু অৱহেলাকাৰীসকলৰ সৈতে গণ্য কৰে, অথচ তেওঁলোক বুদ্ধিমান আৰু শক্তিশালী»।

আইয়ূবে ক’লে: «মহান আল্লাহে সৰু-ডাঙৰ সকলোৰে হৃদয়ত ৰহমতৰ দ্বাৰা প্ৰজ্ঞা ৰোপণ কৰে। সেই প্ৰজ্ঞা হৃদয়ত গজিলে আল্লাহে তাক জিভাত প্ৰকাশ কৰে। বয়স বা বৃদ্ধাৱস্থাৰ বাবে প্ৰজ্ঞা লাভ নহয়; অভিজ্ঞতা দীঘলীয়া হ’লেও সেয়া নিশ্চিত নহয়। আল্লাহে যদি এজন বান্দাক সৰুতেই প্ৰজ্ঞাৱান কৰে, তেন্তে প্ৰজ্ঞাৱানসকলৰ দৃষ্টিত তেওঁৰ মৰ্যাদা কমি নাযায়; তেওঁলোকে তেওঁৰ ওপৰত আল্লাহৰ দান কৰা সন্মানৰ পোহৰ দেখা পায়»।

তাৰ পাছত আইয়ূবে তেওঁলোকৰ পৰা মুখ ঘূৰাই নিজৰ প্ৰতিপালকৰ ফালে মনোনিৱেশ কৰিলে আৰু সহায় বিচাৰি, বিনয়ভাৱে ক’লে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! তুমি মোক কিয় সৃষ্টি কৰিছিলা? যদি তুমি মোক অপছন্দ কৰিছিলা, তেন্তে মোক সৃষ্টি নকৰিলেই ভাল আছিল। হায়, মই যদি জানিলোহেঁতেন, মই কি পাপ কৰিলোঁ, কি কাম কৰিলোঁ, যাৰ বাবে তুমি তোমাৰ সন্মানীয় মুখ মোৰ পৰা ঘূৰাই লৈছা!

যদি তুমি মোক মাৰি মোৰ সৎ পিতৃপুৰুষসকলৰ লগত মিলাই দিলাহেঁতেন, তেন্তে মৃত্যুৱেই মোৰ বাবে অধিক ভাল আছিল। মই জানো বিদেশীক আশ্ৰয় দিয়া, দুখীয়াৰ আশ্ৰয় হোৱা, অনাথৰ অভিভাৱক হোৱা আৰু বিধৱাৰ দায়িত্ব লোৱা নাছিলোঁ নেকি? হে মোৰ ইলাহ! মই তোমাৰ বান্দা।

যদি মই সৎ কাম কৰিছোঁ, অনুগ্ৰহ তোমাৰ; যদি বেয়া কৰিছোঁ, শাস্তি তোমাৰ হাতত। তুমি মোক বিপদৰ লক্ষ্য আৰু পৰীক্ষাৰ পাত্ৰ কৰি তুলিলা। মোৰ ওপৰত এনে বিপদ আহিছে, যিটো পাহাৰৰ ওপৰত দিলে পাহাৰেও বহন কৰিব নোৱাৰিলেহেঁতেন; মোৰ দুৰ্বল শৰীৰে ইয়াক কেনেকৈ বহন কৰিব? তোমাৰ সিদ্ধান্তই মোক হীন কৰিলে আৰু তোমাৰ ক্ষমতাই মোক অসুস্থ কৰি মোৰ শৰীৰ ক্ষয় কৰিলে।

মোৰ বুকুত থকা ভয় তুমি আঁতৰাই মোৰ জিভা মুকলি কৰি দিলে, তেন্তে এজন বান্দাই নিজৰ পক্ষ সমৰ্থন কৰিবলৈ যি কথা ক’ব লাগে, সকলো কথা মুখভৰি ক’ব পাৰিলোহেঁতেন; তেতিয়া মই আশা কৰিলোঁহেঁতেন, তুমি মোক এই বিপদৰ পৰা সুস্থ কৰিবা। কিন্তু তুমি মোক এৰি দিছা আৰু মোৰ পৰা আঁতৰি আছা। তুমি মোক দেখা, কিন্তু মই তোমাক দেখা নাপাওঁ; তুমি মোৰ কথা শুনা, কিন্তু মই তোমাৰ কথা শুনা নাপাওঁ। তুমি মোৰ ফালে চোৱা নাই, যাতে মোৰ প্ৰতি দয়া কৰা; তুমি মোৰ ওচৰলৈ অহা নাই আৰু মোকো তোমাৰ ওচৰলৈ অহাৰ সুযোগ দিয়া নাই, যাতে মই মোৰ অজুহাত দাঙি ধৰিব পাৰোঁ, নিৰ্দোষিতা প্ৰকাশ কৰিব পাৰোঁ আৰু নিজৰ পক্ষত যুক্তি দিব পাৰোঁ»।

আইয়ূবে এই কথা ক’লে, তেতিয়া তেওঁৰ ওচৰত থকা সঙ্গীসকলৰ ওপৰত এখন ডাৱৰে ছাঁ পেলালে; তেওঁলোকে ভাবিলে, এয়া কঠিন শাস্তি। তাৰ পাছত মাত দিয়া হ’ল: «হে আইয়ূব! মহান আল্লাহে কৈছে: মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ; মই সদায় তোমাৰ ওচৰতেই আছিলোঁ। উঠা, তোমাৰ অজুহাত দাঙি ধৰা, নিজৰ নিৰ্দোষিতা প্ৰকাশ কৰা আৰু নিজৰ পক্ষত যুক্তি দিয়া।

কাপোৰ কঁকালত বান্ধা আৰু এজন শক্তিশালী প্ৰতিদ্বন্দ্বীয়ে আন এজন শক্তিশালী প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সৈতে তৰ্ক কৰা দৰে থিয় হোৱা—যদি পাৰা। মোৰ সৈতে মোৰ সমান শক্তিশালীজনেহে তৰ্ক কৰিব পাৰে। হে আইয়ূব! তোমাৰ মনৰ ইচ্ছাই তোমাক এনে কথা ভাবিবলৈ দিলে, কিন্তু তোমাৰ শক্তিৰে তুমি এই কাম কৰিব নোৱাৰা।

মই পৃথিৱী সৃষ্টি কৰি তাৰ ভেটিত স্থাপন কৰা দিনা তুমি ক’ত আছিলা? তুমি মোৰ লগত আছিলা নেকি, তাৰ চাৰিওফালৰ সীমা বিস্তাৰ কৰোঁতে? মই কিমান পৰিমাণে পৃথিৱী সৃষ্টি কৰিলোঁ বা কিহৰ ওপৰত ইয়াৰ চাৰিওফাল স্থাপন কৰিলোঁ, সেই বিষয়ে তুমি জানানে? তোমাৰ আনুগত্যৰ দ্বাৰা পৃথিৱীৰ পানী বহন কৰা হৈছিল নেকি, নে তোমাৰ প্ৰজ্ঞাৰে পৃথিৱীক পানীৰ বাবে আৱৰণ কৰা হৈছিল?

বতাহত কোনো স্তম্ভৰ সহায় নোহোৱাকৈ আৰু তলৰ পৰা কোনো আধাৰ নথকাকৈ আকাশক চালৰ দৰে ওপৰলৈ তুলি থকা সময়ত তুমি ক’ত আছিলা? তোমাৰ প্ৰজ্ঞা ইমান আছিল নেকি যে তুমি ইয়াৰ পোহৰ চলাব পাৰা, তৰা চলাব পাৰা বা তোমাৰ আদেশত ৰাতি-দিনৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাব পাৰা? নদীসমূহৰ পানী ওলাই অহা আৰু সাগৰসমূহ বান্ধি ৰখা সময়ত তুমি ক’ত আছিলা? তোমাৰ ক্ষমতাই সাগৰৰ ঢৌবোৰক সীমাৰ ভিতৰত ৰাখিছিল নেকি?

নে তোমাৰ শক্তিয়ে গৰ্ভবোৰত সন্তান পূৰ্ণ হ’লে সিহঁতক মুকলি কৰিছিল? মাটিৰ ওপৰত পানী ঢালি ওখ পৰ্বত স্থাপন কৰাৰ সময়ত তুমি ক’ত আছিলা? সেইবোৰ কিহৰ ওপৰত স্থাপন কৰিলোঁ আৰু কি পৰিমাণে ওজন দি থ’লোঁ, তুমি জানা নেকি? সেইবোৰ বহন কৰিব পৰাকৈ তোমাৰ হাতত কোনো মাপকাঠি আছে নেকি?

আকাশৰ পৰা নমোৱা পানী ক’ৰ পৰা আহে, তুমি জানা নেকি? মেঘ কিহৰ পৰা সৃষ্টি হয়, তুমি জানা নেকি? বৰফৰ ভঁৰাল ক’ত, শিলাবৃষ্টিৰ পৰ্বত ক’ত, দিনৰ মাজত ৰাতিৰ ভঁৰাল ক’ত, বতাহৰ ভঁৰাল ক’ত—তুমি জানা নেকি? গছবোৰে কোন ভাষাত কথা কয়? মানুহৰ বুকুৰ ভিতৰত বুদ্ধি কোনে স্থাপন কৰিছে?

কাণ আৰু চকু কোনে সৃষ্টি কৰিছে? ফিৰিস্তাসকলক তেওঁৰ শাসনৰ অধীনত কোনে নম্ৰ কৰিছে, অত্যাচাৰীসকলক তেওঁৰ পৰাক্ৰমেৰে কোনে পৰাভূত কৰিছে আৰু তেওঁৰ প্ৰজ্ঞাৰে জীৱিকা ভাগ কৰি দিছে?» আল্লাহে তেওঁৰ ক্ষমতাৰ নিদৰ্শনসমূহৰ বহু কথা আইয়ূবক জনালে। আইয়ূবে ক’লে: «হে মোৰ ইলাহ!

মোৰ মৰ্যাদা ক্ষুদ্ৰ; মোৰ জিভা, বুদ্ধি আৰু বিবেচনা এই বিষয়ত দুৰ্বল। মোৰ শক্তি এই কথাৰ বাবে অক্ষম। তুমি যিবোৰ কথা ক’লা, সেই সকলোবোৰ তোমাৰ হাতৰ সৃষ্টি আৰু তোমাৰ প্ৰজ্ঞাৰ পৰিচালনা—মই এই কথা জানো। ইয়াতকৈও মহান আৰু আচৰিত বস্তু তুমি ইচ্ছা কৰিলে সৃষ্টি কৰিব পাৰা; কোনো বস্তুৱেই তোমাক অক্ষম কৰিব নোৱাৰে আৰু কোনো গোপন কথাই তোমাৰ পৰা লুকাই নাথাকে।

বিপদে মোক লগ পালে মই কথা কৈ পেলালোঁ আৰু মোৰ জিভাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰিলোঁ। বিপদেই মোক কথা ক’বলৈ বাধ্য কৰিছিল। হায়, পৃথিৱী ফাটি গ’লে মই তাৰ ভিতৰলৈ সোমাই গ’লোহেঁতেন আৰু মোৰ প্ৰতিপালকৰ অসন্তুষ্টিৰ কোনো কথা নক’লোঁহেঁতেন! আগতে, বিপদৰ আটাইতকৈ কঠিন সময়তে, দুখত মৰিলোঁহেঁতেন!

মই কথা কৈছিলোঁ, যাতে তুমি মোক ক্ষমা কৰা; মই মনে মনে আছিলোঁ, যাতে তুমি মোৰ প্ৰতি দয়া কৰা। মোৰ মুখৰ পৰা এটা কথা ভুলকৈ ওলাই গ’ল; মই পুনৰ তেনে নকৰোঁ। মই মুখত হাত ৰাখিলোঁ, জিভা কামুৰি ধৰিলোঁ আৰু গাল মাটিত লগালোঁ। আজি মই তোমাৰ পৰাই তোমাৰ আশ্ৰয় বিচাৰিছোঁ; কঠিন বিপদৰ পৰা তোমাৰ ওচৰত আশ্ৰয় প্ৰাৰ্থনা কৰিছোঁ—মোক আশ্ৰয় দিয়া।

তোমাৰ শাস্তিৰ পৰা সহায় বিচাৰিছোঁ—মোক সহায় কৰা। মোৰ বিষয়ত তোমাৰ সহায় বিচাৰিছোঁ—মোক সহায় কৰা। তোমাৰ ওপৰত ভৰসা কৰিছোঁ—মোৰ বাবে যথেষ্ট হোৱা। তোমাৰ আশ্ৰয় লৈছোঁ—মোক সুৰক্ষা দিয়া। তোমাৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ—মোক ক্ষমা কৰা।

মই তোমাৰ অপছন্দৰ কোনো কাম পুনৰ নকৰোঁ»। আল্লাহে ক’লে: «হে আইয়ূব! তোমাৰ বিষয়ে মোৰ জ্ঞান পূৰ্বৰে পৰা কাৰ্যকৰী আছিল আৰু মোৰ ৰহমত মোৰ ক্ৰোধতকৈ আগবাঢ়ি গৈছিল। মই তোমাক ক্ষমা কৰিলোঁ আৰু তোমাৰ পৰিয়াল আৰু সম্পদ তোমাক ঘূৰাই দিলোঁ; তাৰ সমানখিনিও অধিককৈ দিলোঁ, যাতে তোমাৰ দ্বাৰা মই যিসকলক সৃষ্টি কৰিছোঁ তেওঁলোকৰ বাবে নিদৰ্শন আৰু বিপদগ্ৰস্তসকলৰ বাবে শিক্ষা, ধৈৰ্যশীলসকলৰ বাবে সান্ত্বনা হওঁ।

তোমাৰ ভৰিৰে মাটি খুন্দা মৰা; এয়া স্নানৰ বাবে ঠাণ্ডা পানী আৰু পানীয়, ইয়াত তোমাৰ আৰোগ্য আছে। তোমাৰ সঙ্গীসকলৰ বাবে কুৰবানী দিয়া আৰু তেওঁলোকৰ বাবে ক্ষমা বিচৰা; তেওঁলোকে তোমাৰ বিষয়ে মোৰ অবাধ্যতা কৰিছিল»। আইয়ূবে ভৰিৰে মাটি খুন্দা মাৰিলে, তেতিয়া এটা পানীৰ ঝৰ্ণা ওলাই আহিল। তেওঁ তাত স্নান কৰিলে আৰু আল্লাহে তেওঁৰ সকলো বিপদ দূৰ কৰিলে।

তাৰ পাছত তেওঁ ওলাই আহি বহিল। তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ শোৱা ঠাইত তেওঁক বিচাৰি নাপালে; তেওঁ উদ্বিগ্ন হৈ ইফালে-সিফালে ঘূৰি ক’লে: «হে আল্লাহৰ বান্দা! ইয়াত থকা সেই বিপদগ্ৰস্ত মানুহজনৰ বিষয়ে তোমাৰ কিবা খবৰ আছেনে?» আইয়ূবে সুধিলে: «তেওঁক দেখিলে তুমি চিনি পাবানে?»

তেওঁ ক’লে: «অৱশ্যে চিনি পাম; তেওঁক নোচিনিবৰ কাৰণ কি?» আইয়ূবে হাঁহিলে। তেওঁৰ হাঁহি দেখি পত্নীয়ে তেওঁক চিনি পালে আৰু সাৱটি ধৰিলে। ইবন আব্বাছে কৈছে: «যাৰ হাতত আব্দুল্লাহৰ প্ৰাণ আছে, তেওঁৰ শপত! তেওঁলোকে সাৱটি ধৰাৰ পৰা পৃথক হোৱাৰ আগতেই তেওঁলোকৰ সকলো সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততি তেওঁলোকৰ ওচৰেদি পাৰ হৈ গ’ল»।

এইটোৱেই আল্লাহৰ বাণীৰ অৰ্থ: «আৰু আইয়ূবক স্মৰণ কৰা, যেতিয়া তেওঁ নিজৰ প্ৰতিপালকক মাতি কৈছিল: নিশ্চয় মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে»। তেওঁ কেতিয়া দুআ কৰিছিল, কি কাৰণত «নিশ্চয় মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে» বুলি কৈছিল আৰু কিমান দিন বিপদত আছিল—এই বিষয়ে মতভেদ আছে। ইবন শিহাবে আনাছৰ পৰা মাৰফূ‘ ৰূপে বৰ্ণনা কৰিছে যে আইয়ূব আঠাইশ বছৰ বিপদত আছিল। ৱাহবে কৈছে: আইয়ূব তিনিবছৰ বিপদত আছিল, এদিনো বৃদ্ধি নোহোৱাকৈ।

কা‘বে কৈছে: আইয়ূব সাত বছৰ, সাত মাহ আৰু সাত দিন বিপদত আছিল। হাছানে কৈছে: আইয়ূব বনী ইছৰাঈলৰ এটা আৱৰ্জনাৰ দ’মত সাত বছৰ আৰু কেইমাহমান পৰি আছিল; জীৱ-জন্তুৱে তেওঁৰ ওপৰেৰে অহা-যোৱা কৰিছিল। ৰাহমাৰ বাহিৰে কোনেও তেওঁৰ ওচৰ নাচাপিছিল। তেওঁ আন্তৰিকতাৰে আইয়ূবৰ লগত ধৈৰ্য ধৰি আছিল, তেওঁক খাদ্য আনিছিল আৰু আইয়ূবে আল্লাহৰ প্ৰশংসা কৰিলে তেৱোঁ প্ৰশংসা কৰিছিল।

আইয়ূবেও আল্লাহৰ স্মৰণ আৰু তেওঁৰ পৰীক্ষাত ধৈৰ্য ধৰা বন্ধ কৰা নাছিল। ইবলীছে এটা চিৎকাৰ কৰি পৃথিৱীৰ সকলো দিশৰ পৰা নিজৰ সৈন্যসকলক গোটালে। তেওঁলোক গোট খোৱাৰ পাছত তেওঁলোকে সুধিলে: «তোমাৰ দুখৰ কাৰণ কি?» সি ক’লে: «এই বান্দাজনে মোক অসহায় কৰি পেলাইছে।

মই তাৰ কোনো সম্পদ বা সন্তান-সন্ততি বাকী ৰখা নাই; তথাপিও তাৰ ধৈৰ্য বাঢ়িহে গৈছে। তাৰ পাছত তাৰ শৰীৰৰ ওপৰত ক্ষমতা পাই তাক আৱৰ্জনাৰ দ’মত ঘা-ভৰা অৱস্থাত পেলাই ৰাখিছোঁ; কেৱল তাৰ পত্নীয়েহে তাৰ ওচৰলৈ যায়। তোমালোকৰ সহায় বিচাৰিছোঁ, যাতে তাৰ বিৰুদ্ধে সহায় কৰা»। তেওঁলোকে ক’লে: «আগতে যিসকলক ধ্বংস কৰিছিলা, তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা তোমাৰ কৌশল ক’ত গ’ল?»

সি ক’লে: «আইয়ূবৰ ক্ষেত্ৰত সেই সকলো কৌশল বিফল হ’ল। মোক উপায় কোৱা»। তেওঁলোকে ক’লে: «আদমক জান্নাতৰ পৰা উলিয়াই দিয়াৰ সময়ত তুমি তেওঁৰ পত্নীৰ ফালৰ পৰা কৌশল কৰিছিলা নেকি?» সি ক’লে: «হয়»। তেওঁলোকে ক’লে: «তেন্তে আইয়ূবৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁৰ পত্নীৰ ফালৰ পৰা চেষ্টা কৰা।

তেওঁৰ পত্নীৰ কথা তেওঁ অমান্য কৰিব নোৱাৰে; তাইৰ বাহিৰে তেওঁৰ ওচৰলৈ কোনো নাযায়»। সি ক’লে: «তোমালোকে সঠিক কথা কৈছা»। সি মানুহৰ ৰূপ ধৰি আইয়ূবৰ পত্নীৰ ওচৰলৈ গ’ল। তেওঁক দান-খয়ৰাতি কৰা দেখি সি সুধিলে: «হে আল্লাহৰ বান্দী! তোমাৰ স্বামী ক’ত?»

তেওঁ ক’লে: «সেইখিনিতে—তেওঁৰ ঘাবোৰ খজুৱাই আছে আৰু জীৱ-জন্তু তেওঁৰ শৰীৰত ঘূৰি ফুৰিছে»। এই কথা শুনি ইবলীছে আশা কৰিলে যে তেওঁৰ মুখৰ পৰা অধৈৰ্যতাৰ কোনো কথা ওলাব। সি পত্নীক তেওঁলোকৰ আগৰ নিয়ামত আৰু সম্পদৰ কথা সোঁৱৰাই দিলে, আইয়ূবৰ সৌন্দৰ্য আৰু যৌৱনৰ কথা ক’লে আৰু তেওঁলোকে ভুগি থকা বিপদ যে কেতিয়াও শেষ নহ’ব, সেই কথা ক’লে। হাছানে কৈছে: তেওঁ চিৎকাৰ কৰি উঠিল।

তেওঁ চিৎকাৰ কৰা দেখি ইবলীছে বুজিলে যে তেওঁ অধৈৰ্য হৈছে। তাৰ পাছত সি এটা ছাগলী পোৱালি লৈ আহি ক’লে: «আইয়ূবে মোৰ নামত এইটো জবেহ কৰক; তেওঁ সুস্থ হ’ব»। পত্নীয়ে চিৎকাৰ কৰি আইয়ূবক ক’লে: «হে আইয়ূব! তোমাৰ প্ৰতিপালকে তোমাক কিমান দিন শাস্তি দিব?

সম্পদ ক’ত? সন্তান ক’ত? বন্ধু ক’ত? তোমাৰ সুন্দৰ বৰণ ক’ত? তোমাৰ সুস্থ শৰীৰ ক’ত? এই ছাগলী পোৱালিটো জবেহ কৰা আৰু আৰাম পোৱা»। আইয়ূবে ক’লে: «আল্লাহৰ শত্ৰুৱে তোমাৰ ওচৰলৈ আহি তোমাক উচটালে। হায় তোমাৰ! তুমি যি সম্পদ, সন্তান আৰু সুস্থতাৰ বাবে কান্দিছা, সেইবোৰ কোনে মোক দিছিল?»

তেওঁ ক’লে: «আল্লাহে»। আইয়ূবে সুধিলে: «আমি কিমান দিন সেইবোৰ ভোগ কৰিছিলোঁ?» তেওঁ ক’লে: «আশী বছৰ»। আইয়ূবে ক’লে: «আমি কিমান দিনৰ পৰা বিপদত পৰিছোঁ?» তেওঁ ক’লে: «সাত বছৰ আৰু কেইমাহমান»। আইয়ূবে ক’লে: «তোমাৰ ধ্বংস হওক! সুখৰ সময়ত আশী বছৰ থকাৰ পাছত বিপদৰ সময়ত আশী বছৰ ধৈৰ্য ধৰাটো ন্যায়সংগত নহ’বনে?

আল্লাহে মোক সুস্থ কৰিলে তোমাক এশ কোব মাৰিম বুলি শপত খালোঁ। তুমি মোক আল্লাহৰ বাহিৰে আনৰ নামত জবেহ কৰিবলৈ ক’লা। তুমি যি খাদ্য আৰু পানীয় আনিছা, সেয়া মোৰ বাবে হাৰাম; তুমি এই কথা কোৱাৰ পাছত তোমাৰ পৰা অনা একোৱেই মই নাখাওঁ। মোৰ পৰা আঁতৰি যোৱা; তোমাক যেন আৰু নেদেখোঁ»।

তেওঁ পত্নীক খেদি দিলে আৰু তেওঁ গুচি গ’ল। যেতিয়া আইয়ূবে দেখিলে যে তেওঁৰ ওচৰত খাদ্য, পানীয় বা কোনো বন্ধু নাই, তেতিয়া তেওঁ সিজদাত পৰি ক’লে: «হে মোৰ প্ৰতিপালক! নিশ্চয় মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে, আৰু তুমি দয়ালুসকলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক দয়ালু»। তেওঁক কোৱা হ’ল: «মূৰ তোলা; তোমাৰ দুআ কবুল হৈছে।

ভৰিৰে মাটি খুন্দা মৰা»। তেওঁ ভৰিৰে খুন্দা মাৰিলে আৰু এটা ঝৰ্ণা ওলাই আহিল। তেওঁ সেই পানীৰে গা ধুলে; তেওঁৰ ৰোগৰ কোনো বাহ্যিক চিন বাকী নাথাকিল, তেওঁৰ ছাল সৰি পৰিল আৰু তেওঁ পুনৰ সুস্থ আৰু আগৰ তুলনাত অধিক সুন্দৰ, যৌৱনদীপ্ত হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁ ভৰিৰে পুনৰ খুন্দা মাৰিলে; আন এটা ঝৰ্ণা ওলাই আহিল।

তেওঁ তাৰ পানী পান কৰিলে; তেওঁৰ ভিতৰৰ সকলো ৰোগ বাহিৰ হৈ গ’ল। তেওঁ সুস্থ হৈ থিয় হ’ল আৰু তেওঁক এটা পোছাক পিন্ধোৱা হ’ল। তেওঁ চাৰিওফালে চাই নিজৰ আগৰ পৰিয়াল বা সম্পদৰ একোৱেই নেদেখিলে; কিন্তু আল্লাহে সেইবোৰৰ পৰিমাণ দুগুণ কৰি দিছিল। আল্লাহৰ শপত, আমাক কোৱা হৈছে যে তেওঁ স্নান কৰা পানীটো তেওঁৰ বুকুত সোণৰ ফৰিং হৈ পৰিছিল।

তেওঁ হাতেৰে সেইবোৰ গোটাবলৈ ধৰিলে। আল্লাহে তেওঁক অহী কৰিলে: «হে আইয়ূব! মই তোমাক অভাৱমুক্ত কৰা নাইনে?» তেওঁ ক’লে: «নিশ্চয় কৰিছা; কিন্তু এয়া তোমাৰ বৰকত। তোমাৰ বৰকতৰ পৰা কোন তৃপ্ত হ’ব পাৰে?» তাৰ পাছত তেওঁ ওলাই গৈ এটা ওখ ঠাইত বহিল।

তেওঁৰ পত্নীয়ে ভাবিলে: «তেওঁ যদি মোক খেদি পঠিয়াইছে, তেন্তে তেওঁক কোনে খুৱাব? মই তেওঁক ভোকত মৰিবলৈ এৰি দিম নে, যাতে জন্তুৱে তেওঁক খাই পেলায়? মই তেওঁৰ ওচৰলৈ উভতি যাম»। তেওঁ উভতি আহি দেখিলে—আৱৰ্জনাৰ দ’মটো নাই, আগৰ অৱস্থাও নাই; সকলো সলনি হৈ গৈছে।

তেওঁ আগতে থকা ঠাইখিনি বিচাৰি ফুৰি কান্দিবলৈ ধৰিলে। এই সকলো কথা আইয়ূবে দেখিছিল। পোছাকধাৰী মানুহজনক দেখি তেওঁক সুধিবলৈ পত্নীয়ে সংকোচ কৰিলে। আইয়ূবে মাতি ক’লে: «হে আল্লাহৰ বান্দী! তুমি কি বিচাৰিছা?» তেওঁ কান্দি ক’লে: «মই সেই বিপদগ্ৰস্ত মানুহজনক বিচাৰিছিলোঁ, যিজনক আৱৰ্জনাৰ দ’মত পেলাই থোৱা হৈছিল।

তেওঁ হেৰাই গ’ল নেকি, নে কি হ’ল, মই নাজানো»। আইয়ূবে সুধিলে: «তুমি তেওঁক কৰিলে চিনি পাবানে?» তেওঁ ক’লে: «তেওঁক দেখা কোনো মানুহে তেওঁক কেনেকৈ নচিনিব?» তেওঁ আইয়ূবৰ ফালে চাই থাকিল, কিন্তু পোছাকধাৰী মানুহজনৰ বাবে ভয় কৰিছিল।

অৱশেষত ক’লে: «এওঁৰ সুস্থ অৱস্থাত থকা সময়ৰ আইয়ূবৰ সৈতে আটাইতকৈ বেছি মিল আছে»। আইয়ূবে ক’লে: «ময়েই আইয়ূব। তুমি মোক ইবলীছৰ বাবে জবেহ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিলা, কিন্তু মই আল্লাহৰ আনুগত্য কৰিলোঁ, চয়তানৰ অবাধ্য হ’লোঁ আৰু আল্লাহৰ ওচৰত দুআ কৰিলোঁ; তেওঁ মোৰ বাবে তুমি দেখা সকলো বস্তু ঘূৰাই দিলে»। ৱাহবে কৈছে: আইয়ূব তিনিবছৰ বিপদত আছিল।

অৱশেষত আইয়ূবে ইবলীছক পৰাস্ত কৰিলে আৰু ইবলীছে তেওঁক একোৱেই কৰিব নোৱাৰিলে। তাৰ পাছত সি মানুহৰ ৰূপৰ দৰে নহয়—দেহ, শৰীৰ আৰু সৌন্দৰ্যত ভয়ংকৰ ৰূপ ধৰি, মানুহৰ বাহনৰ দৰে নহয় এনে এটা বাহনত উঠি তেওঁৰ পত্নীৰ ওচৰলৈ আহিল। সি ক’লে: «তুমি এই বিপদগ্ৰস্ত মানুহজনৰ পত্নী নেকি?» তেওঁ ক’লে: «হয়»।

সি সুধিলে: «তুমি মোক চিনি পোৱানে?» তেওঁ ক’লে: «নাপাওঁ»। সি ক’লে: «মই পৃথিৱীৰ ইলাহ। তোমাৰ স্বামীয়ে আকাশৰ ইলাহক উপাসনা কৰি মোক এৰি দিয়াৰ বাবেই মই তেওঁৰ লগত এনে কৰিছোঁ। যদি তেওঁ এবাৰ মোক সিজদা কৰে, তেন্তে তোমালোকৰ সকলো আগৰ সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততি ঘূৰাই দিম; এই উপত্যকাত সেইবোৰ তোমাক দেখুৱাম»।

ৱাহবে কৈছে: মই শুনিছোঁ, সি তেওঁক কৈছিল, «তোমাৰ স্বামীয়ে আল্লাহৰ নাম নোলোৱাকৈ খাদ্য খালেই এই বিপদৰ পৰা সুস্থ হ’ব»। আল্লাহেই ভালকৈ জানে। কিছুমান পুথিত আছে যে ইবলীছে তেওঁক কৈছিল: «তুমি মোক এটা সিজদা কৰা; মই তোমালোকৰ সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততি ঘূৰাই দিম আৰু তোমাৰ স্বামীক সুস্থ কৰিম»। তেওঁ আইয়ূবৰ ওচৰলৈ উভতি গৈ কথাবোৰ জনালে।

আইয়ূবে ক’লে: «আল্লাহৰ শত্ৰু তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছে; তোমাক তোমাৰ দ্বীনৰ পৰা বিচলিত কৰিবলৈ সি তোমাক প্ৰবঞ্চনা কৰিছে»। তাৰ পাছত তেওঁ পত্নীক এশ কোব মৰাৰ শপত খালে। তেতিয়া তেওঁ কৈছিল: «ইবলীছে মোৰ পত্নীক মোৰ বাবে সিজদা কৰিবলৈ প্ৰৰোচিত কৰাত আৰু তাইক তথা মোক কুফৰলৈ আহ্বান জনোৱাত তাৰ আশা বাঢ়ি যোৱাত মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে»। তাৰ পাছত মহান আল্লাহে আইয়ূবৰ পত্নীক তেওঁৰ সৈতে বিপদত ধৈৰ্য ধৰাৰ বাবে দয়া কৰিলে আৰু তেওঁৰ কষ্ট কমাব বিচাৰিলে; লগতে আইয়ূবৰ শপত পূৰণ কৰাব বিচাৰিলে।

আল্লাহে তেওঁক এশ সৰু ডাল থকা এটা মুঠি লৈ এবাৰেই পত্নীক আঘাত কৰিবলৈ আদেশ দিলে, যাতে তেওঁ শপত ভংগ নকৰে। যেনেকৈ আল্লাহে কৈছে: «তুমি তোমাৰ হাতত এডাল ঘাঁহৰ মুঠি লোৱা, তাৰ দ্বাৰা আঘাত কৰা আৰু শপত ভংগ নকৰিবা» (ছুৰা ছাদ, ৩৮:৪৪)। বৰ্ণিত হৈছে যে ইবলীছে এটা বাকচ তৈয়াৰ কৰি তাত ঔষধ ৰাখিছিল আৰু মানুহক চিকিৎসা কৰিবলৈ এটা বাটত বহিছিল। আইয়ূবৰ পত্নী তাৰ ওচৰেৰে পাৰ হওঁতে সুধিলে: «মোৰ এজন ৰোগী আছে; তুমি তেওঁৰ চিকিৎসা কৰিবানে?»

সি ক’লে: «কৰিম; মোৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই—কেৱল তেওঁ সুস্থ হ’লে ক’ব লাগিব, ‘তুমিয়েই মোক সুস্থ কৰিলা’»। তেওঁ সেই কথা আইয়ূবক ক’লে। আইয়ূবে ক’লে: «সেইজন ইবলীছ; সি তোমাক প্ৰবঞ্চনা কৰিছে»। আৰু আল্লাহে তেওঁক সুস্থ কৰিলে তেওঁ পত্নীক এশ কোব মৰাৰ শপত খালে।

ৱাহব আৰু আনসকলে কৈছে: আইয়ূবৰ পত্নীয়ে মানুহৰ বাবে কাম কৰিছিল আৰু তেওঁৰ খাদ্য লৈ আহিছিল। বিপদ দীঘলীয়া হোৱাত মানুহে তেওঁৰ পৰা কাম ল’বলৈ এৰিলে। এদিন তেওঁ আইয়ূবক খুৱাবলৈ খাদ্য বিচাৰিলে, কিন্তু একো নাপালে। তেওঁ নিজৰ মূৰৰ চুলিৰ এটা গুচ্ছ কাটি এটা ৰুটিৰ বিনিময়ত বিক্ৰী কৰিলে আৰু সেইটো আইয়ূবৰ ওচৰলৈ আনিলে।

আইয়ূবে সুধিলে: «তোমাৰ চুলিৰ গুচ্ছ ক’ত?» তেওঁ কথাটো জনালে। তেতিয়াই তেওঁ ক’লে: «মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে»। কিছুমানে কৈছে: পোকবোৰ তেওঁৰ হৃদয় আৰু জিভাৰ ওচৰলৈ আহিছিল; তেওঁ আল্লাহৰ স্মৰণ আৰু চিন্তন বন্ধ হৈ যাব বুলি ভয় কৰিছিল, সেইকাৰণে তেওঁ এই কথা কৈছিল।

হাবীব ইবন ছাবিতৰ মতে, আল্লাহৰ ওচৰত বিপদ দূৰ কৰিবলৈ তেওঁ দুআ কৰা নাছিল, যেতিয়ালৈকে তিনিটা ঘটনা প্ৰকাশ পোৱা নাছিল। প্ৰথমতে, তেওঁৰ খবৰ শুনি দুজন বন্ধু তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল। তেওঁৰ চকু দুটাৰ বাহিৰে একোৱেই বাকী নাছিল; তেওঁলোকে ভয়ংকৰ অৱস্থা দেখি ক’লে: «আল্লাহৰ ওচৰত তোমাৰ মৰ্যাদা থাকিলে তোমাৰ ওপৰত এইটো নাহিলহেঁতেন»। দ্বিতীয়তে, তেওঁৰ পত্নীয়ে খাবলৈ খাদ্য বিচাৰিলে, কিন্তু একো নাপাই নিজৰ চুলিৰ গুচ্ছ বিক্ৰী কৰি খাদ্য আনি দিলে।

তৃতীয়তে, ইবলীছে ক’লে: «মই তেওঁক চিকিৎসা কৰিম, কিন্তু তেওঁ ক’ব লাগিব, ‘তুমিয়েই মোক সুস্থ কৰিলা’»। আন এষাৰ মতে, ইবলীছে তেওঁক কুমন্ত্ৰণা দিলে যে তেওঁৰ পত্নীয়ে ব্যভিচাৰ কৰিছে; সেয়েহে তেওঁ তাইৰ চুলিৰ গুচ্ছ কাটি দিলে। তেতিয়া তেওঁৰ ধৈৰ্যৰ সীমা শেষ হ’ল, তেওঁ দুআ কৰিলে আৰু পত্নীক এশ কোব মৰাৰ শপত খালে। আন এষাৰ মতে, শত্ৰুসকলে তেওঁৰ বিপদত আনন্দ কৰা বাবে তেওঁ কৈছিল: «শত্ৰুৰ বিদ্ৰূপৰ বাবে মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে»।

বৰ্ণিত হৈছে, তেওঁক সোধা হৈছিল: «তোমাৰ বিপদত কোনটো কথা আটাইতকৈ কঠিন আছিল?» তেওঁ কৈছিল: «শত্ৰুৰ বিদ্ৰূপ»। আন এটা মত অনুসৰি, তেওঁৰ উৰুৰ পৰা এটা পোক পৰিছিল; তেওঁ তাক পুনৰ সেই ঠাইত ৰাখি ক’লে: «খা; আল্লাহে মোক তোমাৰ খাদ্য কৰি দিছে»। পোকটোৱে তেওঁক কামুৰিলে আৰু তাৰ বিষ তেওঁৰ পোকৰ কামোৰৰ পৰা পোৱা আগৰ সকলো বিষতকৈ অধিক আছিল।

যদি প্ৰশ্ন কৰা হয়: আল্লাহে তেওঁক ধৈৰ্যশীল বুলি কৈছে, অথচ তেওঁ «নিশ্চয় মোক বিপদে স্পৰ্শ কৰিছে» আৰু «চয়তানে মোক ক্লান্তি আৰু কষ্টেৰে স্পৰ্শ কৰিছে» (ছুৰা ছাদ, ৩৮:৪১) বুলি কৈ অভিযোগ আৰু অধৈৰ্যতা প্ৰকাশ কৰিছে—তেন্তে উত্তৰ হ’ল, এয়া অভিযোগ নহয়; বৰং এয়া দুআ। ইয়াৰ প্ৰমাণ আল্লাহৰ বাণী: «তেতিয়া আমি তেওঁৰ দুআ কবুল কৰিলোঁ»। তদুপৰি, অধৈৰ্যতা হ’ল মানুহৰ ওচৰত নিজৰ দুখ প্ৰকাশ কৰা; মহান আল্লাহৰ ওচৰত নিজৰ দুখ প্ৰকাশ কৰা অধৈৰ্যতা বা ধৈৰ্য ত্যাগ কৰা নহয়। যেনেকৈ ইয়াকূবে কৈছিল: «মই মোৰ দুখ আৰু বেদনাৰ কথা কেৱল আল্লাহৰ ওচৰতহে প্ৰকাশ কৰোঁ» (ছুৰা ইউছুফ, ১২:৮৬)।

ছুফিয়ান ইবন উয়াইনাই কৈছে: মানুহে আল্লাহৰ সিদ্ধান্তত সন্তুষ্ট হৈও যদি আন মানুহৰ ওচৰত নিজৰ দুখ প্ৰকাশ কৰে, তেন্তে তাক অধৈৰ্যতা বুলি ক’ব নোৱাৰি। যেনেকৈ বৰ্ণিত হৈছে, জিব্ৰীল (আ.) ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম)-ৰ অসুস্থতাৰ সময়ত তেওঁৰ ওচৰলৈ আহি সুধিছিল: «আপুনি কেনে অনুভৱ কৰিছে?» তেওঁ কৈছিল: «মই দুখী আৰু কষ্টত আছোঁ»।

আয়িশ্বাই «হায়, মোৰ মূৰ!» বুলি ক’লে ৰাছূলুল্লাহ (ছাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম)-এ কৈছিল: «বৰং মোৰ মূৰ!»।