Durimi i profetit Ejub

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

(Kujto) Edhe Ejubin, kur iu drejtua Zotit të vet me lutje: “Mua më ka gjetur një e keqe dhe Ti je më Mëshiruesi ndër mëshiruesit.” - Tregoju atyre edhe për robin adhurues dhe Profetin Tonë, Ejubin duke nxjerë në pah virtytet e tij të larta dhe duke e lëvduar e nderuar kujtimin dhe gradat e tij! Allahu e sprovoi atë me një vështirësi shumë të madhe, por ai u tregua durimtar i pashembullt dhe i kënaqur me caktimin e Zotit. Përveç kësaj, edhe shejtani i mallkuar po e mundonte Ejubin në trup, si sprovë nga Allahu.

Shejtani i mallkuar i fryu Ejubit në trup dhe atij iu hapën plagë të shumta, me të cilat ai lëngoi në shtrat për një kohë shumë të gjatë. Sprova u bë edhe më e dhimbshme me vdekjen e të gjithë familjes dhe me shkatërrimin e të gjithë pasurisë së tij. Por ky durimtar i pashembull përsëri i lutej Zotit me edukatë, duke thënë: “Mua më ka rënë një sprovë e madhe, kurse Ti je më Mëshiruesi ndër mëshiruesit.” Kështu, Ejubi kërkoi afrim me një mënyrë shumë të dashur për Allahun: së pari, duke i treguar dobësinë dhe gjendjen e tij nevojtare, iu ankua Allahut për dhimbjet e tij.

Së dyti, duke përmendur një nga emrat dhe cilësitë e Zotit, si më i Mëshirshmi i të mëshirshmëve, sepse për mëshirë kishte nevojë. Prandaj Allahu i Madhëruar iu përgjigj lutjes së tij:

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

I Lartësuari përmend atë që i ndodhi Ejubit (a.s.) nga sprovat që e goditën pasurinë, fëmijët dhe trupin e tij. Ai kishte shumë kafshë, bagëti e të mbjella, shumë fëmijë dhe banesa të mira. U sprovua në të gjitha këto dhe i humbi krejt; pastaj u sprovua edhe në trupin e tij. Thuhet se u godit nga lebra në tërë trupin, dhe nuk i mbeti i shëndoshë veçse zemra dhe gjuha, me të cilat e përmendte Allahun e Madhërishëm.

Shoqëruesit nisën ta shmangnin dhe e lanë mënjanë, në një cep të qytetit. Nuk i mbeti askush nga njerëzit që të kujdesej për të, përveç gruas së tij, e cila i kryente nevojat. Thuhet se ajo u varfërua dhe nisi të punonte për njerëzit për hir të tij.

Profeti ﷺ ka thënë: “Njerëzit që sprovohen më rëndë janë profetët, pastaj të devotshmit, pastaj ata që u ngjajnë më shumë atyre.” Në një hadith tjetër thuhet: “Njeriu sprovohet sipas fesë së tij. Nëse është i palëkundur në fenë e vet, sprova e tij shtohet.” Profeti i Allahut, Ejubi (a.s.), ishte kulmi i durimit, dhe me të jepet shembull për këtë.

Jezid ibn Mejsere ka thënë: “Kur Allahu e sprovoi Ejubin (a.s.) duke ia marrë familjen, pasurinë dhe fëmijët, kështu që nuk i mbeti asgjë, ai e përmendi Allahun sa më mirë, pastaj tha: ‘Të falënderoj, o Zot i zotëruesve! Ti u solle mirë me mua: më dhe pasuri e fëmijë. Nuk ka mbetur asnjë pjesë e zemrës sime që të mos ketë qenë e lidhur me to. Pastaj m’i more të gjitha dhe ma zbraze zemrën, kështu që asgjë nuk qëndron mes meje dhe Teje.

Sikur armiku im, Iblisi, ta dinte atë që ke bërë, do të më kishte zili.’ Ai tha: ‘Iblisi u trondit shumë nga kjo.’ Ejubi (a.s.) tha gjithashtu: ‘O Zoti im, Ti më dhe pasuri e fëmijë, por askush nuk erdhi në derën time të ankohej se i kisha bërë padrejtësi, dhe Ti e di këtë. Kur më shtronin shtratin, unë e lija dhe i thosha vetes: “O shpirti im, ti nuk je krijuar për të pushuar në shtretër.”

Nuk e bëja këtë veçse duke kërkuar kënaqësinë Tënde.’” Këtë e ka përcjellë Ibn Ebi Hatim.

Vehb ibn Munabbihu ka treguar një rrëfim të gjatë për Ejubin. Ibn Xheriri dhe Ibn Ebi Hatimi e kanë përcjellë me zinxhir transmetimi prej tij, dhe e kanë përmendur edhe disa komentues të mëvonshëm të Kuranit. Në të ka gjëra të pazakonta, të cilat i kemi lënë pa i përfshirë për shkak të gjatësisë.

Është përcjellë se Ejubi qëndroi për një kohë të gjatë në sprova. Ka mendime të ndryshme se çfarë e shtyu ta bënte këtë lutje. El-Hasani dhe Katadeja kanë thënë se Ejubi (a.s.) u sprovua për shtatë vjet e disa muaj, i shtrirë mbi një grumbull plehrash të bijve të Izraelit; kafshët kalonin mbi trupin e tij. Allahu ia largoi sprovën, ia zmadhoi shpërblimin dhe e lartësoi me lavdërim.

Vehb ibn Munabbihu ka thënë se qëndroi në sprovë tre vjet, pa iu shtuar e as pakësuar ajo. Es-Suddij ka thënë: “Mishi i Ejubit ra, derisa nuk i mbetën veçse nervat dhe kockat. Gruaja e tij kujdesej për të dhe i sillte ushqim. Kur dhimbja iu zgjat, ajo i tha: ‘O Ejub, a nuk do t’i kërkoje Zotit tënd të të çlironte nga kjo?’

Ai u përgjigj: ‘Kam jetuar shtatëdhjetë vjet i shëndoshë. A është pak për Allahun që të duroj për hir të Tij shtatëdhjetë vjet?’ Ajo u dëshpërua dhe iku. Filloi të punonte për njerëzit me pagesë dhe i sillte atij çfarë fitonte, që ta ushqente.

“Iblisi shkoi te dy burra nga Palestina, miq e vëllezër të Ejubit, dhe u tha: ‘Vëllai juaj Ejub është goditur nga kjo e kjo sprovë. Shkoni ta vizitoni dhe merrni me vete verë nga vendi juaj, sepse nëse pi prej saj, do të shërohet.’ Ata shkuan dhe, kur e panë, qanë. Ai i pyeti: ‘Kush jeni?’

Ata i thanë: ‘Filani dhe filani.’ Ai i mirëpriti: ‘Mirë se erdhët ju që nuk më braktisni në kohë sprove!’ Ata i thanë: ‘O Ejub, mbase ti fshihje diçka dhe shfaqje diçka tjetër, prandaj Allahu të sprovoi?’ Ai ngriti kokën drejt qiellit dhe tha: ‘Ai e di.

Nuk kam fshehur asgjë e të kem shfaqur diçka tjetër. Por Zoti im më sprovoi për të parë nëse do të bëja durim apo do të dëshpërohesha.’ Ata i thanë: ‘O Ejub, pi nga vera jonë, se do të shërohesh.’ Ai u zemërua dhe tha: ‘I ligu ju ka ardhur dhe ju ka urdhëruar për këtë?

Fjalët, ushqimi dhe pija juaj janë të ndaluara për mua.’ Ata u ngritën dhe ikën.

“Gruaja e tij shkoi të punonte për njerëzit. Ajo përgatiti bukë për një familje që kishte një fëmijë. Bënë një kulaç për ta, por djali flinte dhe nuk deshën ta zgjonin, prandaj ia dhanë asaj. Ajo ia çoi Ejubit. Ai e pa me dyshim dhe tha: ‘Nuk më sillje diçka të tillë më parë.

Çfarë ndodhi sot?’ Ajo ia shpjegoi. Ai tha: ‘Ndoshta djali është zgjuar, ka kërkuar kulaçin dhe, pasi nuk e ka gjetur, po qan; nuk pranon prej familjes asgjë tjetër veç tij.’ Ajo tha: ‘Allahu e mëshiroftë Ejubin!’ Ia dha kulaçin dhe u kthye.

Pastaj Iblisi i erdhi në trajtën e një mjeku dhe i tha: ‘Sëmundja e burrit tënd është zgjatur. Nëse dëshiron të shërohet, le të marrë një mizë dhe ta therë në emër të idhullit të filanit, e pastaj do të shërohet.’ Ajo ia përcolli këtë Ejubit. Ai tha: ‘I ligu të ka ardhur.

Nëse shërohem, do të të godas njëqind herë me kamxhik.’ Ajo doli të kërkonte punë, por iu mbyllën mundësitë e jetesës dhe asnjë familje nuk donte ta punësonte. Kur gjendja iu rëndua dhe pati frikë se Ejubi do të vdiste nga uria, preu një tufë flokësh dhe ia shiti një vajze nga një familje fisnike. Ajo i dha shumë ushqim të mirë, të cilin gruaja ia çoi Ejubit.

Ai e pa dhe e pyeti: ‘Nga e more këtë?’ Ajo tha: ‘Punova për disa njerëz dhe më ushqyen.’ Ai hëngri. Të nesërmen, ajo doli përsëri për të kërkuar punë, por nuk gjeti. Prandaj preu edhe një tufë tjetër flokësh dhe ia shiti së njëjtës vajzë, e cila i dha përsëri ushqim.

Kur gruaja ia solli, ai tha: ‘Për Allahun, nuk do ta ha pa e ditur nga vjen.’ Ajo hoqi shaminë. Kur pa se i ishte rruar koka, ai u pikëllua shumë. Atëherë iu lut Zotit të Madhërishëm: ‘Mua më ka goditur fatkeqësia, e Ti je më Mëshiruesi i mëshiruesve!’

“Ibn Ebi Hatimi ka thënë: Na ka treguar babai im; na ka treguar Musa ibn Ismail; na ka treguar Hammad; nga Ebu Imran el-Xheunij, nga Nauf el-Bekalij, se shejtani që e ngacmonte Ejubin quhej ‘Saut’. Gruaja e Ejubit i thoshte: ‘Lute Allahun të të shërojë’, por ai nuk lutej. Derisa një ditë kaluan pranë tij disa burra nga bijtë e Izraelit. Njëri i tha tjetrit: ‘Nuk e ka goditur atë që e ka goditur, veçse për shkak të një gjynahu të madh që ka bërë.’

Atëherë ai tha: ‘Zoti im, mua më ka goditur fatkeqësia, e Ti je më Mëshiruesi i mëshiruesve!’”

“Na ka treguar babai im; na ka treguar Ebu Seleme; na ka treguar Xherir ibn Hazim, nga Abdullah ibn Ubejd ibn Umejr, i cili tha: ‘Ejubi (a.s.) kishte dy vëllezër. Një ditë erdhën ta vizitonin, por nuk mundën t’i afroheshin për shkak të erës së rëndë, prandaj qëndruan larg. Njëri i tha tjetrit: “Sikur Allahu të dinte ndonjë të mirë te Ejubi, nuk do ta kishte sprovuar kështu.” Ejubi u dëshpërua nga fjalët e tyre si kurrë më parë dhe tha: “O Allah, nëse Ti e di se nuk kam kaluar asnjë natë i ngopur, ndërkohë që e dija se diku kishte një të uritur, atëherë vërtetoje atë që po them.”

Dhe një zë nga qielli e vërtetoi, ndërsa ata të dy dëgjonin. Pastaj tha: “O Allah, nëse Ti e di se nuk kam pasur kurrë dy këmisha, ndërkohë që e dija se diku kishte një të zhveshur, atëherë vërtetoje atë që po them.” Dhe një zë nga qielli e vërtetoi, ndërsa ata të dy dëgjonin. Pastaj tha: “Për fuqinë Tënde!”

dhe ra në sexhde. Më pas tha: “O Allah, për fuqinë Tënde, nuk do ta ngre më kokën derisa të ma largosh sprovën.” Ai nuk e ngriti kokën derisa sprovën ia larguan.’”

“Ibn Ebi Hatimi e ka përcjellë këtë edhe nga një rrugë tjetër, me zinxhir të ngritur deri te Profeti ﷺ, me një tekst të ngjashëm. Ai ka thënë: Na ka njoftuar Junus ibn Abd el-A‘la; na ka njoftuar Ibn Vehbi; më ka njoftuar Nafi ibn Jezid, nga Ukajli, nga ez-Zuhriu, nga Enesi ibn Maliku, se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: ‘Profeti i Allahut, Ejubi, qëndroi në sprovën e tij për tetëmbëdhjetë vjet. Të afërmit e largët e braktisën, përveç dy burrave që ishin vëllezërit e tij më të afërt; ata shkonin tek ai në mëngjes dhe ktheheshin në mbrëmje.

Njëri i tha tjetrit: “Për Allahun, Ejubi duhet të ketë bërë një gjynah që askush në botë nuk e ka bërë.” Tjetri e pyeti: “Çfarë gjynahu?” Ai tha: “Ka tetëmbëdhjetë vjet që Allahu nuk e mëshiron duke ia larguar sëmundjen.” Kur shkuan tek ai, burri nuk mundi të përmbahej dhe ia përmendi këtë.

Ejubi (a.s.) tha: “Nuk e di çfarë po thua, por Allahu i Madhërishëm e di se kaloja pranë dy burrave që ziheshin dhe përmendnin Allahun, e pastaj kthehesha në shtëpi dhe shlyeja fjalët e tyre, sepse nuk doja që ta përmendnin Allahun veçse me të drejtë.” Ai shkonte për të kryer nevojën dhe, pasi e kryente, gruaja e tij e merrte për dore derisa ta kthente. Një ditë ajo u vonua. Atëherë Ejubit iu shpall, ndërsa ndodhej aty: “Shkel me këmbën tënde!

Ja një ujë i ftohtë për t’u larë dhe për të pirë.” Ky hadith, i ngritur deri te Profeti, është shumë i rrallë.

“Ibn Ebi Hatimi ka thënë: Na ka treguar babai im; na ka treguar Musa ibn Ismail; na ka treguar Hammad; na ka njoftuar Ali ibn Zejd, nga Jusuf ibn Mehrani, nga Ibn Abbasi, i cili tha: ‘Allahu e veshi Ejubin me një rrobë nga Xheneti. Ejubi u tërhoq dhe u ul mënjanë. Gruaja e tij erdhi, por nuk e njohu. Ajo tha: “O rob i Allahut, ku shkoi i sprovuari që ishte këtu?

Mos vallë e morën qentë apo ujqërit?” Ajo vazhdoi t’i fliste për pak kohë. Ai tha: “Mjerë ti! Unë jam Ejubi.” Ajo tha: “Po tallesh me mua, o rob i Allahut?” Ai tha: “Mjerë ti! Unë jam Ejubi. Allahu ma ka kthyer trupin.”’

Ibn Abbasi tha gjithashtu: ‘Atij iu kthyen pasuria dhe fëmijët, të dukshëm, dhe po aq të tjerë përveç tyre.’ Vehb ibn Munabbihu ka thënë: ‘Allahu i shpalli Ejubit: “Ta kam kthyer familjen dhe pasurinë tënde, madje edhe po aq të tjera. Lahu me këtë ujë, sepse në të është shërimi yt. Sill kurban për gruan tënde dhe kërko falje për shokët e tu, sepse ata më kanë kundërshtuar për shkakun tënd.”’ Këtë e ka përcjellë edhe Ibn Ebi Hatimi.

“Gjithashtu, Ebu Zur‘a na ka treguar; Amr ibn Merzuk na ka treguar; Hemmam na ka treguar, nga Katadeja, nga en-Nadr ibn Enesi, nga Beshir ibn Nehiku, nga Ebu Hurejra, nga Profeti ﷺ, se ai ka thënë: ‘Kur Allahu e shëroi Ejubin, mbi të lëshoi karkaleca prej ari. Ai i merrte me dorë dhe i fuste në rrobën e tij.’ Profeti ﷺ tha: ‘Atij iu tha: “O Ejub, a nuk ngopesh?” Ai tha: “O Zoti im, kush mund të ngopet me mëshirën Tënde?”’

Ky hadith ka bazë në dy Sahihët dhe do të vijë në një vend tjetër.

“Shkoi drejt tij. Ajo u nis dhe, kur arriti te shkallët e njerëzve, një dele e tyre iu përplas, dhe ajo tha: ‘U shkatërroftë Ejubi, gabimtari!’ Kur u ngjit, pa se fëmija ishte zgjuar, po kërkonte kulaçin dhe qante për familjen e vet; por …”

Tefsiri i El-Begaviut

Fjala e të Lartësuarit: “Dhe Ejubin, kur iu lut Zotit të vet” do të thotë: e thirri dhe iu lut Zotit të vet.

Vehb ibn Munabbihu ka thënë: “Ejubi (a.s.) ishte një burrë nga romakët. Ai ishte Ejub ibn Amus ibn Razakh ibn Rum ibn Is’hak ibn Ibrahim; nëna e tij ishte nga pasardhësit e Lutit, birit të Haranit. Allahu e zgjodhi, e bëri profet dhe ia zgjeroi jetesën. Ai zotëronte tërë rajonin e Buthnies në Sham, me fushat dhe malet e tij.

Kishte aq shumë pasuri të llojeve të ndryshme—lopë, deve, dele, kuaj dhe gomarë—sa askush nuk kishte më shumë se ai në numër e pajisje. Kishte pesëqind ara, me nga një skllav për secilën, dhe secili skllav kishte grua, fëmijë e pasuri. Për mjetet e punës së çdo are përdorej një gomaricë, me nga dy, tre, katër, pesë, madje edhe më shumë të vegjël për secilën. Allahu i Madhërishëm i kishte dhënë familje dhe fëmijë, burra e gra.

Ai ishte i drejtë, i devotshëm, i mëshirshëm me të varfrit; i ushqente ata, kujdesej për të vejat dhe jetimët, nderonte mysafirin dhe i jepte ndihmë udhëtarit. Falënderonte mirësitë e Allahut dhe përmbushte detyrimet ndaj Tij. Armikut të Allahut, Iblisit, nuk i kishte lënë rast ta mashtronte siç mashtronte njerëzit e pasur, me pakujdesi e pavëmendje dhe duke i larguar nga detyrat ndaj Allahut për shkak të pasurive të tyre.

“Me të ishin tre burra që i kishin besuar dhe e kishin pranuar: një nga Jemeni, i quajtur Jekin, dhe dy nga qyteti i tij, njëri i quajtur Jeldad dhe tjetri Safir. Ata ishin burra të moshuar. Iblisi nuk pengohej të shkonte në asnjë prej qiejve dhe qëndronte ku të donte, derisa Allahu e ngriti Isain; atëherë ai u pengua nga katër qiejt. Kur u dërgua Muhamedi ﷺ, u pengua nga tre të tjerët që i kishin mbetur.

Iblisi dëgjoi engjëjt të përgjigjeshin njëri-tjetrit duke u lutur për Ejubin. Kjo ndodhi kur Allahu e përmendi dhe e lartësoi. Iblisin e pushtuan zilia dhe armiqësia. Ai u ngjit me shpejtësi dhe u ndal në një vend të qiellit ku qëndronte zakonisht, pastaj tha: ‘Zoti im, vështrova gjendjen e robit Tënd, Ejubit, dhe e gjeta rob të cilit i ke dhënë mirësi: ai të falënderoi; i ke dhënë shëndet: ai të lavdëroi.

Po ta sprovoje duke ia hequr atë që i ke dhënë, do të largohej nga kjo mirënjohje dhe adhurim, dhe do të dilte nga bindja ndaj Teje.’ Allahu i Lartësuar i tha: ‘Shko, të jap pushtet mbi pasurinë e tij.’ Armiku i Allahut, Iblisi, u turr poshtë, në tokë, mblodhi xhindët e fuqishëm dhe shejtanët rebelë dhe u tha: ‘Çfarë fuqie keni? Mua më është dhënë pushtet mbi pasurinë e Ejubit; kjo është një fatkeqësi shkatërrimtare dhe një sprovë që burrat nuk mund ta durojnë.’

Një shejtan i fuqishëm tha: ‘Kam fuqi që, po të dua, të shndërrohem në një vorbull zjarri dhe të djeg gjithçka që prek.’ Iblisi i tha: ‘Shko te devetë dhe barinjtë e tyre.’ Ai shkoi te devetë, pasi ato kishin ulur kokat dhe po kullosnin. Njerëzit nuk ndien gjë, derisa nga nën dheun shpërtheu një vorbull zjarri; kushdo që u afrohej digjej.

Zjarri i përpiu devetë dhe barinjtë, derisa i shfarosi të gjithë.

“Pastaj Iblisi, armiku i Allahut, erdhi te Ejubi në një trajtë të shëmtuar, i hipur mbi një deve të re. E gjeti Ejubin në këmbë duke u falur dhe i tha: ‘O Ejub, një zjarr shpërtheu, i mbuloi devetë e tua dhe i dogji bashkë me gjithë ata që ishin me to. Unë shpëtova.’ Ejubi tha: ‘Falënderimi i takon Allahut, i Cili m’i dha dhe i mori.

Prej kohësh e kam mësuar veten dhe pasurinë time me përkohshmërinë.’ Iblisi tha: ‘Zoti yt dërgoi mbi to zjarr nga qielli dhe i dogji.’ Njerëzit mbetën të shtangur e të mahnitur. Disa thoshin: ‘Ejubi nuk adhuronte asgjë; e gjithë kjo ishte mashtrim.’

Disa thoshin: ‘Sikur zoti i Ejubit të kishte fuqi të bënte diçka, do t’i kishte mbrojtur.’ Të tjerë thoshin: ‘Përkundrazi, Ai e bëri këtë që armiku i tij të gëzohej dhe miku i tij të vuante.’ Ejubi tha: ‘Falënderimi i takon Allahut kur më jep dhe kur më merr. Kam dalë i zhveshur nga barku i nënës sime dhe i zhveshur do të kthehem në tokë; i zhveshur do të ringjallem para Allahut.

Ti s’ke pse gëzohesh kur Ai të lë në përdorim atë që nuk është jotja, e as të pikëllohesh kur ta merr atë që të ka lënë në përdorim. Allahu ka më shumë të drejtë se ti mbi ty dhe mbi atë që të ka dhënë. Po të kishte ditur Allahu ndonjë të mirë tek ti, o rob, do ta kishte bashkuar shpirtin tënd me shpirtrat e tyre dhe do të ishe bërë dëshmor; por Ai di të keqen që ke, prandaj të ka lënë pas.’ Iblisi u kthye te shokët e tij i mundur dhe i poshtëruar e u tha: ‘Çfarë fuqie keni?

Nuk arrita t’ia prek zemrën.’ Një shejtan i fuqishëm tha: ‘Kam fuqi që, po të dua, lëshoj një britmë që kushdo me shpirt që e dëgjon, i del shpirti.’ Iblisi i tha: ‘Shko te delet dhe barinjtë e tyre.’ Ai shkoi në mes të tyre dhe lëshoi një britmë.

Të gjitha ranë të ngordhura, bashkë me barinjtë e tyre. Pastaj Iblisi shkoi te Ejubi në trajtën e kujdestarit të barinjve, ndërsa ai falej, dhe i tha të njëjtat fjalë si më parë. Ejubi iu përgjigj si herën e parë.

“Iblisi u kthye përsëri te shokët e vet dhe tha: ‘Çfarë fuqie keni? Nuk ia preka zemrën Ejubit.’ Një shejtan i fuqishëm tha: ‘Kam fuqi që, po të dua, shndërrohem në një erë të furishme që shkul gjithçka që prek.’ Iblisi i tha: ‘Shko te bujqit dhe të mbjellat.’

Ai u nis dhe, pa e kuptuar ata, fryu një erë e furishme që shkatërroi gjithçka, sikur të mos kishte ekzistuar kurrë. Pastaj Iblisi erdhi te Ejubi në trajtën e kujdestarit të të mbjellave, ndërsa ai qëndronte në këmbë duke u falur, dhe i tha ato që i kishte thënë më parë. Ejubi iu përgjigj si herët e tjera. Sa herë që i shkatërrohej ndonjë pjesë e pasurisë, ai falënderonte Allahun, e lëvdonte bukur, pranonte caktimin e Tij dhe e përgatitte veten të duronte sprovën, derisa nuk i mbeti pasuri.

“Kur Iblisi pa se ia kishte shkatërruar pasurinë, u ngjit dhe tha: ‘Zoti im, Ejubi mendon se, për sa kohë Ti ia lë fëmijët, do t’ia kthesh pasurinë. A më jep pushtet mbi fëmijët e tij? Kjo është fatkeqësia që zemrat e burrave nuk e përballojnë.’ Allahu i Lartësuar i tha: ‘Shko, të jap pushtet mbi fëmijët e tij.’

Armiku i Allahut u turr te fëmijët e Ejubit, të cilët ndodheshin në pallatin e tyre. Ai vazhdoi ta tundte ndërtesën derisa ajo nisi të shembej nga themelet. Pastaj i përplasi muret njëri me tjetrin dhe i goditi me trarë e gurë, derisa i masakroi; më pas e ngriti pallatin dhe e përmbysi, kështu që ata mbetën me kokë poshtë. Ai shkoi te Ejubi në trajtën e mësuesit të urtësisë së fëmijëve të tij, me fytyrën të plagosur e të gërvishtur, me gjakun dhe trurin që i rridhnin, dhe e lajmëroi: ‘Sikur t’i kishe parë djemtë e tu si u torturuan e u përmbysën, me gjakun e trurin që u rridhnin!

Sikur t’i kishe parë barkët e tyre të shqyer e zorrët e shpërndara, do të të ishte copëtuar zemra.’ Vazhdoi t’i fliste kështu e me fjalë të ngjashme, derisa Ejubi u prek, qau dhe mori një grusht dheu, të cilin e vuri mbi kokë. Tha: ‘Ah, sikur nëna ime të mos më kishte lindur!’ Iblisi e shfrytëzoi këtë dhe u ngjit menjëherë, i gëzuar që Ejubi ishte dëshpëruar.

Por nuk kaloi shumë dhe Ejubi u kthye në gjendjen e tij të mëparshme, e kuptoi ç’kishte ndodhur, kërkoi falje dhe u pendua. Engjëjt që e shoqëronin u ngjitën me pendimin e tij, i cili i parapriu te Allahu—Ai, gjithsesi, e dinte më mirë. Iblisi u ndal i poshtëruar dhe tha: ‘Zoti im, paraja dhe fëmijët e lehtësuan Ejubin, sepse ai mendonte se, për sa kohë Ti ia lë trupin, do t’ia kthesh pasurinë e fëmijët. A më jep pushtet mbi trupin e tij?’

Allahu i Madhërishëm i tha: ‘Shko, të jap pushtet mbi trupin e tij, por nuk ke pushtet mbi gjuhën e tij e as mbi zemrën e tij.’ Allahu i Madhërishëm e dinte më mirë; ia dha këtë pushtet për mëshirë ndaj Ejubit, që t’ia shtonte shpërblimin dhe ta bënte shembull për durimtarët e përkujtim për adhuruesit, kur t’i godasë ndonjë sprovë, në mënyrë që ta marrin atë si shembull në durim e shpresë për shpërblim.

“Armiku i Allahut u turr dhe e gjeti Ejubin në sexhde. Përfitoi nga çasti para se ai të ngrinte kokën, iu afrua nga përpara dhe i fryu në hundë. Trupi i Ejubit mori flakë dhe iu mbush, nga koka te këmbët, me puçrra që dukeshin si të pasmet e deleve. E pushtoi kruarja; ai u gërvisht me thonj, derisa iu ranë, pastaj u kruajt me pëlhurë të ashpër, derisa ia shqeu lëkurën, e pastaj me enë balte e gurë të vrazhdë.

Vazhdoi të kruhej, derisa mishi iu bë me plagë, u copëtua, u ndryshua dhe u qelb. Banorët e fshatit e nxorën jashtë dhe e lanë mbi një grumbull plehrash; i bënë një strehë. Të gjithë njerëzit e braktisën, përveç gruas së tij, Rahmes, bijës së Efrathimit, birit të Jusufit, birit të Jakubit. Ajo shkonte shpesh tek ai, i sillte gjërat e nevojshme dhe qëndronte pranë tij.

“Kur tre shokët e tij—Jekini, Jeldadi dhe Safiri—panë sprovën që Allahu i kishte caktuar, e akuzuan dhe e braktisën, megjithëse ata vetë nuk e braktisën fenë e tyre. Kur sprova iu zgjat, shkuan tek ai, e qortuan dhe e fajësuan: ‘Pendohu te Allahu për gjynahun për të cilin je ndëshkuar!’ Ishte i pranishëm edhe një djalosh i ri që i kishte besuar Ejubit dhe e kishte pranuar. Ai u tha: ‘Ju të moshuar folët, dhe për shkak të moshës suaj e kishit më të drejtën për të folur se unë.

Por në fjalët tuaja latë një të vërtetë më të mirë se ajo që thatë, një mendim më të saktë se ai që shprehët dhe një qëndrim më të hijshëm se ai që mbajtët. Ejubi ka ndaj jush më shumë të drejta e detyrime nga miqësia se ato që përmendët. A e dini, o të moshuar, të drejtën e kujt keni shkelur, shenjtërinë e kujt keni cenuar dhe cilin burrë keni përgojuar e akuzuar? A nuk e dini se Ejubi është profet i Allahut, i zgjedhuri dhe më i miri ndër krijesat e Tij, si dhe më i kulluari i njerëzve të tokës deri në këtë kohë?

Ju nuk dini, dhe Allahu nuk ju ka zbuluar, asgjë nga gjendja e tij që të tregojë se Ai është zemëruar me të që kur i dha ato mirësi e deri më sot. As nuk dini se Allahu ia ka hequr ndonjë prej nderimeve që i kishte dhënë, as se Ejubi ka thënë të pavërtetën për Allahun gjatë gjithë kohës që e keni shoqëruar deri më sot. Nëse sprova është ajo që e ka ulur në sytë tuaj dhe e ka pakësuar në vlerësimin tuaj, ju e dini se Allahu i sprovon besimtarët, të sinqertët, dëshmorët dhe të drejtët. Sprova e tyre nuk dëshmon se Ai është i zemëruar me ta apo se i nënçmon; përkundrazi, është nderim dhe zgjedhje e Tij.

Edhe sikur Ejubi të mos kishte atë pozitë tek Allahu, por të ishte thjesht një vëlla që e donit për hir të shoqërisë, nuk do t’i shkonte një njeriu të urtë ta braktiste vëllanë në sprovë, as t’ia qortonte fatkeqësinë, as ta fajësonte për diçka që nuk e di, kur ai është i pikëlluar e në vuajtje. Njeriu duhet ta mëshirojë, të qajë bashkë me të, të kërkojë falje për të, të pikëllohet për pikëllimin e tij dhe ta udhëzojë drejt asaj që është e drejtë. Nuk është i urtë e as i matur ai që nuk e di këtë.

Për hir të Allahut, o të moshuar, madhështia dhe lavdia e Allahut dhe përkujtimi i vdekjes duhet t’jua presin gjuhët e t’jua thyejnë zemrat. A nuk e dini se Allahu ka robër që i bën të heshtin nga frika ndaj Tij, jo nga paaftësia apo mungesa e fjalëve, ndonëse ata janë oratorë, të zhdërvjellët, fisnikë, të zgjuar dhe njohës të Allahut? Por, kur përmendin madhështinë e Allahut, gjuhët u lidhen, lëkurat u rrëqethen, zemrat u thyhen dhe mendjet u turbullohen nga madhërimi e nderimi për Allahun e Madhërishëm.

Kur vijnë në vete nga kjo gjendje, nxitojnë drejt Allahut me vepra të pastra; e llogarisin veten mes zullumqarëve dhe gjynahqarëve, ndonëse janë të drejtë e të pafajshëm; mes atyre që kanë mangësi e që e teprojnë, ndonëse janë të zgjuar e të fortë.’ Ejubi tha: ‘Allahu i Madhërishëm mbjell urtësi në zemrën e të riut dhe të moshuarit përmes mëshirës. Kur ajo mbin në zemër, Allahu e shfaq në gjuhë. Urtësia nuk vjen për shkak të moshës, flokëve të thinjura apo përvojës së gjatë.

Kur Allahu e bën robin të urtë në rini, vlera e tij nuk ulet mes të urtëve, sepse ata shohin mbi të dritën e nderit nga Allahu.’ Pastaj Ejubi u largua prej tyre dhe iu kthye Zotit të vet, duke iu përgjëruar e përulur: ‘O Zot, për çfarë më krijove? Sikur të mos më pëlqeje, të mos më kishe krijuar! Ah, sikur ta dija gjynahun që bëra dhe veprën që kreva, e për të cilën e ktheve fytyrën Tënde të nderuar prej meje.

Sikur të më kishe vdekur e të më kishe bashkuar me paraardhësit e mi fisnikë, sepse vdekja do të kishte qenë më e mirë për mua! A nuk u bëra strehë për të huajin, vendqëndrim për të varfrin, kujdestar për jetimin dhe mbështetës për të venë? O Zoti im, unë jam robi Yt. Nëse bëj mirë, kjo është mirësi prej Teje; nëse bëj keq, ndëshkimi im është në dorën Tënde.

Më ke bërë objekt sprove dhe shënjestër të fatkeqësisë. Mbi mua ka rënë një sprovë që, po të binte mbi një mal, ai nuk do ta përballonte; e si mund ta përballojë dobësia ime? Caktimi Yt më ka poshtëruar, sundimi Yt më ka sëmurë e ma ka tretur trupin. Po të ma hiqte Zoti im frikën që kam në kraharor dhe të ma zgjidhte gjuhën, që të flisja me gojën plot, siç i takon një robi të mbrojë çështjen e vet, do të shpresoja që të më shëronte nga ajo që më ka goditur.

Por Ai më ka lënë dhe është larguar prej meje: më sheh e unë nuk e shoh; më dëgjon e unë nuk e dëgjoj. Nuk më shikon që të më mëshirojë, nuk më afrohet e as më afron, që të mund ta paraqes arsyen time, të dëshmoj pafajësinë dhe të mbroj veten.’ Kur Ejubi i tha këto fjalë dhe shokët e tij ishin aty, i mbuloi një re, aq sa shokët menduan se ishte një ndëshkim i dhembshëm. Pastaj u dëgjua një zë: ‘O Ejub, Allahu i Madhërishëm thotë: “Ja, Unë jam afruar pranë teje dhe kam qenë gjithnjë afër.

Ngrihu, paraqite arsyen tënde, fol për pafajësinë tënde dhe mbroje veten. Shtrëngoje brezín dhe ngrihu, si një sundues që ndeshet me një sundues tjetër, nëse mundesh; sepse nuk duhet të më kundërshtojë veçse një i fuqishëm si Unë. Shpirti yt të ka premtuar diçka që nuk mund ta arrish me fuqinë tënde. Ku ishe ti pranë Meje ditën kur krijova tokën dhe e vendosa mbi themelet e saj?

A ishe me Mua kur e shtriva nga të gjitha anët? A e dije me çfarë mase e përcaktova apo mbi çfarë i vura skajet e saj? A ishte toka që e mbante ujin për shkak të bindjes sate, apo urtësia jote e bëri tokën mbulesë për ujin? Ku ishe ti pranë Meje ditën kur e ngrita qiellin si çati në ajër, pa qenë i lidhur me ndonjë mbështetje nga lart e pa u mbajtur nga ndonjë shtyllë poshtë?

A arrin urtësia jote të ndezë dritën e tij, të lëvizë yjet e tij apo të ndryshojë natën e ditën sipas urdhrit tënd? Ku ishe ti pranë Meje ditën kur buruan lumenjtë e u mbyllën detet? A ishte pushteti yt ai që i mbajti dallgët e deteve brenda kufijve të tyre, apo fuqia jote ajo që hapi mitrat kur u plotësua koha e tyre? Ku ishe ti pranë Meje ditën kur derdha ujë mbi tokë dhe ngrita malet e larta?

A e di mbi çfarë i vendosa dhe me çfarë peshe i mata? A ke krahë që mund t’i mbash? A e di prej nga erdhi uji që zbrita nga qielli? A e di prej çfarë krijohen retë? A e di ku janë depot e borës, malet e breshrit apo depot e natës e të ditës?

Ku është depoja e erës? Në çfarë gjuhe flasin pemët? Kush i vendosi mendjet në kraharorët e njerëzve? Kush i krijoi dëgjimin dhe shikimin? Kush i përuli engjëjt para sundimit të Tij, i nënshtroi tiranët me fuqinë e Tij dhe i ndau furnizimet me urtësinë e Tij?”’

Ai ia përmendi Ejubit shumë e shumë nga shenjat e fuqisë së Tij.

“Ejubi tha: ‘Vlera ime u zvogëlua, gjuha e mendja ime u dorëzuan dhe forca ime u dobësua përballë kësaj çështjeje që më është paraqitur, o Zoti im. E di se gjithçka që përmende është vepër e duarve të Tua dhe plan i urtësisë Sate; ka gjëra edhe më të mëdha e më të çuditshme, që po të duash i bën. Asgjë nuk të lodh dhe asgjë nuk të fshihet. Kur më goditi sprova, o Zoti im, fola pa e zotëruar gjuhën time; ishte sprova ajo që më bëri të flas.

Ah, sikur toka të çahej për mua e të më gëlltiste, që të mos kisha thënë asgjë që e zemëron Zotin tim! Ah, sikur të kisha vdekur nga pikëllimi në kulmin e sprovës sime! Fola atëherë që të më justifikoje, dhe heshta që të më mëshiroje. Më rrëshqiti një fjalë dhe nuk do të kthehem tek ajo.

E kam vënë dorën mbi gojë, i kam shtrënguar dhëmbët mbi gjuhën dhe e kam ngjitur faqen përdhe. Sot kërkoj mbrojtje tek Ti prej Teje, kërkoj strehim tek Ti nga sprova e rëndë, ndaj më mbro; kërkoj ndihmë prej Teje kundër ndëshkimit Tënd, ndaj më ndihmo; kërkoj ndihmën Tënde për çështjen time, ndaj më ndihmo; mbështetem tek Ti, ndaj më mjafto; kapem pas Teje, ndaj më ruaj; kërkoj faljen Tënde, ndaj më fal. Nuk do të kthehem më te asgjë që nuk të pëlqen.’ Allahu i Lartësuar tha: ‘O Ejub, dijenia Ime për ty u përmbush dhe mëshira Ime e parapriu zemërimin Tim.

Të kam falur dhe ta kam kthyer familjen e pasurinë, madje edhe po aq të tjera, që të jesh shenjë për krijesat e Mia dhe shembull për të sprovuarit, si edhe ngushëllim për durimtarët. Shkel me këmbën tënde! Ja një ujë i ftohtë për t’u larë dhe për të pirë; në të është shërimi yt. Sill kurban për shokët e tu dhe kërko falje për ta, sepse ata më kanë kundërshtuar për shkakun tënd.’

Ejubi shkeli me këmbë dhe për të shpërtheu një burim. Hyri në të e u la; Allahu ia largoi tërë sprovën që e kishte goditur.

“Pastaj doli dhe u ul. Gruaja e tij shkoi te shtrati ku e kishte lënë, por nuk e gjeti. U ngrit si e hutuar, duke u endur andej-këtej, e tha: ‘O rob i Allahut, a di gjë për atë burrin e sprovuar që ishte këtu?’ Ai e pyeti: ‘A do ta njihje po ta shihje?’

Ajo tha: ‘Po. Pse të mos e njihja?’ Ai buzëqeshi dhe tha: ‘Unë jam ai.’ Ajo e njohu nga e qeshura dhe e përqafoi. Ibn Abbasi tha: ‘Për Atë, në dorën e të Cilit është shpirti i Abdullahut, ajo nuk u shkëput nga përqafimi i tij derisa të dyve iu kthyen të gjitha pasuritë dhe fëmijët.’

Kështu, i Lartësuari thotë: ‘Dhe Ejubin, kur iu lut Zotit të vet: “Mua më ka goditur fatkeqësia…”’

“Dijetarët kanë mendime të ndryshme për kohën kur iu lut Allahut, arsyen për të cilën tha ‘Mua më ka goditur fatkeqësia’ dhe kohëzgjatjen e sprovës së tij. Ibn Shihabi transmeton nga Enesi, duke e ngritur transmetimin te Profeti ﷺ, se Ejubi qëndroi në sprovë tetëmbëdhjetë vjet. Vehbi ka thënë se qëndroi në sprovë tre vjet, asnjë ditë më shumë. Ka‘bi ka thënë se sprova e Ejubit zgjati shtatë vjet, shtatë muaj e shtatë ditë.

El-Hasani ka thënë: ‘Ejubi qëndroi shtatë vjet e disa muaj i hedhur mbi një grumbull plehrash në vendin e plehrave të bijve të Izraelit. Kafshët kalonin mbi të dhe askush nuk iu afrua, përveç Rahmes, e cila qëndroi me të me besnikëri, i sillte ushqim dhe falënderonte Allahun bashkë me të kur ai e falënderonte. Ejubi nuk reshti së përmenduri Allahun e së duruari sprovën e Tij.’ Iblisi lëshoi një britmë, me të cilën mblodhi ushtritë e tij nga anë të ndryshme të tokës.

Kur u mblodhën, i thanë: ‘Çfarë të trishton?’ Ai tha: ‘Ky rob më ka lodhur. Ia mora pasurinë dhe fëmijët, por ai vetëm sa u bë më i duruar. Pastaj mora pushtet mbi trupin e tij dhe e lashë me plagë mbi një grumbull plehrash; askush nuk i afrohet përveç gruas.

Ju kërkova ndihmë që të më ndihmonit ta mposhtja.’ Ata i thanë: ‘Ku është dinakëria me të cilën shkatërrove njerëzit para tij?’ Ai tha: ‘Të gjitha dështuan me Ejubin. Më jepni këshillë.’ Ata thanë: ‘Të këshillojmë të përdorësh të njëjtën rrugë si me Ademin kur e nxore nga Xheneti.’

Ai tha: ‘Iu afrova përmes gruas së tij.’ Ata thanë: ‘Vepro me Ejubin përmes gruas së tij, sepse ai nuk mund t’i kundërshtojë asaj dhe askush tjetër nuk i afrohet.’ Ai tha: ‘Keni të drejtë.’

“Iblisi shkoi te gruaja e Ejubit, ndërsa ajo po jepte lëmoshë, dhe iu paraqit si burrë. E pyeti: ‘Ku është burri yt, o robëreshë e Allahut?’ Ajo tha: ‘Ja, është atje, po kruan plagët dhe kafshët i kalojnë mbi trup.’ Kur e dëgjoi, ai shpresoi se do të shqiptonte ndonjë fjalë dëshpërimi.

E joshi dhe ia kujtoi mirësitë, pasurinë që kishin pasur, bukurinë e rininë e Ejubit dhe sëmundjen e tij, duke i thënë se gjendja nuk do t’u ndryshonte kurrë. El-Hasani ka thënë: ‘Ajo bërtiti. Kur bërtiti, Iblisi e kuptoi se ishte dëshpëruar. Ai i solli një kec dhe i tha: “Le ta therë Ejubi këtë për mua, dhe do të shërohet.”’

Ajo erdhi duke bërtitur: ‘O Ejub, deri kur do të të ndëshkojë Zoti yt? Ku janë pasuria, fëmijët, miqtë, ngjyra jote e bukur, trupi yt? There këtë kec dhe çlirohu nga kjo gjendje!’ Ejubi tha: ‘Armiku i Allahut të ka ardhur dhe të ka fryrë me tundim!

Mjerë ti! A e di kush më dha pasurinë, fëmijët dhe shëndetin për të cilat qan?’ Ajo tha: ‘Allahu.’ Ai pyeti: ‘Për sa kohë na i dha?’ Ajo tha: ‘Tetëdhjetë vjet.’ Ai pyeti: ‘E për sa kohë na ka sprovuar?’ Ajo tha: ‘Shtatë vjet e disa muaj.’

Ai tha: ‘Mjerë ti, nuk je e drejtë! A nuk duhej ta duroje sprovën tetëdhjetë vjet, ashtu siç jetuam në mirëqenie tetëdhjetë vjet? Për Allahun, nëse Allahu më shëron, do të të godas njëqind herë me kamxhik. Më ke urdhëruar të ther për dikë tjetër veç Allahut.

Ushqimi dhe pija që më ke sjellë janë të ndaluara për mua; nuk do të shijoj më asgjë që më sjell, pasi më the këtë. Largohu prej meje, mos të të shoh!’ Ai e përzuri dhe ajo iku. Kur Ejubi pa se nuk kishte as ushqim, as pije e as mik pranë, ra në sexhde dhe tha: ‘Zoti im, mua më ka goditur fatkeqësia, e Ti je më Mëshiruesi i mëshiruesve!’

Atij iu tha: ‘Ngrije kokën; lutja jote është pranuar. Shkel me këmbën tënde!’ Ai shkeli dhe shpërtheu një burim. U la në të dhe nuk i mbeti asnjë shenjë e dukshme e sëmundjes. I ra lëkura e prekur dhe iu kthyen rinia dhe bukuria e tij më e mirë se më parë.

Pastaj shkeli sërish dhe shpërtheu një burim tjetër; piu prej tij dhe i doli nga brenda çdo sëmundje. U ngrit i shëndoshë dhe u vesh me një rrobë. Kur u kthye përreth, nuk pa asgjë nga familja e pasuria që kishte pasur, por Allahu ia kishte shumëfishuar. Aq sa, për Allahun, na është treguar se uji me të cilin ishte larë u shndërrua në karkaleca prej ari, që i ranë mbi kraharor.

Ai nisi t’i mblidhte me dorë. Allahu i shpalli: ‘O Ejub, a nuk të kam bërë të pasur?’ Ai tha: ‘Po, por kjo është bereqeti Yt. Kush ngopet prej tij?’

“Ai doli dhe u ul në një vend të ngritur. Gruaja e tij tha me vete: ‘Po qe se e ka përzënë, çfarë do të hajë? A ta lë të vdesë nga uria e ta braktis, që ta hanë kafshët e egra? Do të kthehem tek ai.’ Kur u kthye, nuk pa as grumbullin e plehrave dhe as gjendjen e mëparshme; gjithçka kishte ndryshuar.

Ajo endej e qante aty ku kishte qenë grumbulli i plehrave, dhe Ejubi e shihte. Nga respekti për njeriun e veshur me atë rrobë, ajo nuk guxonte t’i afrohej e ta pyeste për Ejubin. Ai i tha: ‘Çfarë dëshiron, o robëreshë e Allahut?’ Ajo qau dhe tha: ‘Kërkoja atë të sëmurin që ishte hedhur mbi grumbullin e plehrave.

Nuk e di nëse ka humbur apo çfarë i ka ndodhur.’ Ejubi tha: ‘Kush ishe ti për të?’ Ajo qau dhe tha: ‘Gruaja e tij.’ Ai e pyeti: ‘A do ta njihje po ta shihje?’ Ajo tha: ‘A mund të mos e njohë dikush që e ka parë?’ Pastaj e vështroi me frikë dhe tha: ‘Por ti i ngjan më shumë se kushdo tjetër, siç ishte kur ishte i shëndoshë.’

Ai tha: ‘Unë jam Ejubi. Ti më urdhërove të ther për Iblisin; unë iu binda Allahut, kundërshtova shejtanin dhe iu luta Allahut, i Cili m’i ktheu këto që sheh.’”

“Vehbi ka thënë: ‘Ejubi qëndroi në sprovë tre vjet. Kur Ejubi e mposhti Iblisin dhe ky nuk mundi t’i bënte gjë, Iblisi i doli para gruas së tij në një trajtë jo si ajo e bijve të Ademit: me shtat të madh, bukuri e madhështi, mbi një kafshë që nuk i ngjante kafshëve të njerëzve. Ai i tha: “A je ti gruaja e Ejubit, këtij burri të sprovuar?” Ajo tha: “Po.”

Ai pyeti: “A më njeh?” Ajo tha: “Jo.” Ai tha: “Unë jam zoti i tokës. I bëra burrit tënd atë që i bëra, sepse ai është rob i Zotit të qiellit dhe më braktisi, duke më zemëruar. Po të më kishte bërë një sexhde të vetme, do t’ia ktheja atij dhe ty të gjitha pasuritë e fëmijët që kishit, sepse i kam këtu.”

Pastaj ia tregoi në luginën ku e takoi.’ Vehbi ka thënë: ‘Kam dëgjuar se ai i kishte thënë: “Po të kishte ngrënë burri yt diçka pa e përmendur emrin e Allahut, do të ishte shëruar nga sprova.” Allahu e di më mirë.’ Në disa libra thuhet se Iblisi i tha: ‘Më bëj një sexhde dhe do të të kthej pasurinë e fëmijët e do ta shëroj burrin tënd.’

Ajo u kthye te Ejubi dhe i tregoi çfarë i kishte thënë. Ai tha: ‘Armiku i Allahut ka ardhur te ti që të të sprovojë dhe të të largojë nga feja.’ Pastaj u betua se, nëse Allahu e shëron, do ta godasë njëqind herë me kamxhik. Atëherë ai tha se e kishte goditur fatkeqësia ngaqë Iblisi shpresonte ta bënte gruan e tij t’i bënte sexhde, dhe se e kishte ftuar atë dhe atë vetë në mosbesim.

Më pas, Allahu i Madhërishëm, nga mëshira për gruan e Ejubit, për durimin që tregoi me të gjatë sprovës, ia lehtësoi çështjen dhe deshi që Ejubi ta përmbushte betimin. Ai e urdhëroi të merrte një tufë me njëqind degë të vogla dhe ta godiste me të vetëm një herë, ashtu siç thotë i Lartësuari: ‘Merr në dorë një tufë [barishtesh] dhe godite me të, e mos e shkel betimin’ (Sad, 38:44). Thuhet se Iblisi kishte bërë një arkë, kishte vendosur brenda saj ilaçe dhe ishte ulur buzë rrugës së gruas së Ejubit, duke mjekuar njerëzit. Ajo kaloi pranë tij dhe i tha: ‘Kam një të sëmurë.

A mund ta mjekosh?’ Ai tha: ‘Po, nuk dua asgjë tjetër, veçse që, kur ta shëroj, të thotë: “Ti më shërove.”’ Ajo ia tregoi këtë Ejubit. Ai tha: ‘Është Iblisi që të ka mashtruar.’ Dhe u betua se, po ta shëronte Allahu, do ta godiste njëqind herë me kamxhik.

“Vehbi dhe të tjerë kanë thënë se gruaja e Ejubit punonte për njerëzit dhe i sillte atij ushqim. Kur sprova iu zgjat dhe njerëzit u lodhën prej saj, askush nuk e punësonte. Një ditë ajo kërkoi diçka për t’i dhënë për të ngrënë, por nuk gjeti asgjë. Prandaj preu një tufë flokësh nga koka dhe e shiti për një bukë.

Ia solli Ejubit, i cili e pyeti: ‘Ku është tufa jote e flokëve?’ Ajo ia tregoi. Atëherë ai tha: ‘Mua më ka goditur fatkeqësia.’ Disa kanë thënë se e tha këtë kur krimbat iu afruan zemrës dhe gjuhës, nga frika se mos reshtte së përmenduri dhe së menduari për Allahun.

Habib ibn Ebi Thabiti ka thënë: ‘Ai nuk iu lut Allahut që t’ia largonte sprovën derisa ndodhën tri gjëra: së pari, erdhën dy shokë që kishin marrë vesh për gjendjen e tij. Nuk i kishte mbetur veçse sytë dhe ata panë një gjendje të rëndë. I thanë: “Sikur të kishe pozitë tek Allahu, kjo nuk do të të kishte ndodhur.” Së dyti, gruaja e tij kërkoi ushqim, por nuk gjeti gjë për t’i dhënë, prandaj shiti tufën e flokëve dhe ia solli ushqimin.

Së treti, Iblisi tha se do ta mjekonte nëse Ejubi thoshte: “Ti më shërove.”’ Thuhet se Iblisi e nxiti Ejubin të dyshonte se gruaja e tij kishte bërë imoralitet dhe se ajo ia kishte prerë tufën e flokëve. Atëherë iu shter durimi, u lut dhe u betua se do ta godiste njëqind herë me kamxhik. Thuhet se kuptimi është: ‘Më ka goditur fatkeqësia nga gëzimi i armiqve për fatkeqësinë time.’

Është përcjellë se e pyetën: ‘Çfarë ishte më e rënda për ty në sprovën tënde?’ Ai u përgjigj: ‘Gëzimi i armiqve për fatkeqësinë time.’ Thuhet se e tha këtë kur një krimb i ra nga kofsha dhe ai e ktheu në vendin e vet, duke i thënë: ‘Ha, sepse Allahu më ka bërë ushqimin tënd.’ Krimbi e kafshoi aq fort, sa dhimbja iu bë më e rëndë se të gjitha dhimbjet që kishte vuajtur nga kafshimet e krimbave.

“Nëse thuhet se Allahu e quajti durimtar, ndërkohë që ai shprehu ankesë dhe dëshpërim me fjalët ‘Mua më ka goditur fatkeqësia’ dhe ‘Shejtani më ka goditur me lodhje’ (Sad, 38:41), përgjigjja është se kjo nuk ishte ankesë [drejtuar njerëzve], por lutje. Dëshmi për këtë është fjala e të Lartësuarit: ‘Dhe Ne iu përgjigjëm atij.’ Dëshpërimi shfaqet kur njeriu ankohet te krijesat; kurse ankesa drejtuar Allahut të Madhërishëm nuk është dëshpërim dhe as braktisje e durimit, siç tha Jakubi: ‘Unë pikëllimin dhe dëshpërimin tim ia parashtroj vetëm Allahut’ (Jusuf, 12:86).

Sufjan ibn Ujejne ka thënë: ‘Edhe ai që u shfaqet njerëzve duke u ankuar, ndërkohë që është i kënaqur me caktimin e Allahut, nuk quhet i dëshpëruar.’ Është përcjellë se Xhibrili hyri tek Profeti ﷺ gjatë sëmundjes së tij dhe e pyeti: ‘Si ndihesh?’ Ai u përgjigj: ‘Ndihem i pikëlluar dhe i munduar.’ Kur Aishja tha: ‘Ah, koka ime!’, ai tha: ‘Përkundrazi, unë kam dhimbje koke.’