Аюбан сабар а, Аллахан къинхетам

Шейх Абдуррахман ас-Саадин тафсир

Я, цуьнан хьакъе маьхьар доьхуш, цуьнан лахаралла лелош, вайн лай а, пайхамар а Аюб хьажа. АллахӀа цуьнан тӀе хьалха а ца хилла бāла кхелхина, амма Цо цуьнан сабар а, АллахӀан кхеламца рази хилар а гина. Иштта хилар: АллахӀан сынамца, иблис цуьнан деганан долахь кхайкхина, Аюб бāлаца хьалха хиларна. Иблис цуьнан дегӀа тӀе уьллаш, хьалха долу кхелхаш кхелхина; цуьнан бāла дукха ханна дӀадолуш, кхетамаш тӀе а кхаьчира, цуьнан цхьаьнахь хилар а, мал а, хӀусам а дӀадаьлла.

ТӀаккха цо шен Везачуьнга кхайкхира: «Веза АллахӀ! Со бāлано лаьцна, Хьо къинхетам бечарах а уггаре къинхетаме ву-кх!» Цо АллахӀанна шен хьал билгалдаьккхина, шен бāла уггаре а кхачам беш хилар хьехна, АллахӀанна кхайкхина.

Имам Ибн Касира тафсир

АллахӀа Аюб (а.с.) бāлаца лаьцна хилар дӀахьеха: цуьнан мал, бераш а, дегӀ а. Цуьнан дукха ишарш, хьайбанаш, дехаш, дукха бераш а, кхача а, хӀусамаш а дара. Цуьнан цхьаьнахь дерг дӀадаьлла, тӀаккха цуьнан дегӀа бāла тӀе хьаьжира. Дешна хетарехь, цуьнан дегӀан массеранна дӀаьхна а, цхьаьнахь цуьнан герзаш а, моьтташ а, АллахӀ Везачуьнга зикр деш долу дуьйцуш а, кӀезиг хьалха лелара.

Цуьнан накъосташ цуьнга хьажа ца туьйхираш, цуьнан цуьнанна шен къоман юккъехь цхьаьна а лелара. Цуьнан хьолла цхьаьнахь цуьнца хьажар деза, шен зуда хӀокхуьнга дӀа а йоьду, цуьнан хьал дӀахьоьжу. Дешна хетарехь, цуьнга хӀусамашна гӀуллакх деш, цуьнан хьакъе халкъан гӀуллакхаш деш хиларна, цуьнанна хӀума а даьккхира. Пайхамар (с.а.в.) аьлла: «Халкъанна уггаре а бāла тӀе хьоьжучуьнна пайхамараш бу, тӀаккха цхьаннахьа вараш, тӀаккха цуьнан меттах дӀахьажар».

Вукху хадисехь аьлла: «Стагана шен динан къувллина хьаьжча, цуьнан динан къувлли хиларна бāла цуьнан тӀе хьоьжу». АллахӀан пайхамар Аюб (а.с.) сабаран уггаре а лаккалах вара, сабаран хьакъе цуьнца мисал ло. Язид ибн Майсара аьлла: «АллахӀа Аюб (а.с.) цуьнан цхьаьнахь хилар, мал, бераш дӀахьалха а дина, цуьнанна хӀумма а ца гуш, цо зикр дика дина. ТӀаккха цо аьлла: “Хьоьга маьхьар доьхуш, Эла АллахӀ, Со Хьоьга хьоьжу, Хьо сона мал, бераш а дина, амма цуьнан хӀумма а ца дийр.

Соьга дерг дӀадаьккхина, соьца долу хьал цхьа а хӀума дац, Хьоьца ву. Соьга цуьнанна къастам беш, иблис кхеташ хилча, соьга хьалха а кхетар хиларна, цуьнан хьал дика хетар.”» Цо аьлла: «Иблис цуьнан дешнийн дӀасадаьлла хиларна кхетам а, цуьнанна хьалха а хилар». Аюб (а.с.) аьлла: «Веза АллахӀ, Хьо сона мал, бераш а дина, амма соьга хӀумма а ца кхача хиларна, цхьанна а ца къастар дика, хӀокхуьнга хьажча, соьга хьалха а даьлла.

Хьанна а хьалха а ца кхетар, соьга хьалха а аьлла. Хьо цу хӀуманан хьакъе кхеташ ву». Ибн Аби Хатим цуьнан хьехам дина.

Уахб ибн Мунабби цуьнан бāланан хьакъе дукха дийцарш дӀахьехна; Ибн Жарир а, Ибн Аби Хатим а цуьнан иснадца дийцина. Вукхаша а цуьнан хьакъе дукха хилаш дийцина, амма дукха хиларна, хьалха кхаьчнарг дӀа а йина, вай цуьнца дӀаьхна дийцарш дӀа ца яздина. Цуьнан бāла дукха ханна дӀадолуш хилар дийцина. ТӀаккха цуьнан мольба даладеллачун хьакъе а, хьалхало хилар дӀаьхна а, хьалха хилла дийцарш кхетамехь ца дуьйцу.

Хасан а, Къатада а аьлла, Аюб (а.с.) еха-уьйна сабар дина, Израилхойн къаношан кинаш тӀе, хьайбанаш цуьнан дегӀан тӀе дӀахьажош, АллахӀа цуьнан бāла дӀадаьккхина, цуьнан саваб а, маьхьар а лахден, дика хьехам а дина. Уахб ибн Мунабби аьлла: «Цуьнан бāла кхаа шарахь дӀадаьлла, цуьнан хьал хӀумма а ца Ӏадалуш». Судди аьлла: «Аюб цуьнан мохк, дегӀан гӀала а, кӀезиг хилар, цуьнан зудо кхача дӀахьоьжуш, цуьнанна гӀуллакх дина. Цуьнан зуда дукха хьалха цуьнан бāла аьлла: “Аюб, хьан Везачуьнга кхайкхе, цуьнан бāла дӀадаккха аьлла?”

Цо жоп делла: “Со хьалха вуьлла, йоьллина, хӀокхуьнга кхачам беш, дӀаьхна а, АллахӀа сабар дина. ХӀинца маьхьар доьхуш, соьга АллахӀанна хьалха дӀаьхна сабар дича, маьхьар хилар?” Цуьнан зуда цуьнца рази ца хилла, дӀа а йоьхна, халкъанна гӀуллакх деш, кхача а луш хилар. Иблис Палестинахь долу цхьаъ-шиъ стаганашна дӀа а вахна, цуьнан шиъ вежарий хилар, цуьнга аьлла: “Шун вежар Аюб бāлаца лаьцна, хьан хӀуманаш хьалха а дина”.

ЦӀа а кхайкхина, цуьнан мохк кхача дӀа а хьаьжна, цуьнга хьажарна дӀа а вахна. Цуьнга кхаьчча, цуьнан бāла гина, шиъ сийлахь а, къинхетам а кхеташ хилар. Цуьнга аьлла: “Аюб, хьан цхьа хӀума къайлах лелош, хьан цхьа хӀума халкъана кӀелхьара а лелош хиларна, АллахӀа хьо бāлаца лаьцна хилар?” Аюб хӀаллакхе хьажна, аьлла: “АллахӀа соьга къайлах а, халкъанна хьалха а лелош дерг дика хьуьжу.

Веза АллахӀа со бāлаца лаьцна, сабар дича йиш хилар гуш”. Шиъ аьлла: “Вайн мохк кхочуш хьанна йиш ю, хьо цуьнца сагӀа а кхачча, бера?” Аюб гӀазотца аьлла: “Хьуна хӀокху хьехамаш иблис лелош хилар? Шун дешнаш, кхача, мохк сона хӀарам бу”. Шиъ цуьнга дӀа а вахна.

Цуьнан зуда халкъан гӀуллакх деш хилар, цхьа хӀусамехь берана гӀуллакх а дина, цуьнга лоьмана нана бина, амма бера дуьйцучуьнга дӀахӀоьттина хиларна, тӀаккха цуьнанна хӀума а луш. Цо Аюбга кхачам кхачийна, амма цо кхетамца хьехна, хӀинца цуьнга хӀума дӀахьоьжуш хиларна. Цо аьлла: «Бера дагахь кхетам болуш, цуьнан нана цуьнга кхачам дӀахьоьжуш, цуьнга хӀума ца кхачаш хиларна, цуьнанна хьалха дӀа а вахна». ТӀаккха иблис лоьман хьолехь цуьнга а кхаьчира, аьлла: «Хьан зуда лоьман бāла дӀадаккха хӀун деза?

Хьо кхин дӀа ца йиш йолуш, цуьнан хьал дика ца хилча, цуьнанна бера кхин дӀа дина». Цо Аюбга цуьнан хьакъе дийцина, Аюб аьлла: «Иблис хьоьга кхайкхина. АллахӀа со дика хьалха дина хила, со хьо цхьаболу азарш кхолла, хьан хьалха хила». Цуьнан зуда цуьнга дӀа а вахна, амма цуьнанна кхачам кхачар дӀадаьлла, цуьнанна халкъанна гӀуллакх ца кхоьру.

Хьалха дика хиларна, цуьнанна бера кхачам кхачаш, цуьнан зуда цуьнан цӀерга дӀа а дина. Цуьнга кхачам кхачийна, цо дӀа а хьажна, «ХӀун хилар?» аьлла. Цуьнан зуда къайлахь хӀума дина хилар хьехна. Цо аьлла: «Бера дагалаьцна, цуьнан кхачам дац, тӀаккха цхьа хӀума ца кхочуш хиларна, цуьнан нана цуьнан хьакъе маьхьар доьхуш».

Цуьнан зуда аьлла: «АллахӀа Аюбна къинхетам бе!» ТӀаккха цуьнанна кхача а хьалха дина, дӀа а йоьхна.

ТӀаккха иблис лоьман суртехь цуьнан зудана кхаьчира. Цуьнга аьлла: «Хьан зуда дукха ханна хьалха, цуьнан бāла дӀадаккха гӀерташ, цуьнанна гӀуллакх дийр». Цуьнга аьлла: «Цуьнан бāла дӀадаккха, цуьнанна цхьаьнахь хьайбанаш дӀахьажий, цуьнан дика дийр». Цуьнан зуда Аюбга цуьнан хьакъе дийцина, тӀаккха цо аьлла: «Иблис хьоьга кхаьчна.

АллахӀа со дика хьалха дина хила, со хьо стӀаьлан кхачам цхьаъ а кхочуш, 100 дӀаьхна тӀе хьажар». Цуьнан зуда дӀа а йоьхна, цуьнга кхачам кхачийна, кхетам хиларна. Цуьнан хьал дӀадаьлла, цуьнга кхачам кхачар ца кхеташ, тӀаккха цо кхетам дина. Цуьнан хьал дика хиларна, цуьнанна кхетам ца кхоьру, цуьнан зуда къайлахь хӀума дина.

Цуьнан зуда цуьнан хьакъе дийцина, Аюб цуьнан хьал дӀадаккха АллахӀанна кхайкхира: «Со бāлано лаьцна, Хьо къинхетам бечарах а уггаре къинхетаме ву-кх». Ибн Аби Хатим аьлла: «Вайн да аьлла, Муса ибн Исмаил аьлла, Хаммад аьлла, Абу Имран ал-Жуни Ноуф ал-Бакалига аьлла: Аюбна дӀакхаьчна иблис “Саут” цӀе йолу. Аюбан зуда цуьнга аьлла: “АллахӀа кхайкхе, хьан бāла дӀадаккха”. Цо кхайкхуш хилар ца йиш.

ТӀаккха Израилхойн къоман бераш кхетарехь аьлла: “Цуьнан бāла дӀахьажна, цуьнан гӀалат дика хилла хилар”. ТӀаккха Аюб аьлла: “Веза АллахӀ, Со бāлано лаьцна, Хьо къинхетам бечарах а уггаре къинхетаме ву-кх”». Ибн Аби Хатим вукху иснадца дийцина: Абдуллах ибн Убайд ибн Умайр аьлла: «Аюбан (а.с.) ши вежар хилла. Цуьнга кхаьчча, цуьнан хьал кхетамца хьалха ца хетара, цуьнан берге ца кхаьчаш, цуьнан хьал къийла.

Цхьаъ вукхуьнга аьлла: “АллахӀ Аюбна дика хӀума гина хилча, и бāла тӀе хьажий?” Аюб цуьнан дешнашна цуьнан хьалха а кӀелхьара хилар, амма кхин бāла а ца хеташ. Цо аьлла: “АллахӀ, Хьоьга хьажча, со кхин а кхача къамелаш даьхна ца хилла, хӀокхуьнга хьалха дина, соьга къастам деха”. АллахӀан дегӀа цхьа жоп дӀа а кхаьчира, шиъ а хьехна.

ТӀаккха цо аьлла: “АллахӀ, Хьоьга хьажча, со цхьанна а къайлах хӀума ца лелийна, хӀокхуьнга хьалха дина, соьга къастам деха”. АллахӀан дегӀа жоп кхаьчира, шиъ а хьехна. ТӀаккха Аюб сажда дина, аьлла: “Хьан къуваллаца, со хӀинца хьалха дӀа ца вогӀур, хӀанна цуьнан бāла дӀадаккха”. Цо сажда дина, бāла дӀадаьлла».

Ибн Аби Хатим вукху хьолехь, марфуъ хадис хьалха а дина: «АллахӀан пайхамар Аюб бāлаца 18 шо дӀадаьлла. Цуьнан долахь цхьаьнахь долу хилар дӀадаьлла, ши вежарехь а ца а, цуьнан кхин вежарий дӀадаьлла. И шиъ цуьнга эрна а, юьйхуш а хилар. Цхьанна вежарехь аьлла: “АллахӀан хьакъе, Аюб дика гӀалат хиларна бāлаца лаьцна, дуненан цхьана стагга и гӀалат дина хилар”.

Вукхо жоп делла: “ХӀун гӀалат?” Цхьаъ аьлла: “18 шера АллахӀа цуьнанна къинхетам бина, цуьнан бāла дӀадаьккхина”. Цуьнга кхаьчча, цуьнан вежар цуьнга хӀокху дешнаш дийцина, Аюб аьлла: “Со хьалха ца кхеташ, амма АллахӀа соьга къайлах а, халкъанна хьалха а лелош дерг кхеташ ву. Соьга хӀокху шиъ а маьхьар доьхуш, кхетамца дӀадаьккхина, АллахӀан хьакъе дийцар”.»

И хадис гаьнна хилаш дийцина. Ибн Аби Хатим аьлла: «…Аюбна АллахӀа жиннана хьалха цуьнан хӀусамаш, мал, бераш а, цуьнан кхин дӀа хилар а дина». Ибн Аббас аьлла: «АллахӀа цуьнанна жиннана хьалха дина, цуьнан мал а, бераш а цхьана кхетамца дина». Уахб ибн Мунабби аьлла: «АллахӀа Аюбга ваӀда дина: “Со хьан хӀусамаш, мал, бераш а дӀаьккхина, цуьнан хӀумма а ца хилаш, и цхьаьнахь хьалха а дина.

ХӀокху моьттаца къайлах гӀуллакх дина, и хьан дика дийр”.» Ибн Аби Хатим дийцина: «АллахӀа Аюбна са лоьхуш, дегӀан тӀе хьалха а дина, АллахӀа цуьнга золотой саранча зӀаьржина, цуьнан бӀаьрг тӀе а кхайкхина. Аюб цуьнанна тӀе къоллаца дӀа а кхайкхира». Пайхамар (с.а.в.) аьлла: «АллахӀа Аюбанна сагӀа дӀа а кхачийна, цуьнга золотой саранча зӀаьржина, цо цуьнанна тӀе къоллаца дӀа а кхайкхира».

Цуьнга аьлла: «Аюб, хӀинца цхьа хӀума дика?» Цо жоп делла: «Эла, Хьан къинхетамца хӀун сахьат кхачам кхочуш?» И хадисан хьалха Сахихайнан хьакъе хилар, тӀаккха цуьнан хьакъе вукху меттигехь дийр.

[Тафсирда кхин а дукха дийцарш, иснадш, кхин а дика дошнаш ю. Царна юкъара дийцарш долуш, цхьаболчара хьалха чӀагӀдоцуш хиларна, дӀаьхна дийцарш чӀагӀ ца дина.] Иблис Аюбна кхаьчча, цуьнан зудана дӀа а хьажна, цуьнан кхачам ца кхоьру, цуьнан кхачам кхачар дӀадаьлла. Аюбан зуда цуьнга дӀа а йоьхна, цуьнга кхачам кхачийна.

Цуьнан зуда хьалха дӀа а йоьхна, аьлла: «Аюб, хьан Везачуьнга кхайкхе, цуьнан бāла дӀадаккха». Цо аьлла: «Со дукха ханна хьалха дӀахьажна, хӀинца АллахӀанна кхайкхаш цхьа хӀума дац». Цуьнан зуда хӀара хьал дӀадаккха аьлла, цо аьлла: «Массо дуненан АллахӀ, со бāлано лаьцна, Хьо къинхетам бечарах а уггаре къинхетаме ву-кх». Иблис цуьнан зудана хьалха кхайкхина, Аюб цуьнан хьакъе маьхьар доьхуш дина.

Цуьнан хьалхало хилар дӀахӀотта, Аюб (а.с.) шен тӀаьхьахьа дӀаьхна, АллахӀа дика хьалха дина. Аюбан зуда хӀокху гӀуллакхехь цуьнца сабар дина, АллахӀа цуьнан хьал дӀадаккха а, цуьнан хьакъе хӀума а дина.

Дукха дийцаршехь Аюб бāлаца 18 шера дӀадаьлла аьлла. Вукхаша кхаа шера, вукхаша 7 шо а, 7 бутт а, 7 де а аьлла. Хасан аьлла: «Аюб Израилхойн къоман цаьрганна кӀел, хьайбанаш цуьнга дӀахьажош, 7 шо а, бутт а дӀадаьлла. Цуьнан зуда Рахма къинхетамца цуьнца хилар, цуьнга кхачам кхачийна, АллахӀа къинхетам бина».

Аюб, бāлаца хилахь а, АллахӀан зикр дина, сабар а дина. Иблис шен дӀаьхна гӀуллакх а ца кхеташ, жиннаш кхайкхина. Цар аьлла: «Хьанна кхетам?» Иблис аьлла: «Аюбанна цуьнан мал а, бераш а дӀахьалха а дина, цуьнан хьалха хӀумма а ца кхеташ, цо сабар дина.

ТӀаккха цуьнан дегӀа тӀе хьалха дина, цуьнан хьалха цуьнан зуда цхьаьнахь йу, хьоьга гӀо деха». Цар аьлла: «Адамга хьоьга гӀуллакх дина, цуьнан зуда хьалха гӀуллакх дина». Иблис Аюбан зудана кхаьчира, амма цуьнанна кхечу хьолехь ца хьалха. Дийцарехь иблис цуьнга аьлла, хьан зуда хӀара хӀума дина хила, цуьнанна хӀума кхочуш а дина.

Цуьнан зуда Аюбга цуьнан хьакъе дийцина, Аюб аьлла: «Иблис хьоьга кхаьчна». Цуьнан бāла дӀадаьлла, АллахӀанна дуа дина: «Со бāлано лаьцна, Хьо къинхетам бечарах а уггаре къинхетаме ву-кх». АллахӀ аьлла: «Аюб, хьан кӀелхьара дӀа ца кхеташ, Хьан къинхетам хьалха кхаьчна. Хьан хӀусамаш, мал, бераш а, цуьнан цхьа а, цуьнан кхин а, хьан хьалха хила, хьо халкъанна белхан мисал, бāлаца хиларшна хьехам, сабар дечарана къинхетам хила.

Хьан кӀант, хьан цӀера а, кхайкхе, хӀара хьалха хьалха ма хьоьжу, къинхетам болчу мохк». Аюб шен куьйг хьалха дина, шен бāла дӀадаьккхина. Цуьнга кӀела цхьа долуш дӀа а йоьллина, хӀокху цхьаьнахь хьалха а хьоьжуш, цуьнан дегӀан кхетам дӀадаьккхина. Цуьнан зуда цуьнанна хьалха дӀа а йоьхна, цуьнан хьал дӀадаьлла.

Цуьнан хьалха дӀа кхаьчча, цуьнан зуда цуьнан хьакъе кхетамца дӀахӀоттира. Ибн Аббас аьлла: «АллахӀан са дӀа а кхеташ, Аюбан хӀусамаш, мал, бераш цуьнца цхьаьнахь дӀакхаьчна». Ибн Аббаса аьлла: «АллахӀа цуьнан хӀусамаш, мал, бераш а, цуьнан цхьаьнахь а хилар». Уахб ибн Мунабби аьлла: «АллахӀа Аюбга аьлла: “Хьан хӀусамаш, мал, бераш а хьанна дӀадаьккхина, цуьнан мохк дӀахӀотта, хӀокху йоьзна цхьаьнахь дӀадаккха, цуьнан цхьа хӀума а хила, хьанна дика хиларна”.»

Ибн Аби Хатим, Абу Хурайра ва Пайхамар (с.а.в.) дийцарехь, аьлла: «АллахӀа Аюбанна хьал дика дина, цуьнга золотой саранча зӀаьржина. Цо цуьнанна тӀе къоллаца дӀа а кхайкхира». Пайхамаран хадис Сахихайнан а, кхин меттигашка а дийцина.

Аль-Багавин тафсир

АллахӀан дешнаш: «Аюб а, цуьнан Везачуьнга кхайкхина хилар» — я, цо шен Везачуьнга дуа дина.

Уахб ибн Мунабби аьлла: «Аюб (а.с.) Риман стаг вара. Цуьнан цӀе Аюб ибн Амуз ибн Разах ибн Рум ибн Иса ибн Исхак ибн Ибрахим яра. Цуьнан нана Лут ибн Харанан берашна юкъара яра. АллахӀа цуьнан хьалха къобалдина, цуьнанна пайхамар хилар дина, дуьненан мал а, хӀусам а дукха дина.

Цуьнанна Шаманан Бусна меттиг хилар, цуьнан саьрмаш а, лаьмаш а цхьаьнахь. Цуьнга малан хилаш дукха дара: гӀийла, дӀаьхна, кхетам беш, гӀалгӀай, гӀашло, хьайбанаш, хьайбанан кхача; цхьаьнахь стаганна кхочуш хилар дика хила а ца хила. Цуьнан 500 хьуьнар хилла, цуьнан хьуьнар хӀусамашка 500 лай долуш, лайнан зуда, бераш, мал, кхачам хилар. Хьуьнар кхочуш хиларна харцаш, харцашна бераш а хилла.

АллахӀа цуьнанна дукха хӀусамаш, вежарий, йиша, бераш а дина. Цо АллахӀанна къинхетам бина, мискинашна кхачам кхачийна, йисинашна, яцашна гӀо дина, мусафирш сийлахь дина, мусафир цаьрга хьалха дина. Цо АллахӀанна шукр дина, АллахӀан хьакъ дина. Иблис цуьнанна хӀара дуненан малика дика хиларна, цуьнан зехь а, лаьцна а, АллахӀан гӀуллакхашка ца кхеташ хиларна, шайтанан гӀуллакх хьалха ца хилар.

Цуьнца кхаъ стаг хилар, цар а цуьнца иман дина, цуьнга цхьаьнахь къобалдина. Йеменан стаг, цуьнан цӀе Якин; шина стаганна цӀераш Еллад а, Сафир а. Цара къанош хилла. Иблис сийлахь шина а, хьалха а, цхьанна а дӀа къастам ца хилла, хӀокху шерашца АллахӀа Иса (а.с.) хьалха кхайкхина, тӀаккха сийлахьан 4 хьалха дӀа ца хила.

Мухаммад (с.а.в.) пайхамар хиларна, кхин 3 сийлахьан хьалха а дӀа къастам дина. Иблис малайкаш шен цхьанна цӀера хьакъе зикр деш, Аюбан хьакъе шукр деш хиларна кхета, АллахӀа цуьнан хьакъе дика хьехам дина. Цуьнан дегӀа кхетам а, хьалха а лелаш, къинхетам а, хьалха а дина. Иблис къинхетамца а, къинхетамца а, хьакъе кхетам дина.

Цо шен дӀа а кхаьчна, АллахӀанна хьалха хӀоттира, хьалха хӀоттачу меттигехь. Цо аьлла: “Веза АллахӀ, со Хьан лай Аюб хьалха лелош, Хьоьга шукр дина, хьалха цуьнга кхетам а, цуьнан хьал дика а хиларна. ХӀинца, Хьо цуьнанна хӀума дӀахьажича, цуьнан хьал кхин дӀа хила, цуьнан шукр, ибадат дӀахьажарна дӀа а дӀаьхна”. АллахӀ аьлла: “Ваха, цуьнан мална хьалха цхьа къувалла йоьллина”.

Иблис дӀа а кхаьчна, цуьнанна хӀума дӀахьажийна, жиннана чӀагӀа а кхайкхина. Царна аьлла: “Хьанна къувалла йу? Со Аюбан мална хьалха цхьа къувалла йолуш”. Цхьаъ шайтан аьлла: “Соьга къувалла къасташ, хӀун ца йиш ю, цуьнга цуьнан хьалха цӀийда къастам а лелош, дӀахӀотта, цуьнан цхьаьнахь хӀума ца дӀахьажий”.

Иблис аьлла: “Хьайбанаш, царна хьалха лелаш стаг а хьалха дӀа йаха”. Цуьнга хьалха дӀа а дийна, хьайбанаш кхетамца дӀа а хьалха дина. Цуьнан кӀелхьара дӀа а кхеташ, хӀара хьайбанаш кхетамца хьалха а дина. ТӀаккха шайтан лелош, дӀа а хӀотта, Аюб цуьнанна дика гӀуллакх дина.

Шайтан хьайбанашна цхьаьнахь цхьа хӀума дина, хьайбанаш а, царна хьалха долу стаг а хӀаллакх дина. ТӀаккха иблис къайлах кхетамца Аюбга кхаьчна, цуьнга аьлла: “Хьайбанашна кхачам хилар, цуьнан хьакъе хьо хӀун дийр?” Аюб аьлла: “АллахӀа цуьнан мал дина, Цо цуьнанна кхетам а дина. Хьо хӀинца хӀума хӀаллакх дина, АллахӀа хьалха кхачам дина, хӀун маьхьар?” Иблис цуьнан цӀа ца кхоьруш, дӀа а йоьхна.

Иблис шен накъосташна дӀа а вахна, аьлла: “Хьанна къувалла?” Цуьнанна жоп делла: “Хьайбанаш, цуьнан хьалха лелаш, йиш а, хӀусамаш а, цуьнан хьалха хилар”. Цуьнан хьалха цхьаьнахь, мохк а, хьайбанаш а, хӀусамаш а хӀаллакх дина. Цуьнга кхайкхина, Аюб цуьнанна тӀе цхьаьнахь хьалха кхетам дина.

Цуьнан хьал а, мал а дӀадаьлла, цо АллахӀанна маьхьар дина, сабар а дина. Иблис цуьнан берашна хьалха къувалла лоьхуш, АллахӀанна хьалха кхаьчна, аьлла: “Аюб цуьнан берашна кхетам кхочуш хиларна, Хьоьга маьхьар доьхуш ву. Хьо цуьнан берашна хьалха цхьа къувалла йоьллина”. АллахӀ аьлла: “Ваха, цуьнан берашна хьалха цхьа къувалла дина”.

Иблис Аюбан бераш хӀусамехь долуш, цуьнан кӀантан къонашна хьалха дӀа а йоьхна, хӀусам хьалха а дина, цуьнан бераш хӀаллакх дина. ТӀаккха цуьнга кхаьчча, хӀусам дӀаьхна дина, бераш цхьаьнахь кхетамца дӀа а дина. ТӀаккха иблис Аюбга цуьнан хьакъе дийцина, Аюбан цхьаьнахь цӀерашка хьалха а дина. Цуьнан хьалха дӀа а кхеташ, цуьнан хьал дика хеташ, Аюб хьехам дина, амма хьалха дӀа кхаьчна.

Цуьнан цхьаьнахь кхетам дина, цуьнанна дика хиларна хьалха а дина.

Аюб хӀусамехь шен вежарий, дӀаьхна дика дийцарш, цуьнан хьал хьехам дина. Цуьнан вежарий цуьнга дӀа а кхаьчна, цуьнан хьал гина, цуьнга къинхетам ца дина. Цуьнанна аьлла: “Хьан хьал дика хилла, хьоьга АллахӀа къинхетам ца дина хиларна, хьан гӀалат хилла хилар?” Аюб цуьнан дешнашка хьалха а къинхетам дина, аьлла: “АллахӀа соьга хьалха дина, со къайлах а, халкъанна хьалха а лелош, хӀума дина ца хила”.

Цуьнанна кхетам дина, Аюб аьлла: “АллахӀ, Хьоьга хьажча, соьга цхьанна хӀума ца дина, хьалха хилар, хӀусамехь бераш кхетамца дина”. Цуьнан дешнашна АллахӀан жоп кхаьчна.

Ибн Аббаса дийцина, АллахӀа Аюбна жиннан хьал дина, цуьнанна хьалха бераш, мал а дина. Уахб ибн Мунабби аьлла: «АллахӀ Аюбга ваӀда дина: “Хьан хӀусамаш, мал, цуьнан хьакъе хӀума а хьанна хьалха дина. ХӀокху моьттаца хьоьга хьалха хила, хьан бāла дӀадаккха, хӀокху хьанна шен хьалха а дина”.» Цуьнан жиннана бāла дӀадаьккхина, цуьнга хьалха цхьа цхьаьнахь кхетам а дина.

Уахб а, кхин а дийцарехь, Аюб цуьнан бāла кхаа шерахь дӀадаьлла. Иблис цуьнанна хьалха къувалла ца лелош, цуьнан зудана кхайкхира. Цуьнан зуда хьалха а дӀа а йоьхна, иблис цуьнга хьалха а хьажна, цуьнанна аьлла: “Аюб хьан саг ву? Со хьан Везачуьнга а, дуненан Эла а ву, Аюб цхьа сажда сона дича, хьан мал, бераш а хьалха дийр”.

Цуьнан зуда хӀара дийцина. Аюб аьлла: “Иблис хьоьга кхаьчна, хьо шен динан кӀелхьара дӀаьхна”. Уахб аьлла: «Иблис цуьнга аьлла, хьан зуда Аюбна хьалха цхьа хӀума дӀа ца дина, цуьнанна хӀума кхочуш хиларна». Цуьнан зуда Аюбга цуьнан хьакъе дийцина, Аюб аьлла: “Иблис хьоьга кхайкхина”.

Цуьнга дуа дина: “Со бāлано лаьцна, Хьо къинхетам бечарах а уггаре къинхетаме ву-кх”. Цуьнанна хьалха цхьа кӀелхьара дӀа кхаьчна, АллахӀ аьлла: «Хьан куьйг тӀе къолла а дина, хӀокху мохк а, кхача а дина, цуьнга цхьа хӀума ца хилаш». Цуьнан хьал дӀадаьлла, цуьнга кхетам дина.

Иблис цуьнан хьакъе дукха гӀуллакхаш дина, амма и дийцарш цхьаьнахь долуш, хӀара тӀаьхьа а, хьалха а дийцарш ца дина. Аюб цуьнан хьал дӀадаккха дуа дина, хьалха хилар дика хеташ, сабар дина. Цуьнан хьалха хилаш кхетамца къастам дина. Дийцарехь цуьнан кхайкхаран хьалха хилар: цуьнан ши дӀахӀоттаман накъосташ кхаьчна, цуьнан хьал гина, цуьнга аьлла: “Хьоьга АллахӀа хьалха кхетам дина хилча, хӀара бāла хьоьга ца кхетар?”

Вукху дийцарехь, цуьнан зуда кхачам кхочуш ца хиларна, цуьнга кхачам дӀахьоьжуш. Вукху дийцарехь, иблис цуьнга «Со дика хьалха дийр» аьлла, цуьнанна дуа дина. Вукху дийцарехь, цуьнга иблис цуьнан зуда цуьнан берашна хьалха дика дина, цуьнга аьлла, хӀокху гӀуллакхехь дика хиларна. Цхьанна дийцарехь, цуьнга хьалха къинхетам хьехна, хьалха цхьа хӀума ца лелийна. Вукху дийцарехь, цуьнан гӀалат кхетамца дина.

Цуьнга аьлла: «Аюб сабар бе!» Аюб шен хьал гучудо, амма цуьнанна ца кхеташ, дуа дина. Цуьнанна «Со бāлано лаьцна» аьлла хилар, цуьнан хьалха кхайкха а, АллахӀан къинхетам маьхьар а. Цуьнан мольба АллахӀанна кхетам дина: «ТӀаккха Вайн жоп делла».

Аюбан бāла цуьнан хьалха дина, цуьнан сабар а, АллахӀа рази хилар а, хӀара дуа хьехна.

Цхьаьнахь мольба дина хиларна сабаран къайле дӀадаьлла, дуа АллахӀанна доьхуш хиларна ца кхеташ. Якуб (а.с.) аьлла: «Соьга дӀаьхна хьал, шен сагӀа а, шен муьгӀараш а АллахӀанна гӀоьнна дӀаьхна». (Юсуф, 86). Суфьян ибн Уяйна аьлла: «Стагана халкъанна хьалха мольба дина, амма АллахӀан кхеламца рази хиларна, и ца кхеташ».

Иштта, Жибрил пайхамар (с.а.в.) хьалха а кхаьчна, цуьнан цуьнан хьал деха: «Хьо хӀун хеташ ву?» Пайхамар аьлла: «Со къарлахь а, гӀайгӀане а ву». Хадиджана (р.а.) «Веза соьга башха бāла» аьлла, Пайхамар (с.а.в.) аьлла: «Амма соьга а башха бāла».