Молба во неволја и страдање

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

Односно: Спомни го Нашиот роб и пратеник Ејуб, пофалувајќи го, возвеличувајќи го и воздигнувајќи ја неговата положба, кога го ставивме на тешко искушение и го затекнавме трпелив и задоволен со Аллах. Тоа се случило кога шејтанот, како искушение и проверка од Аллах, добил власт над неговото тело и дувнал во него, па по него се појавиле големи рани. Тој долго време останал во таква состојба, а искушението му станувало сè потешко; семејството му починало и имотот му пропаднал. Тогаш го повикал својот Господар: „Мене ме снајде неволја, а Ти си Најмилостивиот од милостивите.“

Така Му се обратил на Аллах, известувајќи Го за својата состојба и дека неволјата го достигнала до крајна мера.

Тефсир на имамот Ибн Касир

Возвишениот го спомнува она што го снашло Ејуб, алејхисселам, како искушение во неговиот имот, децата и телото. Тој имал многу добиток, стока и посеви, многубројни деца и пријатни живеалишта. Бил искушан во сето тоа и сè му пропаднало. Потоа бил искушан и во телото — се раскажува дека заболел од лепра по целото тело, а здрави му останале само срцето и јазикот, со кои го спомнувал Аллах, Возвишениот.

Сопатниците се одбегнувале од него и го оставиле сам на крајот од градот. Никој од луѓето не се грижел за него, освен неговата сопруга, која го опслужувала. Се раскажува дека осиромашила и почнала да работи за луѓето за да се грижи за него.

Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Најтешко се искушуваат пророците, потоа добрите луѓе, а потоа оние што се најслични на нив; човекот се искушува согласно со својата вера: ако верата му е цврста, искушението му се зголемува.“ Аллаховиот пророк Ејуб, алејхисселам, бил врвен пример на трпеливост, и поради тоа со него се дава пример. Језид ибн Мејсера рекол: „Кога Аллах го искушал Ејуб, алејхисселам, со губењето на семејството, имотот и децата, и кога ништо не му останало, тој убаво Го спомнувал Аллах, а потоа рекол: ‘Те фалам Тебе, Господару на господарите.

Ти ми направи добро: ми даде имот и деца, така што во срцето немаше ниедно место во кое тоа не влезе. Потоа сето тоа ми го зеде и ми го испразни срцето; ништо не стои меѓу мене и Тебе. Ако мојот непријател Иблис знаеше што си направил, ќе ми позавидеше.’“ Тој рекол дека Иблис се разгневил поради тоа.

Ејуб, алејхисселам, исто така рекол: „Господару, Ти ми даде имот и деца, но никој никогаш не застанал пред мојата врата да се пожали дека сум му сторил неправда, а Ти тоа го знаеш. Кога ми постилаа постела, ја оставав и си велев: ‘О душо, не си создадена за мека постела.’ Тоа го оставав само барајќи го Твоето задоволство.“ Ова го пренел Ибн Аби Хатим.

Во преданието од Вахб ибн Мунаббих се наведува долга приказна, која ат-Табари и Ибн Аби Хатим ја пренеле со синџир на пренесувачи од него. Ја спомнале и повеќемина од подоцнежните толкувачи, но содржи необични преданија, па ја изоставивме заради нејзината должина. Се пренесува дека Ејуб долго време бил во искушение. Потоа се разликувале во причината што го поттикнала да ја упати оваа молба.

Ал-Хасан и Катада рекле дека Ејуб, алејхисселам, бил искушуван седум години и неколку месеци, лежел на ѓубриште на синовите на Израил, а животните газеле по неговото тело. Тогаш Аллах му го отстранил страдањето, му дал голема награда и го пофалил. Вахб ибн Мунаббих рекол дека искушението траело три години, без да се зголеми или намали.

Ас-Судди рекол: „Месото на Ејуб се распаѓало, сè додека не останале само нервите и коските. Неговата сопруга се грижела за него и му носела храна. Кога болката долго траела, таа му рекла: ‘Ејубе, зошто не Го повикаш својот Господар да ти ја отстрани неволјата?’ Тој одговорил: ‘Живеев седумдесет години во здравје.

Зарем малку е заради Аллах да трпам седумдесет години?’ Таа се вознемирила, си заминала и почнала да работи за луѓето за надница, па му носела што ќе заработела и го хранела.

Иблис отишол кај двајца мажи од Палестина, кои биле негови пријатели и браќа, и им рекол: ‘Вашиот брат Ејуб е снајден со таква и таква неволја. Одете, посетете го и земете со себе од виното на вашата земја; ако се напие од него, ќе оздрави.’ Тие отишле кај него. Кога го виделе, заплакале.

Тој ги прашал: ‘Кои сте вие?’ Тие рекле: ‘Ние сме тој и тој.’ Тој им посакал добредојде и рекол: ‘Добредојдовте, вие што не ме напуштивте во неволјата.’ Тие му рекле: ‘Ејубе, можеби нешто си криел, а покажувал друго, па затоа Аллах те искушал?’

Тој ја кренал главата кон небото и рекол: ‘Тој знае. Ништо не скрив, покажувајќи го спротивното. Мојот Господар ме искушува за да види дали ќе трпам или ќе се вознемирам.’ Тие му рекле: ‘Ејубе, напиј се од нашето вино — ќе оздравиш.’

Тој се разгневил и рекол: ‘Зарем нечестивиот дошол кај вас и ви го наредил ова? Вашите зборови, храната и пијалакот ви се забранети за мене.’ Тие станале и си заминале.

Неговата сопруга излегла да работи за луѓето. Му испекла леб на едно семејство што имало мало дете. Направила лепче, а нивниот син спиел и тие не сакале да го разбудат, па ѝ го подариле лепчето. Таа му го однела на Ејуб, но тој се зачудил и рекол: ‘Никогаш порано не ми носеше вакво нешто.

Што се случи денес?’ Таа му ја раскажала случката. Тој рекол: ‘Можеби детето се разбудило и го побарало лепчето, но не го нашло, па сега плаче и одбива сè друго.’ Таа рекла: ‘Аллах да го помилува Ејуб!’ Му го дала лепчето и се вратила.

Потоа Иблис дошол кај неа во лик на лекар и рекол: ‘Болеста на твојот сопруг долго трае. Ако сака да оздрави, нека земе мува, нека ја заколе во името на идолот на тие и тие, па ќе оздрави.’ Таа му го пренела тоа на Ејуб. Тој рекол: ‘Непријателот на Аллах дошол кај тебе.

Ако оздравам, ќе те удрам со сто удари.’ Таа излегла да се грижи за него, но средствата за живот ѝ биле ускратени и никое семејство не сакало да ја вработи. Кога состојбата ѝ се влошила и се исплашила дека Ејуб ќе гладува, отсекла еден прамен од косата и го продала на една девојка од угледно семејство. Тие ѝ дале многу вкусна храна, која му ја однела на Ејуб.

Тој се зачудил и прашал: ‘Од каде ти е ова?’ Таа одговорила: ‘Работев за некои луѓе и ми дадоа храна.’ Тој јадел. Следниот ден таа повторно излегла да бара работа, но не нашла. Затоа отсекла уште еден прамен и го продала на истата девојка; ѝ дале таква храна, па му ја однела на Ејуб.

Тој рекол: ‘Се колнам во Аллах, нема да јадам додека не дознаам од каде е.’ Таа ја тргнала покривката од главата. Кога ја видел избричена, многу се растажил. Тогаш го повикал својот Господар: ‘Мене ме снајде неволја, а Ти си Најмилостивиот од милостивите.’“

Ибн Аби Хатим рекол: „Ми раскажа татко ми; нему Муса ибн Исмаил; нему Хаммад; нему Абу Имран ал-Џавни, од Навф ал-Бикали, дека шејтанот што го снајде Ејуб се викал Савт. Сопругата на Ејуб му велела: ‘Моли Го Аллах да те исцели.’ Но тој не Му се молел сè додека не поминале покрај него неколку мажи од синовите на Израил. Еден од нив му рекол на другиот: ‘Не го снајде ова освен поради голем грев што го сторил.’

Тогаш Ејуб рекол: ‘Господару мој, мене ме снајде неволја, а Ти си Најмилостивиот од милостивите.’“

Татко ми ни раскажа, нему Абу Салама; нему Џерир ибн Хазим, од Абдуллах ибн Убејд ибн Умејр, кој рекол: „Ејуб, алејхисселам, имал двајца браќа. Еден ден дошле кај него, но не можеле да му се приближат поради мирисот, па застанале подалеку. Едниот му рекол на другиот: ‘Ако Аллах знаел добро во Ејуб, немаше да го снајде ова.’ Ејуб се вознемирил од нивните зборови повеќе отколку од што било друго и рекол: ‘Аллаху мој, ако знаеш дека никогаш не сум преноќил сит додека сум знаел за гладен човек, потврди го тоа.’

Од небото стигнал одговор што тие го слушнале. Потоа рекол: ‘Аллаху мој, ако знаеш дека никогаш не сум имал две кошули, а да сум знаел за некој гол, потврди го тоа.’ Од небото стигнал одговор што тие го слушнале. Потоа рекол: ‘Аллаху мој, во Твоето величие!’

и паднал на сеџда. ‘Аллаху мој, во Твоето величие, никогаш нема да ја кренам главата додека не ја отстраниш оваа неволја.’ Не ја кренал главата сè додека не му била отстранета.“ Ибн Аби Хатим ова го пренел и преку друг пат, со припишување на Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, во слична форма.

Тој рекол: „Ни соопшти Јунус ибн Абд ал-А‘ла; нему Ибн Вахб; нему Нафи ибн Језид, од Укејл, од аз-Зухри, од Енес ибн Малик, дека Аллаховиот пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: ‘Аллаховиот пророк Ејуб бил во неволја осумнаесет години. Го напуштиле блиските и далечните, освен двајца мажи, кои биле меѓу неговите најблиски браќа. Тие оделе кај него наутро и навечер. Едниот му рекол на другиот: „Знаеш ли, се колнам во Аллах, Ејуб направил грев каков што никој во светов не направил.“

Другиот прашал: „А што е тоа?“ Тој одговорил: „Осумнаесет години Аллах не му се смилувал, за да му ја отстрани неволјата.“ Кога вечерта дошле кај него, човекот не можел да се воздржи, па му го кажал тоа. Ејуб, алејхисселам, рекол: „Не знам за што зборуваш, но Аллах, Возвишениот, знае дека поминував покрај двајца мажи што се расправаа и го спомнуваа Аллах, па се враќав дома и правев искупување за нив, затоа што не сакав Аллах да се спомнува освен во вистината.“

Тој излегувал за да ги изврши своите потреби, а кога ќе ги завршел, сопругата го фаќала за рака и го водела дома. Еден ден таа се задржала, па на Ејуб на местото каде што бил му било објавено: „Удри со ногата! Ова е студена бања и пијалак.“’“ Ова предание, припишано на Пратеникот, е мошне необично.

Ибн Аби Хатим рекол: „Ни раскажа татко ми; нему Муса ибн Исмаил; нему Хаммад; нему Али ибн Зејд, од Јусуф ибн Махран, од Ибн Аббас, кој рекол: ‘Аллах го облекол Ејуб со облека од Рајот. Ејуб се оддалечил и седнал настрана. Сопругата дошла и не го препознала, па рекла: „Аллахов робе, каде е оној болниот што беше тука? Можеби кучињата или волците го одвлекле?“

Некое време разговарала со него. Тој рекол: „Тешко тебе! Јас сум Ејуб.“ Таа рекла: „Аллахов робе, ми се потсмеваш?“ Тој рекол: „Тешко тебе! Јас сум Ејуб; Аллах ми го врати телото.“’ Ибн Аббас, исто така, рекол дека имотот и децата му биле вратени пред очи, и уште толку многу како нив.

Вахб ибн Мунаббих рекол: ‘Аллах му објавил на Ејуб: „Ти ги вратив семејството и имотот, и уште толку како нив. Измиј се со оваа вода, зашто во неа е твоето исцеление, и принеси жртва за својата сопруга, и барај прошка за нив, бидејќи згрешиле во врска со тебе.“’“ Ова го пренел Ибн Аби Хатим.

Исто така, Абу Зур‘а ни раскажа; нему Амр ибн Марзук; нему Хаммам, од Катада, од ан-Надр ибн Енес, од Бишр ибн Нахик, од Абу Хурејра, од Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, дека рекол: „Кога Аллах му го вратил здравјето на Ејуб, врз него од небото паднале златни скакулци. Тој почнал да ги собира со рака и да ги става во облеката.“ Потоа му било речено: „Ејубе, зарем не ти е доста?“ Тој одговорил: „Господару мој, кој може да се засити од Твоето милосрдие?““

Основата на ова предание е во двата Сахиха; ќе биде наведено и на друго место.

Таа тргнала да му го однесе лепчето. Кога стигнала до скалите на луѓето, удрил во неа еден од нивните овни. Таа рекла: „Пропадни, Ејубе, грешнику!“ Кога се качила, го нашла детето разбудено, како го бара лепчето и плаче по своето семејство.

А Аллаховиот говор: „И Ејуб, кога го повика својот Господар: ‘Мене ме снајде неволја, а Ти си Најмилостивиот од милостивите’“.

Тефсир на ал-Багави

Зборовите на Возвишениот: „И Ејуб, кога го повика својот Господар“ значат: Му се молел на својот Господар. Вахб ибн Мунаббих рекол: „Ејуб, алејхисселам, бил човек од Рим. Тој бил Ејуб, синот на Амуз, синот на Разих, синот на Рум, синот на Аис, синот на Исхак, синот на Ибрахим. Мајка му била од потомците на Лут, синот на Харан.

Аллах го избрал и го поставил за пророк, а му дал изобилство на овој свет. Цела Битанија, во земјата Шам, со своите рамнини и планини, била негова. Имал толку различен имот — говеда, камили, овци, коњи и магариња — што ниеден друг човек немал повеќе по број и големина. Имал петстотини фарми, со петстотини слуги; секој слуга имал сопруга, деца и имот.

За алатот на секоја фарма имало магаре, а секое магаре имало по две, три, четири, пет, па и повеќе ждребиња. Аллах, Возвишениот, му дал и семејство и деца, синови и ќерки. Тој бил добар, богобојазлив и милостив кон сиромасите: ги хранел сиромасите, се грижел за вдовиците и сирачињата, го почитувал гостинот и им помагал на патниците. Бил благодарен за благодатите на Аллах и ги исполнувал правата што Му припаѓаат на Аллах.

Непријателот на Аллах, Иблис, не можел да го наведе на она на што ги наведувал богатите — самозалажување, невнимание и преокупираност со овосветските работи, заборавајќи на Аллаховиот повик.

Со него биле тројца мажи што верувале во него и го сметале за вистинољубив: еден човек од Јемен, по име Јакин, и двајца од неговиот град, од кои едниот се викал Јалдад, а другиот Сафар. Тие биле во зрела возраст. Иблис можел да влегува во небесата и да стои каде што ќе посакал, сè додека Аллах не го воздигнал Иса; тогаш му биле затворени четири небеса. А кога бил испратен Мухаммед, саллаллаху алејхи ве селлем, му биле затворени и преостанатите три.

Иблис ги слушнал ангелите како еден на друг им кажуваат за Ејуб, кога Аллах го спомнал и го пофалил. Тогаш кај Иблис се разбудиле злобата и зависта. Брзо се искачил и застанал на местото на небото каде што порано стоел. Рекол: ‘Господару мој, го разгледав делото на Твојот роб Ејуб и видов дека е роб кому си му дал благодати, па Ти заблагодарил, и кого си го сочувал во здравје, па Те пофалил.

Но, ако го искушаш така што ќе му го одземеш она што си му го дал, ќе го напушти ова благодарење и обожавање и ќе излезе од покорноста кон Тебе.’ Аллах рекол: ‘Оди, ти давам власт над неговиот имот.’ Непријателот на Аллах, Иблис, се спуштил и дошол на земјата. Потоа ги собрал џиновите — силните меѓу џиновите и бунтовните шејтани — и ги прашал: ‘Колкава сила имате?

Мене ми е дадена власт над имотот на Ејуб. Тоа е тешка несреќа и искушение што мажите не можат да го поднесат.’ Еден од шејтаните рекол: ‘Имам сила да се претворам во огнен виор и да изгорам сè до кое ќе стигнам.’ Иблис му рекол: ‘Оди кај камилите и нивните пастири.’

Тој отишол кај камилите, кои ги спуштиле главите и се смириле на пасиштето. Луѓето ништо не забележале сè додека од под земјата не се кренал огнен виор. Никој не можел да им се приближи без да изгори. Виорот ги изгорел камилите и нивните пастири до последниот.

Потоа непријателот на Аллах, Иблис, дошол кај Ејуб во грд лик, јавајќи камила, и го нашол како стои и се моли. Рекол: ‘Ејубе, се кренал оган и ги зафатил твоите камили; ги изгорел и нив и сите што биле со нив, освен мене.’ Ејуб рекол: ‘Сета благодарност Му припаѓа на Аллах, Кој ми ги дал и Кој ми ги зел. Одамна сум го подготвил и имотот и себеси за пропаѓање.’

Иблис рекол: ‘Твојот Господар испратил оган од небото и тие изгореле.’ Луѓето останале запрепастени и се чуделе. Некои рекле: ‘Ејуб не обожавал ништо; бил само во заблуда.’ Други рекле: ‘Ако богот на Ејуб можел да стори нешто, ќе ги заштител.’

А некои рекле: ‘Напротив, тој го направил тоа за да му се насладува на несреќата на својот непријател и да го ожалости својот пријател.’ Ејуб рекол: ‘Сета благодарност Му припаѓа на Аллах — кога ми даде и кога ми одзеде. Излегов гол од утробата на мајка ми; гол ќе се вратам во земјата и гол ќе бидам воскреснат пред Аллах. Немаш право да се радуваш кога Тој ти дал нешто на заем, а да се вознемируваш кога ќе си го земе назад тоа што ти го доверил.

Аллах има поголемо право над тебе и над она што ти го дал. Да знаеше Аллах добро во тебе, о робе, ќе ја земеше твојата душа со душите на тие што загинаа и ќе станеше маченик. Но Тој знаел дека во тебе има зло, па те оставил.’ Иблис се вратил кај своите пријатели понижен и осрамотен.

Им рекол: ‘Колкава сила имате? Не успеав да го трогнам неговото срце.’ Еден од силните џинови рекол: ‘Имам сила да крикнам толку силно што секое живо суштество што ќе ме чуе ќе ја изгуби душата.’ Иблис му рекол: ‘Оди кај овците и нивните пастири.’

Тој отишол среде нив и крикнал; сите паднале мртви, како да се собориле, а пастирите умреле. Потоа Иблис дошол кај Ејуб, претставувајќи се како главен пастир, додека Ејуб се молел. Му го рекол истото, а Ејуб му го дал истиот одговор. Иблис се вратил кај своите пријатели и прашал: ‘Колкава сила имате?

Не успеав да го трогнам срцето на Ејуб.’ Еден силен џин рекол: ‘Имам сила да се претворам во бесен ветар што ќе крене сè на својот пат.’ Тој отишол кај земјоделските работници и нивните посеви. Без да забележат, се кренал силен ветар и уништил сè, така што изгледало како никогаш да не постоело.

Потоа Иблис дошол кај Ејуб, претставувајќи се како надзорник на нивите, додека овој стоел и се молел. Му го рекол истото, а Ејуб му го дал истиот одговор. Секогаш кога некоја од неговите имоти ќе пропаднела, тој Го фалел Аллах, Го величал, бил задоволен со Неговата одредба и се подготвувал трпеливо да го поднесе искушението, сè додека не му останал никаков имот.

Кога Иблис видел дека му го уништил целиот имот, се искачил и рекол: ‘Господару мој, Ејуб мисли дека сè додека му ги оставиш децата, Ти повторно ќе му го дадеш имотот. Дозволи ми да имам власт над неговите деца, зашто тоа е несреќа што човечките срца не можат да ја поднесат.’ Аллах рекол: ‘Оди, ти давам власт над неговите деца.’ Непријателот на Аллах брзо дошол кај децата на Ејуб, кои биле во својата палата.

Постојано ја тресел зградата сè додека не ѝ се разнишале темелите. Потоа ги удирал ѕидовите еден во друг и ги гаѓал со дрва и камења. Кога им ги нанел сите овие страдања, ја кренал палатата и ја превртел, па тие паднале со главите надолу. Потоа отишол кај Ејуб, претставувајќи се како учителот што ги поучувал неговите деца на мудрост.

Бил ранет и со изгребано лице, а крвта и мозокот му течеле. Му ја раскажал веста и рекол: ‘Да си ги видел твоите деца како биле измачувани и превртени, со главите надолу, со крв и мозок што им течеле; да си видел како им биле распарани стомаците и цревата расфрлани, срцето ќе ти се скинеше.’ Постојано му повторувал такви зборови сè додека Ејуб не омекнал, заплакал и зграпчил малку земја, па си ја ставил на главата, велејќи: ‘Камо да не ме родела мајка ми!’ Иблис ја искористил таа слабост, брзо се искачил и се зарадувал на вознемиреноста на Ејуб.

Но Ејуб набргу дошол при себе, се освестил и побарал прошка. Ангелите што му биле придружници се искачиле со веста за неговото покајание, кое стигнало до Аллах пред Иблис; а Аллах веќе го знаел тоа. Иблис стоел понижен и рекол: ‘Господару мој, имотот и децата му изгледале лесно на Ејуб, зашто гледал дека Ти си му ги оставил животот и здравјето и дека ќе му ги вратиш имотот и децата. Дозволи ми власт над неговото тело.’

Аллах, Возвишениот, рекол: ‘Оди, давам власт над неговото тело, но немаш власт над неговиот јазик ниту над неговото срце.’ Аллах најдобро го знаел Ејуб и не му ја дал таа власт на Иблис освен од милост кон Ејуб, за да му ја зголеми наградата и да го направи пример за трпеливите и поука за обожавателите кога ќе ги снајде неволја, за да го земаат него за пример во трпението и надежта во наградата.

Непријателот на Аллах брзо се спуштил и го нашол Ејуб на сеџда. Пристигнал пред да ја крене главата, дошол од предната страна и му дувнал во носот. Од тоа му се разгорело телото, и од главата до стапалата му излегле отоци како вимето на овца. Го фатила силна чеша, па се чешал со ноктите сè додека не му паднале.

Потоа се чешал со груби ткаенини, а потоа со грнчарија и груби камења, сè додека месото не му се разранило, распарчило и не почнало да гние и да смрди. Жителите на селото го изнеле и го оставиле на ѓубриште, па му направиле засолниште. Сите луѓе го отфрлиле, освен неговата сопруга Рахма, ќерката на Ефрајим, синот на Јусуф, синот на Јакуб. Таа редовно одела кај него, му носела што му било потребно и останувала со него.

Кога тројцата негови пријатели — Јакин, Јалдад и Сафар — виделе со каква неволја го искушува Аллах, го обвиниле и го напуштиле, иако не ја напуштиле својата вера. Кога неволјата му се продолжила, отишле кај него, го прекорувале и го обвинувале, велејќи му: ‘Покај Му се на Аллах за гревот поради кој си казнет.’ Со нив бил и еден млад човек што верувал во Ејуб и го сметал за вистинољубив. Тој им рекол: ‘Вие, старци, зборувавте, и поради вашата возраст имавте поголемо право да зборувате од мене.

Но сте го изоставиле она што е подобро од вашите зборови, сте го напуштиле исправното мислење и сте постапиле спротивно на она што е поубаво. Ејуб има поголеми права и обврски кон вас отколку што кажавте. Знаете ли, старци, чие право сте го нарушиле, чија чест сте ја повредиле, и кого сте го осудиле и обвиниле? Зарем не знаете дека Ејуб е Аллахов пророк, најдобриот од Неговите созданија и Неговиот избраник на земјата до денешниот ден?

Не знаете и Аллах не ви открил дека, од времето кога му дал благодати па до денес, му се налутил поради нешто. Ниту дека му одзел нешто од почестите со кои го почестил, ниту дека Ејуб кажал нешто невистинито за Аллах за сето време што сте го поминале со него. Ако неволјата го омаловажила кај вас и ви ја намалила неговата положба во очите, знаете дека Аллах ги искушува верниците, искрените, мачениците и добрите луѓе. Нивните искушенија не се доказ дека Аллах им е лут или дека ги презира; напротив, тоа е почест и избор за нив.

Дури и да не бил Ејуб на оваа положба кај Аллах, сепак ви е брат што сте го засакале како пријател. На благороден човек не му прилега да го напушти својот брат кога е искушан, да го прекорува поради несреќата или да го обвинува за нешто што не го знае, додека брат му е во неволја и тага. Напротив, треба да се сожали, да плаче со него, да бара прошка за него, да тагува поради неговата тага и да го упати кон исправното. Оној што не го знае ова не е ниту благороден ниту упатен.

Плашете се од Аллах, старци! Спомнувањето на величието и возвишеноста на Аллах, како и смртта, треба да ви ги замолчат јазиците и да ви ги скршат срцата. Зарем не знаете дека Аллах има робови што ги замолкнува стравопочитта кон Него, не затоа што не можат да зборуваат или се неми? Тие се красноречиви, благородни, разумни и знаат за Аллах.

Но, кога ќе се спомне Неговото величие, јазиците им се врзуваат, кожата им се ежи, срцата им се кршат и умот им се губи од почит и возвишување на Аллах, Возвишениот. А кога ќе дојдат при себе, се натпреваруваат во добри дела, сметајќи се себеси за неправедни и грешници, иако се праведни и чисти, и се сметаат за небрежни и несовесни, иако се разумни и силни.’ Ејуб рекол: ‘Аллах, Возвишениот, ја насадува мудроста преку милоста во срцето на младиот и стариот. Кога таа ќе пушти корен во срцето, Аллах ја покажува на јазикот.

Мудроста не доаѓа само со возраста, староста или долгото искуство. Ако Аллах го направи својот роб мудар уште во детството, неговата положба не се намалува кај мудрите; тие во него ја гледаат светлината на почеста од Аллах.’ Потоа Ејуб се свртел од нив и се обратил кон својот Господар, молејќи Го со стравопочит и понизност: ‘Господару, зошто ме создаде? Камо да не ме создадеше, штом ме замрази!

Камо да го знаев гревот што го направив и делото што го сторив, па Твоето благородно лице се одврати од мене. Да ме усмртеше и да ме приклучеше кон моите чесни предци, тоа ќе беше подобро за мене. Зарем не му бев дом на странецот, засолниште на сиромавиот, заштитник на сиракот и чувар на вдовицата? Боже мој, јас сум Твој роб: ако правам добро, тоа е по Твојата благодат; ако правам зло, казната е во Твои раце.

Ме направи нишан на искушението и цел на неволјата. Ме снајде беда која, ако паднеше врз планина, нејзината слабост немаше да ја поднесе; како тогаш ќе ја поднесе мојата слабост? Твојата одредба ме понижи, Твојата власт ме разболе и ми го истоштило телото. Кога мојот Господар би ми ја одзел стравопочитта од градите и би ми го пуштил јазикот да зборувам со полна уста и да се бранам како што треба еден роб, би се надевал дека тогаш ќе ме избави од она што ме снајде.

Но Тој ме остави и се оддалечи од мене: Тој ме гледа, а јас не Го гледам; ме слуша, а јас не Го слушам. Не ме погледна за да се смилува на мене, не ми се приближи и не ме приближи до Себе, за да можам да го изложам својот изговор, да зборувам во своја одбрана и да се бранам.’ Кога Ејуб го кажал ова, додека неговите пријатели биле со него, ги засенил облак, па тие помислиле дека станува збор за тешка казна. Потоа бил повикан: ‘Ејубе, Аллах, Возвишениот, вели: „Еве, Ти се приближив и отсекогаш сум бил близу до тебе.

Стани, изложи го својот изговор, зборувај во своја одбрана и брани се. Стегни го појасот и застани како силник што се препира со силник. Ако можеш, зашто со Мене може да се препира само некој што ми е рамен.“ Твојата душа те навела на нешто што не можеш да го постигнеш со својата сила.

Каде беше ти кај Мене кога ја создадов земјата и ја поставив врз нејзините темели? Дали беше со Мене и ги протегаше нејзините краеви? Дали знаеше со каква мерка ја одредив и врз што ги поставив нејзините страни? Дали земјата ја носеше водата по твоја покорност, или по твоја мудрост земјата ѝ беше покривка на водата?

Каде беше кај Мене кога го издигнав небото како покрив во воздухот, без да виси за нешто одозгора и без потпора одоздола? Зарем со својата мудрост ќе ја разгоруваш неговата светлина, ќе ги движиш неговите ѕвезди или ќе ги менуваш ноќта и денот според своја наредба? Каде беше кај Мене кога извираа реките и се затвораа морињата? Дали твојата власт ги задржува брановите на морето во нивните граници?

Или твојата моќ ги отвора утробите кога ќе им дојде времето? Каде беше кај Мене кога ја излеав водата врз земјата и ги поставив високите планини? Знаеш ли врз што ги утврдив? Со каква тежина ги измерив? Имаш ли рака што може да ги носи?

Знаеш ли од каде е водата што ја спуштив од небото? Знаеш ли од што ги создадов облаците? Знаеш ли каде се ризниците на снегот, каде се планините на градот и каде е складишницата што ја претвора ноќта во ден? Каде е ризница на ветрот?

На кој јазик зборуваат дрвјата? Кој ги поставил разумите во градите на луѓето? Кој ги расцепил слухот и видот? Кој ги потчинил ангелите на Своето владеење, ги покорил силниците со Својата моќ и ја распределил храната со Својата мудрост?“’

Потоа му кажал уште многу за знаците на Својата моќ. Ејуб рекол: ‘Мојата положба се смали, јазикот и разумот ми се откажаа, а силата ми ослабна пред оваа работа што ме снајде. Боже мој, знам дека сè што го спомна е дело на Твоите раце и управување на Твојата мудрост; а Твоите дела се уште поголеми и почудесни — ако посакаш, ќе направиш, зашто ништо не Ти е тешко и ништо не Ти е скриено. Кога ме снајде неволјата, зборував без да можам да го задржам јазикот; токму неволјата ме натера да зборувам.

Камо да се расцепеше земјата пред мене и да ме проголташе, па да не кажев ништо што го разгневува мојот Господар! Камо да умрев од тага, во најтешкото од моето искушение, уште пред тоа. Зборував само за да ме оправдаш, а молчев за да ми се смилуваш. Еден збор ми се испушти; нема да го повторам.

Ја ставив раката врз устата, ги гризнав забите и го залепив лицето за земјата. Денес барам заштита од Тебе од Тебе, барам прибежиште кај Тебе од тешкото искушение — заштити ме! Барам засолниште кај Тебе од Твојата казна — помогни ми! Барам помош од Тебе во мојата состојба — помогни ми!

Се потпирам на Тебе — доволен си ми! Се држам за Тебе — заштити ме! Барам прошка од Тебе — прости ми! Нема повторно да направам ништо што Ти е омразено.’ Аллах, Возвишениот, рекол: ‘Моето знаење за тебе се оствари, а Моето милосрдие му претходи на Мојот гнев.

Ти простив и ти ги вратив семејството, имотот и уште толку како нив, за да бидеш знак за оние што ги создадов и поука за луѓето што се во искушение, и утеха за трпеливите. Удри со ногата! Ова е студена бања и пијалак во кој е твоето исцеление. Принеси жртва за своите пријатели и барај прошка за нив, зашто згрешиле во врска со тебе.’

Ејуб удрил со ногата и за него избил извор. Влегол во него и се измил, па Аллах му го отстранил сето страдање. Потоа излегол и седнал. Сопругата дошла да го бара на постелата, но не го нашла. Излегла вознемирена и збунета, велејќи: ‘Аллахов робе, знаеш ли каде е болниот човек што беше тука?’

Тој ја прашал: ‘Ќе го препознаеш ли ако го видиш?’ Таа одговорила: ‘Секако дека ќе го препознаам; како да не го познавам?’ Тој се насмевнал и рекол: ‘Јас сум тој.’ Го препознала по насмевката и го прегрнала.“ Ибн Аббас рекол: „Се колнам во Оној во Чија рака е душата на Абдуллах, таа сè уште го прегрнувала кога пред нив поминал целиот нивни имот и потомство.“

Тоа се зборовите на Возвишениот: „И Ејуб, кога го повика својот Господар: ‘Мене ме снајде неволја.’“ Се разликувале во времето кога се упатил со молба, причината поради која рекол „Мене ме снајде неволја“ и должината на неговото искушение.

Ибн Шихаб пренесува од Енес, кој го припишува преданието на Пратеникот, дека Ејуб бил во неволја осумнаесет години. Вахб рекол дека Ејуб бил во искушение три години, без ниту еден ден повеќе. Ка‘б рекол дека Ејуб бил во неволја седум години, седум месеци и седум дена. Ал-Хасан рекол: „Ејуб бил оставен на ѓубриште на едно ѓубриште на синовите на Израил седум години и неколку месеци; животните оделе по него, а никој не му се приближувал освен Рахма, која искрено трпела со него, му носела храна и Го фалела Аллах заедно со него кога и тој Го фалел.

Ејуб постојано Го спомнувал Аллах и трпел во Неговото искушение.“ Иблис извикал, собирајќи ги своите војски од сите краишта на земјата. Кога се собрале, го прашале: „Што те натажи?“ Тој рекол: „Овој роб ме истошти. Не му оставив ни имот ни деца, но само стана потрпелив.

Потоа добив власт над телото и го оставив како рана на ѓубриште, до кое никој не се приближува освен неговата сопруга. Го повикав да ми помогнете.“ Тие рекле: „Каде е твојата итрина со која ги уништи тие пред него?“ Тој одговорил: „Сето тоа пропадна кај Ејуб.

Посоветувајте ме.“ Тие рекле: „Сети се од која страна му пристапи на Адам кога го изведе од Рајот.“ Тој рекол: „Преку неговата сопруга.“ Тие рекле: „Тогаш пристапи му на Ејуб преку неговата сопруга. Тој не може да ѝ се спротивстави, а никој друг не му се приближува.“

Тој рекол: „Во право сте.“ Отишол кај неговата сопруга, која била зафатена со работа, и ѝ се претставил како човек. Ја прашал: „Каде е твојот сопруг, о Божја слугинко?“ Таа одговорила: „Ене го, ги чеша раните, а животните му лазат по телото.“

Кога го слушнал тоа, се надевал дека таа ќе каже нешто од очај. Ѝ шепотел и ја потсетувал на благодатите и имотот што ги имале, на убавината и младоста на Ејуб и на неволјата што ги снашла, велејќи ѝ дека таа никогаш нема да престане. Ал-Хасан рекол: „Таа извикала. Кога слушнал дека извикала, знаел дека се вознемирила.

Потоа ѝ донел јагне и ѝ рекол: ‘Нека Ејуб го заколе ова за мене, па ќе оздрави.’ Таа дошла кај Ејуб, викајќи: ‘Ејубе, уште колку долго Господарот ќе те измачува? Каде се имотот, децата и пријателите? Каде е убавата боја на лицето и здравото тело?

Заколи го ова јагне и ослободи се од страдањето.’ Ејуб рекол: ‘Непријателот на Аллах дошол кај тебе и те раздувал. Тешко тебе! Сетилата ли на имотот, децата и здравјето за кои плачеш? Кој ми ги даде?’ Таа рекла: ‘Аллах.’

Тој прашал: ‘Колку долго уживавме во нив?’ Таа рекла: ‘Осумдесет години.’ Тој прашал: ‘А колку долго сме во искушение?’ Таа одговорила: ‘Седум години и неколку месеци.’ Тој рекол: ‘Тешко тебе! Не беше праведна. Зарем не требаше да трпиш во неволјата осумдесет години, како што осумдесет години живеевме во благосостојба?

Се колнам во Аллах, ако Аллах ме исцели, ќе те удрам со сто удари. Ми нареди да заколам како жртва за нешто друго освен за Аллах! Храната и пијалакот што ми ги донесе, по овие твои зборови ми се забранети; нема да вкусам ништо што ќе ми донесеш. Оди си и не ми се појавувај пред очи.’

Ја избркал, па таа си заминала. Кога видел дека нема ниту храна, ниту пијалак, ниту пријател, паднал на сеџда и рекол: ‘Господару мој, мене ме снајде неволја, а Ти си Најмилостивиот од милостивите.’ Му било речено: ‘Крени ја главата, молбата ти е примена. Удри со ногата.’

Тој удрил со ногата и избил извор. Се измил во него и не останала видлива трага од болеста. Сè што имал на телото паднало, а младоста и убавината му се вратиле во најдобра состојба. Потоа удрил со ногата и избил уште еден извор.

Се напил од него и не останала во телото никаква болест; станал здрав и облекол наметка. Гледајќи околу себе, не видел ништо од семејството и имотот што некогаш ги имал, освен што Аллах му дал двојно повеќе. Се колнам во Аллах, ни било раскажано дека водата во која се измил се распрснала врз неговите гради и се претворила во златни скакулци; тој почнал да ги собира со рака. Аллах му објавил: ‘Ејубе, зарем не те направив независен?’

Тој одговорил: ‘Да, но тоа е Твој благослов; кој може да се засити од него?’“ Потоа излегол и седнал на возвишено место. Неговата сопруга се прашувала: „Ако го избркал, кај кого ќе оди да јаде? Да го оставам да умре од глад и да биде изеден од диви ѕверови?“

Затоа решила да му се врати. Кога се вратила, не видела ни ѓубриште ниту состојбата што била таму; сè се изменило. Одела и го барала местото на кое било ѓубриштето, плачејќи, а Ејуб ја гледал. Се плашела да му пријде на човекот во убавата облека и да го праша за Ејуб.

Тој ја повикал: „Што бараш, о Божја слугинко?“ Таа заплакала и рекла: „Го барам оној болен човек што беше оставен на ѓубриштето. Не знам дали исчезнал или што му се случило.“ Ејуб прашал: „Што ти е тој?“ Таа заплакала и одговорила: „Мојот сопруг.“

Тој прашал: „Ќе го препознаеш ли ако го видиш?“ Таа рекла: „Кој би можел да го заборави, ако еднаш го видел?“ Потоа почнала да го гледа со стравопочит и рекла: „Но ти најмногу од сите луѓе му личиш кога беше здрав.“ Тој одговорил: „Јас сум Ејуб.

Ми нареди да принесам жртва за Иблис, но јас Му се покорив на Аллах, а на шејтанот му се спротивставив, и го повикав Аллах, па ми го врати ова што го гледаш.“

Вахб рекол: „Ејуб бил во неволја три години. Кога Ејуб го надвладеал Иблис и овој не можел ништо да му стори, се појавил пред неговата сопруга во лик што не бил човечки по големина, телесна градба и убавина. Јавал животно што било поголемо, повеличествено и поубаво од обичните јавачки животни. Ѝ рекол: ‘Ти ли си сопругата на Ејуб, овој искушан човек?’

Таа одговорила: ‘Да.’ Тој прашал: ‘Ме познаваш ли?’ Таа рекла: ‘Не.’ Тој рекол: ‘Јас сум богот на земјата. Му го направив ова на твојот сопруг затоа што тој го обожава Богот на небото и ме напушти, па ме разгневи. Ако ми се поклони само еднаш, ќе ви го вратам целиот имот и децата.’

Потоа ѝ ги покажал во долината каде што се сретнале.“ Вахб рекол: „Слушнав дека ѝ рекол: ‘Кога твојот сопруг јадел храна без да го спомне Аллах, би оздравел од болеста.’ Аллах најдобро знае. Во некои книги ասվում է, որ Иблис ѝ рекол: ‘Поклони ми се еднаш, па ќе ти ги вратам имотот и децата и ќе го исцелам твојот сопруг.’

Таа се вратила кај Ејуб и му кажала што ѝ рекол. Тој одговорил: ‘Непријателот на Аллах дошол кај тебе за да те искуша во верата.’ Потоа се заколнал дека ќе ја удри со сто удари. Тогаш рекол: ‘Мене ме снајде неволја поради тоа што Иблис се надева дека мојата сопруга ќе му се поклони и затоа што ја повика и неа и мене кон неверување.’

Потоа Аллах, Возвишениот, ѝ се смилувал на сопругата на Ејуб затоа што трпела со него во неволјата, па ѝ олеснил и сакал да ја исполни заклетвата на Ејуб. Му наредил да земе сноп што содржи сто тенки прачки и да ја удри еднаш со него, за да не ја прекрши заклетвата, како што Возвишениот рекол: ‘Земи во раката сноп и удри со него, и не прекршувај ја заклетвата’ (Сад, 44).“ Се пренесува дека Иблис направил сандак, ставил во него лекови, седнал на патот на сопругата на Ејуб и ги лекувал луѓето. Таа поминала покрај него и рекла: „Имам болен човек; ќе го лекуваш ли?“

Тој одговорил: „Да, не сакам ништо освен, кога ќе го излекувам, да каже: ‘Ти ме излекува.’“ Таа му го раскажала тоа на Ејуб. Тој рекол: „Тоа е Иблис, те измамил“, и се заколнал дека, ако Аллах го исцели, ќе ја удри со сто удари.

Вахб и други рекле дека сопругата на Ејуб работела за луѓето и му носела храна. Кога неволјата му се продолжила, на луѓето им здодеала и никој повеќе не ја вработувал. Еден ден барала храна за него, но не нашла ништо. Исекла прамен од косата и го продала за едно лепче, кое му го однела.

Тој прашал: „Каде ти е праменот?“ Таа му кажала што се случило. Тогаш тој рекол: „Мене ме снајде неволја.“ Некои рекле дека го кажал ова кога црви се приближиле до неговото срце и јазикот, па се исплашил дека ќе престане со спомнувањето и размислувањето.

Хабиб ибн Аби Сабит рекол дека не Го повикал Аллах да му ја отстрани болеста сè додека не се појавиле три работи. Прво, кај него дошле двајца пријатели кога дознале за неговата состојба. Му биле останале само очите; тие виделе страшна состојба и рекле: „Ако имаше положба кај Аллах, немаше да те снајде ова.“ Второ, сопругата му побарала храна, но не нашла ништо за да го нахрани, па ја продала плетенката и му однела храна.

Трето, Иблис рекол дека ќе го лекува, под услов Ејуб да каже: „Ти ме исцели.“ Се рекло и дека Иблис му шепотел дека неговата сопруга извршила прељуба, па таа ја отсекла плетенката. Тогаш му се истрошило трпението, па Му се помолил и се заколнал дека ќе ја удри со сто удари. Се рекло дека со зборовите „Мене ме снајде неволја“ мислел на злорадоста на непријателите.

Се пренесува дека го прашале: „Што ти беше најтешко во неволјата?“ Тој одговорил: „Злорадоста на непријателите.“ Се рекло и дека го кажал тоа кога му паднал црв од бедрото и тој го вратил на местото, велејќи: „Јади, зашто Аллах ме направи храна за тебе.“ Црвот го каснал и болката му била поголема од сè што претрпел поради каснувањата на црвите.

Ако се рече: „Аллах го нарекол трпелив, но тој ја искажал својата жалба и вознемиреност со зборовите: ‘Мене ме снајде неволја’ и ‘Шејтанот ме снајде со мака’ (Сад, 41).“ Одговорот е дека ова не е жалба, туку молба, како што покажуваат зборовите на Возвишениот: „Па му се одзвавме“ [Енбија, 84]. Вознемиреност е жалбата упатена до луѓето; жалењето пред Аллах, Возвишениот, не е вознемиреност ниту напуштање на трпението, како што рекол Јакуб: „Јас тагата своја и жалта своја пред Аллах ги изнесувам“ (Јусуф, 86).

Суфјан ибн Ујејна рекол: „Исто така, оној што им ја искажува својата мака на луѓето, а е задоволен со Аллаховата одредба, не е вознемирен.“ Се пренесува дека Џибрил дошол кај Пратеникот, саллаллаху алејхи ве селлем, додека тој бил болен и го прашал: „Како се чувствуваш?“ Тој одговорил: „Се чувствувам тажен и притеснет.“ А кога Аиша рекла: „Ах, мојата глава!“, тој рекол: „Напротив, ах, мојата глава!“