Sùúrù àti àánú Allah

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

Ìyẹn ni pé: Rántí ìránṣẹ́ Wa àti Ojíṣẹ́ Wa, Ayyūb, nípa sísọ̀rọ̀ rere nípa rẹ̀, fífún un ní ọlá àti gbígbé ipò rẹ̀ ga, nígbà tí Ó fi ìpọ́njú líle dán an wò; Ó sì rí i pé ó ní sùúrù, ó sì tẹ́wọ́ gba ìpinnu Rẹ̀. Ìdí ni pé Allāhu jẹ́ kí Èṣù ní agbára lórí ara rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ìdánwò àti àdánwò láti ọ̀dọ̀ Allāhu. Èṣù sì fẹ́ sínú ara rẹ̀, ara rẹ̀ sì kún fún ọgbẹ́ ńláńlá. Ó sì fi àkókò gígùn dúró báyìí, ìpọ́njú náà sì túbọ̀ le sí i; àwọn ará ilé rẹ̀ sì kú, ọrọ̀ rẹ̀ sì ṣòfò.

Ó wá ké pe Olúwa rẹ̀ pé: “Olúwa mi, (ìpọ́njú ti dé bá mi, Ìwọ sì ni Aláàánú jù lọ nínú àwọn aláàánú)” [Al-Anbiyā’ 21:83]. Ó bẹ Allāhu nípasẹ̀ sísọ bí ipò ara rẹ̀ ti rí, àti pé ìpọ́njú ti dé bá a dé ìwọ̀n tí ó ga jù lọ.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Ọlọ́run Ọbańlá mẹ́nu kan ìpọ́njú tí ó dé bá Ayyūb, kí ìkẹ́ Ọlọ́run máa bá a, nínú dúkìá rẹ̀, àwọn ọmọ rẹ̀ àti ara rẹ̀. Ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹran-ọ̀sìn, àwọn ohun ọ̀sìn àti oko, àwọn ọmọ púpọ̀, àti àwọn ilé tó dára. Wọ́n dán an wò nínú gbogbo nǹkan wọ̀nyí, gbogbo wọn sì ṣòfò lọ́wọ́ rẹ̀. Lẹ́yìn náà, wọ́n dán an wò nínú ara rẹ̀.

Wọ́n sọ pé ó ní àrùn ẹ̀tẹ̀ ní gbogbo ara rẹ̀; kò sí ibi kan tí kò ní àrùn nínú rẹ̀, àfi ọkàn àti ahọ́n rẹ̀, èyí tí ó fi ń rántí Ọlọ́run Ọbańlá. Ó dé ibi tí ẹni tó bá jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀ kò lè fara dà á mọ́, wọ́n sì gbé e sí etí ìlú. Kò sí ẹnì kankan nínú àwọn ènìyàn tó ṣì ń ṣàánú rẹ̀, àfi aya rẹ̀, ẹni tí ó ń bójú tó àwọn ọ̀ràn rẹ̀. Wọ́n tún sọ pé ó ṣe aláìní, ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́ fún àwọn ènìyàn láti bójú tó ọkọ rẹ̀.

Anábì, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, sọ pé: “Àwọn ènìyàn tí ìpọ́njú wọn le jù ni àwọn Anábì; lẹ́yìn wọn ni àwọn olódodo, lẹ́yìn náà ni àwọn tó dára jù, lẹ́yìn wọn sì ni àwọn tó kàn.” Nínú ḥadīth mìíràn, ó sọ pé: “A máa dán ènìyàn wò gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n ẹ̀sìn rẹ̀. Bí ẹ̀sìn rẹ̀ bá lágbára, a ó mú ìpọ́njú rẹ̀ pọ̀ sí i.” Anábì Ọlọ́run Ayyūb, kí ìkẹ́ Ọlọ́run máa bá a, jẹ́ ẹni tó ní sùúrù jù lọ, a sì máa ń fi í ṣe àpẹẹrẹ nípa sùúrù.

Yazīd ibn Maysarah sọ pé: Nígbà tí Ọlọ́run dán Ayyūb, kí ìkẹ́ Ọlọ́run máa bá a, wò nípa pípa ìdílé, dúkìá àti àwọn ọmọ rẹ̀ lọ́wọ́ rẹ̀, tí kò sì sí ohun kankan tó kù fún un, ó ń yin Ọlọ́run dáadáa, ó sì wí pé: “Mo ń yin Ọ́, Olúwa àwọn olúwa, Ẹni tí O ṣe rere sí mi. O fún mi ní dúkìá àti ọmọ; kò sí ẹ̀ka kan nínú ọkàn mi tí nǹkan wọ̀nyí kò wọ̀. Nígbà tí O gba gbogbo wọn kúrò lọ́wọ́ mi, O sọ ọkàn mi di òfo, kò sì sí ohun kan tó dúró láàárín Èmi àti Ọ́. Bí ọ̀tá mi, Iblīs, bá mọ ohun tí O ṣe, ìlara yóò bá a.”

Ó sọ pé: Nítorí èyí, Iblīs rí i pé ohun náà burú lójú rẹ̀. Ayyūb, kí ìkẹ́ Ọlọ́run máa bá a, tún sọ pé: “Olúwa mi, O fún mi ní dúkìá àti ọmọ, ṣùgbọ́n kò sí ẹni kankan tó dúró sí ẹnu-ọ̀nà mi láti fẹ̀sùn kan mi pé mo ṣe àìṣòdodo sí i; Ìwọ sì mọ̀ èyí. A máa ń tẹ́ aṣọ ìbùsùn sílẹ̀ fún mi, ṣùgbọ́n mo máa ń fi í sílẹ̀, mo sì ń sọ fún ọkàn mi pé: ‘Ìwọ ọkàn, a kò dá ọ fún ìtẹ́ aṣọ ìbùsùn. N kò fi í sílẹ̀ àfi láti wá ìfẹ́ ojú Rẹ.’” Ibn Abī Ḥātim ni ó gbà á wá.

A ti mẹ́nuba ìtàn gígùn kan láti ọ̀dọ̀ Wahb ibn Munabbih nípa ìṣẹ̀lẹ̀ rẹ̀; Ibn Jarīr àti Ibn Abī Ḥātim ni wọ́n sọ ọ́ pẹ̀lú àwọn olùgbé ìròyìn rẹ̀ láti ọ̀dọ̀ rẹ̀. Ọ̀pọ̀ àwọn atúmọ̀-ìwé-tàfsīr tó wá lẹ́yìn náà tún mẹ́nuba rẹ̀. Àwọn nǹkan àjèjì wà nínú rẹ̀, a sì fi í sílẹ̀ nítorí gígùn rẹ̀.

A ti ròyìn pé ó wà nínú ìpọ́njú fún àkókò gígùn. Lẹ́yìn náà, àwọn ènìyàn yàtọ̀ síra nípa ohun tó mú un gbàdúrà yìí. Al-Ḥasan àti Qatādah sọ pé wọ́n dán Ayyūb, kí ìkẹ́ Ọlọ́run máa bá a, wò fún ọdún méje àti oṣù díẹ̀; wọ́n sì fi í sí ibi ìdọ̀tí àwọn ọmọ Ísírẹ́lì, àwọn ẹran-ọ̀sìn sì ń rìn lórí ara rẹ̀. Nígbà náà ni Ọlọ́run mú ìpọ́njú rẹ̀ kúrò, ó sì fún un ní èrè ńlá, ó sì yin ín dáadáa.

Wahb ibn Munabbih sọ pé ó wà nínú ìpọ́njú fún ọdún mẹ́ta, láìsí pé ó dín kù tàbí pọ̀ sí i.

Al-Suddī sọ pé ẹran ara Ayyūb ń bọ́ kúrò lórí rẹ̀ títí tí iṣan àti egungun nìkan fi kù. Aya rẹ̀ máa ń bójú tó o, ó sì máa ń mú oúnjẹ wá fún un. Nígbà tí àìsàn rẹ̀ gùn, aya rẹ̀ sọ fún un pé: “Ayyūb, ṣé o kò ní gbàdúrà sí Olúwa rẹ kí Ó mú ìpọ́njú kúrò lọ́wọ́ rẹ?” Ó dáhùn pé: “Mo ti lo àádọ́rin ọdún ní ìlera.

Ṣé kò pọ̀ tó fún Ọlọ́run kí n fi sùúrù fún Un fún àádọ́rin ọdún?” Ó kágara nítorí èyí, ó sì jáde lọ. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́ fún àwọn ènìyàn fún owó, ó sì máa ń mú ohun tí ó rí wá fún un, ó sì ń bọ́ ọ.

Iblīs lọ sọ́dọ̀ ọkùnrin méjì láti Filísítínì, tí wọ́n jẹ́ ọ̀rẹ́ àti arákùnrin fún Ayyūb. Ó tọ̀ wọ́n wá, ó sì sọ fún wọn pé: “Ìpọ́njú bá arákùnrin yín Ayyūb báyìí àti báyẹn. Ẹ lọ bẹ̀ ẹ́ wò, kí ẹ sì mú wáìnì láti ilẹ̀ yín wá; bí ó bá mu ún, yóò sàn.” Wọ́n lọ bá a.

Nígbà tí wọ́n rí i, wọ́n sọkún. Ó béèrè pé: “Ta ni ẹ̀yin?” Wọ́n dáhùn pé: “Àwa ni ẹni yìí àti ẹni yẹn!” Ó sì kí wọn pẹ̀lú ayọ̀ pé: “Ẹ káàbọ̀, ẹ̀yin tí ẹ kò kọ̀ mí sílẹ̀ nígbà ìpọ́njú.” Wọ́n sọ pé: “Ayyūb, bóyá o máa ń fi nǹkan kan pamọ́, tí o sì ń fi ohun mìíràn hàn; nítorí náà ni Ọlọ́run ṣe dán ọ wò.”

Ó gbé orí rẹ̀ sókè sí ọ̀run, ó sì wí pé: “Ó mọ̀ pé n kò fi ohunkóhun pamọ́ tí mo sì fi ohun mìíràn hàn. Ṣùgbọ́n Olúwa mi dán mi wò láti mọ̀ bóyá màá ní sùúrù tàbí màá kágara.” Wọ́n sọ fún un pé: “Ayyūb, mu nínú wáìnì wa; bí o bá mu ún, ìwọ yóò sàn.” Ó bínú, ó sì sọ pé: “Ǹjẹ́ ẹni búburú náà tọ̀ yín wá, ó sì pàṣẹ fún yín láti ṣe èyí?

Ọ̀rọ̀ yín, oúnjẹ yín àti ohun mímu yín, gbogbo wọn jẹ́ èèwọ̀ fún mi.” Wọ́n dìde kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀.

Aya rẹ̀ jáde lọ ṣiṣẹ́ fún àwọn ènìyàn. Ó ṣe búrẹ́dì fún ìdílé kan tí ọmọ kékeré wà nínú rẹ̀, ó sì ṣe àkàrà kan fún wọn. Ọmọ wọn ń sùn, wọ́n kò sì fẹ́ jí i; nítorí náà, wọ́n fún un ní àkàrà náà. Ó mú un tọ Ayyūb wá, ṣùgbọ́n ó ṣe kàyéfì, ó sì sọ pé: “O kò tíì mú irú èyí wá fún mi rí.

Kí ló dé tí o fi mú un wá lónìí?” Ó sọ ìṣẹ̀lẹ̀ náà fún un. Ó wí pé: “Bóyá ọmọ náà ti jí, ó ti béèrè àkàrà náà, kò sì rí i, nítorí náà ó ń sunkún sí àwọn òbí rẹ̀; kò sì gba ohun mìíràn lọ́wọ́ wọn.” Aya rẹ̀ sọ pé: “Kí Ọlọ́run ṣàánú fún Ayyūb,” ó sì fi àkàrà náà fún un, ó sì padà lọ.

Lẹ́yìn náà, Iblīs tọ̀ ọ́ wá ní ìrísí dókítà, ó sì sọ fún un pé: “Àìsàn ọkọ rẹ ti gùn. Bí ó bá fẹ́ sàn, kí ó mú eṣinṣin kan, kí ó sì pa á ní orúkọ òrìṣà àwọn ọmọ ìdílé bẹ́ẹ̀, yóò sàn, lẹ́yìn náà yóò ronúpìwàdà.” Ó sọ èyí fún Ayyūb, ó sì sọ pé: “Ẹni búburú náà ti tọ̀ ọ́ wá. Mo jẹ́jẹ̀ẹ́ fún Ọlọ́run pé bí mo bá sàn, màá nà ọ ní ọgọ́rùn-ún ìnà.”

Ó jáde lọ ṣiṣẹ́ fún un, ṣùgbọ́n Ọlọ́run dí ìpèsè oúnjẹ rẹ̀ lọ́wọ́; ó lọ sí àwọn ilé láti wá iṣẹ́, ṣùgbọ́n kò sí ẹni tó fẹ́ gbà á. Nígbà tí ìṣòro náà le sí i, tí ó sì bẹ̀rù pé Ayyūb yóò pa ebi, ó fá irun orí rẹ̀ ní ẹ̀gbẹ́ kan, ó sì tà á fún ọ̀kan lára àwọn ọmọbìnrin àwọn ọlọ́lá. Wọ́n fún un ní oúnjẹ tó dùn, tó sì pọ̀, ó sì mú un wá fún Ayyūb. Nígbà tí ó rí i, ó ṣe kàyéfì, ó sì béèrè pé: “Níbo ni o ti rí èyí?”

Ó dáhùn pé: “Mo ṣiṣẹ́ fún àwọn ènìyàn, wọ́n sì fún mi ní oúnjẹ.” Ó jẹ ẹ́. Ní ọjọ́ kejì, ó tún jáde lọ wá iṣẹ́, kò sì rí i. Nítorí náà, ó tún fá apá kejì irun orí rẹ̀, ó sì tà á fún ọmọbìnrin kan náà. Wọ́n tún fún un ní irú oúnjẹ náà, ó sì mú un wá fún Ayyūb.

Ó wí pé: “Ní orúkọ Ọlọ́run, n kò ní jẹ ẹ́ títí màá fi mọ ibi tí o ti wá.” Ó tú aṣọ ìbòrí orí rẹ̀ sílẹ̀. Nígbà tó rí i pé a fá irun orí rẹ̀, ó kágara gidigidi. Nígbà náà ni ó gbàdúrà sí Ọlọ́run Ọbańlá pé:

“Ìpọ́njú ti kàn mí, Ìwọ sì ni Aláàánú jù lọ nínú àwọn aláàánú.”

Ibn Abī Ḥātim sọ pé: Bàbá mi sọ fún wa; Mūsā ibn Ismāʿīl sọ fún wa; Ḥammād sọ fún wa; Abū ʿImrān al-Jawnī sọ láti ọ̀dọ̀ Nawf al-Bikālī pé: Èṣù tí ó wọ inú ọ̀ràn Ayyūb ni wọ́n ń pè ní “Sawṭ.” Ó sọ pé aya Ayyūb máa ń sọ pé: “Bẹ Ọlọ́run pé kí Ó mú ọ láradá.” Ṣùgbọ́n Ayyūb kò gbàdúrà. Nígbà tó yá, àwọn ọkùnrin kan lára àwọn ọmọ Ísírẹ́lì kọjá lọ́dọ̀ rẹ̀, ọ̀kan sọ fún èkejì pé: “Kì í ṣe bí Ọlọ́run bá mọ ohun rere kan nípa Ayyūb ni ìpọ́njú yìí bá dé bá a.”

Nígbà náà ni Ayyūb kágara gan-an nítorí ọ̀rọ̀ wọn; kò tíì kágara rí nítorí ohunkóhun. Ó wí pé: “Olúwa mi, bí O bá mọ̀ pé mi ò tíì sùn ní alẹ́ kan ṣoṣo pẹ̀lú ikùn tó yó nígbà tí mo mọ ibi tí ènìyàn tí ebi ń pa wà, jẹ́rìí sí mi.” Ẹ̀rí láti ọ̀run sì fi ìdí ọ̀rọ̀ rẹ̀ múlẹ̀, àwọn méjèèjì sì gbọ́. Lẹ́yìn náà, ó wí pé: “Olúwa mi, bí O bá mọ̀ pé mi ò tíì ní ẹ̀wù méjì rí nígbà tí mo mọ ibi tí ẹni tí kò ní aṣọ wà, jẹ́rìí sí mi.”

Ẹ̀rí láti ọ̀run tún fi ìdí ọ̀rọ̀ rẹ̀ múlẹ̀, àwọn méjèèjì sì gbọ́. “Olúwa mi, nípa agbára Rẹ!” Lẹ́yìn náà, ó wólẹ̀ fún Ọlọ́run, ó sì wí pé: “Olúwa mi, nípa agbára Rẹ, n kò ní gbé orí mi sókè láéláé títí O fi mú ìpọ́njú kúrò lọ́wọ́ mi.” Kò gbé orí rẹ̀ sókè títí Ọlọ́run fi mú ìpọ́njú náà kúrò lọ́wọ́ rẹ̀.

Ibn Abī Ḥātim tún ròyìn rẹ̀ láti ọ̀nà mìíràn gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ tí a gbé sókè dé ọ̀dọ̀ Anọ́bí, pẹ̀lú ìtàn tó jọ èyí. Ó wí pé: Yūnus ibn ʿAbd al-Aʿlā sọ fún wa pé: Ibn Wahb sọ fún wa pé: Nāfiʿ ibn Yazīd sọ fún mi láti ọ̀dọ̀ ʿUqayl, láti ọ̀dọ̀ al-Zuhrī, láti ọ̀dọ̀ Anas ibn Mālik, pé Òjíṣẹ́ Allāhu, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Allāhu máa bá a, sọ pé: “Dájúdájú, ìpọ́njú Anọ́bí Allāhu, Ayyūb, wà lórí rẹ̀ fún ọdún méjìdínlógún. Ẹbí rẹ̀ tó sún mọ́ ọn àti àwọn tó jìnnà sí i kọ̀ ọ́ sílẹ̀, àfi ọkùnrin méjì lára àwọn arákùnrin rẹ̀, tí wọ́n sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tó sún mọ́ ọn jù lọ.

Wọ́n máa ń lọ sọ́dọ̀ rẹ̀ ní òwúrọ̀, wọ́n sì máa ń padà sọ́dọ̀ rẹ̀ ní alẹ́. Ọ̀kan nínú wọn sọ fún ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ pé: ‘Ṣé o mọ̀—mo fi Allāhu búra—pé Ayyūb dá ẹ̀ṣẹ̀ kan tí ẹnikẹ́ni nínú gbogbo ẹ̀dá kò tíì dá rí.’ Ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ béèrè pé: ‘Kí ni ẹ̀ṣẹ̀ náà?’ Ó dáhùn pé: ‘Láti ọdún méjìdínlógún ni Allāhu kò ti ṣàánú rẹ̀, kí Ó lè mú ìpọ́njú tó wà lára rẹ̀ kúrò.’

Nígbà tí wọ́n lọ bẹ̀ ẹ́ wò, ọkùnrin náà kò lè fara dà á; ó sì sọ ọ̀rọ̀ náà fún un. Ayyūb, kí àlàáfíà máa bá a, sọ pé: ‘Mi ò mọ ohun tí o ń sọ, àmọ́ Allāhu Olódùmarè mọ̀ pé mo máa ń kọjá lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn ọkùnrin méjì tí wọ́n ń jiyàn, tí wọ́n sì ń rántí Allāhu. Mo máa ń padà sílé, mo sì máa ń ṣe ìràpadà fún wọn [nípa sísọ ọ̀rọ̀ rere], nítorí pé kò dùn mí kí wọ́n máa rántí Allāhu ní ohun tí kò tọ́.’” Ó máa ń jáde lọ láti bójú tó àìní rẹ̀; nígbà tí ó bá sì ti ṣe é tán, ìyàwó rẹ̀ máa ń di ọwọ́ rẹ̀ mú títí yóò fi dé ibi tí ó ń lọ.

Ní ọjọ́ kan, ó pẹ́ ju bó ṣe yẹ lọ, nígbà náà ni a sọ fún Ayyūb ní ibi tó wà pé: “Fi ẹsẹ̀ rẹ̀ tẹ ilẹ̀; èyí ni omi ìwẹ̀ tútù àti ohun mímu.” Gbigbé ḥadīth yìí sókè dé ọ̀dọ̀ Anọ́bí jẹ́ àjèjì gan-an.

Ibn Abī Ḥātim tún sọ pé: Bàbá mi sọ fún wa pé: Mūsā ibn Ismāʿīl sọ fún wa pé: Ḥammād sọ fún wa pé: ʿAlī ibn Zayd ròyìn fún wa láti ọ̀dọ̀ Yūsuf ibn Mihrān, láti ọ̀dọ̀ Ibn ʿAbbās, ẹni tó sọ pé: Allāhu wọ Ayyūb ní aṣọ kan láti Ọgbà Al-jannah. Ayyūb sì lọ jókòó sí apá kan. Ìyàwó rẹ̀ dé, kò sì dá a mọ̀. Ó wí pé: “Ìránṣẹ́ Allāhu, níbo ni ọkùnrin tó ń ṣàìsàn tó wà níbí yìí ti lọ?

Ó ṣeé ṣe kí àwọn ajá tàbí àwọn ìkookò ti gbé e lọ.” Ó ń bá a sọ̀rọ̀ fún ìgbà díẹ̀, ó wá sọ pé: “Ègbé ni fún ọ! Èmi ni Ayyūb!” Ó wí pé: “Ṣé o ń fi mí ṣe ẹlẹ́yà ni, ìránṣẹ́ Allāhu?” Ó dáhùn pé: “Ègbé ni fún ọ! Èmi ni Ayyūb; Allāhu ti dá ara mi padà fún mi.”

Ibn ʿAbbās tún sọ pé: A dá dúkìá rẹ̀ àti àwọn ọmọ rẹ̀ padà fún un ní ojú ara, pẹ̀lú iye kan náà sí i. Wahb ibn Munabbih sọ pé: Allāhu ṣípayá fún Ayyūb pé: “Mo ti dá ìdílé rẹ àti dúkìá rẹ padà fún ọ, mo sì fi iye kan náà kún un. Wẹ̀ ara rẹ nínú omi yìí, nítorí ìwòsàn rẹ wà nínú rẹ̀. Kí o sì fi ẹran rúbọ fún ìyàwó rẹ, kí o sì tọrọ àforíjìn fún wọn, nítorí pé wọ́n ti ṣàìgbọràn sí Mi nítorí rẹ.” Ibn Abī Ḥātim ló ròyìn èyí.

Ó tún sọ pé: Abū Zurʿah sọ fún wa pé: ʿAmr ibn Marzūq sọ fún wa pé: Hammām ròyìn fún wa láti ọ̀dọ̀ Qatādah, láti ọ̀dọ̀ al-Naḍr ibn Anas, láti ọ̀dọ̀ Bashīr ibn Nahīk, láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, láti ọ̀dọ̀ Anọ́bí, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Allāhu máa bá a, tó sọ pé: “Nígbà tí Allāhu mú Ayyūb lára dá, Ó rọ̀ eṣú wúrà sórí rẹ̀, ó sì máa ń fi ọwọ́ rẹ̀ mú wọn, ó sì máa ń kó wọn sínú aṣọ rẹ̀.” Ó tún sọ pé: “A bi í pé: ‘Ayyūb, ṣé o kò ní ìtẹ́lọ́rùn?’ Ó dáhùn pé: ‘Olúwa mi, ta ni ó lè ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú àánú Rẹ?’” Ìpilẹ̀ ḥadīth yìí wà nínú Ṣaḥīḥ méjèèjì [Ṣaḥīḥ al-Bukhārī àti Ṣaḥīḥ Muslim], a ó sì tún mẹ́nuba rẹ̀ ní ibòmíràn.

“Lọ bá a lọ.” Ó lọ, ó sì dé àtẹ̀gùn àwọn ènìyàn náà; àgùntàn kan tí wọ́n ní sì kọlu àtẹ̀gùn náà. Ó wí pé: “Kí ìparun dé bá Ayyūb, ẹlẹ́ṣẹ̀!” Nígbà tí ó gun òkè, ó rí ọmọ náà pé ó ti jí, ó ń béèrè fún búrẹ́dì, ó sì ń sunkún nítorí àwọn ará ilé rẹ̀; ó sì sọ pé…

Tafsīr al-Baghawī

Ọ̀rọ̀ Rẹ̀, Ọlá Rẹ̀ sì ga: “Àti Ayyūb nígbà tí ó ké pe Olúwa rẹ̀.” Ìyẹn ni pé, ó bẹ Olúwa rẹ̀. Wahb ibn Munabbih sọ pé: Ayyūb (kí ìkẹ́ Ọlọ́hun máa bá a) jẹ́ ọkùnrin kan láti Rúm; orúkọ rẹ̀ ni Ayyūb ibn Amūṣ ibn Rāzikh ibn Rūm ibn ‘Īṣ ibn Isḥāq ibn Ibrāhīm. Ìyá rẹ̀ sì jẹ́ lára àwọn ọmọ Lūṭ ibn Hārān.

Ọlọ́hun ti yàn án, tí Ó sọ ọ́ di Anábì, tí Ó sì sọ ayé di gbígbòòrò fún un. Ilẹ̀ Bathaniyya ní Síríà jẹ́ tirẹ̀—gbogbo ilẹ̀ pẹ̀tẹ́lẹ̀ àti àwọn òkè rẹ̀. Gbogbo onírúurú ẹran àti dúkìá ni ó ní níbẹ̀: màlúù, ràkúnmí, àgùntàn, ẹṣin àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́; kò sí ọkùnrin tó ní ìpèsè àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ tó ju tirẹ̀ lọ. Ó ní ẹ̀ka ilẹ̀ àgbẹ̀ ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta [500], àti ẹrú ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta tí ẹrú kọ̀ọ̀kan ní aya, ọmọ àti dúkìá.

Kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ kan ń gbé ohun èlò ẹ̀ka ilẹ̀ kọ̀ọ̀kan, kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ kọ̀ọ̀kan sì ní ọmọ méjì, mẹ́ta, mẹ́rin, márùn-ún, tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ. Ọlọ́hun, Ọlá Rẹ̀ sì ga, fún un ní ìdílé àti àwọn ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin. Ó jẹ́ olódodo, olùbẹ̀rù Ọlọ́hun, aláàánú sí àwọn tálákà; ó ń bọ́ wọn, ó ń bójú tó àwọn opó àti ọmọ aláìní, ó ń bọ̀wọ̀ fún àlejò, ó sì ń ṣèrànwọ́ fún arìnrìn-àjò. Ó ń dúpẹ́ fún àwọn ìbùkún Ọlọ́hun, ó sì ń mú ẹ̀tọ́ Ọlọ́hun ṣẹ.

Ó kọ̀ fún ọ̀tá Ọlọ́hun, Iblīs, láti mú un sínú ìṣubú àti àìfiyèsí, tàbí láti dí i lọ́wọ́ kúrò ní àṣẹ Ọlọ́hun nítorí pé ó ti ń gbádùn ayé tó ní lọ́wọ́.

Àwọn ọkùnrin mẹ́ta wà pẹ̀lú rẹ̀ tí wọ́n gba a gbọ́, tí wọ́n sì jẹ́rìí sí òtítọ́ rẹ̀: ọkùnrin kan láti Yemen tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Yaqīn, àti ọkùnrin méjì láti ìlú kan; ọ̀kan ń jẹ́ Yaldad, èkejì sì ń jẹ́ Ṣāfir. Àgbàlagbà ni gbogbo wọn. Iblīs kò ní ìdènà kankan láti wọ àwọn ọ̀run; ó lè dúró níbikíbi nínú wọn tó bá fẹ́, títí Ọlọ́hun fi gbé ‘Īsā sókè. Nígbà náà ni a dí i lọ́wọ́ láti wọ ọ̀run mẹ́rin.

Nígbà tí a rán Muḥammad (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́hun máa bá a) sí iṣẹ́ ìránṣẹ́, a dí i lọ́wọ́ kúrò nínú ọ̀run mẹ́ta tó ṣẹ́ kù. Iblīs gbọ́ bí àwọn áńgẹ́lì ṣe ń dáhùn sí ara wọn pẹ̀lú àdúrà fún Ayyūb; èyí ṣẹlẹ̀ nígbà tí Ọlọ́hun mẹ́nu bà á, tí Ó sì yin ín. Ìlara àti ìkórìíra dìde nínú rẹ̀, ó sì yára gòkè lọ títí ó fi dúró sí ipò kan ní ọ̀run tí ó ti máa ń dúró sí. Ó wí pé: “Olúwa mi, mo wo ọ̀ràn ẹrú Rẹ Ayyūb, mo sì rí i pé ẹrú ni tí O ti fi àwọn ìbùkún fún, ó sì dúpẹ́ fún Ọ; O sì fún un ní àlàáfíà, ó sì yin Ọ.

Ṣùgbọ́n bí O bá dán an wò nípa gbígba ohun tí O fún un kúrò lọ́wọ́ rẹ̀, yóò yí padà kúrò nínú ìdúpẹ́ àti ìjọsìn tó ń ṣe fún Ọ, yóò sì jáde kúrò nínú ìgbọràn sí Ọ.” Ọlọ́hun, Ọlá Rẹ̀ sì ga, wí pé: “Lọ; Mo ti fún ọ ní àṣẹ lórí dúkìá rẹ̀.” Ọ̀tá Ọlọ́hun Iblīs yára sọ̀kalẹ̀ títí ó fi dé ilẹ̀. Ó kó àwọn jinni alágbára àti àwọn ẹ̀mí èṣù ọlọ̀tẹ̀ jọ, ó sì bi wọ́n pé: “Agbára wo ni ẹ ní?

Nítorí a ti fún mi ní àṣẹ lórí dúkìá Ayyūb. Èyí ni ìpọnjú ńlá àti ìdánwò tí àwọn ọkùnrin kò lè fara dà.” Ẹ̀mí èṣù kan wí pé: “A ti fún mi ní agbára pé, bí mo bá fẹ́, mo lè di ìjì iná, kí n sì sun gbogbo ohun tí mo bá dé bá.” Iblīs wí fún un pé: “Lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn ràkúnmí àti àwọn olùṣọ́ wọn.”

Ó dé ọ̀dọ̀ àwọn ràkúnmí nígbà tí wọ́n tẹ orí wọn sílẹ̀, tí wọ́n sì dúró jẹun ní pápá oko wọn. Àwọn ènìyàn kò mọ̀ ohunkóhun, kí ìjì iná kan tó jáde láti abẹ́ ilẹ̀; ẹnikẹ́ni tí ó bá sún mọ́ ọn á jóná. Ó sun àwọn ràkúnmí àti àwọn olùṣọ́ wọn títí kò fi sí ọ̀kan tó ṣẹ́ kù. Nígbà náà ni ọ̀tá Ọlọ́hun, Iblīs, dé ọ̀dọ̀ Ayyūb ní ìrísí búburú, ó gun kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́, ó sì rí i pé ó dúró nínú àdúrà.

Ó wí pé: “A dé bá àwọn ràkúnmí rẹ pẹ̀lú iná, ó sì jó wọn àti gbogbo ohun tó wà pẹ̀lú wọn; èmi nìkan ni mo yè.” Ayyūb wí pé: “Ìyìn ni fún Ọlọ́hun, Ẹni tó fún mi ní wọn, tí Ó sì gba wọ́n padà. Láti ìgbà pípẹ́ ni mo ti múra ọkàn mi àti dúkìá mi sílẹ̀ fún píparẹ́.” Iblīs wí pé: “Olúwa rẹ ni Ó rán iná sísọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run sí wọn, ó sì sun wọ́n.”

Ó fi àwọn ènìyàn sílẹ̀ ní ìyàlẹ́nu, wọ́n sì ń ṣe kàyéfì nípa ohun tó ṣẹlẹ̀. Lára wọn ni àwọn tó sọ pé: “Ayyūb kì í ṣe ẹnìkan tó ń jọ́sìn; ó kàn wà nínú ẹ̀tàn.” Àwọn mìíràn sì wí pé: “Bí Ọlọ́hun Ayyūb bá ní agbára láti ṣe ohunkóhun, Ó ì bá dáàbò bò wọ́n.” Àwọn mìíràn tún wí pé: “Ó ṣe é fúnra Rẹ̀, kí Ó lè fi í ṣe ẹlẹ́yà fún ọ̀tá rẹ̀, kí Ó sì fi ìbànújẹ́ bá ọ̀rẹ́ rẹ̀.”

Ayyūb wí pé: “Ìyìn ni fún Ọlọ́hun, nígbà tí Ó fún mi, àti nígbà tí Ó gba kúrò lọ́wọ́ mi. Mo jáde láti inú ikùn ìyá mi ní ìhòòhò, mo sì máa padà sínú ilẹ̀ ní ìhòòhò, a ó sì jí mi dìde sí ọ̀dọ̀ Ọlọ́hun ní ìhòòhò. Kò yẹ fún ọ láti yọ̀ nígbà tí Ó bá yá ọ ní nǹkan, kí o sì bínú nígbà tí Ó bá gba ohun tí Ó yá ọ padà lọ́wọ́ rẹ. Ọlọ́hun ló yẹ jù lọ láti bójú tó ọ àti ohun tí Ó fún ọ.

Bí Ọlọ́hun bá mọ̀ pé ohun rere wà nínú rẹ, ì bá gbé ẹ̀mí rẹ lọ pẹ̀lú àwọn ẹ̀mí wọ̀nyẹn, ìwọ náà ì bá sì di ajẹ́rìíkú. Ṣùgbọ́n Ó mọ̀ pé ìwà búburú wà nínú rẹ, nítorí náà Ó dá ọ sílẹ̀.” Iblīs padà lọ sọ́dọ̀ àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ní ìtìjú àti ìrẹ̀wẹ̀sì, ó sì bi wọ́n pé: “Agbára wo ni ẹ ní? Nítorí mi ò tíì lè kan ọkàn rẹ̀.”

Ẹ̀mí èṣù kan wí pé: “Mo ní agbára láti ké jáde pẹ̀lú ìró kan; gbogbo ẹ̀dá alààyè tó bá gbọ́ ọ yóò pàdánù ẹ̀mí rẹ̀.” Iblīs wí pé: “Lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn àgùntàn àti àwọn olùṣọ́ wọn.” Ó lọ títí ó dé àárín wọn, ó sì ké jáde. Gbogbo wọn ṣubú lulẹ̀ bí òkú; àwọn olùṣọ́ wọn náà kú.

Nígbà náà ni Iblīs tún dé ọ̀dọ̀ Ayyūb ní ìrísí olùdarí àwọn olùṣọ́, nígbà tí ó ń ṣe àdúrà, ó sì sọ ọ̀rọ̀ kan náà bí ti ìgbà àkọ́kọ́. Ayyūb dá a lóhùn gẹ́gẹ́ bí ìgbà àkọ́kọ́. Iblīs padà sọ́dọ̀ àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀, ó sì bi wọ́n pé: “Agbára wo ni ẹ ní? Nítorí mi ò tíì lè kan ọkàn Ayyūb.”

Ẹ̀mí èṣù kan wí pé: “Mo ní agbára láti di ẹ̀fúùfù líle tí ń pa gbogbo ohun tó bá dé bá rẹ́.” Ó wí pé: “Lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn àgbẹ̀ àti àwọn oko wọn.” Ó lọ, àwọn ènìyàn kò sì mọ̀ ohunkóhun títí ẹ̀fúùfù líle fi fẹ́, tí ó sì pa gbogbo nǹkan ibẹ̀ run títí ó fi dà bí ẹni pé kò sí níbẹ̀ rí. Nígbà náà ni Iblīs dé ọ̀dọ̀ Ayyūb ní ìrísí olùdarí àwọn oko, nígbà tí ó dúró nínú àdúrà, ó sì sọ ọ̀rọ̀ kan náà bí ti ìgbà àkọ́kọ́.

Ayyūb dá a lóhùn gẹ́gẹ́ bí ìdáhùn rẹ̀ àkọ́kọ́. Ní gbogbo ìgbà tí dúkìá rẹ̀ kan bá ṣègbé, ó ń yin Ọlọ́hun, ó ń sọ ọ̀rọ̀ ìyìn rere fún Un, ó sì ń tẹ́wọ́ gba ìpín tí Ọlọ́hun yàn. Ó múra ọkàn rẹ̀ sílẹ̀ láti fara da ìpọ́njú pẹ̀lú sùúrù, títí kò fi dúkìá kankan kù fún un.

Nígbà tí Iblīs rí i pé ó ti pa gbogbo dúkìá rẹ̀ run, ó gòkè lọ, ó sì wí pé: “Olúwa mi, Ayyūb rò pé O fún un ní dúkìá nítorí pé O tún fún un ní àwọn ọmọ. Ṣé O lè fún mi ní àṣẹ lórí àwọn ọmọ rẹ̀? Nítorí èyí ni ìpọnjú tí ọkàn àwọn ọkùnrin kò lè fara dà.” Ọlọ́hun, Ọlá Rẹ̀ sì ga, wí pé: “Lọ; Mo ti fún ọ ní àṣẹ lórí àwọn ọmọ rẹ̀.”

Ọ̀tá Ọlọ́hun yára lọ dé ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ Ayyūb nígbà tí wọ́n wà nínú ààfin wọn. Ó ń mì wọ́n títí àwọn ìpìlẹ̀ ààfin fi bẹ̀rẹ̀ sí í wó. Lẹ́yìn náà ó mú kí àwọn ògiri kọlu ara wọn, ó sì fi igi àti òkúta ńlá sọ wọ́n. Nígbà tí ó ti dá wọn ní onírúurú ìyà, ó gbé ààfin náà sókè, ó sì yí i padà; wọ́n sì ṣubú lórí wọn.

Ó lọ sí ọ̀dọ̀ Ayyūb ní ìrísí olùkọ́ tó máa ń kọ́ wọn ní ọgbọ́n, ojú rẹ̀ sì fara pa, ó sì ń ṣàn ẹ̀jẹ̀ láti inú rẹ̀ àti ọpọlọ rẹ̀. Ó ròyìn ohun tó ṣẹlẹ̀ fún un, ó sì wí pé: “Ìwọ ì bá ti rí bí a ṣe dá àwọn ọmọ rẹ lóró, tí a sì yí wọn padà, tí wọ́n sì ṣubú lórí wọn; ẹ̀jẹ̀ àti ọpọlọ wọn ń ṣàn. Bí o bá rí bí ikùn wọn ṣe ya, tí ìfun wọn sì tú ká, ọkàn rẹ ì bá ti bàjẹ́.” Ó ń sọ irú ọ̀rọ̀ bẹ́ẹ̀ àti àwọn mìíràn títí Ayyūb fi ní ìmọ̀lára ìbànújẹ́, ó sunkún, ó sì gbá ìkùwọ́ ilẹ̀ kan, ó gbé e lé orí rẹ̀, ó sì wí pé: “Ì bá ṣe pé ìyá mi kò bí mi!”

Iblīs lo àǹfààní yẹn; ó yára gòkè lọ, inú rẹ̀ sì dùn sí bí Ayyūb ṣe fi ìbànújẹ́ hàn. Ṣùgbọ́n kò pẹ́ tí Ayyūb fi padà sí ara rẹ̀, ó ronú jinlẹ̀, ó sì tọrọ àforíjì. Àwọn áńgẹ́lì tó wà pẹ̀lú rẹ̀ gòkè lọ pẹ̀lú ìròyìn ìrònúpìwàdà rẹ̀; ìrònúpìwàdà rẹ̀ sì dé ọ̀dọ̀ Ọlọ́hun ṣáájú—Ọlọ́hun sì mọ̀ jù lọ. Iblīs dúró ní ìrẹ̀wẹ̀sì, ó sì wí pé: “Olúwa mi, ohun tó mú kí Ayyūb má ka ọrọ̀ àti àwọn ọmọ rẹ̀ sí ohun ńlá ni pé ó rò pé, níwọ̀n bí O kò ti gba ẹ̀mí rẹ̀ lọ, O máa dá ọrọ̀ àti àwọn ọmọ rẹ̀ padà fún un. Ṣé O lè fún mi ní àṣẹ lórí ara rẹ̀?”

Ọlọ́run Olódùmarè sì sọ pé: “Lọ, mo ti fún ọ ní àṣẹ lórí ara rẹ̀, ṣùgbọ́n o kò ní àṣẹ lórí ahọ́n rẹ̀ tàbí lórí ọkàn rẹ̀.” Ọlọ́run Olódùmarè sì mọ̀ ọ̀rọ̀ rẹ̀ jù; kò fi àṣẹ fún Sátánì lórí rẹ̀ àfi nítorí àánú fún un, kí Ó lè sọ ẹ̀san rẹ̀ di ńlá, kí Ó sì sọ ọ́ di àpẹẹrẹ fún àwọn onísùúrù àti ìrántí fún àwọn olùjọsìn ní gbogbo ìdánwò tí ó bá dé bá wọn, kí wọ́n lè tẹ̀lé àpẹẹrẹ rẹ̀ nínú sùúrù àti ìrètí ẹ̀san. Ọ̀tá Ọlọ́run sì sáré lọ, ó rí Ayyūbù tí ó wà ní ìdààmújò, ó sì yára kọlu ú kí ó tó gbé orí rẹ̀ sókè. Ó wá sí iwájú rẹ̀, ó sì fẹ́ sínú ihò imú rẹ̀; ẹ̀fúùfù kan jáde lára èyí tó mú kí ara rẹ̀ jóná.

Látorí orí rẹ̀ dé ẹsẹ̀ rẹ̀, ọgbẹ́ àti ìhún ara bí ìrú èyí tí ó wà lórí apá ìdí àgùntàn hù sí i. Ìfúnra kan mú un, ó sì fi èékánná rẹ̀ fá ara rẹ̀ títí gbogbo wọn fi bó. Lẹ́yìn náà ó fi aṣọ onírun líle fọ́ ọ, títí ó fi gé ara rẹ̀; ó sì tún fi àwo amọ̀ àti òkúta líle fọ́ ọ. Ó ń fọ́ ọ lọ́wọ́lọ́wọ́ títí ẹran ara rẹ̀ fi bàjẹ́, tí ó sì ya, tí ó di àwọ̀ mìíràn, tí ó sì ń rùn.

Àwọn ará ìlú sì lé e jáde, wọ́n gbé e sí ibi ìdọ̀tí, wọ́n sì ṣe ibùgbé kékeré fún un. Gbogbo ẹ̀dá Ọlọ́run kọ̀ ọ́ sílẹ̀, àfi ìyàwó rẹ̀, Rahmah ọmọbìnrin Afrāthīm ọmọ Yūsuf ọmọ Ya‘qūb. Ó máa ń wá sọ́dọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ohun tí ó yẹ fún un, ó sì máa ń dúró tì í.

Nígbà tí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta—Yaqīn, Bildad àti Ṣofar—rí ohun tí Ọlọ́run fi dán an wò, wọ́n fura sí i, wọ́n sì kọ̀ ọ́ sílẹ̀, ṣùgbọ́n wọn kò fi ẹ̀sìn rẹ̀ sílẹ̀. Nígbà tí ìdánwò rẹ̀ gùn, wọ́n lọ bá a, wọ́n bá a wí, wọ́n sì dá a lẹ́bi, wọ́n ní: “Ronúpìwàdà sí Ọlọ́run nítorí ẹ̀ṣẹ̀ tí wọ́n fi ń jẹ ọ níyà.” Ọ̀dọ́mọkùnrin kan tí kò tíì dàgbà púpọ̀ wà níbẹ̀ pẹ̀lú wọn; ó gba Ayyūbù gbọ́, ó sì jẹ́rìí sí i. Ó sọ fún wọn pé: “Ẹ̀yin àgbàlagbà, ẹ ti sọ̀rọ̀; ọjọ́-orí yín mú kí ẹ̀yin jẹ́ ẹni tí ó yẹ jù mí lọ láti sọ̀rọ̀.

Ṣùgbọ́n ẹ ti fi àwọn ọ̀rọ̀ tó dára jù àwọn tí ẹ sọ sílẹ̀, ẹ sì ti fi ìmọ̀ràn tó tọ́ jù èyí tí ẹ mú wá sílẹ̀, àti ọ̀nà tó dára jù èyí tí ẹ gbà sílẹ̀. Ayyūbù ní ẹ̀tọ́ àti ìbáṣepọ̀ rere tó ga sí yín ju èyí tí ẹ ṣàpèjúwe lọ. Ẹ̀yin àgbàlagbà, ṣé ẹ mọ ẹni tí ẹ ti ṣẹ̀, ọlá ẹni tí ẹ ti tàpá mọ́, àti ọkùnrin tí ẹ ti bu ẹ̀gàn fún tí ẹ sì ti fura sí?

“Ṣé ẹ kò mọ̀ pé Ayyūbù jẹ́ Anábì Ọlọ́run, ẹni tí Ó yàn, àti ẹni tí Ó yà sọ́tọ̀ láàárín àwọn ẹ̀dá Rẹ̀ àti àwọn ènìyàn ilẹ̀ ayé títí di ọjọ́ yín yìí? Ẹ kò sì mọ̀, Ọlọ́run kò sì fi ọ̀ràn rẹ̀ hàn yín, pé Ó ti bínú sí i nítorí ohun kan láti ìgbà tí Ọlọ́run ti fún un ní ohun tí Ó fún un títí di òní. Ẹ kò sì mọ̀ pé Ó ti gba èyíkéyìí lára ọlá tí Ó fi bọ̀wọ̀ fún un padà, tàbí pé Ayyūbù ti sọ ohun tí kì í ṣe òtítọ́ nípa Ọlọ́run ní gbogbo àkókò tí ẹ ti bá a wà títí di òní.

Bí ìdánwò bá ti mú kí ẹ kẹ́gàn rẹ̀, tí ó sì ti rẹ̀ ẹ́ sílẹ̀ ní ojú yín, ẹ ti mọ̀ pé Ọlọ́run ń dán àwọn onígbàgbọ́, àwọn olódodo, àwọn ajẹ́rìíkú àti àwọn ẹni rere wò. Ìdánwò tí Ó fi ń dán àwọn wọ̀nyí wò kì í ṣe ẹ̀rí pé Ó bínú sí wọn tàbí pé wọ́n kéré lójú Rẹ̀; kàkà bẹ́ẹ̀, ọlá àti ìyànfẹ́ ni fún wọn.

“Bí Ayyūbù kò bá ti ní ipò yìí lọ́dọ̀ Ọlọ́run, tí ó jẹ́ pé arákùnrin lasán ni tí ẹ nífẹ̀ẹ́ sí nítorí ìbáṣepọ̀ yín, kò yẹ kí ẹni onílàákàyè kọ arákùnrin rẹ̀ sílẹ̀ nígbà ìdánwò, tàbí kí ó dá a lẹ́bi nítorí ìṣẹ̀lẹ̀ búburú, tàbí kí ó kẹ́gàn rẹ̀ nítorí ohun tí kò mọ̀ nípa rẹ̀ nígbà tí ó wà nínú ìrora àti ìbànújẹ́. Kàkà bẹ́ẹ̀, yóò ṣàánú fún un, yóò sunkún pẹ̀lú rẹ̀, yóò tọrọ àforíjì fún un, yóò káàánú ìbànújẹ́ rẹ̀, yóò sì tọ́ ọ sí ọ̀nà tó tọ́ nínú ọ̀ràn rẹ̀. Ẹni tí kò mọ èyí kì í ṣe ọlọ́gbọ́n tàbí ẹni tó ń tọ́ ọ̀nà.

Nítorí Ọlọ́run, ẹ̀yin àgbàlagbà, ẹ rántí títóbi àti ọlá Ọlọ́run, àti ìrántí ikú, èyí tó yẹ kí ó dá ahọ́n yín dúró, kí ó sì ba ọkàn yín jẹ́. Ṣé ẹ kò mọ̀ pé àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run kan wà tí ìbẹ̀rù Rẹ̀ mú wọn dákẹ́, kì í ṣe nítorí àìlè sọ̀rọ̀ tàbí àìmọ̀? Àwọn wọ̀nyí ni àwọn ẹni tó mọ̀ọ́rọ̀, tó lè sọ̀rọ̀ dáadáa, ọlọ́lá, ọlọ́gbọ́n àti ẹni tó mọ Ọlọ́run. Ṣùgbọ́n nígbà tí a bá rántí títóbi Ọlọ́run, ahọ́n wọn máa ń di, awọ ara wọn máa ń gbọ̀n, ọkàn wọn máa ń rẹ̀, èrò inú wọn sì máa ń dàrú nítorí ọlá àti ìgbéga tí wọ́n ní fún Ọlọ́run Olódùmarè.

Nígbà tí wọ́n bá jí kúrò nínú ipò yẹn, wọ́n máa ń yára ṣe àwọn iṣẹ́ rere fún Ọlọ́run Olódùmarè, wọ́n sì ka ara wọn sí ọ̀kan lára àwọn aláìṣòdodo àti àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n jẹ́ olódodo, aláìlẹ́bi; wọ́n tún ka ara wọn sí ọ̀kan lára àwọn aláìpé àti àwọn aláìṣọ́ra, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n jẹ́ ọlọ́gbọ́n àti alágbára.”

Ayyūbù sì sọ pé: “Dájúdájú, Ọlọ́run Olódùmarè ń gbìn ọgbọ́n sínú ọkàn kékeré àti àgbàlagbà nípasẹ̀ àánú. Nígbà tí ó bá hù sínú ọkàn, Ọlọ́run a fi í hàn lórí ahọ́n. Ọgbọ́n kì í wá láti inú ọjọ́-orí, ìrunfun, tàbí ìrírí gígùn. Nígbà tí Ọlọ́run bá sọ ìránṣẹ́ kan di ọlọ́gbọ́n ní ìgbà èwe rẹ̀, ipò rẹ̀ kì í rẹ̀ sílẹ̀ lójú àwọn ọlọ́gbọ́n; wọ́n ń rí ìmọ́lẹ̀ ọlá tí Ọlọ́run ti fi fún un.”

Ayyūbù sì yíjú kúrò lọ́dọ̀ wọn, ó sì yíjú sí Olúwa rẹ̀, ó ń ké pè É, ó sì ń fi ìrẹ̀lẹ̀ bẹ̀ É pé: “Olúwa, kí ló dé tí O fi dá mi? Ìbá ṣe pé, nígbà tí O kórìíra mi, O kò dá mi! Ìbá ṣe pé mo mọ ẹ̀ṣẹ̀ tí mo dá àti iṣẹ́ tí mo ṣe, èyí tó mú kí O yí ojú Rẹ ọlọ́lá kúrò lọ́dọ̀ mi. Ìbá ṣe pé O ti mú mi kú, kí O sì so mí pọ̀ mọ́ àwọn baba ńlá mi ọlọ́lá; ikú ìbá ti dára jù fún mi.

Ṣé èmi kì í ṣe ibùgbé fún àjèjì, ibi ìsinmi fún aláìní, olùtọ́jú fún ọmọ òrukàn, àti olùrànlọ́wọ́ fún opó? Ọlọ́run mi, ẹrú Rẹ ni mí. Bí mo bá ṣe rere, ìwọ ni ọlá rẹ̀; bí mo bá ṣe búburú, ìwọ ni ẹni tó ní ìyà mi lọ́wọ́. O ti sọ mí di ohun tí a fi ń fojú rí, àti ohun tí ìdánwò ń dojú kọ.

Ìdánwò kan ti dé bá mi tí ì bá tilẹ̀ borí òkè, tí kò sì lè gbé e; báwo ni ara aláìlera mi yóò ṣe gbé e? Àṣẹ Rẹ ni ó rẹ̀ mí sílẹ̀, agbára Rẹ ni ó mú mi ṣàìsàn, tí ó sì mú ara mi rẹ̀. Bí Olúwa mi bá ti mú ìbẹ̀rù tí ó wà nínú àyà mi kúrò, tí Ó sì tú ahọ́n mi sílẹ̀ kí n lè sọ gbogbo ohun tí ó yẹ kí ẹrú sọ láti gbèjà ara rẹ̀, mo ní ìrètí pé nígbà náà ni Ó yóò mú ohun tí ń ṣe mí sàn. Ṣùgbọ́n Ó ti kọ̀ mí sílẹ̀, Ó sì ga jù mí lọ; Ó rí mi, ṣùgbọ́n èmi kò rí I; Ó gbọ́ mi, ṣùgbọ́n èmi kò gbọ́ Ọ̀rọ̀ Rẹ̀.

Kò wo mí kí Ó ṣàánú fún mi, kò sún mọ́ mi, kò sì mú mi sún mọ́ Ọ̀dọ̀ Rẹ̀, kí n lè ṣàlàyé àwáwí mi, kí n sọ pé èmi kò lẹ́bi, kí n sì gbèjà ara mi.”

Nígbà tí Ayyūbù sọ èyí, àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ sì wà lọ́dọ̀ rẹ̀, ìkùùkuu kan bò ó, títí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ fi rò pé ìyà tó le gan-an ni. Lẹ́yìn náà, wọ́n kéde pé: “Ayyūbù, Ọlọ́run Olódùmarè sọ pé: ‘Wò ó, mo ti sún mọ́ ọ, mo sì ti sún mọ́ ọ láìdáwọ́dúró. Dìde, ṣàlàyé àwáwí rẹ, sọ pé o kò lẹ́bi, kí o sì gbèjà ara rẹ. Di àmùrè rẹ mú, kí o sì dìde bí alágbára ńlá tí ń bá alágbára ńlá míì jà, tí o bá lè ṣe bẹ́ẹ̀; nítorí kò yẹ kí ẹnikẹ́ni bá mi jà àfi ẹni tó lágbára bí èmi.

Ọkàn rẹ ti fi ohun kan rò fún ọ, Ayyūbù, ohun tí o kò lè ṣe pẹ̀lú gbogbo agbára rẹ. Níbo ni o wà nígbà tí mo dá ayé, tí mo sì gbé e ka orí ìpìlẹ̀ rẹ̀? Ṣé o wà pẹ̀lú mi, tí o ń na àwọn etí ayé rẹ̀ jáde? Ṣé o mọ ìwọ̀n tí mo fi wọn?

Tàbí ohun tí mo gbé àwọn etí rẹ̀ lé lórí? Ṣé ilẹ̀ gbé omi nítorí agbára rẹ, tàbí ilẹ̀ ni ìbora fún omi nítorí ọgbọ́n rẹ? Níbo ni o wà nígbà tí mo gbé ọ̀run sókè gẹ́gẹ́ bí òrùlé lójú ọ̀run, láìsí okùn kan tó so ó mọ́ ohun kan ní òkè rẹ̀, tàbí ìtìlẹ́yìn kan tó gbé e láti ìsàlẹ̀? Ṣé ọgbọ́n rẹ ti tóbi débi pé o lè mú kí ìmọ́lẹ̀ rẹ̀ rìn, tàbí kí o mú kí àwọn ìràwọ̀ lọ, tàbí kí òru àti ọ̀sán yí padà nípa àṣẹ rẹ?

“‘Níbo ni o wà nígbà tí àwọn odò ṣàn jáde, tí àwọn òkun sì kún? Ṣé agbára rẹ ni ó dá ìgbì òkun dúró ní ààlà rẹ̀? Tàbí agbára rẹ ni ó ṣí àwọn ilé-ọmọ nígbà tí àkókò wọn pé? Níbo ni o wà nígbà tí mo da omi sórí ilẹ̀, tí mo sì gbé àwọn òkè gíga kalẹ̀?

Ṣé o mọ ohun tí mo fi fìdí wọn múlẹ̀? Àti ìwọ̀n tí mo fi wọn? Ṣé o ní apá tí ó lè gbé wọn? Ṣé o mọ ibi tí omi tí mo rọ̀ láti ọ̀run ti wá? Ṣé o mọ ohun tí a fi dá ìkùùkuu? Ṣé o mọ ibi tí àwọn àkájọ yìnyín wà? Tàbí ibi tí àwọn òkè yìnyín wà?

Tàbí ibi ìpamọ́ òru àti ọ̀sán? Níbo sì ni ibi ìpamọ́ afẹ́fẹ́ wà? Èdè wo ni àwọn igi ń sọ? Ta ni ó fi ọgbọ́n sínú inú àwọn ènìyàn? Ta ni ó la etí àti ojú sílẹ̀? Ta ni ó mú kí àwọn áńgẹ́lì tẹrí ba fún ìjọba Rẹ̀, tí ó sì fi agbára ńlá Rẹ̀ borí àwọn agbára ńlá? Ta ni ó pín àwọn ohun ìpèsè nípa ọgbọ́n Rẹ̀?’”}

Nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àmì agbára Rẹ̀ ni Ọlọ́hun mẹ́nuba fún Ayyūb. Ayyūb sì wí pé: “Ọ̀ràn mi kéré, ahọ́n àti ọpọlọ mi ti rẹ̀, agbára mi sì ti ṣubú níwájú ohun yìí tí O fi dojú kọ mí, Ọlọ́run mi. Dájúdájú, mo mọ̀ pé gbogbo ohun tí O mẹ́nuba ni iṣẹ́ ọwọ́ Rẹ àti ìṣètò ọgbọ́n Rẹ; àwọn ohun tó tóbi jù bẹ́ẹ̀ lọ, tó sì yani lẹ́nu jù lọ tún wà. Bí O bá fẹ́, O lè ṣe é; kò sí ohun kankan tó le ṣe O ní àìlágbára, kò sì sí ohun ìkọ̀kọ̀ tí ó lè fara sin fún O.

Nígbà tí ìpọ́njú bá mi, Ọlọ́run mi, mo sọ̀rọ̀, mi ò sì lè di ahọ́n mi mú. Ìpọ́njú ni ó sọ mí lẹ́nu. Ìbá ṣe pé ilẹ̀ ya sílẹ̀ fún mi, kí n lè wọ inú rẹ̀, kí n má sì sọ ohunkóhun tí yóò bí Olúwa mi nínú! Ìbá ṣe pé mo kú nítorí ìbànújẹ́ mi ní àárín ìpọ́njú tó le jù lọ kí èyí tó ṣẹlẹ̀.

Mo sọ̀rọ̀ nígbà tí mo sọ̀rọ̀ kí O lè ṣe àwíjàre fún mi, mo sì dákẹ́ nígbà tí mo dákẹ́ kí O lè ṣàánú fún mi. Ọ̀rọ̀ kan yọ sí mi láìròtẹ́lẹ̀; mi ò ní tún ṣe é. Mo ti fi ọwọ́ mi bo ẹnu mi, mo ti bù ahọ́n mi jẹ, mo sì ti tẹ ẹrẹ̀kẹ́ mi mọ́ ilẹ̀. Lónìí, mo wá ààbò lọ́dọ̀ Rẹ lọ́wọ́ Rẹ, mo sì sá di Ọ lọ́wọ́ ìnira ìpọ́njú; gba mí sílẹ̀.

Mo ń ké pe Ọ lọ́wọ́ ìjìyà Rẹ; dá mi lóhùn. Mo ń wá ìrànlọ́wọ́ lọ́dọ̀ Rẹ nínú ọ̀ràn mi; ràn mí lọ́wọ́. Mo gbẹ́kẹ̀ lé Ọ; tójú mi. Mo di Ọ mú; dáàbò bò mí. Mo ń tọrọ ìdáríjì Rẹ; dárí jì mí. Mi ò ní tún ṣe ohunkóhun tí O kórìíra nínú mi.”

Ọlọ́run Ọ̀gá-ogo wí pé: “Ìmọ̀ Mi ti ṣẹ nípa rẹ, àánú Mi sì ti ṣáájú ìbínú Mi. Mo ti dárí jì ọ́, mo sì ti dá ìdílé rẹ àti dúkìá rẹ padà fún ọ, pẹ̀lú ìlọ́po wọn, kí o lè jẹ́ àmì fún àwọn tí Mo dá, kí o sì jẹ́ ẹ̀kọ́ fún àwọn tí ìpọ́njú bá àti ìtùnú fún àwọn onísùúrù. Lu ilẹ̀ pẹ̀lú ẹsẹ̀ rẹ; èyí ni ibi ìwẹ̀ tútù àti ohun mímu, ìwòsàn rẹ sì wà nínú rẹ̀. Pèsè ẹbọ kan fún àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ, kí o sì tọrọ ìdáríjì fún wọn, nítorí wọ́n ti ṣàìgbọràn sí Mi nítorí rẹ.”

Ó lu ilẹ̀ pẹ̀lú ẹsẹ̀ rẹ̀, orísun omi kan sì tú jáde fún un. Ó wọ inú rẹ̀, ó sì wẹ̀; Ọlọ́run sì mú gbogbo ìpọ́njú tí ó ní kúrò lára rẹ̀. Nígbà tí ó jáde, ó jókòó. Ìyàwó rẹ̀ sì dé láti wá a ní ibi ìbùsùn rẹ̀, kò sì rí i. Ó dìde bí ẹni tó ti ya wèrè, ó ń rìn kiri láìmọ ibi tó ń lọ, ó sì wí pé: “Ìwọ ẹrú Ọlọ́run, ṣé o mọ ọkùnrin tí ìpọ́njú bá tí ó wà níbí yìí rí?”

Ó bi í pé: “Ṣé wàá mọ̀ ọ́n tí o bá rí i?” Ó dáhùn pé: “Bẹ́ẹ̀ ni. Èé ṣe tí n kò fi ní mọ̀ ọ́n?” Ó rẹ́rìn-ín músẹ́, ó sì wí pé: “Èmi ni.” Ó mọ̀ ọ́n nígbà tó rẹ́rìn-ín, ó sì gbá a mọ́ra. Ibn ‘Abbās wí pé: “Mo fi Ẹni tí ẹ̀mí ‘Abdullāh wà lọ́wọ́ Rẹ búra, kò tíì tú u sílẹ̀ nínú ìgbá mọ́ra rẹ̀ títí gbogbo dúkìá àti àwọn ọmọ wọn fi tún kọjá lọ sí ọ̀dọ̀ wọn.” Èyí ni ohun tí Ọlọ́run Ọ̀gá-ogo sọ pé:

“Àti Ayyūb, nígbà tí ó ké pe Olúwa rẹ̀ pé: ‘Ìpọ́njú ti bá mi’.” Wọ́n yàtọ̀ síra nípa àkókò tí ó ké pe Ọlọ́run, ìdí tí ó fi sọ pé “Ìpọ́njú ti bá mi,” àti iye àkókò tí ìpọ́njú rẹ̀ fi wà. Ibn Shihāb ròyìn láti ọ̀dọ̀ Anas, tó sì gbé e dé ọ̀dọ̀ Anabi, pé Ayyūb wà nínú ìpọ́njú rẹ̀ fún ọdún méjìdínlógún. Wahb wí pé: “Ayyūb wà nínú ìpọ́njú fún ọdún mẹ́ta; kò ju ọjọ́ kan lọ sí i.”

Ka‘b wí pé: “Ayyūb wà nínú ìpọ́njú fún ọdún méje, oṣù méje àti ọjọ́ méje.” Al-Ḥasan wí pé: “Ayyūb dùbúlẹ̀ sí ibi tí a máa ń kó ìdọ̀tí jọ, nínú ìtò àwọn ọmọ Isrā’īl fún ọdún méje àti àwọn oṣù díẹ̀. Àwọn ẹranko ń rìn lé e lórí; kò sí ẹni tó sún mọ́ ọn àyàfi Raḥmah, tó dúró tì í ní òtítọ́. Ó ń mú oúnjẹ wá fún un, ó sì ń yin Ọlọ́run pẹ̀lú rẹ̀ nígbà tí ó bá yin Ọlọ́run.

Bí ó tilẹ̀ rí bẹ́ẹ̀, Ayyūb kò dákẹ́ láti rántí Ọlọ́run àti láti ní sùúrù lórí ìdánwò Rẹ̀.”

Iblīs ké jáde, ó sì pe àwọn ọmọ ogun rẹ̀ láti gbogbo igun ilẹ̀. Nígbà tí wọ́n pé jọ sọ́dọ̀ rẹ̀, wọ́n bi í pé: “Kí ló mú ọ bínú?” Ó dáhùn pé: “Ẹrú yìí ti rẹ̀ mí. Mo ti gba dúkìá àti ọmọ rẹ̀ lọ́wọ́ rẹ̀, kò sì ṣe ju pé ó tún ní sùúrù sí i.

Lẹ́yìn náà, mo fi agbára lù ara rẹ̀, mo sì fi í sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọgbẹ́ kan lórí ibi ìdọ̀tí; ìyàwó rẹ̀ nìkan ni ó ń sún mọ́ ọn. Mo pe yín kí ẹ lè ràn mí lọ́wọ́ láti borí rẹ̀.” Wọ́n bi í pé: “Ibo ni ẹ̀tàn rẹ̀ wà, èyí tí o fi pa àwọn tó ṣáájú rẹ run?” Ó dáhùn pé: “Gbogbo ẹ̀tàn yẹn kò ṣiṣẹ́ lórí Ayyūb.

Ẹ fún mi ní ìmọ̀ràn.” Wọ́n wí pé: “A ó fún ọ ní ìmọ̀ràn nípa ibi tí o ti dé ọ̀dọ̀ Ādam nígbà tí o mú kí wọ́n lé e jáde nínú Ọgbà?” Ó dáhùn pé: “Nípasẹ̀ ìyàwó rẹ̀.” Wọ́n wí pé: “Nígbà náà, bá Ayyūb ṣe ohun tó fẹ́ ṣe nípasẹ̀ ìyàwó rẹ̀.

Kò lè ṣàìgbọràn sí i, kò sì sí ẹni tó ń sún mọ́ ọn àyàfi òun.” Ó wí pé: “Ẹ sọ òótọ́.” Ó lọ títí ó fi dé ọ̀dọ̀ ìyàwó rẹ̀, tó ń ṣàánú fún un, ó sì fara hàn án ní ìrísí ọkùnrin kan. Ó bi í pé: “Ìbo ni ọkọ rẹ, ìránṣẹ́ Ọlọ́run?”

Ó dáhùn pé: “Ó wà níbẹ̀, ó ń yọ àwọn egbò rẹ̀, àwọn ẹranko sì ń rìn kiri lórí ara rẹ̀.” Nígbà tí ó gbọ́ ọ̀rọ̀ rẹ̀, ó ní ìrètí pé ó lè jẹ́ ọ̀rọ̀ àìfaradà. Ó ń fi ọ̀rọ̀ kún un, ó sì rán an létí àwọn ìbùkún àti dúkìá tí wọ́n ti ní tẹ́lẹ̀; ó tún rán an létí ẹwà àti ìgbà èwe Ayyūb, ó sì sọ pé ìpọ́njú tó bá wọn yìí kò ní parí láé. Al-Ḥasan wí pé: “Ó kígbe.

Nígbà tó kígbe, ó mọ̀ pé ó ti pàdánù sùúrù. Ó wá sí ọ̀dọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ọmọ ewúrẹ́ kan, ó sì wí pé Ayyūb yóò pa á, yóò sì sàn.” Ó wá sí ọ̀dọ̀ rẹ̀ ní kíkígbe pé: “Ayyūb, yóò ti pẹ́ tó tí Olúwa rẹ yóò fi máa dá ọ lóró? Níbo ni dúkìá wà?

Níbo ni àwọn ọmọ wà? Níbo ni àwọn ọ̀rẹ́ wà? Níbo ni àwọ̀ rẹ̀ tó rẹwà wà? Níbo ni ara rẹ̀ wà? Pa ọmọ ewúrẹ́ yìí kí o sì sinmi.” Ayyūb wí pé: “Ọ̀tá Ọlọ́run ti wá sọ́dọ̀ rẹ, ó sì ti fẹ́ sí ọ. Ègbé ni fún ọ! Ṣé o ti ronú nípa ẹni tó fún mi ní dúkìá, ọmọ àti ìlera tí o ń ṣọ̀fọ̀ wọn?”

Ó wí pé: “Ọlọ́run.” Ó béèrè pé: “Àkókò mélòó ni A fún wa láti gbádùn wọn?” Ó dáhùn pé: “Ọgọ́rin ọdún.” Ó sì bi í pé: “Nígbà wo la ti bẹ̀rẹ̀ sí í ní ìpọ́njú yìí?” Ó dáhùn pé: “Fún ọdún méje àti àwọn oṣù díẹ̀.” Ó wí pé: “Ègbé ni fún ọ!

Ìwọ kò ṣe déédéé. Ṣé o kò lè ní sùúrù nínú ìpọ́njú fún ọgọ́rin ọdún, gẹ́gẹ́ bí a ti gbé nínú ìtura fún ọgọ́rin ọdún? Mo fi Ọlọ́run búra pé tí Ọlọ́run bá wo mí sàn, màá na ọ ní ìlù ọgọ́rùn-ún. O ti pàṣẹ fún mi pé kí n pa ẹran fún ẹlòmíràn yàtọ̀ sí Ọlọ́run.

Oúnjẹ àti ohun mímu rẹ tí o mú wá fún mi ti di èèwọ̀ fún mi; mi ò ní tọ́ ohunkóhun tí o bá tún mú wá fún mi lẹ́yìn tí o ti sọ èyí fún mi. Kúrò níbí; má jẹ́ kí n tún rí ọ.” Ó lé e jáde, ó sì lọ.

Nígbà tí Ayyūb rí i pé kò ní oúnjẹ, kò ní ohun mímu, kò sì ní ọ̀rẹ́, ó wólẹ̀, ó sì wí pé: “Olúwa mi, ìpọ́njú ti bá mi, Ìwọ sì ni Aláàánú jù lọ nínú àwọn aláàánú.” A sọ fún un pé: “Gbé orí rẹ sókè; a ti dáhùn ẹ̀bẹ̀ rẹ. Lu ilẹ̀ pẹ̀lú ẹsẹ̀ rẹ.” Ó lu ilẹ̀ pẹ̀lú ẹsẹ̀ rẹ̀, orísun omi sì rú jáde.

Ó wẹ̀ nínú rẹ̀, kò sì sí àmì àìsàn kankan tó kù lára rẹ̀; gbogbo rẹ̀ bọ́ kúrò, ìgbà èwe àti ẹwà rẹ̀ sì padà sí i, ó sì dára jù bí ó ti rí rí lọ. Lẹ́yìn náà, ó tún lu ilẹ̀ pẹ̀lú ẹsẹ̀ rẹ̀, orísun omi mìíràn sì rú jáde. Ó mu nínú rẹ̀, kò sì sí àìsàn kankan tó kù nínú ikùn rẹ̀; gbogbo rẹ̀ jáde, ó sì dìde ní ìlera pípé, wọ́n sì wọ aṣọ àrà-ọ̀tọ̀ fún un. Ó ń yíjú ká, kò sì rí ohun kankan nínú ìdílé àti dúkìá rẹ̀ tẹ́lẹ̀, àyàfi pé Ọlọ́run ti sọ ọ́ di ìlọ́po.

Mo fi Ọlọ́run búra pé wọ́n sọ fún wa pé omi tó wẹ̀ nínú rẹ̀ fò sókè sórí àyà rẹ̀, ó sì di eṣú wúrà. Ó ń kó wọn jọ pẹ̀lú ọwọ́ rẹ̀. Ọlọ́run sì fi ìhípayá ránṣẹ́ sí i pé: “A kò ha sọ ọ́ di olówó tó?” Ó dáhùn pé: “Bẹ́ẹ̀ ni, ṣùgbọ́n èyí ni ìbùkún Rẹ; ta ni yóò tó nínú rẹ̀?”

Ó jáde, ó sì jókòó sí ibi gíga kan. Nígbà náà ni ìyàwó rẹ̀ wí pé: “Bí ó bá lé mi jáde, ta ni yóò fún un ní oúnjẹ? Ṣé kí n fi í sílẹ̀ kí ebi pa á, kí ó sì ṣègbé, kí àwọn ẹranko ẹlẹ́ranjẹ lè jẹ ẹ́? Màá padà tọ̀ ọ́ lọ.” Ó padà, kò sì rí ibi ìdọ̀tí náà mọ́, kò sì rí ipò tí ó wà tẹ́lẹ̀.

Ohun gbogbo ti yí padà. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í rìn kiri níbi tí ibi ìdọ̀tí wà tẹ́lẹ̀, ó sì ń sunkún. Gbogbo èyí ń ṣẹlẹ̀ níwájú Ayyūb. Ó bẹ̀rù láti tọ ọkùnrin tó wọ aṣọ àrà-ọ̀tọ̀ náà lọ láti béèrè nípa rẹ̀. Ayyūb pè é, ó sì bi í pé: “Kí lo fẹ́, ìránṣẹ́ Ọlọ́run?”

Ó sọkún, ó sì wí pé: “Mo fẹ́ ọkùnrin yẹn tí ìpọ́njú bá, tí wọ́n ti sọ sí ibi ìdọ̀tí. Mi ò mọ̀ bóyá ó ti sọnù tàbí ohun tó ṣẹlẹ̀ sí i.” Ayyūb wí pé: “Kí ni ìwọ jẹ́ fún un?” Ó sọkún, ó sì dáhùn pé: “Ìyàwó rẹ̀ ni mí.” Ó bi í pé: “Ṣé wàá mọ̀ ọ́ tí o bá rí i?”

Ó dáhùn pé: “Ṣé ẹnikẹ́ni tó ti rí i lè má mọ̀ ọ́?” Ó bẹ̀rẹ̀ sí í wò ó, ó sì ń bẹ̀rù rẹ̀. Ó wí pé: “Lóòótọ́, ìwọ jọ ẹ̀dá Ọlọ́run jù lọ nígbà tí o wà ní ìlera.” Ó wí pé: “Èmi ni Ayyūb. Ìwọ ni ó pàṣẹ fún mi pé kí n pa ẹran fún Iblīs.

Mo ṣègbọràn sí Ọlọ́run, mo ṣàìgbọràn sí Sátánì, mo sì gbàdúrà sí Ọlọ́run Ọláńlá; ó sì dá ohun tí o rí yìí padà fún mi.”

Wahb wí pé: “Ayyūb wà nínú ìpọ́njú fún ọdún mẹ́ta. Nígbà tí Ayyūb borí Iblīs, tí Iblīs kò sì lè ṣe ohunkóhun sí i, ó dojú kọ ìyàwó rẹ̀ ní ìrísí tí kò dà bí ti àwọn ọmọ Ādam, nípa títóbi ara, agbára àti ẹwà. Ó gun ẹranko ẹlẹ́rù kan tí kì í ṣe ẹranko tí àwọn ènìyàn máa ń gùn, tó sì ní títóbi, ọlá àti pípé. Ó bi í pé: ‘Ṣé ìwọ ni ìyàwó ọkùnrin yìí, Ayyūb, ẹni tí ìpọ́njú bá?’ Ó dáhùn pé: ‘Bẹ́ẹ̀ ni.’ Ó tún bi í pé: ‘Ṣé o mọ̀ mí?’”}

Ó sọ pé: “Rárá.” Ó ní: “Èmi ni ọlọ́run ilẹ̀ ayé, èmi sì ni ẹni tí ó ṣe ohun tí mo ṣe sí ọkọ rẹ, nítorí pé ó jẹ́ ìránṣẹ́ Ọlọ́run ọ̀run, ó sì fi mí sílẹ̀, èyí sì mú mi bínú. Bí ó bá kàn tẹrí ba fún mi lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, èmi ìbá dá gbogbo ohun ìní àti àwọn ọmọ tí ẹ̀yin méjèèjì ní padà fún un àti fún ọ, nítorí gbogbo wọn wà lọ́dọ̀ mi.” Lẹ́yìn náà ó fi gbogbo wọn hàn án ní ìsàlẹ̀ àfonífojì náà, níbi tí ó ti pàdé rẹ̀.

Wahb sọ pé: “Mo ti gbọ́ pé ohun tí ó sọ fún un gan-an ni pé: ‘Bí ọkọ rẹ bá jẹ oúnjẹ láìsọ orúkọ Ọlọ́run lé e lórí, a ó mú un lára dá kúrò nínú ìpọ́njú tí ó wà.’ Ọlọ́run ló mọ̀ jùlọ.” Nínú àwọn ìwé kan, ó wà pé Èṣù sọ fún un pé: “Tẹrí ba fún mi lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, kí n lè dá dúkìá àti àwọn ọmọ padà fún ọ, kí n sì mú ọkọ rẹ lára dá.” Ó padà tọ Ayoub lọ, ó sì sọ ohun tí ó sọ fún un.

Ó wí pé: “Dájúdájú, ọ̀tá Ọlọ́run ti tọ̀ ọ́ wá láti dán ọ wò, kí ó sì yí ọ kúrò nínú ẹ̀sìn rẹ.” Lẹ́yìn náà ó búra pé òun yóò nà án ní ọgọ́rùn-ún ìgbá. Nígbà náà ló sọ pé: “Ìpọ́njú ti kàn mí nítorí pé Èṣù fẹ́ kí ẹni tí ó wà lábẹ́ ààbò mi tẹrí ba fún un, ó sì pè é àti èmi sí àìgbàgbọ́.” Lẹ́yìn náà, Ọlọ́run Olódùmarè ṣàánú aya Ayoub nítorí sùúrù rẹ̀ pẹ̀lú rẹ̀ nígbà ìpọ́njú, Ó sì fẹ́ mú kí Ayoub mú ìbúra rẹ̀ ṣẹ.

Nítorí náà, Ó pàṣẹ fún un pé kí ó mú ìdì ewéko kan tó ní ọgọ́rùn-ún ẹ̀ka kéékèèké nínú, kí ó sì fi í lù ú lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run Ọba ti wí pé: “Mú ìdì ewéko kan sí ọwọ́ rẹ, kí o sì fi í lù ú, má sì rú ìbúra rẹ.” (Ṣaad: 44)

Wọ́n ròyìn pé Èṣù ṣe àpótí kan, ó sì kó àwọn oògùn sínú rẹ̀, ó jókòó sí ojú ọ̀nà tí aya Ayoub máa ń gba, ó sì ń tọ́jú àwọn ènìyàn. Aya Ayoub kọjá lọ́dọ̀ rẹ̀, ó sì sọ pé: “Mo ní aláìsàn kan; ṣé o lè tọ́jú rẹ̀?” Ó dá a lóhùn pé: “Bẹ́ẹ̀ ni, ṣùgbọ́n n kò fẹ́ ohunkóhun, àfi kí ó sọ pé: ‘Ìwọ ló mú mi lára dá,’ nígbà tí mo bá mú un lára dá.” Ó sọ èyí fún Ayoub, ó sì wí pé: “Èṣù ni; ó ti tàn ọ́ jẹ.”

Ó sì búra pé bí Ọlọ́run bá mú un lára dá, òun yóò nà aya rẹ̀ ní ọgọ́rùn-ún ìgbá.

Wahb àti àwọn míì sọ pé: Aya Ayoub máa ń ṣiṣẹ́ fún àwọn ènìyàn, ó sì máa ń mú oúnjẹ tó ń jẹ wá fún un. Nígbà tí ìpọ́njú rẹ̀ gùn, tí àwọn ènìyàn sì rẹ̀ ẹ́, kò sí ẹni tó tún gba iṣẹ́ rẹ̀. Ní ọjọ́ kan, ó wá oúnjẹ fún un, kò sì rí ohun kankan láti fún un jẹ. Nítorí náà, ó gé ìdì irun kan lára orí rẹ̀, ó tà á fún búrẹ́dì kan, ó sì mú un wá fún un.

Ó béèrè pé: “Ibo ni ìdì irun rẹ̀ wà?” Ó sì sọ ohun tó ṣẹlẹ̀ fún un. Nígbà náà ni ó sọ pé: “Ìpọ́njú ti kàn mí.” Àwọn kan sọ pé ohun tí ó mú un sọ ọ̀rọ̀ yìí ni pé àwọn kòkòrò dé ọkàn àti ahọ́n rẹ̀, ó sì bẹ̀rù pé òun lè dákẹ́ kúrò nínú ìrántí Ọlọ́run àti ìrònú.

Habib ibn Abi Thabit sọ pé: “Kò bẹ Ọlọ́run pé kí Ó mú ìpọ́njú náà kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀ títí ohun mẹ́ta fi ṣẹlẹ̀ sí i. Àkọ́kọ́ ni pé àwọn ọ̀rẹ́ méjì rẹ̀ dé sí ọ̀dọ̀ rẹ̀ nígbà tí wọ́n gbọ́ ìròyìn rẹ̀. Wọ́n wá rí i, kò sì sí ohun tó ṣẹ́ kù fún un àfi ojú rẹ̀ méjèèjì. Wọ́n rí ipò burúkú tó wà, wọ́n sì sọ pé: ‘Bí o bá ní ipò ọlá lọ́dọ̀ Ọlọ́run, èyí kì bá tí ṣẹlẹ̀ sí ọ.’

Èkejì ni pé aya rẹ̀ béèrè oúnjẹ, kò rí ohun tó lè fún un jẹ; ó tà ìdì irun orí rẹ̀, ó sì mú oúnjẹ wá fún un. Ẹ̀kẹta ni ọ̀rọ̀ Èṣù pé òun yóò tọ́jú rẹ̀, bí ó bá sọ pé òun ni ó mú un lára dá.” Wọ́n tún sọ pé Èṣù kó ìrònú sínú rẹ̀ pé aya rẹ̀ ti ṣe panṣágà, nítorí náà ó gé ìdì irun rẹ̀. Nígbà yẹn sùúrù rẹ̀ parí, ó bẹ Ọlọ́run, ó sì búra pé òun yóò nà aya rẹ̀ ní ọgọ́rùn-ún ìgbá.

A tún sọ pé ìtumọ̀ rẹ̀ ni pé ìpọ́njú àwọn ọ̀tá ń yọ̀ sí i ló kàn án. A ròyìn pé wọ́n béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ pé: “Kí ni ohun tó ṣòro jù lọ fún ọ nínú ìpọ́njú rẹ?” Ó dá wọn lóhùn pé: “Inú dídùn àwọn ọ̀tá sí ìpọ́njú mi.” A tún sọ pé ó sọ ọ̀rọ̀ yìí nígbà tí kòkòrò kan jábọ́ láti itan rẹ̀.

Ó mú un padà sí ibi rẹ̀, ó sì sọ pé: “Jẹun; Ọlọ́run ti sọ mí di oúnjẹ rẹ.” Ó bu u jẹ, ìrora jíjẹ rẹ̀ sì pọ̀ ju gbogbo ìrora tí ó ti fara dà látinú jíjẹ àwọn kòkòrò lọ.

Bí ẹnikẹ́ni bá sọ pé: Ọlọ́run pè é ní ẹni tó ní sùúrù, nígbà tí ó fi ìbànújẹ àti àárẹ̀ hàn nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀ pé: “Ìpọ́njú ti kàn mí,” àti pé: “Èṣù ti kàn mí pẹ̀lú ìnira,” (Ṣaad: 41), a ó dáhùn pé: Èyí kì í ṣe ẹ̀dùn-ọkàn, bí kò ṣe àdúrà, gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run Ọba pé: “A sì dáhùn àdúrà rẹ̀.” Nítorí pé àárẹ̀ àti àìfaradà wà nínú kí ènìyàn ṣàròyé sí àwọn ẹ̀dá; ṣùgbọ́n ṣíṣe ẹ̀dùn-ọkàn sí Ọlọ́run Olódùmarè kì í ṣe àárẹ̀ tàbí àìní sùúrù, gẹ́gẹ́ bí Ya‘qub ti sọ pé: “Ìbànújẹ́ mi àti ìbànújẹ-ọkàn mi ni mo ń sọ fún Ọlọ́run nìkan.” (Yusuf: 86)

Sufyan ibn ‘Uyaynah sọ pé: Bákan náà, ẹni tó bá fi ẹ̀dùn-ọkàn rẹ̀ hàn sí àwọn ènìyàn, tí ó sì ní ìtẹ́lọ́rùn sí ìpín Ọlọ́run, kì í ṣe ẹni tí kò ní sùúrù. Gẹ́gẹ́ bí a ti ròyìn pé Jibril wọlé tọ́ Anábì, kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Ọlọ́run máa bá a, nígbà tó ń ṣàìsàn, ó sì béèrè pé: “Báwo ni ara rẹ ṣe rí?” Ó dá a lóhùn pé: “Mo rí ara mi nínú ìbànújẹ́, mo sì rí ara mi nínú ìpọ́njú.” Ó sì sọ fún ‘A’ishah nígbà tó sọ pé, “Orí mi ń dùn,” pé: “Èmi náà ni orí mi ń dùn.”

[Àwọn ọ̀rọ̀ tó kù nínú àkọsílẹ̀ náà: «وليه ; خائبا ; إلى السماء ; جميع ; يعذل ; وخزانة النهار بالليل ; الحسن ; أو حرام علي ; من ; وما أراها ; إن عافاه الله ; رحمة ; يا شيخ ; والله ; بعدما عوفي»]