Prośba o wzrost wiedzy

Tafsir szejka Abdurrahmana as-Saʿdiego

Kiedy Najwyższy wspomniał o swoim rozstrzygnięciu dotyczącym odpłaty dla Swoich sług oraz o swoim religijnym nakazie, który zesłał w swojej Księdze — a wszystko to należy do skutków Jego władzy — powiedział: „Wyniosły jest Allah”, to znaczy: jest wzniosły, wywyższony i święty, wolny od wszelkiego braku i niedoskonałości. „Królestwo” — królowanie jest Jego przymiotem, a wszystkie stworzenia są Jego poddanymi. Jego rozstrzygnięcia dotyczące przeznaczenia i prawa religijnego obowiązują wśród nich. „Prawda” oznacza, że Jego istnienie, władza i doskonałość są prawdziwe.

Przymioty doskonałości przysługują naprawdę jedynie Posiadaczowi Majestatu. Należy do nich władza królewska: inne stworzenia, nawet jeśli przez pewien czas władają pewnymi rzeczami, mają władzę ograniczoną i nietrwałą, która przeminie. Natomiast Pan nieustannie pozostaje Królem — Żywym, Samoistnym, Wspaniałym — i Jego władza nigdy nie przeminie.

„I nie spiesz się z recytowaniem Koranu, zanim nie zostanie dla ciebie zakończone jego objawienie” — to znaczy: nie chwytaj pośpiesznie słów Koranu, kiedy Dżibril recytuje je tobie, lecz cierpliwie poczekaj, aż skończy. Kiedy skończy, recytuj. Allah zagwarantował bowiem, że zgromadzi Koran w twojej piersi i umożliwi ci jego recytowanie, jak powiedział Najwyższy: „Nie poruszaj nim swego języka, aby się pospieszyć! Zaprawdę, do Nas należy jego zebranie i jego recytowanie.

A kiedy go recytujemy, podążaj za jego recytacją! Potem, zaprawdę, do Nas należy jego wyjaśnienie” (Koran, 75:16–19).

Ponieważ pośpiech Proroka ﷺ w chwytaniu objawienia i podążaniu za nim świadczył o jego wielkiej miłości do wiedzy i gorliwości w jej zdobywaniu, Allah, Najwyższy, polecił mu prosić o jej pomnożenie. Wiedza jest bowiem dobrem, a obfitość dobra jest pożądana i pochodzi od Allaha. Drogą do niej są pilność, pragnienie wiedzy, proszenie Allaha o nią, szukanie Jego pomocy i odczuwanie potrzeby Jego wsparcia w każdej chwili.

Z tego szlachetnego wersetu wynika właściwa etykieta zdobywania wiedzy: słuchający powinien być opanowany i cierpliwie czekać, aż dyktujący lub nauczający skończy wypowiedź, której poszczególne części łączą się ze sobą. Dopiero gdy skończy, słuchający może zadać pytanie, jeśli je ma. Nie powinien wyprzedzać pytaniem ani przerywać temu, kto przekazuje wiedzę, gdyż może to spowodować, że zostanie jej pozbawiony. Również osoba, której zadano pytanie, powinna uważnie wysłuchać pytającego i zrozumieć, o co mu chodzi, zanim odpowie — to pomaga udzielić trafnej odpowiedzi.

Tafsir imama Ibn Kathira

Słowa Allaha: „I nie spiesz się z recytowaniem Koranu, zanim nie zostanie dla ciebie zakończone jego objawienie” są podobne do Jego słów z sury „Nie! Przysięgam na Dzień Zmartwychwstania”: „Nie poruszaj nim swego języka, aby się pospieszyć! Zaprawdę, do Nas należy jego zebranie i jego recytowanie. A kiedy go recytujemy, podążaj za jego recytacją!

Potem, zaprawdę, do Nas należy jego wyjaśnienie” (Koran, 75:16–19).

W autentycznym przekazie od Ibn Abbasa potwierdzono, że Wysłannik Allaha ﷺ znosił trudności związane z objawieniem i poruszał językiem. Allah zesłał więc te wersety. Kiedy Dżibril przychodził do niego z objawieniem, Prorok ﷺ powtarzał każdy werset razem z nim, gdy tylko Dżibril go wypowiadał, z wielkiej gorliwości, by zapamiętać Koran. Allah, Najwyższy, wskazał mu łatwiejszy i lżejszy sposób, aby nie sprawiać mu trudności: „Nie poruszaj nim swego języka, aby się pospieszyć!

Zaprawdę, do Nas należy jego zebranie i jego recytowanie”, to znaczy: zgromadzimy go w twojej piersi, a następnie będziesz recytował go ludziom, nie zapominając z niego niczego. „A kiedy go recytujemy, podążaj za jego recytacją! Potem, zaprawdę, do Nas należy jego wyjaśnienie”. W omawianym wersecie Allah powiedział: „I nie spiesz się z recytowaniem Koranu, zanim nie zostanie dla ciebie zakończone jego objawienie”, to znaczy: słuchaj uważnie, a kiedy anioł skończy recytować ci objawienie, recytuj je po nim.

„I powiedz: «Panie mój! Pomnóż moją wiedzę!»” — to znaczy: przydaj mi wiedzy od Ciebie. Ibn ʿUjajna, niech Allah okaże mu miłosierdzie, powiedział: „Prorok ﷺ nieustannie wzrastał [w wiedzy], aż Allah, Potężny i Wzniosły, zabrał go do Siebie”. Dlatego w hadisie przekazano: „Allah nieustannie zsyłał objawienie swojemu Wysłannikowi, aż najwięcej objawienia otrzymał on w dniu swojej śmierci”.

Ibn Madża przekazał: Abu Bakr Ibn Abi Szejba opowiedział nam, że ʿAbd Allah Ibn Numajr przekazał od Musy Ibn ʿUbejdy, od Muhammada Ibn Sabita, od Abu Hurajry, niech Allah będzie z niego zadowolony, który powiedział: Wysłannik Allaha ﷺ zwykł mówić: „Allahumma, uczyń pożytecznym dla mnie to, czego mnie nauczyłeś, naucz mnie tego, co przyniesie mi pożytek, pomnóż moją wiedzę i chwała Allahowi w każdej sytuacji”. At-Tirmizi przekazał ten hadis od Abu Kurajba, od ʿAbd Allaha Ibn Numajra, podając ten sam łańcuch przekazicieli, i powiedział: „Jest osobliwy w tej drodze przekazu”.

Al-Bazzar przekazał go od ʿAmra Ibn ʿAlego al-Fallasa, od Abu ʿAsima, od Musy Ibn ʿUbejdy, z tym samym łańcuchem. Na końcu dodał: „I szukam u Allaha schronienia przed losem mieszkańców Ognia”.

Tafsir al-Baghawiego

„Wyniosły jest Allah, Król, Prawda” — Allah jest wywyższony ponad bluźniercze poglądy bluźnierców i ponad to, co mówią bałwochwalcy.

„I nie spiesz się z recytowaniem Koranu” — chodzi o Proroka ﷺ. Kiedy Dżibril zstępował do niego z Koranem, Prorok śpieszył się i recytował razem z nim, zanim Dżibril skończył przekazywać recytację, obawiając się, że [słowa] mu umkną i zostaną zapomniane. Allah zabronił mu tego, mówiąc: „I nie spiesz się z recytowaniem Koranu”, to znaczy: nie śpiesz się z jego recytacją, „zanim nie zostanie dla ciebie zakończone jego objawienie”, czyli zanim Dżibril nie skończy przekazywania objawienia. Podobne są słowa Najwyższego: „Nie poruszaj nim swego języka, aby się pospieszyć” (Koran, 75:16).

Jaʿkub recytował ten fragment w formie „naqḍī” [z literą nūn] — z fatḥą na nūn, kasrą na ḍād i fatḥą na yāʾ — a słowo „objawienie” w bierniku. Mudżahid i Katada powiedzieli: jego znaczenie jest takie: nie recytuj go swoim towarzyszom i nie dyktuj im go, dopóki nie staną się dla ciebie jasne jego znaczenia.

„I powiedz: «Panie mój! Pomnóż moją wiedzę!»” — to znaczy: [pomnóż moją wiedzę] o Koranie i jego znaczeniach. Powiedziano też: „Dodaj mi wiedzy do tej, której już mnie nauczyłeś”. Kiedy Ibn Masʿud recytował ten werset, mówił: „Allahumma, Panie mój, pomnóż moją wiedzę, wiarę i pewność”.