Dua nr 30 — Prośba o jasność i łatwość

Tafsir szejka Abdurrahmana as-Saʿdiego

(I ułatw mi moje zadanie) — to znaczy: ułatw mi każdą sprawę, którą podejmę, i każdą drogę, którą obiorę dla Twojej sprawy; uczyń lżejszymi trudności, które mnie czekają. Do ułatwienia spraw należy to, by modlącemu się ułatwiono podejmowanie każdej rzeczy od właściwej strony, zwracanie się do każdego w sposób odpowiedni do niego oraz wzywanie go drogą najbliższą do tego, by przyjął jego słowa.

Wyjaśnienie wersetów 27 i 28: „I rozwiąż węzeł z mojego języka, aby pojęli moje słowa”. Jego język był ciężki i ledwie rozumiano jego wypowiedzi, jak podają komentatorzy. Allah wspomniał, że powiedział: „A mój brat Aaron jest wymowniejszy ode mnie” (28:34). Mojżesz poprosił więc Allaha, by rozwiązał węzeł jego języka, tak aby ludzie rozumieli to, co mówi, i aby osiągnięty został pełny cel rozmowy, wymiany zdań i objaśniania znaczeń.

Wyjaśnienie wersetów 24 i 25: Gdy Allah objawił Mojżeszowi, uczynił go prorokiem i ukazał mu niezwykłe znaki, posłał go do faraona, władcy Egiptu, mówiąc: „Idź do faraona, gdyż on przekroczył granice” (20:24), to znaczy: zbuntował się i posunął się do skrajności w niewierze, zepsuciu, wywyższaniu się na ziemi oraz uciskaniu słabych — aż przypisał sobie boskość i panowanie. Niech Allah go poniży! Jego występek stał się przyczyną jego zguby. Jednak z miłosierdzia, mądrości i sprawiedliwości Allah nie karze nikogo, dopóki posłańcy nie przedstawią mu dowodu.

Wtedy Mojżesz, pokój z nim, zrozumiał, że powierzono mu ogromny ciężar: został posłany do tego nieprzejednanego tyrana, któremu w Egipcie nikt z ludzi nie mógł się przeciwstawić, podczas gdy Mojżesz był sam i wcześniej wydarzyło się z jego strony to, co się wydarzyło — popełnił zabójstwo. Mimo to wypełnił polecenie swego Pana i przyjął je z otwartym sercem.

Poprosił Go o pomoc i ułatwienie środków niezbędnych do pełnego wypełnienia misji, mówiąc: „Panie mój, rozszerz moją pierś”, czyli: uczyń ją pojemną i szeroką, abym mógł znosić krzywdzące słowa i czyny, by moje serce nie było nimi przygnębione i by moja pierś nie stała się ciasna. Gdy pierś jest ciasna, człowiek nie nadaje się do prowadzenia ludzi ku prawdzie i wzywania ich do niej. Allah powiedział do Swojego Proroka Muhammada, niech Allah obdarzy go błogosławieństwem i pokojem: „To przez miłosierdzie Allaha byłeś dla nich łagodny. Gdybyś był szorstki i twardego serca, rozeszliby się od ciebie” (3:159).

Być może ludzie przyjmą prawdę, gdy okaże się im łagodność, szerokość serca i otwartość wobec nich.

Tafsir imama Ibn Kathira

„Aby pojęli moje słowa” — stało się tak z powodu jąkania, które dotknęło Mojżesza, gdy podano mu daktyl i żarzący się węgielek. Wziął węgielek i położył go na języku, jak zostanie to wyjaśnione dalej. Nie prosił o całkowite usunięcie tej wady, lecz o takie jej złagodzenie, by zniknęła niemota i ludzie mogli zrozumieć, co chciał im przekazać — w stopniu niezbędnym do osiągnięcia celu. Gdyby poprosił o całkowite usunięcie, zostałaby usunięta, ale prorocy proszą jedynie o to, czego potrzebują; dlatego pozostała pewna jej część.

Allah przekazał, że faraon powiedział: „Czyż nie jestem lepszy od tego, który jest godny pogardy i ledwie potrafi mówić?” (43:52), to znaczy: nie potrafi wyrażać się wymownie.

Al-Hasan al-Basri powiedział w związku ze słowami: „I rozwiąż węzeł z mojego języka”: „Prosił o rozwiązanie jednego węzła. Gdyby poprosił o więcej, otrzymałby to”. Ibn Abbas powiedział: „Mojżesz skarżył się swemu Panu na to, czego obawiał się ze strony rodu faraona w związku z zabitym człowiekiem, oraz na węzeł w swoim języku. Miał w języku węzeł, który utrudniał mu wiele wypowiedzi.

Poprosił swego Pana, by wspomógł go jego bratem Aaronem, który byłby dla niego oparciem i wypowiadał za niego wiele z tego, czego jego język nie potrafił jasno wyrazić. Allah spełnił jego prośbę i rozwiązał jeden węzeł z jego języka”.

Ibn Abi Hatim przekazał: „Wspomniano, że Amr ibn Usman powiedział: Przekazał nam Baqijja, od Artata ibn al-Munzira, który powiedział: Opowiedział mi o tym jeden z towarzyszy Muhammada ibn Kaaba, przekazując od niego: Przyszedł do niego jeden z jego krewnych i powiedział: «Nie miałbyś żadnej wady, gdyby nie to, że popełniasz błędy w mowie i nie wymawiasz poprawnie słów podczas recytacji». Al-Kurazi odpowiedział: «Siostrzeńcze, czy rozumiesz mnie, kiedy z tobą rozmawiam?». Tamten odparł: «Tak».

Powiedział więc: «Mojżesz, pokój z nim, poprosił swego Pana jedynie o rozwiązanie węzła z jego języka, aby synowie Izraela rozumieli jego słowa; nie prosił o nic więcej»”. Taki jest dosłowny przekaz. [Sura Az-Zukhruf, 43:52].

„Panie mój, rozszerz moją pierś i ułatw mi moje zadanie” — jest to prośba Mojżesza, pokój z nim, skierowana do jego Pana, potężnego i wyniosłego, o rozszerzenie jego piersi w związku z misją, którą mu powierzono. Było to bowiem wielkie polecenie i doniosła sprawa: został posłany do największego, najbardziej samowolnego, najbardziej niewiernego, najliczniejszego pod względem wojsk, najpotężniejszego władcy na ziemi w tamtym czasie, najbardziej buntowniczego i najbardziej uporczywego w przekraczaniu granic.

Posunął się on tak daleko, że twierdził, iż nie zna Allaha i nie wie o żadnym bogu dla swoich poddanych poza sobą. A przecież Mojżesz spędził w jego domu jako niemowlę, wychowywany w pałacu faraona, na jego łożu; później zabił jednego z nich, obawiał się, że go zabiją, i uciekł od nich na cały ten czas. Następnie jego Pan, potężny i wyniosły, posłał go do nich jako ostrzegającego, wzywającego ich, by czcili wyłącznie Allaha, bez żadnego wspólnika.

Dlatego powiedział: „Panie mój, rozszerz moją pierś i ułatw mi moje zadanie”, to znaczy: jeśli Ty nie będziesz moim pomocnikiem, obrońcą, podporą i wspomożycielem, nie będę miał siły podołać temu zadaniu.

„I rozwiąż węzeł z mojego języka, aby pojęli moje słowa” — stało się tak z powodu jąkania, które dotknęło Mojżesza, gdy podano mu daktyl i żarzący się węgielek. Wziął węgielek i położył go na języku, jak zostanie to wyjaśnione dalej. Nie prosił o całkowite usunięcie tej wady, lecz o takie jej złagodzenie, by zniknęła niemota i ludzie mogli zrozumieć, co chciał im przekazać — w stopniu niezbędnym do osiągnięcia celu. Gdyby poprosił o całkowite usunięcie, zostałaby usunięta, ale prorocy proszą jedynie o to, czego potrzebują; dlatego pozostała pewna jej część.