Мөһим эштәрҙе еңеләйтеү доғаһы
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي، وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي، وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي.
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي
Аудионы йөкләп булманы. Һуңыраҡ ҡабатлап ҡарағыҙ.
Раббым! Күкрәгемде киңәйт, эшемде еңеләйт һәм телемдәге төйөндө сис, һүҙемде аңлаһындар өсөн.
Формалары: дүрт эҙмә-эҙлекле бойороҡ ҡылымы: «ишрах» (اشْرَحْ), «йәссир» (يَسِّرْ), «ухлүл» (احْلُلْ) һәм «яфҡаһу» (يَفْقَهُوا). Был — һөйләү оҫталығы, күңел тыныслығы һәм ҡатмарлы эштәрҙе еңеләйтеү тураһында иң мөһим Ҡөрьән доғаһы.
Шәйех Әбдуррахман әс-Сәғди тәфсире
Шәйех әс-Сәғди яҙа: «Күкрәкте киңәйтеү — иман килтергән кешегә залим алдында тыныслыҡ, ныҡлыҡ һәм батырлыҡ биреүҙе аңлата. Эште еңеләйтеү — кәртәләрҙе бөтөрөү, ә төйөндө сисеү — тел көрмәләүҙән ҡотолоу».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибн Кәсир билдәләй: «Муса Фирғәүенгә дағүәт итеү буйынса бөйөк миссияны үтәү өсөн кәрәк булған бөтә нәмәне Аллаһтан һораны. Аллаһ уға шунда уҡ яуап бирҙе: “Эй, Муса! Һин һораған нәмәгә инде ирештең!” (20:36)».
Әл-Багави тәфсире
«…Ул әйтте…» — Муса.
«…Раббым! Күкрәгемде киңәйт…» — уны хәҡиҡәт өсөн киңәйт. Ибн Ғәббәс: «Ул минең Һинән башҡа бер кемдән дә ҡурҡмауымды теләне», — тигән. Сөнки Муса Фирғәүендән бик ныҡ ҡурҡа ине: уның ҙур һәм ҡораллы ғәскәре бар ине. Фирғәүенгә һәм уның ғәскәренә ҡаршы тороу бурысы йөкмәтелгәс, Мусаның күңеле ауырлыҡ кисерҙе.
Шуға ул Аллаһтан йөрәген хәҡиҡәт өсөн киңәйтеүен һораны, сөнки ул Аллаһтың рөхсәтенән башҡа бер кемдең дә уға зыян килтерә алмауын белергә теләне. Муса быны аңлағас, Фирғәүендән һәм уның ҙур ҡораллы ғәскәренән ҡурҡмай башланы.
«…һәм эшемде еңеләйт…» — йәғни, Үҙең миңә йөкмәткән эште, атап әйткәндә, хәҡиҡәтте Фирғәүенгә еткереүҙе, еңеләйт. «…һәм телемдәге төйөндө сис…»
«…улар минең һүҙемде аңлаһындар өсөн…» — йәғни, Муса: «Һүҙемде аңлаһындар өсөн телемдәге төйөндө сис», — тине.
Хәҙис: «Ибн Кәсир тәфсире»ндә был доғаны мөһим сығыштар, дәрестәр һәм хөтбәләр алдынан уҡыу кәрәклеге һыҙыҡ өҫтөнә алына.