رَبِّ إِنِّي، وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي، وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ. رَبِّ شَقِيًّا، وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ، وَرَائِي، وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا، فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ، وَلِيًّا يَرِثُنِي، وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ، وَاجْعَلْهُ. رَبِّ رَضِيًّا.
رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَائِي وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا
Аудионы йөкләп булманы. Һуңыраҡ ҡабатлап ҡарағыҙ.
Раббым! Ысынлап та, һөйәктәрем көсһөҙләнде, башым салланып ағарҙы. Раббым, Һиңә ҡылған доғаларымда мин бер ҡасан да бәхетһеҙ булманым. Минән һуң яҡындарым өсөн ҡурҡам, ә ҡатыным бала таба алмай. Үҙеңдән миңә вариҫ бүләк ит: ул минән дә, Йәҡуб нәҫеленән дә мираҫ алһын. Раббым, уны Үҙең риза булған кеше ит.
Формалары: хәлде тасуирлау (лисан әл-хәл) һәм «һиб ли» (لِي هَبْ — миңә бүләк ит) һәм «иджғәлһү» (اجْعَلْهُ — уны ит) тигән үтенес. Физик көсһөҙлөк һәм ҡартлыҡ ваҡытында салих нәҫел һорап доға ҡылыу өлгөһө.
Шәйех Әбдуррахман әс-Сәғди тәфсире
Шәйех әс-Сәғди яҙа: «Закарийә Аллаһҡа ҙур ихтирам күрһәтеп, йәшерен генә ялбарып мөрәжәғәт итте. Ул Аллаһтың рәхимлегенә яҡынайыу сараһы итеп үҙенең ҡартлығын һәм сал сәсен телгә алды, сөнки Аллаһ Тәғәлә оло йәштәгеләрҙе йәлләй».
Имам Ибн Кәсир тәфсире
Ибн Кәсир аңлата: «Закарийә һораған мираҫ — пәйғәмбәрлек, белем һәм Аллаһҡа саҡырыу мираҫы, матди мөлкәт түгел, сөнки пәйғәмбәрҙәр дирһәмдәр ҡалдырмай».
Әл-Багави тәфсире
«…Ул әйтте: “Раббым! Ысынлап та, мин (ҡартайҙым һәм) көсһөҙләндем…”» — көсһөҙләнделәр һәм нескәрҙеләр. «…Минең һөйәктәрем…» — ҡартлыҡтан. Ҡатәдә әйткән: ул Аллаһҡа артҡы тештәре төшөүенә зарланған. «…Башым дөрләп янды…» — йәғни баштағы сәс ағарҙы. «…салланып…» — салланып.
«…һәм (ошоға тиклем) һиңә, Раббым, доға ҡылғанда бәхетһеҙ булманым…» Ул: «Һин элек һәр ваҡыт доғама яуап бирҙең, мине бер ҡасан да өмөтһөҙ ҡалдырманың», — тигән.
Тағы бер фекер буйынса, бының мәғәнәһе: Һин мине иманға саҡырғас, мин иман килтерҙем һәм имандан баш тартып, үҙемде бәхетһеҙлеккә дусар итмәнем.
«…Ысынлап та, мин яҡындарым өсөн ҡурҡам…» Был аяттағы «яҡындар» — уның атаһының бер туған ҡустыларының улдары. Мүжәһид әйткән: өлөштәргә бүлгәндән һуң мираҫ алыусылар. Әбү Салих әйткән: сит тармаҡ буйынса мираҫ алыусылар. әл-Кәлби әйткән: дөйөм алғанда мираҫ алыусылар.
«…минән һуң…» — мин үлгәндән һуң. Ибн Кәсир «мин үәра’ийә» һүҙен йә хәрефенә фәтхә ҡуйып уҡыған, ә башҡалар йә хәрефен сүкүн менән уҡыған. «…ә ҡатыным бала таба алмай…» — бала тапмай. «…шуға күрә Үҙеңдән миңә…» — Үҙеңдән миңә бир. «…мираҫсы…» «…ул минән дә, Йәҡуб нәҫеленән дә мираҫ алһын…»
Әбү Ғәмр менән әл-Кисәи «йәрисуни» һәм «йәрис» һүҙҙәрендәге «син» хәрефен сүкүн менән уҡығандар. Был уҡыу доға ҡылыу мәғәнәһен белдерә. Ҡалғандары «йәрисуни» һәм «йәрису» тип, «син» хәрефенә даммә ҡуйып уҡыған, был уларҙы хәл һәм тасуир итеп күрһәтә. Йәғни, яҡын мираҫсы.
Был мираҫтың мәғәнәһе тураһында төрлө фекерҙәр бар. әл-Хәсән әйткән: ул минең мөлкәтемә, ә Йәҡуб нәҫеленән пәйғәмбәрлеккә һәм етәкселеккә мираҫсы булыр.
Тағы бер фекер буйынса, ул пәйғәмбәрлеккә һәм белемгә мираҫсы булыр.
Башҡа фекер буйынса, ул етәкселеккә мираҫсы булыр, сөнки Закарийә ғалимдар араһында юлбашсы булған.
әз-Зәжжәж әйткән: дөрөҫөрәк фекер — бында, күрәһең, мөлкәткә мираҫ итеү күҙ уңында тотолмай. Сөнки пәйғәмбәрҙәрҙең береһе булған Закарийәнең атаһының бер туған ҡустыларының улдары уның мөлкәтенә мираҫсы булыр тип ҡурҡыуы ихтимал түгел. Мәғәнәһе шунда: ул атаһының бер туған ҡустыларының улдары Аллаһҡа иман килтереүҙән баш тартыр тип ҡурҡҡан; шулай уҡ улар имандың ҡағиҙәләрен үҙгәртер тип тә ҡурҡҡан, сөнки Исраил тоҡомдарының иманды боҙоуын һәм пәйғәмбәрҙәрҙе үлтереүен үҙе күргән.
Шуға күрә ул Раббынан үҙ өммәтен ышанып тапшырырлыҡ һәм иман юғалмаһын өсөн пәйғәмбәрлеккә һәм изге ғәмәлдәргә мираҫсы булырлыҡ салих бала һораған. Был — Ғата аша Ибн Ғәббәстән (Аллаһ унан һәм уның атаһынан разый булһын) тапшырылған һүҙҙәрҙең мәғәнәһе.
«…һәм уны, Раббым, Үҙең ризалашҡан ит…» — йәғни тәҡүәле, гонаһтарҙан һаҡланыусы һәм Һин риза булған кеше ит.
«Сәхих әл-Бохари»ҙа (№ 3087) Пәйғәмбәрҙән тапшырылған: «Беҙ, пәйғәмбәрҙәр, мираҫ ҡалдырмайбыҙ. Ҡалдыра торған нәмәбеҙ — саҙаҡа».