Panalangin para sa Matuwid na Anak

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

(يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا) — ibig sabihin, isang matuwid na lingkod na kalulugdan Mo at mamahalin ng Iyong mga lingkod. Sa kabuuan, humingi siya sa Allah ng isang anak na lalaki at matuwid, na mananatili pagkamatay niya, magiging tagapag-alaga niya pagkatapos niya, at magiging propetang kinalulugdan ng Allah at ng Kanyang mga nilikha. Ito ang pinakamainam na maaaring maging anak. Bahagi ng awa ng Allah sa Kanyang lingkod ang pagkakaloob dito ng matuwid na anak na nagtataglay ng mararangal na asal at kapuri-puring mga katangian.

Kaya kinaawaan siya ng kanyang Panginoon at tinugon ang kanyang panalangin.

(رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي) — ibig sabihin, nanghina at nangalupaypay ako. Kapag nanghina ang mga buto, na siyang saligan ng katawan, nanghihina rin ang iba pang bahagi nito. (وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا) — pumuti na ang buhok sa kanyang ulo, sapagkat tanda ng kahinaan at katandaan ang uban; sugo at tagapagpauna ito ng kamatayan, at babala nito. Kaya idinulog niya sa Allah ang kanyang kahinaan at kawalan ng kakayahan.

Kabilang ito sa pinakamamahal na mga paraan ng pagmamakaawa sa Allah, sapagkat ipinakikita nito ang pagtanggi ng tao sa sariling kapangyarihan at kakayahan, at ang pag-asa ng puso sa kapangyarihan at kakayahan ng Allah. (وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا) — ibig sabihin, Panginoon ko, hindi Mo ako kailanman ibinalik na bigo o pinagkaitan ng pagtugon. Lagi Mo akong kinalugdan at tinugon ang aking mga panalangin; patuloy na dumarating sa akin ang Iyong mga pagpapala at umaabot sa akin ang Iyong kabutihang-loob.

Sa pamamagitan nito, idinulog niya sa Allah ang mga biyayang ipinagkaloob na sa kanya at ang mga naunang panalanging tinugon Niya. Kaya hiniling niya sa Kanya—na nagpakita na ng kabutihan noon—na ipagpatuloy ang Kanyang kabutihan sa hinaharap.

(وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَائِي) — ibig sabihin, nangamba ako na ang mga mamamahala sa mga anak ni Israel pagkamatay ko ay hindi magampanan nang wasto ang Iyong relihiyon at hindi mag-anyaya sa Iyong mga lingkod tungo sa Iyo. Ipinahihiwatig nito na wala siyang nakitang sinumang karapat-dapat mamuno sa relihiyon. Ipinakikita rito ang malasakit at tapat na pagpapayo ni Zakarias, sumakanya ang kapayapaan. Hindi tulad ng ibang humihiling ng anak na ang pakay ay pansariling kapakinabangan sa mundong ito; ang layunin niya ay ang kapakanan ng relihiyon at ang pangambang ito ay mapabayaan.

Nakita niyang hindi karapat-dapat dito ang iba. Kabilang ang kanyang sambahayan sa mga bantog sa relihiyon, pinagmumulan ng mensahe, at inaasahan ng kabutihan. Kaya nanalangin siya sa Allah na pagkalooban siya ng anak na magtataguyod sa relihiyon pagkamatay niya. Ipinahayag din niyang baog ang kanyang asawa, ibig sabihin, hindi talaga ito nanganganak, at umabot na siya sa matinding katandaan—edad na bibihira nang magkaroon ng pagnanasa at anak.

(فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا) — ipagkaloob Mo sa akin mula sa Iyong piling ang isang tagapag-alaga. Ang tinutukoy na pangangalaga rito ay pangangalaga sa relihiyon at pagmamana sa pagkapropeta, kaalaman at gawain.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

Sinabi ni Mujahid tungkol sa mga salitang “magmamana sa akin at magmamana mula sa angkan ni Jacob”: “Ang minana niya ay kaalaman, at si Zakarias ay mula sa mga inapo ni Jacob.” Sinabi ni Hushaim: Ipinabatid sa amin ni Isma‘il ibn Abi Khalid, mula kay Abu Salih, tungkol sa mga salitang “magmamana sa akin at magmamana mula sa angkan ni Jacob”: “Maaari siyang maging propeta, gaya ng pagiging mga propeta ng kanyang mga ninuno.” Isinalaysay ni ‘Abd al-Razzaq mula kay Ma‘mar, mula kay Qatadah, mula kay al-Hasan: “Mamanahin niya ang kanyang pagkapropeta at kaalaman.”

Sinabi ni al-Suddi: “Mamanahin niya ang aking pagkapropeta at ang pagkapropeta ng angkan ni Jacob.” Isinalaysay ni Malik mula kay Zayd ibn Aslam tungkol sa mga salitang “at magmamana mula sa angkan ni Jacob”: “Ang kanilang pagkapropeta.” Sina Jabir ibn Nuh at Yazid ibn Harun, kapwa mula kay Isma‘il ibn Abi Khalid, mula kay Abu Salih, ay nagsabi tungkol sa mga salitang iyon: “Mamanahin niya ang aking ari-arian at mamanahin niya ang pagkapropeta mula sa angkan ni Jacob.” Ito ang pinili ni Ibn Jarir sa kanyang Tafsir.

Sinabi ni ‘Abd al-Razzaq: Ipinabatid sa amin ni Ma‘mar, mula kay Qatadah, na sinabi ng Sugo ng Allah (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan): “Kaawaan nawa ng Allah si Zakarias; napakarami ng mga tagapagmana niya. At kaawaan nawa ng Allah si Lut; tunay na sumisilong siya sa isang makapangyarihang sandigan.”

Sinabi ni Ibn Jarir: Ipinabatid sa amin ni Abu Kurayb, ipinabatid sa amin ni Jabir ibn Nuh, mula kay Mubarak—siya si Ibn Fadalah—mula kay al-Hasan, na sinabi ng Sugo ng Allah (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan): “Kaawaan nawa ng Allah ang kapatid kong si Zakarias; napakarami ng tagapagmana ng kanyang ari-arian nang sabihin niya: ‘Kaya ipagkaloob Mo sa akin mula sa Iyong piling ang isang tagapag-alaga na magmamana sa akin at magmamana mula sa angkan ni Jacob.’”

Ang mga salaysay na ito ay mursal [hindi binanggit ang kasamahan ng Propeta sa kadena ng pagsasalaysay] at hindi nila napapawalang-bisa ang mga mapananaligang salaysay. At ang Allah ang higit na nakaaalam. Tungkol naman sa mga salitang (وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا), ang ibig sabihin ay: gawin Mo siyang kalugud-lugod sa Iyo at sa Iyong mga nilikha; mahalin Mo siya at gawin Mo siyang minamahal ng Iyong mga nilikha dahil sa kanyang relihiyon at asal.

(قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي) — ibig sabihin, nanghina ako at nangalupaypay ang aking mga lakas. (وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا) — kumalat ang uban sa maitim na buhok, gaya ng sinabi ni Ibn Durayd sa kanyang Maqsura: “Kung makita mo ang aking ulo, kahawig ng kulay nito ang laylayan ng madaling-araw sa ilalim ng mga dulo ng kadiliman; ang puti ay nagliyab sa gitna ng kanilang itim, gaya ng pagliyab ng apoy sa baga ng kahoy na ghada.” Ang layunin nito ay ipahayag ang kahinaan at katandaan, at ang mga hayag at di-hayag na palatandaan ng mga ito.

Tungkol sa mga salitang (وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا), ibig sabihin: “Hindi ko nakasanayan mula sa Iyo, Panginoon ko, kundi ang pagtugon sa panalangin, at hindi Mo ako kailanman tinanggihan sa anumang hiniling ko.”

Tungkol sa mga salitang (وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَائِي), binibigkas ng karamihan ang “ya” sa salitang (الْمَوَالِيَ) na may fatha, kaya ito ay tuwirang layon. Isinalaysay kay al-Kisa’i na binibigkas niya ang ya nang walang patinig, gaya ng taludtod ng makata: “Para bang ang mga kamay nila sa patag na lupa ay mga kamay ng mga dalagang nagpapasahan ng pilak.” At sa isa pang taludtod: “Kung makipagpaligsahan ang binatang iyon sa araw, ihuhulog nito ang belo; kung sa buwang naglalakbay sa gabi, ihahagis nito ang mga kuwintas.”

Kabilang din dito ang sinabi ni Abu Tammam, Habib ibn Aws al-Ta’i: “Nag-away-away ang mga tula tungkol sa kanya habang nagpupuyat ako para sa kanya, anupa’t inakala kong maglalaban-laban ang mga tugma niya.” Sinabi nina Mujahid, Qatadah at al-Suddi na ang tinutukoy sa “mga tagapagmana” ay ang mga kamag-anak na kabilang sa angkan. Sinabi ni Abu Salih: ang mga kamag-anak na walang anak o magulang na magmamana. Isinalaysay na si ‘Uthman ibn ‘Affan, kalugdan siya ng Allah, ay bumasa nito nang may pinaigting na fā’: “At nangamba ako na kumonti ang aking mga kamag-anak na magmamana pagkamatay ko.”

Ayon sa unang pagbasa, nangamba siya na masama ang pamamahalang gagawin ng mga kamag-anak niya sa mga tao pagkamatay niya. Kaya humingi siya sa Allah ng anak na magiging propeta pagkamatay niya, upang pamahalaan sila sa pamamagitan ng kanyang pagkapropeta at ng kapahayagang ipahahayag sa kanya. Tinugon ang kanyang kahilingan. Hindi niya kinatakutan na mamanahin ng mga kamag-anak niya ang kanyang ari-arian.

Napakataas ng katayuan at karangalan ng isang propeta upang mag-alala siya sa kanyang ari-arian nang gayon na lamang na ikahihiya niyang manahin ito ng kanyang mga kamag-anak at hihiling siya ng anak upang makuha nito ang mana sa halip nila. Ito ang unang paliwanag.

Ikalawang paliwanag: Hindi sinasabi na nagmay-ari siya ng maraming yaman. Isa siyang karpintero na namumuhay sa pinaghirapan ng kanyang mga kamay. Ang taong tulad niya ay hindi nag-iipon ng yaman, lalo na ang mga propeta, sumakanila ang kapayapaan, sapagkat sila ang pinakalubos na tumalikod sa makamundong buhay. Ikatlong paliwanag: Napatunayan sa Sahih al-Bukhari at Sahih Muslim sa maraming salaysay na sinabi ng Sugo ng Allah (sumakanya nawa ang pagpapala at kapayapaan): “Hindi kami nag-iiwan ng mana; ang anumang iwan namin ay kawanggawa.”

At sa isang salaysay ni al-Tirmidhi na may mapananaligang kadena ng pagsasalaysay: “Kami, ang pangkat ng mga propeta, ay hindi nag-iiwan ng mana.” Dahil dito, kailangang unawain ang mga salitang (فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا يَرِثُنِي) bilang pagmamana sa pagkapropeta. Kaya sinabi niya: (وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ), gaya ng sinabi ng Kataas-taasang Allah: “At minana ni Solomon si David” (An-Naml, 27:16), ibig sabihin, minana niya ang pagkapropeta. Kung ari-arian ang tinutukoy, bakit siya lamang ang binanggit mula sa kanyang mga kapatid?

At hindi rin magiging mahalaga ang pagsasabi nito, sapagkat alam at kinikilala sa lahat ng batas at relihiyon na minamana ng anak ang kanyang ama. Kung hindi ito isang natatanging uri ng pagmamana, hindi sana ito binanggit. Pinagtitibay at pinatutunayan ito ng mapananaligang hadith: “Kami, ang pangkat ng mga propeta, ay hindi nag-iiwan ng mana; ang anumang iwan namin ay kawanggawa.” (An-Naml, 27:16).

Tafsir ni al-Baghawi

(قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ) — nanghina at nangalupaypay. (الْعَظْمُ مِنِّي) — dahil sa katandaan. Sinabi ni Qatadah: Nagreklamo siya na nalalaglag na ang kanyang mga ngipin. (وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ) — pumuti ang buhok sa ulo.

(شَيْبًا) — naging uban at puti. (وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا) — ibig niyang sabihin: “Nakasanayan Mo nang tugunin ako noong una at hindi Mo ako binigo.” Sinabi rin na ang kahulugan nito ay: “Nang tawagin Mo ako sa pananampalataya, sumampalataya ako at hindi ako naging mapagdurusa dahil sa pagtanggi sa pananampalataya.”

(يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ) — Binasa nina Abu ‘Amr at al-Kisa’i ang dalawang pandiwa na may sukun sa thā’, bilang kasagutan sa panalangin. Binasa naman ito ng iba nang may damma bilang kalagayan at paglalarawan, ibig sabihin: isang tagapag-alagang magmamana. Nagkaiba sila ng paliwanag tungkol sa pamana. Ayon kay al-Hasan, ang kahulugan nito ay: “Mamanahin niya ang aking ari-arian at mamanahin niya mula sa angkan ni Jacob ang pagkapropeta at pagiging punong saserdote.”

Sinabi rin na ang tinutukoy ay pagmamana sa pagkapropeta at kaalaman. Ayon sa isa pang paliwanag, ang tinutukoy ay pagmamana sa pagiging punong saserdote, sapagkat si Zakarias ang pinuno ng mga saserdote. Sinabi ni al-Zajjaj: “Higit na nararapat unawain ito bilang pamana maliban sa ari-arian, sapagkat malayong mag-alala si Zakarias, na isa sa mga propeta, na manahin ng mga pinsan niya ang kanyang ari-arian.”

Ang kahulugan nito ay nangamba siyang pabayaan ng mga pinsan niya ang relihiyon ng Allah at baguhin ang Kanyang mga batas, batay sa nakita niya sa mga anak ni Israel—na binago nila ang relihiyon at pinatay ang mga propeta. Kaya humingi siya sa kanyang Panginoon ng isang matuwid na tagapag-alaga na mapagkakatiwalaan niya sa kanyang pamayanan at magmamana sa kanyang pagkapropeta at kaalaman, upang hindi mapabayaan ang relihiyon. Ito ang kahulugan ng sinabi ni ‘Ata’ mula kay Ibn ‘Abbas, kalugdan nawa silang dalawa ng Allah.

(وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا) — ibig sabihin, isang mabuti, may takot sa Allah at kalugud-lugod.

(وَإِنِّي خِفْتُ الْمَوَالِيَ) — ang “mga kamag-anak na tagapagmana” (al-mawali) ay ang mga pinsan. Sinabi ni Mujahid: ang mga kamag-anak sa angkan. Sinabi ni Abu Salih: ang mga kamag-anak na walang anak o magulang na magmamana. Sinabi ni al-Kalbi: ang mga tagapagmana.

(مِنْ وَرَائِي) — ibig sabihin, pagkamatay ko. Binasa ni Ibn Kathir ang “wara’i” nang may fatha sa ya; binasa naman ito ng iba nang walang patinig.

(وَكَانَتِ امْرَأَتِي عَاقِرًا) — hindi nanganganak. (فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ) — ipagkaloob Mo sa akin mula sa Iyong piling. (وَلِيًّا) — isang anak na lalaki.