Habag at Panalangin Para sa mga Magulang

Tafsir ni Shaykh Abdurrahman as-Sa’di

(وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ) — Ibig sabihin, magpakumbaba ka sa kanila, alang-alang sa kanila at dahil sa habag, habang umaasa sa gantimpala mula sa Allah. Huwag mong gawin iyon dahil sa takot sa kanila, o dahil umaasa ka sa anumang mayroon sila, o dahil sa mga katulad na layuning hindi pinagkakalooban ng gantimpala ang isang lingkod. (وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا) — Ibig sabihin, idalangin mo sa Allah na pagkalooban Niya sila ng habag, buhay man sila o pumanaw na, bilang ganti sa pagpapalaki nila sa iyo noong bata ka pa.

Nauunawaan mula rito na habang higit na malaki ang naging pag-aaruga, higit ding lumalaki ang karapatan. Gayundin, ang sinumang nag-aruga sa isang tao nang mabuti sa pananampalataya at sa mga usaping makamundo, kahit hindi siya ang kanyang mga magulang, ay may karapatan sa taong kanyang inaruga dahil sa pagpapalaki sa kanya.

Tafsir ni Imam Ibn Kathir

(وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ) — Ibig sabihin, magpakumbaba ka sa kanila sa pamamagitan ng iyong mga ikinikilos. (وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا) — Ibig sabihin, idalangin mo ito para sa kanila sa panahon ng kanilang katandaan at kapag pumanaw na sila. (كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا) — “Gaya ng pagpapalaki nila sa akin noong bata pa ako.” Sinabi ni Ibn ‘Abbas: Pagkatapos nito, ipinahayag ng Allah, ang Kataas-taasan: “Hindi nararapat sa Propeta at sa mga sumasampalataya na humingi ng kapatawaran para sa mga nagtatambal sa Allah, kahit pa sila ay mga kamag-anak” (At-Tawbah 9:113).

Maraming hadith ang naisalaysay tungkol sa pagiging mabuti sa mga magulang. Kabilang dito ang hadith na isinalaysay sa iba’t ibang salaysay mula kay Anas at sa iba pa: Nang umakyat ang Sugo ng Allah ﷺ sa pulpito, sinabi niya: “Āmīn, āmīn, āmīn.” Tinanong siya ng mga tao: “O Sugo ng Allah, bakit ka nagsabi ng āmīn?” Sumagot siya: “Dumating sa akin si Jibril at nagsabi: ‘O Muhammad, mapahiya ang taong kapag binanggit ka sa harap niya ay hindi dumalangin ng pagpapala para sa iyo.

Sabihin mong āmīn.’ Kaya sinabi ko: ‘Āmīn.’ Pagkatapos ay sinabi niya: ‘Mapahiya ang taong abutan ng buwan ng Ramadan, at matapos iyon ay hindi pa rin siya napatawad. Sabihin mong āmīn.’ Kaya sinabi ko: ‘Āmīn.’ Pagkatapos ay sinabi niya: ‘Mapahiya ang taong inabutan ang isa o kapwa niyang magulang sa katandaan ngunit hindi sila naging dahilan upang makapasok siya sa Paraiso. Sabihin mong āmīn.’ Kaya sinabi ko: ‘Āmīn.’”

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Hushaym; isinalaysay sa amin ni ‘Ali ibn Zayd; ibinalita sa amin ni Zurarah ibn Awfā, mula kay Mālik ibn al-Hārith, isa sa kanila, na narinig niyang sinabi ng Propeta ﷺ: “Ang sinumang kumupkop at nagpakain at nagpainom sa isang ulilang may mga magulang na Muslim hanggang sa kaya na nitong mamuhay nang mag-isa, tiyak na magiging karapat-dapat siya sa Paraiso. At ang sinumang magpalaya ng isang Muslim, magiging pantubos iyon niya mula sa Apoy; bawat bahagi ng katawan ng pinalaya ay katumbas ng isang bahagi ng katawan ng nagpalaya.”

Pagkatapos ay sinabi niya: Isinalaysay sa amin ni Muhammad ibn Ja‘far; isinalaysay sa amin ni Shu‘bah; narinig ko si ‘Ali ibn Zayd na binanggit ang kaparehong kahulugan, ngunit sinabi niya: “Mula sa isang lalaki ng kanyang tribo na tinatawag na Mālik o Ibn Mālik,” at idinagdag niya: “Ang sinumang inabutan ang kanyang mga magulang, o ang isa sa kanila, ngunit pagkatapos ay pumasok sa Apoy, ilayo nawa siya ng Allah.”

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni ‘Affān; isinalaysay sa amin ni Hammād ibn Salamah; ibinalita sa amin ni ‘Ali ibn Zayd, mula kay Zurarah ibn Awfā, mula kay Mālik ibn ‘Amr al-Qushayri, na narinig niyang sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: “Ang sinumang magpalaya ng isang aliping Muslim, magiging pantubos niya iyon mula sa Apoy. Sa bawat buto ng taong pinalaya, isang buto ng nagpalaya ang mapalalaya mula sa Apoy. Ang sinumang inabutan ang isa sa kanyang mga magulang ngunit hindi siya pinatawad nito, ilayo nawa siya ng Allah, ang Makapangyarihan at Dakila.

At ang sinumang kumupkop at nagpakain at nagpainom sa isang ulilang may mga magulang na Muslim hanggang sa pagyamanin siya ng Allah, tiyak na magiging karapat-dapat siya sa Paraiso.”

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin nina Hajjāj at Muhammad ibn Ja‘far: Isinalaysay sa amin ni Shu‘bah, mula kay Qatādah, na narinig niyang isinalaysay ni Zurarah ibn Awfā, mula kay Ubayy ibn Mālik al-Qushayri, na sinabi ng Propeta ﷺ: “Ang sinumang inabutan ang kanyang mga magulang, o ang isa sa kanila, at pagkatapos nito ay pumasok sa Apoy, ilayo nawa siya ng Allah at ilayo nang lubos.” Isinalaysay rin ito ni Abu Dawud al-Tayālisi mula kay Shu‘bah, na may iba pang dagdag na pananalita.

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni ‘Affān; isinalaysay sa amin ni Abu ‘Awānah; isinalaysay sa amin ni Suhayl ibn Abi Sālih, mula sa kanyang ama, mula kay Abu Hurayrah (kalugdan nawa siya ng Allah), mula sa Propeta ﷺ, na nagsabi: “Mapahiya, mapahiya, mapahiya ang taong inabutan ang isa o kapwa niyang magulang sa katandaan ngunit hindi nakapasok sa Paraiso.” Sahih ang hadith na ito sa salaysay na ito. Wala nang iba pang nag-ulat nito maliban kay Muslim, mula sa hadith nina Abu ‘Awānah, Jarīr at Sulaymān ibn Bilāl, na pawang nag-ulat mula kay Suhayl.

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Rab‘i ibn Ibrāhim—sinabi ni Ahmad na kapatid siya ni Ismā‘il ibn ‘Ulayyah at higit na mahusay kaysa sa kanyang kapatid—mula kay ‘Abd al-Rahmān ibn Ishāq, mula kay Sa‘id ibn Abi Sa‘id, mula kay Abu Hurayrah, na sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: “Mapahiya ang taong binanggit ako sa harap niya ngunit hindi dumalangin ng pagpapala para sa akin! Mapahiya ang taong inabutan ng buwan ng Ramadan at natapos iyon nang hindi pa rin siya napapatawad!

At mapahiya ang taong inabutan ang kanyang mga magulang sa katandaan ngunit hindi sila naging dahilan upang makapasok siya sa Paraiso.” Sinabi ni Rab‘i: “Sa pagkakaalam ko, sinabi niya: ‘ang isa sa kanila.’” Isinalaysay ito ni At-Tirmidhi mula kay Ahmad ibn Ibrāhim al-Dawraqi, mula kay Rab‘i ibn Ibrāhim, at sinabi niya: “Kakaiba ang salaysay na ito sa ganitong pamamaraan.”

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Yunus ibn Muhammad; isinalaysay sa amin ni ‘Abd al-Rahmān ibn al-Ghasil; isinalaysay sa amin ni Usayd ibn ‘Ali, mula sa kanyang ama na si ‘Ali ibn ‘Ubayd, mula kay Abu Usayd—siya si Mālik ibn Rabi‘ah al-Sā‘idi—na nagsabi: Habang nakaupo ako sa piling ng Sugo ng Allah ﷺ, may dumating na isang lalaki mula sa Ansar at nagsabi: “O Sugo ng Allah, may natitira pa ba akong magagawa para sa aking mga magulang matapos silang pumanaw, upang maging mabuti ako sa kanila?” Sumagot siya: “Oo.

Apat na bagay: manalangin para sa kanila, humingi ng kapatawaran para sa kanila, tuparin ang kanilang mga habilin, parangalan ang kanilang mga kaibigan, at panatilihin ang ugnayan sa mga kamag-anak na wala ka sanang kaugnayan sa kanila kundi dahil sa iyong mga magulang. Ito ang natitira sa iyong tungkuling maging mabuti sa kanila matapos silang pumanaw.” Isinalaysay rin ito nina Abu Dawud at Ibn Mājah mula sa hadith ni ‘Abd al-Rahmān ibn Sulaymān, na anak ni al-Ghasil.

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Rūh; isinalaysay sa amin ni Ibn Jurayj; ibinalita sa akin ni Muhammad ibn Talhah ibn ‘Abd Allah ibn ‘Abd al-Rahmān, mula sa kanyang ama, mula kay Mu‘āwiyah ibn Jāhimah al-Sulami, na si Jāhimah ay pumunta sa Propeta ﷺ at nagsabi: “O Sugo ng Allah, nais kong sumama sa isang kampanyang militar at naparito ako upang humingi ng iyong payo.” Nagtanong siya: “May ina ka ba?” Sumagot siya: “Oo.” Sinabi niya: “Manatili kang kasama niya, sapagkat ang Paraiso ay nasa paanan niya.”

Inulit niya ito sa ikalawa at ikatlong pagkakataon, sa magkakaibang pagtitipon, na gayon din ang sinabi. Isinalaysay ito nina al-Nasā’i at Ibn Mājah mula sa hadith ni Ibn Jurayj.

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Khalaf ibn al-Walid; isinalaysay sa amin ni Ibn ‘Ayyāsh, mula kay Buhayr ibn Sa‘d, mula kay Khālid ibn Ma‘dān, mula kay al-Miqdām ibn Ma‘dikarib al-Kindi, mula sa Propeta ﷺ, na nagsabi: “Inaatasan kayo ng Allah na maging mabuti sa inyong mga ama. Inaatasan kayo ng Allah na maging mabuti sa inyong mga ina. Inaatasan kayo ng Allah na maging mabuti sa inyong mga ina. Inaatasan kayo ng Allah na maging mabuti sa inyong mga ina.

Inaatasan kayo ng Allah na maging mabuti sa pinakamalapit sa inyo, at pagkatapos ay sa kasunod na pinakamalapit.” Inilahad din ito ni Ibn Mājah mula sa hadith ni ‘Abd Allah ibn ‘Ayyāsh.

Isa pang hadith: Sinabi ni Imam Ahmad: Isinalaysay sa amin ni Yunus; isinalaysay sa amin ni Abu ‘Awānah, mula kay al-Ash‘ath ibn Sulaym, mula sa kanyang ama, mula sa isang lalaki ng Banu Yarbu‘, na nagsabi: Pumunta ako sa Propeta ﷺ at narinig ko siyang nagsasalita sa mga tao. Sinabi niya: “Ang kamay ng nagbibigay ang nasa itaas. Unahin mo ang iyong ina at ama, pagkatapos ay ang iyong kapatid na babae at kapatid na lalaki, at pagkatapos ay ang pinakamalapit sa iyo, at kasunod nito ang susunod na pinakamalapit.”

Isa pang hadith: Sinabi ni al-Hāfiz Abu Bakr Ahmad ibn ‘Amr ibn ‘Abd al-Khāliq al-Bazzār sa kanyang Musnad: Isinalaysay sa amin ni Ibrāhim ibn al-Mustamir al-‘Urūqi; isinalaysay sa amin ni ‘Amr ibn Sufyān; isinalaysay sa amin ni al-Hasan ibn Abi Ja‘far, mula kay Layth ibn Abi Sulaym, mula kay ‘Alqamah ibn Marthad, mula kay Sulaymān ibn Buraydah, mula sa kanyang ama, na may isang lalaking naglalakad sa tawāf habang pasan ang kanyang ina. Tinanong niya ang Propeta ﷺ: “Nabayaran ko na ba ang karapatan niya?” Sumagot siya: “Hindi, kahit para sa isang daing niya,” o gaya ng sinabi niya.

Pagkatapos ay sinabi ni al-Bazzār: “Wala kaming alam na naisalaysay ito maliban sa paraang ito.” Sinasabi ko: Mahina ang tagapag-ulat na si al-Hasan ibn Abi Ja‘far. At ang Allah ang higit na nakaaalam.

Tafsir ni al-Baghawi

(وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ) — Ibig sabihin, palambutin mo ang iyong pakikitungo sa kanila at magpakumbaba ka. Sinabi ni ‘Urwah ibn al-Zubayr: Maging banayad ka sa kanila hanggang sa hindi mo tanggihan ang anumang nais nila. (مِنَ الرَّحْمَةِ) — Dahil sa pagkahabag. (وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا) — Ibig sabihin, kung sila ay mga Muslim.

Sinabi ni Ibn ‘Abbās: Napawalang-bisa ito ng pahayag ng Allah: “Hindi nararapat sa Propeta at sa mga sumasampalataya na humingi ng kapatawaran para sa mga nagtatambal sa Allah” (At-Tawbah 9:113).

Ipinabatid sa amin ni ‘Abd al-Wāhid al-Malīhi: Ipinabatid sa amin ni Abu Mansūr Muhammad ibn Muhammad ibn Sam‘ān: Ipinabatid sa amin ni Abu Ja‘far Muhammad ibn Ahmad ibn ‘Abd al-Jabbār al-Rayyāni: Isinalaysay sa amin ni Humayd ibn Zanjawayh: Isinalaysay sa amin ni Sulaymān ibn Harb: Isinalaysay sa amin ni Hammād ibn Yazīd, mula kay ‘Atā’ ibn al-Sā’ib, mula kay Abu ‘Abd al-Rahmān—ang ibig sabihin ay al-Sulami—mula kay Abu al-Dardā’, na nagsabi: Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: “Ang ama ang gitnang pintuan ng Paraiso. Kaya ingatan mo ang pintuang iyon kung nais mo, o pabayaan mo ito.”

Ipinabatid sa amin ni Abu Tāhir Muhammad ibn ‘Ali al-Zarrād: Ipinabatid sa amin ni Abu Bakr Muhammad ibn Idrīs al-Jurjāni: Ipinabatid sa amin ni Abu al-Hasan ‘Ali ibn al-Husayn al-Mālayni: Ipinabatid sa amin ni Hasan ibn Sufyān: Isinalaysay sa amin ni Yahyā ibn Habib ibn ‘Adi: Isinalaysay sa amin ni Khālid ibn al-Hārith, mula kay Shu‘bah, mula kay Ya‘lā ibn ‘Atā’, mula sa kanyang ama, mula kay ‘Abd Allah ibn ‘Amr, mula sa Propeta ﷺ, na nagsabi: “Ang ikinalulugod ng Allah ay ang ikinalulugod ng ama, at ang ikinagagalit ng Allah ay ang ikinagagalit ng ama.”

Ipinabatid sa amin ni Ahmad ibn ‘Abd Allah al-Sālihi: Ipinabatid sa amin ni Abu Sa‘id Muhammad ibn Musa al-Sayrafi: Ipinabatid sa amin ni Abu ‘Abd Allah Muhammad ibn ‘Abd Allah al-Saffār: Isinalaysay sa amin ni Abu Ja‘far Muhammad ibn Ghālib ibn Tamtām al-Dabbi: Isinalaysay sa amin ni ‘Abd Allah ibn Maslamah: Isinalaysay sa amin ni ‘Abd al-‘Aziz ibn Muslim, mula kay Yazid ibn Abi Ziyād, mula kay Mujāhid, mula kay Abu Sa‘id al-Khudri, na nagsabi: Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: “Hindi papasok sa Paraiso ang mapanumbat sa kanyang pagkakawanggawa, ang suwail sa kanyang mga magulang, at ang palagiang umiinom ng alak.”

Ipinabatid sa amin ni Imam Abu ‘Ali al-Husayn ibn Muhammad al-Qādi: Ipinabatid sa amin ni Abu Muhammad ‘Abd Allah ibn Yusuf ibn Muhammad ibn Bāmūyah al-Isfahāni: Ipinabatid sa amin ni Abu Sa‘id Ahmad ibn Ziyād al-Basri: Ipinabatid sa amin ni al-Hasan ibn Muhammad ibn al-Sabbāh: Isinalaysay sa amin ni Rab‘i ibn ‘Ulayyah, mula kay ‘Abd al-Rahmān ibn Ishāq, mula kay Sa‘id ibn Abi Sa‘id al-Maqburi, mula kay Abu Hurayrah (kalugdan nawa siya ng Allah), na nagsabi: Sinabi ng Sugo ng Allah ﷺ: “Mapahiya ang taong binanggit ako sa harap niya ngunit hindi dumalangin ng pagpapala para sa akin;

mapahiya ang taong inabutan ng buwan ng Ramadan ngunit hindi siya napatawad; at mapahiya ang taong inabutan ang kanyang mga magulang sa katandaan ngunit hindi sila naging dahilan upang makapasok siya sa Paraiso.”