Молба за милост кон родителите

Тефсир на шејх Абдуррахман ас-Саади

„И спушти им го крилото на понизноста од милосрдие“ — тоа значи: биди понизен пред нив од почит и милосрдие, надевајќи се на наградата, а не од страв од нив или од желба за она што го поседуваат, ниту поради слични побуди за кои човекот не добива награда. „И кажи: Господару мој, смилувај им се“ — односно, моли се за нив да бидат опфатени со милоста, и додека се живи и по нивната смрт, како возврат за тоа што те воспитувале кога си бил мал. Од ова се разбира дека колку повеќе било вложено во воспитувањето, толку поголемо е правото.

Исто така, оној што се зафатил со воспитување на човекот во неговата вера и во неговиот световен живот и го воспитувал на исправен начин, иако не му е родител, има право на воспитувачот кај оној што го воспитувал.

Тефсир на имамот Ибн Касир

„И спушти им го крилото на понизноста од милосрдие“ — односно, покажувај им понизност со своето однесување. „И кажи: Господару мој, смилувај им се“ — односно, смилувај им се кога ќе остарат и во мигот на нивната смрт. „Како што ме воспитуваа кога бев мал“ (17:24).

Ибн Аббас рекол: „Потоа Аллах Возвишениот го објавил: ‘На Веровесникот и на верниците не им прилега да бараат прошка за многубошците, макар да им се и роднини’ (ат-Тавба, 9:113).“

За доброчинството кон родителите се пренесени многу хадиси. Меѓу нив е хадисот што е пренесен преку повеќе синџири од Анас и други: кога Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, се качил на минбарот, рекол: „Амин, амин, амин.“ Го прашале: „О Божји Пратенику, за што рече амин?“ Тој одговорил: „Џибрил дојде кај мене и рече: ‘О Мухаммаде, пропаднал човекот пред кого ќе бидеш спомнат, а тој нема да донесе салават врз тебе.

Кажи амин.’ Јас реков: ‘Амин.’ Потоа рече: ‘Пропаднал човекот што ќе го дочека месецот рамазан, а тој ќе заврши пред да му биде простено. Кажи амин.’ Јас реков: ‘Амин.’ Потоа рече: ‘Пропаднал човекот што ќе ги дочека староста на своите родители или на едниот од нив, а тие нема да го внесат во Џеннетот. Кажи амин.’ Јас реков: ‘Амин.’“

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Хушајм, нему му соопшти Али ибн Зејд, нему ни соопшти Зурара ибн Авфа од Малик ибн ал-Харис, еден од нивните луѓе, дека го слушнал Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, како вели: „Оној што ќе го прими во својата храна и пиење сирачето меѓу двајца муслимански родители, сè додека тоа не стане самостојно, сигурно ќе му биде задолжен Џеннетот. А оној што ќе ослободи муслимански роб ќе биде негов откуп од Огнот: за секој негов орган ќе се ослободи еден орган на ослободениот.“

Потоа имам Ахмед рече: ни соопшти Мухаммед ибн Џафар, нему му соопшти Шу‘ба: го слушнав Али ибн Зејд — и го спомна истото значење, освен што рече: „од еден човек од неговиот народ, по име Малик или Ибн Малик“, и додаде: „А оној што ќе ги дочека своите родители или едниот од нив, па потоа ќе влезе во Огнот, Аллах нека го оддалечи.“

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Аффан, нему му соопшти Хаммад ибн Салама, нему ни соопшти Али ибн Зејд од Зурара ибн Авфа, од Малик ибн Амр ал-Кушајри, кој рекол: го слушнав Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, како вели: „Оној што ќе ослободи муслимански роб ќе биде неговиот откуп од Огнот; за секоја коска од робот ќе биде ослободена коска од неговото тело. А оној што ќе дочека еден од родителите, па не му биде простено, Аллах Возвишениот нека го оддалечи.

И оној што ќе го прими во својата храна и пиење сирачето меѓу двајца муслимански родители сè додека Аллах не го направи самостојно, сигурно ќе му биде задолжен Џеннетот.“

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопштија Хаџџаџ и Мухаммед ибн Џафар, двајцата рекоа: ни соопшти Шу‘ба од Катада, кој рекол: го слушнав Зурара ибн Авфа како пренесува од Убеј ибн Малик ал-Кушајри дека Веровесникот, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Оној што ќе ги дочека своите родители или едниот од нив, а потоа ќе влезе во Огнот — Аллах нека го оддалечи и нека го отфрли.“ Овој хадис го пренесува и Абу Давуд ат-Тајалиси од Шу‘ба, со дополнителни зборови.

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Аффан, нему му соопшти Абу Авана, нему му соопшти Сухајл ибн Аби Салих од својот татко, од Абу Хурејра, радијаллаху анху, од Веровесникот, саллаллаху алејхи ве селлем, дека рекол: „Нека биде понижен, па повторно нека биде понижен, па уште еднаш нека биде понижен оној човек што ќе ги дочека своите родители — едниот или двајцата — кога ќе остарат, а нема да влезе во Џеннетот.“ Овој хадис е веродостоен преку овој синџир. Не го пренесува никој освен Муслим, од хадисот на Абу Авана, Џерир и Сулејман ибн Билал од Сухајл.

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Раби‘ ибн Ибрахим. Ахмед рекол дека тој е брат на Исмаил ибн Алеја и дека бил сметан за подобар од својот брат. Од Абдуррахман ибн Исхак, од Са‘ид ибн Аби Са‘ид, од Абу Хурејра, кој рекол: Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Нека биде понижен човекот пред кого ќе бидам спомнат, а тој нема да донесе салават врз мене! Нека биде понижен човекот што ќе го дочека месецот рамазан, а тој ќе заврши пред да му биде простено!

Нека биде понижен човекот што ќе ги дочека староста на своите родители, а тие нема да го внесат во Џеннетот!“ Раби‘ рекол: „Колку што знам, рече: ‘на едниот од нив’.“ Овој хадис го пренесува и ат-Тирмизи од Ахмед ибн Ибрахим ад-Давраки, од Раби‘ ибн Ибрахим, а потоа рекол: „Овој хадис е необичен преку овој синџир.“

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Јунус, нему му соопшти Абдуррахман ибн ал-Гасил, нему му соопшти Усайд ибн Али од својот татко Али ибн Убејд, од Абу Усайд, односно Малик ибн Рабија ас-Саиди, кој рекол: „Додека седев кај Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, дојде еден човек од ансарите и рече: ‘О Божји Пратенику, дали останало нешто од моето доброчинство кон родителите што треба да го правам за нив по нивната смрт?’

Тој одговори: ‘Да: да упатуваш молитва за нив, да бараш прошка за нив, да ги исполнуваш нивните завети, да им укажуваш почит на нивните пријатели и да ги одржуваш роднинските врски што ги имаш само преку нив. Тоа е доброчинството кон нив што ти останува по нивната смрт.’“ Овој хадис го пренесуваат и Абу Давуд и Ибн Маџа, од Абдуррахман ибн Сулејман, познат како Ибн ал-Гасил.

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Рух, нему му соопшти Ибн Џурејџ, кој ми соопшти од Мухаммед ибн Талха ибн Абдуллах ибн Абдуррахман, од својот татко, од Муавија ибн Џахима ас-Сулами, дека Џахима дошол кај Веровесникот, саллаллаху алејхи ве селлем, и рекол: „О Божји Пратенику, сакам да одам во воен поход и дојдов да се посоветувам со тебе.“ Тој прашал: „Дали имаш мајка?“ „Да“, одговорил тој. Тогаш рекол: „Остани покрај неа, зашто Џеннетот е кај нејзините нозе.“

Тоа го повторил уште двапати, на различни места, со истите зборови. Овој хадис го пренесуваат ан-Насаи и Ибн Маџа од Ибн Џурејџ.

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Халаф ибн ал-Валид, нему му соопшти Ибн Ајјаш од Бухејр ибн Са‘д, од Халид ибн Ма‘дан, од ал-Микдам ибн Ма‘дикариб ал-Кинди, од Веровесникот, саллаллаху алејхи ве селлем, кој рекол: „Аллах ви заповеда да им чините добро на вашите татковци. Аллах ви заповеда да им чините добро на вашите мајки. Аллах ви заповеда да им чините добро на вашите мајки. Аллах ви заповеда да им чините добро на вашите мајки.

Аллах ви заповеда да им чините добро на најблиските, па на оние што се следни по близина.“ Овој хадис го пренесува и Ибн Маџа од Абдуллах ибн Ајјаш.

Друг хадис: имам Ахмед пренесува: ни соопшти Јунус, нему му соопшти Абу Авана од ал-Аш‘ат ибн Сулејм, од својот татко, од еден човек од племето Бану Јарбу‘, кој рекол: „Дојдов кај Веровесникот, саллаллаху алејхи ве селлем, и го слушнав како им зборува на луѓето: ‘Раката на оној што дава е повисока [од раката на оној што прима]. Твојата мајка, татко ти, сестра ти, брат ти, а потоа најблиските по тебе, па оние што се следни по близина.’“

Друг хадис: хафизот Абу Бекр Ахмед ибн Амр ибн Абдулхалик ал-Баззар во својот Муснад пренесува: ни соопшти Ибрахим ибн ал-Мустамир ал-Уруки, нему му соопшти Амр ибн Суфијан, нему му соопшти ал-Хасан ибн Аби Џа‘фар, од Лејс ибн Аби Сулејм, од Алкама ибн Мартад, од Сулејман ибн Бурејда, од својот татко, дека еден човек за време на тавафот ја носел својата мајка и кружел околу Каба со неа. Го прашал Веровесникот, саллаллаху алејхи ве селлем: „Дали ѝ го исполнив нејзиното право?“ Тој одговорил: „Не, дури ни за еден нејзин здив“ — или кажал нешто слично.

Потоа ал-Баззар рекол: „Не знаеме да се пренесува освен преку овој синџир.“ Јас велам: ал-Хасан ибн Аби Џа‘фар е слаб пренесувач, а Аллах најдобро знае.

Тефсир на ал-Багави

„И спушти им го крилото на понизноста“ — односно, омекни го своето однесување кон нив и биди понизен. Урва ибн аз-Зубејр рекол: „Биди благ кон нив, така што нема да одбиеш ништо што им е мило.“ „Од милосрдие“ — од сочувство. „И кажи: Господару мој, смилувај им се, како што ме воспитуваа кога бев мал“ — се мисли: ако се муслимани.

Ибн Аббас рекол: „Ова е укинато со зборовите: ‘На Веровесникот и на верниците не им прилега да бараат прошка за многубошците’“ (ат-Тавба, 9:113).

Ни соопшти Абдулвахид ал-Милихи: нему му соопшти Абу Мансур Мухаммед ибн Мухаммед ибн Сам‘ан; нему му соопшти Абу Џа‘фар Мухаммед ибн Ахмед ибн Абдулџаббар ар-Рајаани; нему му пренесе Хумејд ибн Занџавајх; нему му пренесе Сулејман ибн Харб; нему му соопшти Хаммад ибн Јазид, од Ата ибн ас-Саиб, од Абу Абдуррахман — односно ас-Сулами — од Абу ад-Дарда, дека Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Родителот е средната порта на Џеннетот. Затоа, чувај ја ако сакаш, а ако сакаш — занемари ја.“

Ни соопшти Абу Тахир Мухаммед ибн Али аз-Заррад: нему му соопшти Абу Бекр Мухаммед ибн Идрис ал-Џурџани; нему му соопшти Абу ал-Хасан Али ибн ал-Хусејн ал-Малини; нему му соопшти Хасан ибн Суфијан; нему му пренесе Јахја ибн Хабиб ибн Ади; нему му пренесе Халид ибн ал-Харис, од Шу‘ба, од Ја‘ла ибн Ата, од својот татко, од Абдуллах ибн Амр, од Веровесникот, саллаллаху алејхи ве селлем, кој рекол: „Задоволството на Аллах е во задоволството на родителот, а гневот на Аллах е во гневот на родителот.“

Ни соопшти Ахмед ибн Абдуллах ас-Салихи: нему му соопшти Абу Са‘ид Мухаммед ибн Муса ас-Сирфи; нему му соопшти Абу Абдуллах Мухаммед ибн Абдуллах ас-Саффар; нему му пренесе Абу Џа‘фар Мухаммед ибн Галиб ибн Тамтам ад-Дабби; нему му пренесе Абдуллах ибн Маслама; нему му соопшти Абдулазиз ибн Муслим, од Јазид ибн Аби Зијад, од Муџахид, од Абу Са‘ид ал-Худри, дека Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Во Џеннетот нема да влезат оној што им префрла за доброто што го сторил, оној што е непослушен кон родителите и оној што е постојан пиеч на вино.“

Ни соопшти имамот Абу Али ал-Хусејн ибн Мухаммед ал-Кади: нему му соопшти Абу Мухаммед Абдуллах ибн Јусуф ибн Мухаммед ибн Бамуве ал-Исфахани; нему му соопшти Абу Са‘ид Ахмед ибн Зијад ал-Басри; нему му соопшти ал-Хасан ибн Мухаммед ибн ас-Саббах; нему му пренесе Раби‘ ибн Алеја; нему му соопшти Абдуррахман ибн Исхак, од Са‘ид ибн Аби Са‘ид ал-Макбари, од Абу Хурејра, радијаллаху анху, кој рекол: Божјиот Пратеник, саллаллаху алејхи ве селлем, рекол: „Нека биде понижен човекот пред кого ќе бидам спомнат, а тој нема да донесе салават врз мене; нека биде понижен човекот што ќе го дочека месецот рамазан,

а тој ќе заврши пред да му биде простено; и нека биде понижен човекот што ќе ги дочека староста на своите родители, а тие нема да го внесат во Џеннетот.“