Lutja për mëshirë ndaj prindërve

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

Dhe shtrije mbi ta krahun e butësisë dhe të mëshirës... - Tregohu modest, i përulur e i mëshirshëm para prindërve, duke llogaritur shpërblimin e Zotit e jo nga frika ose për ndonjë interes material. Me përunjësinë dhe sjelljen e mirë ndaj tyre syno veçse kënaqësinë e Zotit e jo qëllime të kësaj jete! ... dhe thuaj (lutu) : “O Zoti im! Mëshiroji ata të dy, siç më edukuan mua kur isha i vogël!”. - Lutu që Allahu t’i mëshirojë, kur janë gjallë dhe pas vdekjes, si shlyerje për kujdesin e tyre të pakursyer për ty kur ishe i mitur.

Nga kjo kuptohet se, sa më i madh të jetë përkushtimi i prindërve për fëmijën, aq më i madh është haku e detyrimi ndaj tyre. Të njëjtin pozicion si prindi ka edhe ai që i mëson fëmijës edukatën dhe diturinë e dobishme fetare ose jofetare. Kështu, mësuesit dhe edukatorët, që kanë kontribuar në edukimin e mirë të fëmijës, meritojnë respektin dhe mirënjohjen e tij.

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

(«Dhe ule para tyre krahët e përuljes, prej mëshirës») do të thotë: ji i përulur ndaj tyre me veprat e tua. («Dhe thuaj: “Zoti im, mëshiroji ata”») domethënë: kur të jenë të moshuar dhe në çastin e vdekjes së tyre. («Ashtu siç më rritën kur isha i vogël.») Ibn Abbasi tha: Pastaj Allahu i Lartësuar shpalli: «Nuk i takon Profetit dhe atyre që kanë besuar të kërkojnë falje për idhujtarët, edhe sikur të ishin të afërm» (Et-Teube, 9:113).

Lidhur me mirësinë ndaj prindërve janë përcjellë shumë hadithe. Ndër to është hadithi i transmetuar nëpërmjet disa zinxhirëve nga Enesi dhe të tjerë: Kur i Dërguari i Allahut ﷺ u ngjit në minber, tha: «Amin, amin, amin!» Ata thanë: «O i Dërguari i Allahut, për çfarë the amin?» Ai u përgjigj: «Xhibrili erdhi tek unë dhe tha: “O Muhamed, qoftë i poshtëruar ai pranë të cilit përmendesh, por që nuk dërgon salavate mbi ty!”

Thuaj amin.» Dhe unë thashë: «Amin.» Pastaj tha: «Qoftë i poshtëruar ai të cilit i vjen muaji i Ramazanit dhe i kalon pa iu falur gjynahet! Thuaj amin.» Dhe unë thashë: «Amin.» Pastaj tha: «Qoftë i poshtëruar ai që i arrin prindërit, ose njërin prej tyre, në pleqëri, por ata nuk bëhen shkak që ai të hyjë në Xhenet! Thuaj amin.» Dhe unë thashë: «Amin.»

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Hushajmi; na ka treguar Ali ibn Zejdi; na ka njoftuar Zurarah ibn Aufa, nga Maliku ibn el-Harith, një burrë prej tyre, se kishte dëgjuar Profetin ﷺ të thoshte: «Kush merr një jetim që e kanë lënë dy prindër myslimanë dhe e ushqen e i jep për të pirë derisa të mos ketë më nevojë për të, atij i bëhet e detyrueshme Xheneti. Kush liron një njeri mysliman, kjo do të jetë shpëtimi i tij nga Zjarri; për çdo gjymtyrë të të liruarit, atij do t’i lirohet një gjymtyrë e trupit.»

Pastaj [Imam Ahmedi] tha: Na ka treguar Muhamed ibn Xhafer; na ka treguar Shu‘beh: e dëgjova Ali ibn Zejdin të përmendte të njëjtin kuptim, por ai tha: «nga një burrë i popullit të tij, i quajtur Malik ose Ibn Malik», dhe shtoi: «Kush i arrin prindërit, ose njërin prej tyre, por pastaj hyn në Zjarr, Allahu e largoftë [nga mëshira e Tij]!»

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Affani; na ka treguar Hammad ibn Seleme; na ka njoftuar Ali ibn Zejdi, nga Zurarah ibn Aufa, nga Malik ibn Amër el-Kushajri: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut ﷺ të thoshte: «Kush liron një robëreshë myslimane, ajo do të jetë shpëtimi i tij nga Zjarri: për çdo kockë të saj të liruar, [do t’i lirohet] një kockë e tij. Kush e arrin njërin prej prindërve, por nuk i falen gjynahet, Allahu i Lartësuar e largoftë [nga mëshira e Tij]!

Dhe kush merr një jetim, të cilin e kanë lënë dy prindër myslimanë, dhe e ushqen e i jep për të pirë derisa Allahu ta bëjë të panevojshëm për të tjerët, atij i bëhet e detyrueshme Xheneti.»

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na kanë treguar Haxhaxhi dhe Muhamed ibn Xhaferi, të cilët thanë: Na ka treguar Shu‘beh, nga Katadeja: E dëgjova Zurarah ibn Aufan të transmetonte nga Ubej ibn Malik el-Kushajri se Profeti ﷺ ka thënë: «Kush i arrin prindërit, ose njërin prej tyre, e pastaj hyn në Zjarr, Allahu e largoftë dhe e flakttë [nga mëshira e Tij]!» E ka transmetuar edhe Ebu Davudi et-Tajalisi nga Shu‘beh, me shtesa të tjera.

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Affani; na ka treguar Ebu Avaneja; na ka treguar Suhejl ibn Ebi Salih, nga babai i tij, nga Ebu Hurejra, Allahu qoftë i kënaqur me të, se Profeti ﷺ ka thënë: «Qoftë i poshtëruar, pastaj qoftë i poshtëruar, pastaj qoftë i poshtëruar ai njeri që i arrin prindërit, njërin ose të dy, në pleqëri, por nuk hyn në Xhenet.» Ky hadith është autentik përmes këtij zinxhiri. Vetëm Muslimi e ka nxjerrë, nga Ebu Avaneja, Xheriri dhe Sulejman ibn Bilali, të gjithë nga Suhejli.

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Rib‘i ibn Ibrahim — Ahmedi tha se ai ishte vëllai i Ismail ibn Ulejes dhe e vlerësonte më shumë se të vëllanë — nga Abdurrahman ibn Is’haku, nga Seid ibn Ebi Seid, nga Ebu Hurejra, i cili tha: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: «Qoftë i poshtëruar ai pranë të cilit përmendem, por nuk dërgon salavate mbi mua! Qoftë i poshtëruar ai të cilit i vjen muaji i Ramazanit dhe i kalon pa iu falur gjynahet! Qoftë i poshtëruar ai që i arrin prindërit në pleqëri, por ata nuk e fusin në Xhenet!» Rib‘i tha: «Më duket se tha: njërin prej tyre.»

Tirmidhiu e transmetoi nga Ahmedi ibn Ibrahim ed-Duraki, nga Rib‘i ibn Ibrahim, pastaj tha: «Është i pazakontë përmes këtij zinxhiri.»

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Junusi; na ka treguar Abdurrahman ibn el-Gasil; na ka treguar Usejd ibn Ali, nga babai i tij Ali ibn Ubejd, nga Ebu Usejd — Malik ibn Rabi‘a es-Saidi — i cili tha: Ndërsa isha ulur pranë të Dërguarit të Allahut ﷺ, erdhi tek ai një burrë nga ensarët dhe i tha: «O i Dërguari i Allahut, a më ka mbetur ndonjë detyrim i mirësisë ndaj prindërve të mi pas vdekjes së tyre, me të cilin mund t’u bëj mirë?»

Ai u përgjigj: «Po: të lutesh për ta, të kërkosh falje për ta, të përmbushësh porositë e tyre, të nderosh miqtë e tyre dhe të mbash lidhjet farefisnore që nuk i ke veçse nëpërmjet tyre. Kjo është ajo që të ka mbetur për të bërë mirë ndaj tyre pas vdekjes së tyre.» E kanë transmetuar Ebu Davudi dhe Ibn Maxheh nga Abdurrahman ibn Sulejman, i njohur si Ibn el-Gasil, me të njëjtin zinxhir.

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na kanë treguar Ruh dhe Ibn Xhurejxhi; Ibn Xhurejxhi tha: Më njoftoi Muhamed ibn Talha ibn Abdilah ibn Abdurrahman, nga babai i tij, nga Muavije ibn Xhahime es-Sulemi, se Xhahime erdhi te Profeti ﷺ dhe i tha: «O i Dërguari i Allahut, kam vendosur të shkoj në luftë dhe kam ardhur të këshillohem me ty.» Ai i tha: «A e ke nënën?» Ai u përgjigj: «Po.» Profeti ﷺ i tha: «Rri me të, sepse Xheneti është pranë këmbëve të saj!»

Këtë ia përsëriti për herë të dytë dhe të tretë, në raste të ndryshme, me fjalë të ngjashme. E kanë transmetuar Nesaiu dhe Ibn Maxheh nga Ibn Xhurejxhi.

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Halefi ibn el-Velidi; na ka treguar Ibn Ajashi, nga Buhajri ibn Sa‘di, nga Halid ibn Ma‘dani, nga Mikdami ibn Ma‘dikeribi el-Kindi, nga Profeti ﷺ, i cili tha: «Allahu ju porosit për etërit tuaj. Allahu ju porosit për nënat tuaja», dhe e përsëriti këtë tri herë; «Allahu ju porosit për të afërmin, pastaj për atë që vjen më afër.» Ibn Maxheh e ka nxjerrë nga hadithi i Abdullah ibn Ajashit.

Një hadith tjetër: Imam Ahmedi tha: Na ka treguar Junusi; na ka treguar Ebu Avaneja, nga Esh‘ath ibn Sulejmi, nga babai i tij, nga një burrë prej fisit Benu Jerbu‘, i cili tha: Shkova te Profeti ﷺ dhe e dëgjova duke u folur njerëzve: «Dora e atij që jep është më e larta: [fillimisht] nëna jote dhe babai yt, motra jote dhe vëllai yt, pastaj të afërmit e tu, sipas radhës së afërsisë.»

Një hadith tjetër: Hafizi Ebu Bekër Ahmed ibn Amër ibn Abdilhalik el-Bezzari tha në Musnedin e tij: Na ka treguar Ibrahim ibn el-Mustemir el-Uruki; na ka treguar Amër ibn Sufjani; na ka treguar Hasen ibn Ebi Xhaferi, nga Lejthi ibn Ebi Sulejmi, nga Alkame ibn Mershedi, nga Sulejman ibn Burejde, nga babai i tij, se një burrë po bënte tavaf duke e mbajtur nënën në shpinë. Ai e pyeti Profetin ﷺ: «A ia kam shlyer të drejtën?» Profeti ﷺ tha: «Jo, as edhe një gulçim të vetëm», ose tha diçka të ngjashme. El-Bezzari tha: «Nuk dimë të jetë transmetuar veçse përmes këtij zinxhiri.» Unë [Ibn Kethiri] them: Hasen ibn Ebi Xhaferi është i dobët. Allahu e di më së miri.

Tefsiri i El-Begaviut

(«Dhe ule para tyre krahët e përuljes») do të thotë: bëhu i butë ndaj tyre dhe përulu para tyre. Urve ibn Zubejri ka thënë: «Ji aq i butë me ta, sa të mos refuzosh asgjë që ata e dëshirojnë.» («Prej mëshirës») do të thotë: prej dhembshurisë. («Dhe thuaj: “Zoti im, mëshiroji ata, ashtu siç më rritën kur isha i vogël.”»)

Domethënë, nëse ata janë myslimanë. Ibn Abbasi tha: «Ky ajet është shfuqizuar nga fjala e Allahut: “Nuk i takon Profetit dhe atyre që kanë besuar të kërkojnë falje për idhujtarët”» (Et-Teube, 9:113).

Na njoftoi Ebu Tahir Muhamed ibn Ali ez-Zerradi; na njoftoi Ebu Bekër Muhamed ibn Idris el-Xhurxhani; na njoftoi Ebu el-Hasen Ali ibn el-Husejn el-Malini; na njoftoi Hasen ibn Sufjani; na tregoi Jahja ibn Habib ibn Adij; na tregoi Halid ibn el-Harith; nga Shu‘beh; nga Ja‘la ibn Ata; nga babai i tij; nga Abdullahu ibn Amri; nga Profeti ﷺ, i cili tha: «Babai është porta e mesme e Xhenetit; prandaj, nëse dëshiron, ruaje atë [duke i bërë mirë], e nëse dëshiron, humbe.»

Na njoftoi Ahmed ibn Abdilah es-Salihi; na njoftoi Ebu Seid Muhamed ibn Musa es-Sajrafi; na njoftoi Ebu Abdilah Muhamed ibn Abdilah es-Saffari; na tregoi Ebu Xhafer Muhamed ibn Galib ibn Temtam ed-Dabbi; na tregoi Abdullahu ibn Mesleme; na tregoi Abdulaziz ibn Muslimi; nga Jezid ibn Ebi Zijadi; nga Muxhahidi; nga Ebu Seid el-Hudriu, se i Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: «Nuk hyn në Xhenet ai që qorton për atë që jep, ai që nuk u bindet prindërve dhe ai që është i dhënë pas verës.»

Na njoftoi imami Ebu Ali el-Husejn ibn Muhamed el-Kadi; na njoftoi Ebu Muhamed Abdilah ibn Jusuf ibn Muhamed ibn Bamuje el-Isfahani; na njoftoi Ebu Seid Ahmed ibn Zijad el-Basri; na tregoi Hasen ibn Muhamed ibn es-Sabbah; na tregoi Rib‘i ibn Uleje; nga Abdurrahman ibn Is’haku; nga Seid ibn Ebi Seid el-Makburi; nga Ebu Hurejra, Allahu qoftë i kënaqur me të, i cili tha: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: «Qoftë i poshtëruar ai pranë të cilit përmendem, por nuk dërgon salavate mbi mua! Qoftë i poshtëruar ai të cilit i vjen muaji i Ramazanit dhe i kalon pa iu falur gjynahet!

Qoftë i poshtëruar ai që i arrin prindërit në pleqëri, por ata nuk bëhen shkak që ai të hyjë në Xhenet!»