Lutja për hyrje dhe dalje të mbarë

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

Dhe thuaj: “O Zoti im! Më fut në një vend të mirë (në Medine) dhe më nxirr (prej Mekes) në mënyrë të ndershme...” - Të gjitha hyrjet dhe daljet e mia bëji të mira! Bëji ato në emër të bindjes ndaj Teje dhe për kënaqësinë Tënde! Bëji ato të kryhen me sinqeritet, vetëm për kënaqësinë Tënde dhe sipas porosive e ligjeve të Tua! . .. dhe më dhuro nga ana Jote fuqi ndihmëtare (kundër çdo armiku) - Më jep argument të qartë e të dukshëm, më jep fakte të prera në të gjitha çështjet me të cilat përballem.

Kjo është gjendja më e mirë që mund të arrijë robi në lidhjen e tij me Zotin. Kjo është ajo gjendje kur të gjitha veprat e fjalët e tij janë mirësi dhe afruese tek Allahu i Madhëruar. Në këtë gjendje, në çdo çast robi do të jetë i mbështetur nga Zoti i tij me argument të qartë e të pakundërshtueshëm për të vërtetën që ai mëton. Sigurisht, kjo gjendje kërkon: së pari, që njeriu të jetë i pajisur me dije të dobishme dhe të jetojë sipas kësaj diturie; së dyti, që njeriu të ketë dituri të hollësishme rreth çështjeve të fesë dhe rreth argumenteve të Shpalljes.

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

Imam Ahmedi ka thënë: Na përcolli Xheriri, nga Kabus ibn Ebi Dhabjani, nga babai i tij, nga Ibn Abasi, i cili tha: “Profeti ﷺ ishte në Mekë, pastaj iu urdhërua të shpërngulej, dhe Allahu zbriti: ‘Dhe thuaj: “Zoti im, më shpjer në një hyrje të kënaqur, më nxirr nga një dalje të kënaqur dhe më dhuro nga Ti fuqi, që do të më ndihmojë!”’” (El-Isra, 17:80).

El-Hasan el-Basriu ka thënë në komentimin e këtij ajeti: “Kur jobesimtarët e Mekës u këshilluan për Profetin ﷺ, që ta vrisnin, ta dëbonin ose ta burgosnin, dhe Allahu deshi që të luftoheshin banorët e Mekës, Ai e urdhëroi atë të shkonte në Medinë. Për këtë bëhet fjalë në fjalën e Allahut të Madhëruar: ‘Dhe thuaj: “Zoti im, më shpjer në një hyrje të kënaqur, më nxirr nga një dalje të kënaqur.”’”

Katadeja ka thënë: “‘Më shpjer në një hyrje të kënaqur’ do të thotë: në Medinë; ‘më nxirr nga një dalje të kënaqur’ do të thotë: nga Meka.” Të njëjtën gjë ka thënë edhe Abdurrahman ibn Zejd ibn Eslemi. Ky është mendimi më i njohur. El-Avfiu përcjell nga Ibn Abasi: “‘Më shpjer në një hyrje të kënaqur’ do të thotë vdekja; ‘më nxirr nga një dalje të kënaqur’ do të thotë jeta pas vdekjes.”

Janë thënë edhe mendime të tjera. Mendimi i parë është më i saktë dhe atë ka zgjedhur Ibn Xheriri.

Fjala e Allahut: “Dhe më dhuro nga Ti fuqi, që do të më ndihmojë!” El-Hasan el-Basriu ka thënë në komentimin e saj: “Zoti i premtoi se do t’ia hiqte mbretërinë dhe fuqinë persëve dhe do t’ia jepte atij, si edhe mbretërinë dhe fuqinë romakëve, e do t’ia jepte atij.” Katadeja ka thënë: “Profeti i Allahut ﷺ e dinte se nuk kishte mundësi ta përballonte këtë çështje pa pushtet, prandaj kërkoi pushtet ndihmues për Librin e Allahut, për kufijtë e Allahut, për detyrimet e Allahut dhe për vendosjen e fesë së Allahut. Pushteti është mëshirë nga Allahu, të cilën Ai e ka vendosur mes robërve të Tij.

Po të mos ishte kjo, disa do t’i sulmonin të tjerët dhe më i forti do ta hante më të dobëtin.” Muxhahidi ka thënë: “‘Pushtet ndihmues’ do të thotë argument i qartë.”

Ibn Xheriri ka zgjedhur mendimin e El-Hasanit dhe Katadesë; ai është më i qëlluari, sepse e vërteta ka nevojë për forcë që t’u kundërvihet atyre që e armiqësojnë dhe e kundërshtojnë. Për këtë Allahu i Lartësuar ka thënë: “Ne i dërguam të dërguarit Tanë me prova të qarta dhe bashkë me ta zbritëm Librin dhe Peshoren, me qëllim që njerëzit të veprojnë me drejtësi. Dhe zbritëm hekurin, në të cilin ka forcë të madhe dhe dobi për njerëzit, që Allahu ta bëjë të njohur se kush e ndihmon Atë dhe të dërguarit e Tij, ndonëse nuk e sheh.” (El-Hadid, 57:25).

Në hadith thuhet: “Vërtet, Allahu me anë të pushtetit pengon atë që nuk e pengon me anë të Kuranit.” Domethënë, me pushtet Ai i pengon njerëzit të kryejnë vepra të turpshme dhe mëkate, gjë të cilën shumë prej tyre nuk e shmangin për shkak të Kuranit, kërcënimeve dhe paralajmërimeve të tij të rrepta. Kështu është edhe në të vërtetë. I Lartësuar është Ai!

Tefsiri i El-Begaviut

Fjala e të Lartësuarit: “Dhe thuaj: ‘Zoti im, më shpjer në një hyrje të kënaqur, më nxirr nga një dalje të kënaqur.’” Me “hyrje” dhe “dalje” nënkuptohen futja dhe nxjerrja. Dijetarët e tefsirit kanë pasur mendime të ndryshme për këtë. Ibn Abasi, El-Hasani dhe Katadeja kanë thënë: “‘Më shpjer në një hyrje të kënaqur’ do të thotë: në Medinë.

‘Më nxirr nga një dalje të kënaqur’ do të thotë: nga Meka.” Ajeti zbriti kur Profetit ﷺ iu urdhërua të bënte Hixhretin.

Ed-Dahhaku ka thënë: “‘Më nxirr nga një dalje të kënaqur’ do të thotë: më nxirr nga Meka i sigurt prej idhujtarëve; ‘më shpjer në një hyrje të kënaqur’ do të thotë: më shpjer në Mekë si fitimtar mbi të, pas çlirimit.” Muxhahidi ka thënë: “Më shpjer me një hyrje të kënaqur në çështjen për të cilën më ke dërguar, në profetësi; dhe më nxirr nga kjo botë me një dalje të kënaqur, pasi të kem përmbushur detyrën që më takonte.” Nga El-Hasani përcillet se ka thënë: “‘Më shpjer në një hyrje të kënaqur’ do të thotë: në Xhenet; ‘më nxirr nga një dalje të kënaqur’ do të thotë: nga Meka.”

Është thënë gjithashtu: “Më shpjer në bindjen ndaj Teje dhe më nxirr nga gjërat e ndaluara.”

Sipas një mendimi tjetër, kuptimi është: “Kudo që të më shpjerësh, më shpjer me sinqeritet, dhe kudo që të më nxjerrësh, më nxirr me sinqeritet”; domethënë, mos më bëj nga ata që hyjnë me një fytyrë e dalin me një tjetër, sepse njeriu me dy fytyra nuk është i sigurt dhe nuk ka nder tek Allahu. Hyrja dhe dalja u përshkruan si të kënaqura për shkak të fitores, nderit dhe triumfit të fesë që do të pasonin hyrjen dhe daljen, ashtu siç u përshkrua “këmba” si e kënaqur në fjalën e Allahut: “Se ata do të kenë një pozitë të lartë tek Zoti i tyre.” (Junus, 10:2).

“Dhe më dhuro nga Ti fuqi, që do të më ndihmojë!” Muxhahidi ka thënë: “Argument të qartë.” El-Hasani ka thënë: “Një mbretëri të fuqishme, me të cilën të më ndihmosh kundër atij që më kundërshton, dhe një nderim të dukshëm me të cilin të vendos fenë Tënde.” Allahu i premtoi se do t’ua hiqte mbretërinë persëve, romakëve dhe të tjerëve, dhe do t’ia jepte atij.

Katadeja ka thënë: “Profeti i Allahut ﷺ e dinte se nuk kishte mundësi ta përballonte këtë çështje pa pushtet, prandaj kërkoi pushtet ndihmues: Librin e Allahut, kufijtë e Tij dhe vendosjen e fesë së Tij.”