Cầu xin lối vào và lối ra chân chính

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

(Và hãy nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính.”) Nghĩa là: Xin Ngài khiến mọi lối vào và lối ra của bề tôi đều nằm trong sự vâng lời Ngài và phù hợp với điều Ngài hài lòng; bởi điều đó bao hàm sự chân thành và phù hợp với mệnh lệnh của Ngài. (Và xin Ngài ban cho bề tôi từ nơi Ngài một quyền lực trợ giúp.) Nghĩa là: một bằng chứng hiển nhiên và lập luận dứt khoát về mọi điều bề tôi thực hiện cũng như mọi điều bề tôi từ bỏ.

Đây là tình trạng cao quý nhất mà Allah ban cho một bề tôi: mọi hoàn cảnh của người ấy đều tốt đẹp và đưa người ấy đến gần Thượng Đế; trong mỗi hoàn cảnh đều có bằng chứng rõ ràng chỉ đường cho người ấy. Điều này bao hàm kiến thức hữu ích và việc làm chính thiện, bao gồm hiểu biết về các vấn đề và những bằng chứng.

Tafsir của Imam Ibn Kathir

Imam Ahmad thuật lại: Jarir kể với chúng tôi, từ Qabus ibn Abi Zubyan, từ cha ông, từ Ibn Abbas rằng: Nhà Tiên Tri ﷺ ở Makkah, rồi được lệnh di cư. Vì vậy, Allah đã mặc khải: (Và hãy nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính, và xin Ngài ban cho bề tôi từ nơi Ngài một quyền lực trợ giúp.”)

Al-Hasan al-Basri nói khi giải thích câu này: Khi những kẻ vô đức tin ở Makkah bàn mưu chống lại Sứ Giả của Allah ﷺ, định giết, trục xuất hoặc trói Người, và Allah muốn giao chiến với người dân Makkah, Ngài đã lệnh cho Người rời đến Madinah. Đó là điều Allah, Đấng Tối Cao và Vĩ Đại, phán: (Và hãy nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính.”) Qatadah nói: (“Xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính”) nghĩa là Madinah; (“và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính”) nghĩa là Makkah.

Abd al-Rahman ibn Zayd ibn Aslam cũng nói như vậy. Đây là cách giải thích phổ biến nhất.

Al-Awfi thuật lại từ Ibn Abbas: (“Xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính”) nghĩa là cái chết; (“và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính”) nghĩa là sự sống sau cái chết. Cũng có những cách giải thích khác. Cách giải thích thứ nhất là xác đáng nhất và được Ibn Jarir lựa chọn.

Còn lời Ngài: (Và xin Ngài ban cho bề tôi từ nơi Ngài một quyền lực trợ giúp), Al-Hasan al-Basri giải thích rằng Thượng Đế đã hứa với Người sẽ lấy vương quyền và uy thế của Ba Tư, rồi trao chúng cho Người; và cũng sẽ trao cho Người vương quyền cùng uy thế của La Mã. Qatadah nói về câu này: Nhà Tiên Tri của Allah ﷺ biết rằng Người không thể đảm đương việc này nếu không có quyền lực, nên Người cầu xin một quyền lực trợ giúp cho Kinh Sách của Allah, những giới hạn của Allah, các bổn phận do Allah quy định và việc thiết lập tôn giáo của Allah.

Quyền lực là một ân huệ từ Allah, được Ngài đặt giữa các tôi tớ của Ngài; nếu không có nó, người này sẽ tấn công người kia, và kẻ mạnh sẽ ăn hiếp kẻ yếu. Mujahid nói: (“quyền lực trợ giúp”) nghĩa là bằng chứng rõ ràng.

Ibn Jarir chọn cách giải thích của al-Hasan và Qatadah, và đó là cách giải thích đúng hơn: chân lý cần có sức mạnh để chế ngự những kẻ chống đối và thù nghịch với nó. Vì vậy, Allah phán: (Chắc chắn, TA đã cử các Sứ Giả của TA đến cùng những bằng chứng rõ ràng, và ban Kinh Sách cùng Cán Cân xuống cùng họ để con người duy trì sự công bằng; và TA đã ban sắt xuống, trong đó có sức mạnh khủng khiếp và nhiều lợi ích cho nhân loại, để Allah biết ai sẽ giúp đỡ Ngài và các Sứ Giả của Ngài trong lúc vô hình.) (Al-Hadid, 25)

Trong một hadith có lời: “Quả thật, Allah ngăn chặn bằng quyền lực những điều mà Ngài không ngăn chặn bằng Qur’an.” Nghĩa là, bằng quyền lực, Ngài ngăn người ta phạm những điều ghê tởm và tội lỗi mà nhiều người không kiềm chế được chỉ bằng Qur’an, với lời cảnh báo nghiêm khắc và lời đe dọa mạnh mẽ trong đó. Đó là thực tế.

Tafsir của al-Baghawi

Allah, Đấng Tối Cao, phán: (Và hãy nói: “Lạy Thượng Đế của bề tôi, xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính.”) Ý nói đến việc đưa vào và đưa ra. Các nhà giải thích Qur’an có những ý kiến khác nhau về câu này. Ibn Abbas, al-Hasan và Qatadah nói: (“Xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính”) nghĩa là Madinah; (“và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính”) nghĩa là Makkah. Câu này được mặc khải khi Nhà Tiên Tri ﷺ được lệnh di cư.

Al-Dahhak nói: (“Và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính”) nghĩa là đưa bề tôi ra khỏi Makkah an toàn khỏi những kẻ thờ đa thần; (“và đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính”) nghĩa là đưa bề tôi vào Makkah với tư cách người chiến thắng, thông qua cuộc chinh phục.

Mujahid nói: “Xin Ngài đưa bề tôi vào một lối vào chân chính trong sứ mệnh mà Ngài đã cử bề tôi đến, tức sứ mệnh tiên tri, và vào Thiên Đàng; xin Ngài đưa bề tôi ra khỏi thế gian bằng một lối ra chân chính, sau khi bề tôi đã hoàn thành những bổn phận của mình.” Có lời thuật lại từ al-Hasan rằng ông nói: (“Xin Ngài đưa bề tôi vào bằng một lối vào chân chính”) nghĩa là vào Thiên Đàng; (“và đưa bề tôi ra bằng một lối ra chân chính”) nghĩa là ra khỏi Makkah.

Cũng có ý kiến cho rằng điều đó có nghĩa là: Xin Ngài đưa bề tôi vào trong sự vâng lời Ngài và đưa bề tôi ra khỏi những điều Ngài cấm. Một ý kiến khác cho rằng ý nghĩa là: Bất cứ nơi nào Ngài đưa bề tôi vào, xin hãy đưa bề tôi vào với sự chân chính; và khi đưa bề tôi ra, xin hãy đưa bề tôi ra với sự chân chính. Nghĩa là, xin đừng biến bề tôi thành người vào một đằng ra một nẻo, bởi người hai mặt không được an toàn và không có địa vị đáng trọng trước Allah.

Việc mô tả lối vào và lối ra là “chân chính” là vì kết quả của việc vào và ra sẽ là chiến thắng, uy thế và sự hưng thịnh của tôn giáo, giống như Ngài mô tả “bước chân” là chân chính khi phán: (rằng họ sẽ có một vị thế chân chính bên Thượng Đế của họ) (Yunus, 2).

(Và xin Ngài ban cho bề tôi từ nơi Ngài một quyền lực trợ giúp.) Mujahid nói: “Bằng chứng rõ ràng.” Al-Hasan nói: “Một vương quyền hùng mạnh mà nhờ đó Ngài giúp bề tôi chống lại những kẻ đối địch với bề tôi, và uy thế hiển hiện để bề tôi thiết lập tôn giáo của Ngài.” Allah đã hứa với Người sẽ lấy vương quyền của Ba Tư, La Mã và những nước khác rồi trao cho Người.

Qatadah nói: Nhà Tiên Tri của Allah ﷺ biết rằng Người không thể đảm đương việc này nếu không có quyền lực, nên Người cầu xin một quyền lực trợ giúp: Kinh Sách của Allah, những giới hạn của Ngài và việc thiết lập tôn giáo của Ngài.