Lời cầu xin về vị Thiên Sứ

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

(Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin Ngài hãy dựng lên trong họ) tức là trong con cháu của chúng tôi (một vị Thiên Sứ xuất thân từ họ), để địa vị của hai vị được nâng cao hơn, để con cháu họ vâng phục vị ấy và nhận biết vị ấy một cách đích thực. (Để vị ấy đọc cho họ nghe những lời thiên khải của Ngài) bằng lời đọc, ghi nhớ và giúp họ ghi nhớ; (và dạy họ Kinh Sách và sự khôn ngoan) về ý nghĩa. (Và thanh lọc họ) bằng cách rèn luyện họ làm những việc thiện và từ bỏ những việc xấu xa, bởi những việc ấy không thể thanh lọc tâm hồn.

(Quả thật, Ngài là Đấng Toàn Năng), nghĩa là Đấng chế ngự mọi sự, không điều gì có thể chống lại quyền năng của Ngài; (Đấng Sáng Suốt), Đấng đặt mọi sự vào đúng chỗ. Vì quyền năng và sự khôn ngoan của Ngài, xin Ngài hãy phái vị Thiên Sứ này đến với họ. Allah đã đáp lời cầu xin của hai vị, phái đến vị Thiên Sứ cao quý này, qua Người mà Allah đã thương xót riêng con cháu của hai vị và toàn thể tạo vật nói chung. Vì thế, Người ﷺ đã nói: “Ta là lời cầu xin của cha ta, Ibrahim.”

Sau khi Allah tôn vinh Ibrahim bằng sự tôn vinh lớn lao như vậy và cho biết những phẩm tính hoàn hảo của ông, Ngài phán:

Tafsir của Imam Ibn Kathir

Allah Toàn Năng thuật lại lời cầu xin trọn vẹn của Ibrahim cho cư dân Thánh địa, xin Allah phái đến giữa họ một vị Thiên Sứ xuất thân từ họ, tức là từ dòng dõi Ibrahim. Lời cầu xin được đáp lại ấy phù hợp với định mệnh đã có từ trước của Allah trong việc chọn Muhammad ﷺ làm Thiên Sứ giữa những người không biết đọc, rồi gửi Người đến với họ và với tất cả những người không phải Ả Rập, thuộc loài người và jinn.

Imam Ahmad nói: ‘Abdur-Rahman ibn Mahdi thuật lại với chúng tôi; Mu‘awiyah ibn Salih thuật lại với chúng tôi, từ Sa‘id ibn Suwayd al-Kalbi, từ ‘Abd al-A‘la ibn Hilal al-Sulami, từ al-‘Irbad ibn Sariyah, ông kể rằng Thiên Sứ của Allah ﷺ nói: “Quả thật, khi Adam còn đang thành hình trong đất sét, ta đã được ghi nhận nơi Allah là vị cuối cùng trong các vị Nabi. Ta sẽ cho các ngươi biết điều đầu tiên về việc ấy: lời cầu xin của cha ta, Ibrahim; tin mừng về ta mà ‘Isa loan báo; và giấc mơ mẹ ta đã thấy. Các bà mẹ của các vị Nabi cũng nhìn thấy những giấc mơ như vậy.”

Ibn Wahb, al-Layth và người chép sách của ông là ‘Abdullah ibn Salih cũng thuật lại hadith này từ Mu‘awiyah ibn Salih; Abu Bakr ibn Abi Maryam cũng thuật lại từ Sa‘id ibn Suwayd với nội dung tương tự.

Imam Ahmad cũng nói: Abu al-Nadr thuật lại với chúng tôi; al-Faraj thuật lại với chúng tôi; Luqman ibn ‘Amir thuật lại với chúng tôi: Tôi nghe Abu Umamah nói: Tôi hỏi: “Thưa Thiên Sứ của Allah, việc khởi đầu sứ mạng của Người là gì?” Người đáp: “Lời cầu xin của cha ta, Ibrahim; tin mừng mà ‘Isa báo trước về ta; và mẹ ta thấy như có một luồng ánh sáng phát ra từ bà, soi sáng những cung điện ở vùng Sham.” Ý nghĩa là người đầu tiên công bố và làm cho danh tiếng của Người được biết đến rộng rãi trong nhân gian là Ibrahim, cầu xin Allah ban bình an cho ông.

Tên Người vẫn luôn được nhắc đến, nổi tiếng và lưu truyền trong nhân gian, cho đến khi vị Thiên Sứ cuối cùng của các Nabi thuộc dòng dõi Israel, ‘Isa con trai Maryam, công khai nói về Người. Khi đứng thuyết giảng cho con cháu Israel, ông nói: “Quả thật, ta là một Thiên Sứ của Allah được phái đến với các người, xác nhận Kinh Tawrah đã có trước ta và báo tin mừng về một vị Thiên Sứ sẽ đến sau ta, tên là Ahmad.” Vì vậy, trong hadith này Người nói: “Lời cầu xin của cha ta, Ibrahim, và tin mừng của ‘Isa con trai Maryam.”

Còn lời Người nói: “Mẹ ta thấy như có một luồng ánh sáng phát ra từ bà, soi sáng những cung điện ở vùng Sham”, thì có ý kiến cho rằng đó là giấc mơ bà thấy khi mang thai Người. Bà kể lại cho dân mình nên câu chuyện lan truyền và được biết đến rộng rãi giữa họ; đó là sự chuẩn bị trước. Việc đặc biệt nhắc đến vùng Sham như nơi ánh sáng của Người xuất hiện là dấu hiệu cho thấy tôn giáo của Người sẽ ổn định và vững chắc tại vùng Sham. Bởi vậy, vào cuối thời kỳ, vùng Sham sẽ là thành trì của Islam và những người theo Islam; tại đó ‘Isa con trai Maryam sẽ xuống, ở ngọn tháp phía đông màu trắng của Damascus.

Vì thế, trong hai bộ Sahih có lời: “Một nhóm người trong cộng đồng của ta sẽ luôn công khai giữ chân lý; kẻ bỏ rơi hay chống đối họ cũng không thể làm hại họ, cho đến khi mệnh lệnh của Allah đến, họ vẫn ở trong tình trạng ấy.” Trong Sahih al-Bukhari có thêm: “Họ ở vùng Sham.” Abu Ja‘far al-Razi thuật lại từ al-Rabi‘ ibn Anas, từ Abu al-‘Aliyah, về lời phán: (Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin Ngài hãy dựng lên trong họ một vị Thiên Sứ xuất thân từ họ), rằng ý nói đến cộng đồng của Muhammad ﷺ. Có lời phán với Ibrahim: “Lời cầu xin của ngươi đã được đáp lại; điều ấy sẽ xảy ra vào cuối thời kỳ.” Al-Suddi và Qatadah cũng nói tương tự.

Lời Ngài: (và dạy họ Kinh Sách), nghĩa là Kinh Qur’an; (và sự khôn ngoan), nghĩa là Sunnah. Đây là lời giải thích của al-Hasan, Qatadah, Muqatil ibn Hayyan, Abu Malik và những người khác. Cũng có ý kiến cho rằng đó là sự hiểu biết về tôn giáo; ý nghĩa này không mâu thuẫn với cách giải thích trên. (Và thanh lọc họ): ‘Ali ibn Abi Talhah thuật lại từ Ibn ‘Abbas rằng nghĩa là vâng phục Allah và thành tâm.

Muhammad ibn Ishaq nói về câu (và dạy họ Kinh Sách và sự khôn ngoan): Người dạy họ điều tốt để họ thực hành, điều xấu để họ tránh; báo cho họ biết Allah hài lòng với họ khi họ vâng lời Ngài và gia tăng việc vâng phục Ngài, đồng thời tránh những điều khiến Ngài bất mãn và những hành vi bất tuân Ngài.

Lời Ngài: (Quả thật, Ngài là Đấng Toàn Năng, Đấng Sáng Suốt), nghĩa là Đấng Toàn Năng không điều gì làm Ngài bất lực, và Ngài có khả năng trên mọi sự; Ngài Sáng Suốt trong hành động và lời phán, đặt mọi sự đúng vào vị trí của nó, bởi sự khôn ngoan và công bằng của Ngài. [Qur’an, chương al-Saff, câu 6.]

Tafsir của al-Baghawi

(Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin Ngài hãy dựng lên trong họ), tức là trong cộng đồng Muslim thuộc dòng dõi Ibrahim và Isma‘il; cũng có ý kiến nói là trong cư dân Makkah. (Một vị Thiên Sứ xuất thân từ họ), tức là một vị được phái đến; ý muốn nói đến Muhammad ﷺ.

Ngài Abu al-Qasim ‘Ali ibn Musa al-Musawi thuật lại với chúng tôi: Abu Bakr Ahmad ibn Muhammad ibn ‘Abbas al-Balkhi thuật lại với tôi; Imam Abu Sulayman Hamd ibn Muhammad ibn Ibrahim al-Khattabi thuật lại với tôi; Muhammad ibn al-Makki thuật lại với tôi; Ishaq ibn Ibrahim thuật lại với tôi; cháu trai của Ibn Wahb thuật lại với tôi, từ chú của ông; ông thuật lại với chúng tôi, từ Mu‘awiyah, từ Salih, từ Sa‘id ibn Suwayd, từ ‘Abd al-A‘la ibn Hilal al-Sulami, từ al-‘Irbad ibn Sariyah, từ Thiên Sứ của Allah ﷺ.

Người nói: “Quả thật, ta đã được ghi nhận nơi Allah là vị cuối cùng trong các vị Nabi, khi Adam vẫn còn đang thành hình trong đất sét. Ta sẽ cho các ngươi biết điều đầu tiên về sứ mạng của ta: ta là lời cầu xin của Ibrahim, tin mừng của ‘Isa và giấc mơ mà mẹ ta thấy khi sinh ta; bà thấy một luồng ánh sáng phát ra từ mình, nhờ đó những cung điện ở vùng Sham được soi sáng.” Ý nói đến lời cầu xin của Ibrahim này: ông cầu xin Allah phái đến trong con cháu Isma‘il một vị Thiên Sứ xuất thân từ họ.

Ibn ‘Abbas nói: “Tất cả các vị Nabi đều thuộc dòng dõi Israel, ngoại trừ mười vị: Nuh, Hud, Salih, Shu‘ayb, Lut, Ibrahim, Isma‘il, Ishaq, Ya‘qub và Muhammad. Cầu xin Allah ban phúc lành và bình an cho tất cả các vị.”

(Tatlū) nghĩa là đọc. (Những lời thiên khải của Ngài cho họ nghe), tức là Kinh Sách của Ngài, nghĩa là Kinh Qur’an. Một ayah trong Qur’an là một đoạn lời văn liền mạch cho đến chỗ kết thúc. Cũng có ý kiến nói rằng ayah là một nhóm người; người ta nói: “Dân chúng ra đi cùng với ayah của họ”, tức là cùng với nhóm người của họ.

(Và dạy họ Kinh Sách), nghĩa là Kinh Qur’an. (Và sự khôn ngoan): Mujahid nói: “Đó là sự hiểu biết về Qur’an.” Muqatil nói: “Đó là những lời răn dạy trong Qur’an và những phán quyết có trong đó.” Ibn Qutaybah nói: “Đó là tri thức và việc làm; một người không thể là bậc khôn ngoan cho đến khi hội đủ cả hai.”

Cũng có ý kiến nói đó là Sunnah; có ý kiến nói đó là các phán quyết và việc xét xử; lại có ý kiến nói đó là sự hiểu biết sâu sắc về tôn giáo. Abu Bakr ibn Durayd nói: “Mọi lời nói khuyên răn ngươi, thúc giục ngươi làm điều cao quý hoặc ngăn cấm ngươi làm điều xấu đều là sự khôn ngoan.”

(Và thanh lọc họ), nghĩa là thanh tẩy họ khỏi sự đa thần và tội lỗi. Cũng có ý kiến nói rằng vị Thiên Sứ thu Zakah từ tài sản của họ. Ibn Kaysan nói: “Ngài chứng nhận cho họ vào Ngày Phán Xét về sự công chính, khi họ làm chứng rằng các vị Nabi đã truyền đạt thông điệp.” Cách giải thích này dựa trên nghĩa của từ tazkiyah là chứng nhận sự công chính.

(Quả thật, Ngài là Đấng Toàn Năng, Đấng Sáng Suốt). Ibn ‘Abbas nói: “Đấng Toàn Năng là Đấng không có ai sánh bằng.” Al-Kalbi nói: “Đấng trừng phạt; bằng chứng là lời Ngài: ‘Allah là Đấng Toàn Năng, Đấng Trừng Phạt.’” Cũng có ý kiến nói Ngài là Đấng bất khả xâm phạm, bàn tay không thể chạm đến và không gì có thể vươn tới; cũng có ý kiến nói Ngài là Đấng Mạnh Mẽ, bởi ‘izzah có nghĩa là sức mạnh.

Allah phán: ‘Chúng Ta đã tăng cường họ bằng người thứ ba’ [Qur’an, chương Ya-Sin, câu 14], nghĩa là Chúng Ta đã làm cho họ mạnh hơn. Cũng có ý kiến nói Ngài là Đấng Chiến Thắng; Allah thuật lại lời người kia: ‘Hắn đã thắng ta trong lời nói’ [Qur’an, chương Sad, câu 23], nghĩa là hắn đã lấn át ta. Người ta cũng nói trong thành ngữ: ‘Ai mạnh hơn thì chiếm đoạt’, tức là ai thắng thì lấy đi của người khác. [Qur’an, chương Al ‘Imran, câu 4; chương Ya-Sin, câu 14; chương Sad, câu 23.]