Doa Mengutus Seorang Rasul

Tafsir Syeikh ‘Abd al-Rahman al-Sa‘di

“Wahai Tuhan kami, utuslah dalam kalangan mereka”—iaitu dalam kalangan zuriat kami—“seorang rasul daripada kalangan mereka sendiri”, agar darjat kedua-duanya menjadi lebih tinggi, agar mereka tunduk kepadanya, dan agar mereka benar-benar mengenalinya. “Yang membacakan kepada mereka ayat-ayat-Mu” dengan lafaz, menghafaznya dan membantu mereka menghafaznya; “serta mengajarkan kepada mereka Kitab dan hikmah” dari segi maknanya. “Dan menyucikan mereka” dengan mendidik mereka supaya melakukan amal soleh dan menjauhi perbuatan buruk, yang tidak menyucikan jiwa.

“Sesungguhnya Engkaulah Yang Maha Perkasa”, iaitu Yang menguasai segala sesuatu; tiada sesuatu pun yang dapat menghalang kekuasaan-Nya. “Lagi Maha Bijaksana”, yang meletakkan segala sesuatu pada tempatnya. Maka dengan keperkasaan dan kebijaksanaan-Mu, utuslah kepada mereka rasul ini. Allah memperkenankan doa mereka lalu mengutus rasul yang mulia ini.

Melaluinya, Allah merahmati zuriat kedua-duanya secara khusus dan seluruh makhluk secara umum. Oleh sebab itu, baginda (selawat dan salam ke atasnya) bersabda: “Aku ialah doa bapaku Ibrahim.” Setelah Allah memuliakan Ibrahim dengan kemuliaan yang begitu besar dan menyebut sifat-sifatnya yang sempurna, Allah Taala berfirman:

Tafsir Imam Ibn Kathir

Allah Taala mengkhabarkan tentang doa Ibrahim yang telah sempurna bagi penduduk Tanah Haram, agar Allah mengutus dalam kalangan mereka seorang rasul daripada kalangan mereka sendiri, iaitu daripada zuriat Ibrahim. Doa yang diperkenankan ini bertepatan dengan ketetapan Allah yang terdahulu untuk memilih Muhammad (selawat dan salam ke atasnya) sebagai rasul kepada kaum yang tidak tahu membaca dan menulis, dan juga kepada seluruh bangsa bukan Arab, daripada kalangan manusia dan jin.

Imam Ahmad berkata: Telah menceritakan kepada kami ‘Abd al-Rahman bin Mahdi, telah menceritakan kepada kami Mu‘awiyah bin Salih, daripada Sa‘id bin Suwayd al-Kalbi, daripada ‘Abd al-A‘la bin Hilal al-Sulami, daripada al-‘Irbad bin Sariyah, katanya: Rasulullah bersabda: “Sesungguhnya aku telah tercatat di sisi Allah sebagai penutup para nabi ketika Adam masih terbujur dalam tanah liatnya. Aku akan memberitahu kamu tentang permulaan hal itu: doa bapaku Ibrahim, berita gembira Isa tentang diriku, dan mimpi yang dilihat oleh ibuku. Begitu juga ibu-ibu para nabi melihat mimpi.”

Hadis ini turut diriwayatkan oleh Ibn Wahb, al-Layth dan penulisnya, ‘Abdullah bin Salih, daripada Mu‘awiyah bin Salih. Abu Bakr bin Abi Maryam turut meriwayatkannya daripada Sa‘id bin Suwayd dengan sanad yang sama.

Imam Ahmad juga berkata: Telah menceritakan kepada kami Abu al-Nadr, telah menceritakan kepada kami al-Faraj, telah menceritakan kepada kami Luqman bin ‘Amir: Aku mendengar Abu Umamah berkata: Aku bertanya, “Wahai Rasulullah, apakah permulaan urusanmu?” Baginda menjawab: “Doa bapaku Ibrahim, berita gembira Isa tentang diriku, dan ibuku melihat bahawa suatu cahaya keluar daripadanya lalu menerangi istana-istana Syam.” Maksudnya, orang pertama yang mengumumkan dan menyebarkan penyebutan baginda kepada manusia ialah Ibrahim (semoga salam sejahtera ke atasnya).

Nama baginda terus disebut, masyhur dan tersebar dalam kalangan manusia, sehinggalah Isa bin Maryam (semoga salam sejahtera ke atasnya), nabi terakhir daripada kalangan Bani Israil dari segi keturunan, menyatakannya dengan jelas. Ketika berkhutbah kepada Bani Israil, Isa berkata: “Sesungguhnya aku ialah utusan Allah kepada kamu, membenarkan Kitab Taurat yang datang sebelumku dan membawa berita gembira tentang seorang rasul yang akan datang selepasku, yang namanya Ahmad.” Oleh sebab itu, dalam hadis ini disebut: “Doa bapaku Ibrahim dan berita gembira Isa bin Maryam.”

Adapun sabda baginda, “Ibuku melihat bahawa suatu cahaya keluar daripadanya lalu menerangi istana-istana Syam,” dikatakan bahawa itu ialah mimpi yang dilihatnya ketika mengandungkan baginda. Dia menceritakannya kepada kaumnya, lalu tersebar dan menjadi masyhur dalam kalangan mereka. Hal itu merupakan suatu pendahuluan. Pengkhususan Syam sebagai tempat cahaya baginda muncul merupakan isyarat bahawa agama baginda akan bertapak dan kukuh di negeri Syam.

Oleh sebab itu, pada akhir zaman Syam akan menjadi benteng bagi Islam dan penganutnya. Di sanalah Isa bin Maryam akan turun, di menara putih sebelah timur di Damsyik. Dalam Sahih al-Bukhari dan Sahih Muslim disebut: “Sentiasa akan ada segolongan daripada umatku yang teguh berada di atas kebenaran. Mereka tidak akan terjejas oleh orang yang tidak menolong mereka atau menentang mereka, sehinggalah datang ketetapan Allah, sedang mereka tetap demikian.” Dalam Sahih al-Bukhari disebut: “Mereka berada di Syam.”

Abu Ja‘far al-Razi meriwayatkan daripada al-Rabi‘ bin Anas, daripada Abu al-‘Aliyah, berkenaan firman-Nya, “Wahai Tuhan kami, utuslah dalam kalangan mereka seorang rasul daripada kalangan mereka sendiri,” bahawa yang dimaksudkan ialah umat Muhammad (selawat dan salam ke atasnya). Lalu dikatakan kepadanya: “Doamu telah diperkenankan; hal itu akan berlaku pada akhir zaman.” Demikian juga kata al-Suddi dan Qatadah.

Firman-Nya, “Dan mengajarkan kepada mereka Kitab,” maksudnya al-Quran; “dan hikmah,” maksudnya Sunnah. Demikian kata al-Hasan, Qatadah, Muqatil bin Hayyan, Abu Malik dan selain mereka. Ada juga yang mengatakan bahawa maksudnya ialah kefahaman dalam agama; dan makna-makna ini tidak bercanggah.

Tentang firman-Nya, “Dan menyucikan mereka,” ‘Ali bin Abi Talhah meriwayatkan daripada Ibn ‘Abbas bahawa maksudnya ialah taat kepada Allah dan ikhlas. Muhammad bin Ishaq berkata tentang firman-Nya, “Dan mengajarkan kepada mereka Kitab dan hikmah”: Dia mengajarkan kepada mereka kebaikan supaya mereka melakukannya dan keburukan supaya mereka menjauhinya. Dia juga memberitahu mereka bahawa Allah reda kepada mereka apabila mereka taat kepada-Nya, memperbanyak ketaatan kepada-Nya dan menjauhi perkara maksiat yang dimurkai-Nya.

Firman-Nya, “Sesungguhnya Engkaulah Yang Maha Perkasa lagi Maha Bijaksana,” bermaksud: Yang Maha Perkasa, tiada sesuatu pun yang dapat melemahkan-Nya dan Dia berkuasa atas segala sesuatu; serta Yang Maha Bijaksana dalam perbuatan dan firman-Nya, yang meletakkan segala sesuatu pada tempatnya dengan kebijaksanaan dan keadilan-Nya. (Surah al-Saff, 61:6).

Tafsir al-Baghawi

“Wahai Tuhan kami, utuslah dalam kalangan mereka,” yakni dalam kalangan umat Islam daripada zuriat Ibrahim dan Ismail. Dikatakan juga: daripada penduduk Makkah. “Seorang rasul daripada kalangan mereka sendiri,” yakni seorang utusan; yang dimaksudkan ialah Muhammad (selawat dan salam ke atasnya).

Al-Sayyid Abu al-Qasim ‘Ali bin Musa al-Musawi menyampaikan kepada kami: Abu Bakr Ahmad bin Muhammad bin ‘Abbas al-Balkhi menyampaikan kepadaku: Imam Abu Sulayman Hamd bin Muhammad bin Ibrahim al-Khattabi menyampaikan kepada kami: Muhammad bin al-Makki menyampaikan kepada kami: Ishaq bin Ibrahim menyampaikan kepada kami: anak saudara Ibn Wahb menyampaikan kepada kami daripada bapa saudaranya, daripada Mu‘awiyah, daripada Salih, daripada Sa‘id bin Suwayd, daripada ‘Abd al-A‘la bin Hilal al-Sulami, daripada al-‘Irbad bin Sariyah, daripada Rasulullah, bahawa baginda bersabda: “Sesungguhnya aku telah tercatat di sisi Allah sebagai penutup para nabi ketika Adam masih terbujur dalam tanah liatnya.

Aku akan memberitahu kamu tentang permulaan urusanku: aku ialah doa Ibrahim, berita gembira Isa, dan mimpi yang dilihat oleh ibuku ketika melahirkanku, iaitu cahaya keluar daripadanya lalu menerangi istana-istana Syam.” Yang dimaksudkan dengan “doa Ibrahim” ialah doa ini, kerana Ibrahim memohon agar seorang rasul daripada kalangan Bani Ismail diutus kepada mereka.

Ibn ‘Abbas berkata: “Semua nabi berasal daripada Bani Israil kecuali sepuluh orang: Nuh, Hud, Salih, Shu‘ayb, Lut, Ibrahim, Ismail, Ishaq, Ya‘qub dan Muhammad. Semoga selawat dan salam Allah tercurah kepada mereka semua.”

“Yang membacakan”—yakni membacakan. “Ayat-ayat-Mu kepada mereka”—Kitab-Mu, iaitu al-Quran. Ayat al-Quran ialah rangkaian kata yang bersambung sehingga berakhir. Ada juga yang mengatakan bahawa ayat ialah sekumpulan huruf.

Dalam ungkapan, “Kaum itu keluar dengan ayat mereka,” maksudnya mereka keluar beramai-ramai.

“Dan mengajarkan kepada mereka Kitab,” yakni al-Quran. “Dan hikmah”—Mujahid berkata: “Kefahaman tentang al-Quran.” Muqatil berkata: “Nasihat-nasihat al-Quran dan hukum-hakam yang terkandung di dalamnya.” Ibn Qutaybah berkata: “Hikmah ialah ilmu dan amal.

Seseorang tidak menjadi bijaksana sehingga menghimpunkan kedua-duanya.” Dikatakan juga bahawa hikmah ialah Sunnah, hukum-hakam dan penghakiman, atau fiqh. Abu Bakr bin Durayd berkata: “Setiap perkataan yang menasihatimu, mendorongmu kepada kemuliaan atau melarangmu daripada perkara keji ialah hikmah.”

“Dan menyucikan mereka,” yakni membersihkan mereka daripada syirik dan dosa. Dikatakan juga: mengambil zakat daripada harta mereka. Ibn Kaysan berkata: “Dia menjadi saksi bagi mereka pada Hari Kiamat bahawa mereka itu adil, apabila mereka menjadi saksi bahawa para nabi telah menyampaikan risalah. Hal ini berasal daripada makna tazkiyah, iaitu pengesahan keadilan.”

“Sesungguhnya Engkaulah Yang Maha Perkasa lagi Maha Bijaksana.” Ibn ‘Abbas berkata: “Yang Maha Perkasa, tiada yang setara dengan-Nya.” Al-Kalbi berkata: “Yang membalas dendam; buktinya firman Allah Taala: ‘Dan Allah Maha Perkasa lagi mempunyai pembalasan.’” Dikatakan juga: Yang tidak dapat dicapai oleh tangan dan tiada sesuatu pun dapat sampai kepada-Nya; atau Yang Maha Kuat.

‘Izzah bermaksud kekuatan, sebagaimana firman Allah: “Lalu Kami kuatkan mereka dengan yang ketiga.” Dikatakan juga bahawa maksudnya ialah Yang Maha Mengalahkan, sebagaimana firman-Nya dalam kisah: “Dia mengalahkanku dalam perdebatan.” Dalam peribahasa disebut: “Sesiapa yang menang, dialah yang merampas.” [Rujukan ayat yang disebut dalam petikan: Ali ‘Imran 3:14; Yasin 36:23; Sad 38:23.]