Kebaikan Dunia dan Akhirat

Tafsir Syeikh ‘Abd al-Rahman al-Sa‘di

Kemudian Allah Taala menerangkan keadaan manusia: semuanya memohon kepada-Nya apa yang mereka perlukan dan memohon agar dijauhkan daripada perkara yang memudaratkan mereka, tetapi tujuan mereka berbeza-beza. Antara mereka ada yang berkata: «Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia», yakni dia memohon kepada-Nya perkara duniawi yang termasuk dalam keinginannya, sedangkan dia tidak mendapat bahagian di akhirat kerana tidak menginginkannya dan hanya menumpukan cita-citanya kepada dunia.

Ada pula yang berdoa kepada Allah demi kebaikan kedua-dua negeri, serta berhajat kepada-Nya dalam urusan penting agama dan dunianya. Kedua-dua golongan ini mendapat bahagian daripada hasil usaha dan amalan masing-masing. Allah Taala akan membalas mereka menurut amalan, cita-cita dan niat mereka, dengan balasan yang berada antara keadilan dan kurnia; Dia layak dipuji dengan pujian yang paling sempurna.

Ayat ini menjadi dalil bahawa Allah memperkenankan doa setiap orang yang berdoa kepada-Nya, sama ada Muslim, kafir atau orang fasik. Namun, diperkenankannya doa seseorang bukanlah bukti bahawa Allah mencintainya dan dekat dengannya, kecuali apabila doa itu berkaitan dengan perkara-perkara akhirat dan urusan penting agama.

Kebaikan yang diminta di dunia merangkumi segala perkara yang dirasakan baik oleh seseorang, seperti rezeki yang menyenangkan, luas dan halal; isteri yang solehah; anak yang menyejukkan mata; ketenangan; ilmu yang bermanfaat; amal soleh; dan sebagainya, daripada perkara yang disukai dan dibolehkan. Kebaikan di akhirat pula ialah terselamat daripada hukuman di dalam kubur, di tempat perhimpunan dan di neraka; mendapat keredaan Allah; meraih kenikmatan yang kekal; serta mendapat kedekatan dengan Tuhan Yang Maha Pengasih.

Dengan itu, doa ini menjadi doa yang paling merangkumi segala kebaikan dan paling sempurna, serta paling utama untuk dipilih. Oleh sebab itu, Nabi صلى الله عليه وسلم sering berdoa dengannya dan menganjurkan orang lain agar mengamalkannya.

Tafsir Imam Ibn Kathir

Allah berfirman: «Dan antara mereka ada yang berkata: Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.» Doa ini menghimpunkan segala kebaikan dunia dan menolak segala keburukan. Kebaikan di dunia merangkumi setiap perkara duniawi yang diinginkan, seperti kesihatan dan kesejahteraan, rumah yang luas, isteri yang baik, rezeki yang melimpah, ilmu yang bermanfaat, amal soleh, tunggangan yang menyenangkan, pujian yang baik dan sebagainya daripada perkara yang disebut dalam ungkapan para ahli tafsir.

Tiada percanggahan antara tafsiran-tafsiran itu, kerana semuanya termasuk dalam pengertian kebaikan di dunia.

Adapun kebaikan di akhirat, yang paling tinggi ialah masuk ke dalam syurga, berserta segala yang mengiringinya, seperti aman daripada ketakutan yang besar di tempat perhimpunan, dipermudah hisab dan perkara-perkara baik lain di akhirat. Adapun keselamatan daripada neraka menuntut agar sebab-sebabnya dipermudah di dunia, iaitu dengan menjauhi perkara yang diharamkan dan dosa, serta meninggalkan perkara syubhah dan haram.

Al-Qasim bin ‘Abd al-Rahman berkata: «Sesiapa yang dikurniakan hati yang bersyukur, lidah yang sentiasa mengingati Allah dan tubuh yang sabar, maka dia telah dikurniakan kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, serta dipelihara daripada azab neraka.» Oleh sebab itu, sunnah menganjurkan doa ini.

Al-Bukhari berkata: Abu Ma‘mar telah menceritakan kepada kami; ‘Abd al-Warith telah menceritakan kepada kami, daripada ‘Abd al-‘Aziz, daripada Anas bin Malik, katanya: Nabi صلى الله عليه وسلم pernah berdoa: «Ya Allah, Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.»

Imam Ahmad berkata: Isma‘il bin Ibrahim telah menceritakan kepada kami; ‘Abd al-‘Aziz bin Suhaib telah menceritakan kepada kami, daripada Anas, katanya: Doa yang paling kerap dipanjatkan oleh Rasulullah صلى الله عليه وسلم ialah: «Ya Allah, Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.»

Ibn Abi Hatim berkata: Bapaku telah menceritakan kepada kami; Abu Nu‘aym telah menceritakan kepada kami; ‘Abd al-Salam bin Syaddad, iaitu Abu Talut, telah menceritakan kepada kami, katanya: Aku berada bersama Anas bin Malik. Thabit berkata kepadanya: «Saudara-saudaramu ingin agar engkau berdoa untuk mereka.» Lalu Anas berkata: «Ya Allah, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.» Mereka berbual seketika.

Apabila mereka hendak bangun, Thabit berkata: «Wahai Abu Hamzah, saudara-saudaramu hendak pulang, maka berdoalah untuk mereka.» Anas berkata: «Adakah kamu mahu aku memperincikan segala perkara untuk kamu? Jika Allah mengurniakan kepada kamu kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat serta memelihara kamu daripada azab neraka, sesungguhnya Dia telah mengurniakan segala kebaikan kepada kamu.»

Imam Ahmad juga berkata: Muhammad bin Abi ‘Adi telah menceritakan kepada kami, daripada Humayd, daripada Anas, bahawa Rasulullah صلى الله عليه وسلم menziarahi seorang lelaki Muslim yang tubuhnya telah menjadi kurus seperti anak burung. Rasulullah صلى الله عليه وسلم bertanya kepadanya: «Adakah engkau berdoa kepada Allah dengan sesuatu atau memohon sesuatu daripada-Nya?» Lelaki itu menjawab: «Ya. Aku pernah berkata: Ya Allah, apa sahaja hukuman yang akan Engkau kenakan kepadaku di akhirat, segerakanlah ia kepadaku di dunia.»

Rasulullah صلى الله عليه وسلم bersabda: «Maha Suci Allah! Engkau tidak akan mampu menanggungnya. Mengapa engkau tidak berkata: “Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka”». Lelaki itu pun berdoa kepada Allah, lalu Allah menyembuhkannya.

Hadis ini diriwayatkan secara bersendirian oleh Muslim, daripada riwayat Ibn Abi ‘Adi dengan sanad tersebut.

Imam al-Syafi‘i berkata: Sa‘id bin Salim al-Qaddah telah mengkhabarkan kepada kami, daripada Ibn Jurayj, daripada Yahya bin ‘Ubayd, maula al-Sa’ib, daripada bapanya, daripada ‘Abd Allah bin al-Sa’ib, bahawa beliau mendengar Nabi صلى الله عليه وسلم mengucapkan doa ini di antara Rukun Yamani dan Rukun Hajar Aswad: «Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.» Al-Thawri meriwayatkan daripada Ibn Jurayj dengan sanad yang sama. Ibn Majah meriwayatkan daripada Abu Hurayrah, daripada Nabi صلى الله عليه وسلم, hadis yang serupa.

Dalam sanadnya terdapat kelemahan, dan Allah lebih mengetahui.

Ibn Mardawayh berkata: ‘Abd al-Baqi telah menceritakan kepada kami; Ahmad bin al-Qasim bin Musawir telah mengkhabarkan kepada kami; Sa‘id bin Sulayman telah menceritakan kepada kami, daripada Ibrahim bin Sulayman, daripada ‘Abd Allah bin Hurmuz, daripada Mujahid, daripada Ibn ‘Abbas, katanya: Rasulullah صلى الله عليه وسلم bersabda: «Setiap kali aku melalui Rukun [Hajar Aswad], aku melihat seorang malaikat di situ yang mengucapkan amin. Maka apabila kamu melaluinya, ucapkanlah: “Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.”»

Anas pula, apabila hendak memohon sesuatu dalam doa, akan berdoa dengan doa ini. ‘Abd Allah bin Bakr al-Sahmi meriwayatkan daripada Humayd.

Tafsir al-Baghawi

Firman Allah: «Dan antara mereka ada yang berkata: Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka» merujuk kepada orang-orang beriman. Para ulama berbeza pendapat tentang maksud dua kebaikan itu.

‘Ali bin Abi Talib رضي الله عنه berkata: «Kebaikan di dunia ialah isteri yang solehah, dan kebaikan di akhirat ialah syurga.»

Abu al-Qasim ‘Abd Allah bin Muhammad al-Hanafi mengkhabarkan kepada kami: Abu al-Hasan Muhammad bin Ya‘qub al-Tusi mengkhabarkan kepada kami: Abu Bakr Ahmad bin Yusuf bin Khallad mengkhabarkan kepada kami: al-Harith bin Abi Usamah mengkhabarkan kepada kami: Abu ‘Abd al-Rahman al-Muqri’ mengkhabarkan kepada kami: Haywah dan Ibn Lahi‘ah mengkhabarkan kepada kami, kedua-duanya berkata: Syurahbil bin Syurik mengkhabarkan kepada kami, bahawa beliau mendengar Abu ‘Abd al-Rahman al-Hubuli meriwayatkan daripada ‘Abd Allah bin ‘Amr bin al-‘As رضي الله عنهما, daripada Rasulullah صلى الله عليه وسلم, baginda bersabda:

«Dunia ini seluruhnya ialah kesenangan, dan sebaik-baik kesenangannya ialah wanita yang solehah.»

Al-Hasan berkata: «Kebaikan di dunia ialah ilmu dan ibadah, manakala kebaikan di akhirat ialah syurga.» Al-Suddi dan Ibn Hibban berkata: «Kebaikan di dunia» ialah rezeki yang halal dan amal yang soleh, manakala «kebaikan di akhirat» ialah keampunan dan pahala.

Abu Bakr bin Muhammad bin ‘Abd Allah bin Abi Tawbah mengkhabarkan kepada kami: Abu Tahir Muhammad bin Ahmad bin al-Harith mengkhabarkan kepada kami: Abu al-Hasan Muhammad bin Ya‘qub al-Kisa’i mengkhabarkan kepada kami: ‘Abd Allah bin Mahmud mengkhabarkan kepada kami: Ibrahim bin ‘Abd Allah al-Khallal mengkhabarkan kepada kami: ‘Abd Allah bin al-Mubarak telah menceritakan kepada kami, daripada Yahya bin Ayyub; ‘Ubayd Allah bin Zahr telah menceritakan kepadaku, daripada ‘Ali bin Yazid, daripada al-Qasim Abu ‘Abd al-Rahman, daripada Abu Umamah, daripada Nabi صلى الله عليه وسلم, baginda bersabda:

«Antara para waliku yang paling aku kagumi ialah orang beriman yang ringan tanggungannya, mendapat bahagian daripada solat dan beribadah kepada Tuhannya dengan sebaik-baiknya. Dia taat kepada-Nya secara tersembunyi, tidak dikenali ramai dan tidak ditunjuk-tunjuk dengan jari. Rezekinya sekadar mencukupi, lalu dia bersabar atas keadaan itu.» Kemudian baginda menggoyangkan tangannya, lalu bersabda: «Kematian datang dengan segera, sedikit yang menangisinya dan sedikit pula harta peninggalannya.»

Qatadah berkata: «Kebaikan di dunia ialah kesejahteraan, dan kebaikan di akhirat ialah kesejahteraan.» ‘Awf berkata tentang ayat ini: «Sesiapa yang Allah kurniakan Islam, al-Quran, keluarga dan harta, maka dia telah dikurniakan kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat.»

Al-Syaikh Abu al-Qasim ‘Abd Allah bin ‘Ali al-Karkani al-Tusi mengkhabarkan kepada kami: Abu Tahir Muhammad bin Mahmash al-Ziyadi mengkhabarkan kepada kami: Abu al-Fadl ‘Abdus bin al-Husayn bin Mansur al-Simsar mengkhabarkan kepada kami: Abu Hatim Muhammad bin Idris al-Hanzali al-Razi mengkhabarkan kepada kami: Muhammad bin ‘Abd Allah al-Ansari mengkhabarkan kepada kami: Humayd al-Tawil telah menceritakan kepada kami, daripada Thabit al-Bunani, daripada Anas bin Malik رضي الله عنه, katanya: Rasulullah صلى الله عليه وسلم melihat seorang lelaki yang tubuhnya telah menjadi kurus seperti anak burung.

Baginda bertanya: «Adakah engkau berdoa kepada Allah dengan sesuatu atau memohon sesuatu daripada-Nya?» Lelaki itu menjawab: «Wahai Rasulullah, aku pernah berkata: Ya Allah, apa sahaja hukuman yang akan Engkau kenakan kepadaku di akhirat, segerakanlah ia kepadaku di dunia.» Baginda bersabda: «Maha Suci Allah! Kalau begitu, engkau tidak akan mampu menanggungnya.

Mengapa engkau tidak berkata: “Ya Allah, Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka”.»

Abu al-Hasan Muhammad bin Muhammad al-Sarakhsi mengkhabarkan kepada kami: Abu al-Hasan Ahmad bin Muhammad bin Abi Ishaq al-Hajjaji mengkhabarkan kepada kami: Abu al-‘Abbas Muhammad bin ‘Abd al-Rahman al-Daghuli mengkhabarkan kepada kami: Muhammad bin Mishkan mengkhabarkan kepada kami: Abu Dawud mengkhabarkan kepada kami: Syu‘bah telah menceritakan kepada kami, daripada Thabit, daripada Anas, katanya: Rasulullah صلى الله عليه وسلم sering mengucapkan: «Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.»

‘Abd al-Wahhab bin Muhammad al-Kisa’i mengkhabarkan kepada kami: ‘Abd al-‘Aziz bin Ahmad al-Khallal mengkhabarkan kepada kami: Abu al-‘Abbas al-Asamm mengkhabarkan kepada kami: al-Rabi‘ bin Sulayman mengkhabarkan kepada kami: al-Syafi‘i mengkhabarkan kepada kami: Sa‘id bin Salim al-Qaddah mengkhabarkan kepada kami, daripada Ibn Jurayj, daripada Yahya bin ‘Ubayd, maula al-Sa’ib, daripada bapanya, ‘Abd Allah bin al-Sa’ib, bahawa beliau mendengar Nabi صلى الله عليه وسلم mengucapkan doa ini di antara Rukun Bani Jumah dan Rukun Hajar Aswad: «Wahai Tuhan kami, berilah kami kebaikan di dunia dan kebaikan di akhirat, dan peliharalah kami daripada azab neraka.»