Oore Ní Ayé àti Ọ̀run

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

Lẹ́yìn náà, Ọlọ́run Ọ̀láńlá sọ nípa ipò àwọn ẹ̀dá, pé gbogbo wọn ń béèrè àwọn ohun tí wọ́n fẹ́ lọ́wọ́ Rẹ̀, wọ́n sì ń wá ààbò lọ́dọ̀ Rẹ̀ kúrò nínú ohun tí ó lè pa wọ́n lára. Ṣùgbọ́n àwọn ète wọn yàtọ̀ síra. Lára wọn ni ẹni tí ó ń sọ pé: “Olúwa wa, fún wa ní [ohun rere] ní ayé.” Ìyẹn ni pé, ó ń béèrè lọ́wọ́ Ọlọ́run àwọn ohun tí ó fẹ́ nínú àwọn nǹkan ayé, kò sì ní ìpín kankan ní Al-Ākhirah, nítorí ó kọ̀ ọ́ sílẹ̀, ó sì fi gbogbo ìfojúsọ́nà rẹ̀ sí ayé nìkan.

Lára wọn sì ni àwọn tí wọ́n ń bẹ Ọlọ́run fún àǹfààní àwọn ilé méjèèjì, tí wọ́n sì nílò Rẹ̀ nínú àwọn ọ̀ràn pàtàkì ti ẹ̀sìn wọn àti ayé wọn. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn méjèèjì wọ̀nyí ní ìpín kan nínú ohun tí wọ́n jèrè àti iṣẹ́ tí wọ́n ṣe. Ọlọ́run Ọ̀láńlá yóò sì san án fún wọn gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ wọn, ìfojúsọ́nà wọn àti èrò inú wọn ṣe rí; èrè náà yóò sì wà láàárín ìdájọ́ òdodo àti oore-ọ̀fẹ́. Ó yẹ kí a yin Ọlọ́run fún èyí pẹ̀lú ìyìn tó pé jù lọ, tó sì péye jù lọ.

Nínú āyah yìí ni ẹ̀rí wà pé Ọlọ́run ń dáhùn ìrawọ́ gbogbo ẹni tí ó bá ń bẹ̀bẹ̀, yálà Musulumi ni, aláìgbàgbọ́ ni, tàbí aláìgbọràn. Ṣùgbọ́n dídáhùn ìrawọ́ ẹni kì í ṣe ẹ̀rí pé Ọlọ́run fẹ́ràn rẹ̀, tàbí pé ó sún mọ́ Ọlọ́run, àfi tí ìbéèrè náà bá jẹ́ nípa àwọn nǹkan Al-Ākhirah àti àwọn ọ̀ràn pàtàkì ti ẹ̀sìn.

Ohun rere tí a béèrè ní ayé ní gbogbo ohun tí ìpèsè rẹ̀ bá dùn mọ́ ẹni náà, bíi ìpèsè tó dára, tó gbòòrò, tí ó sì jẹ́ ohun tí ó bófin mu; aya olódodo; ọmọ tí yóò mú inú ẹni dùn; ìsinmi; ìmọ̀ tó ṣàǹfààní; iṣẹ́ rere; àti àwọn ohun mìíràn tó jọ àwọn ìbéèrè àyànfẹ́ tí ó sì bófin mu. Ohun rere Al-Ākhirah ni jíjẹ́ ààbò kúrò lọ́wọ́ ìjìyà nínú ibojì, ní ibi ìpéjọ àti nínú Iná; àti rírí ìtẹ́lọ́rùn Ọlọ́run, gbígba ìbùkún ayérayé àti sísún mọ́ Olúwa Aláàánú.

Nípa báyìí, àdúrà yìí di àdúrà tó kó gbogbo ohun rere jọ, tó sì péye jù lọ, ó sì yẹ jù lọ láti máa yàn. Nítorí náà, Anọ́bí (صلى الله عليه وسلم) máa ń ṣe àdúrà yìí lọ́pọ̀ ìgbà, ó sì máa ń rọ àwọn ènìyàn pé kí wọ́n ṣe é.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Ó sọ pé: “Lára wọn ni ẹni tí ó ń sọ pé: ‘Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.’” Àdúrà yìí kó gbogbo ohun rere ayé jọ, ó sì ń lé gbogbo ibi kúrò. Nítorí ohun rere ayé ní gbogbo ohun tí ènìyàn fẹ́ nínú ayé, bí ìlera àti ààbò, ilé tó gbòòrò, aya rere, ìpèsè tó pọ̀, ìmọ̀ tó ṣàǹfààní, iṣẹ́ rere, ẹranko ìrìn tó rọrùn, ìyìn rere, àti àwọn nǹkan mìíràn. Gbogbo ohun tí àwọn olùtumọ̀ ti sọ wà nínú rẹ̀, kò sì sí ìtakora láàárín wọn, nítorí gbogbo wọn wà lábẹ́ ohun rere ayé.

Ohun rere Al-Ākhirah tó ga jù ni wíwọ Jannah, àti àwọn ohun tó tẹ̀ lé e, bí jíjẹ́ ààbò kúrò lọ́wọ́ ẹ̀rù ńlá ní àwọn pápá ìpéjọ, mímú ìṣírò rọrùn, àti àwọn nǹkan rere mìíràn ti Al-Ākhirah. Ní ti ìgbàlà kúrò nínú Iná, ó túmọ̀ sí pé kí Ọlọ́run mú kí àwọn ohun tó ń fa ìgbàlà rọrùn ní ayé, bí jíjìnnà sí àwọn ohun tí a kà léèwọ̀ àti ẹ̀ṣẹ̀, àti fífi àwọn ohun àníyàn àti ohun tí a kà léèwọ̀ sílẹ̀.

Al-Qāsim ibn ʿAbd al-Raḥmān sọ pé: “Ẹni tí a bá fún ní ọkàn tó ń dúpẹ́, ahọ́n tó ń rántí Ọlọ́run, àti ara tó ní sùúrù, a ti fún un ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, a sì ti dáàbò bò ó kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.” Nítorí náà, Sunnah ti rọ àwọn ènìyàn láti ṣe àdúrà yìí.

Al-Bukhārī sọ pé: Abū Maʿmar sọ fún wa, ʿAbd al-Wārith sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ ʿAbd al-ʿAzīz, láti ọ̀dọ̀ Anas ibn Mālik, ẹni tí ó sọ pé: “Anọ́bí (صلى الله عليه وسلم) máa ń sọ pé: ‘Allāhumma rabbanā, ātinā fī d-dunyā ḥasanatan wa-fī l-ākhirati ḥasanatan wa-qinā ʿadhāba n-nār’ [Ọlọ́run, Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná].”

Imām Aḥmad sọ pé: Ismāʿīl ibn Ibrāhīm sọ fún wa, ʿAbd al-ʿAzīz ibn Ṣuhayb sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ Anas, ẹni tí ó sọ pé: “Àdúrà tí Òjíṣẹ́ Ọlọ́run (صلى الله عليه وسلم) máa ń ṣe jù lọ ni: ‘Allāhumma rabbanā, ātinā fī d-dunyā ḥasanatan, wa-fī l-ākhirati ḥasanatan, wa-qinā ʿadhāba n-nār.’”

Ibn Abī Ḥātim sọ pé: Bàbá mi sọ fún wa, Abū Nuʿaym sọ fún wa, ʿAbd al-Salām ibn Shaddād—èyí tí í ṣe Abū Ṭālūt—sọ fún wa pé: “Mo wà lọ́dọ̀ Anas ibn Mālik, Thābit sì sọ fún un pé: ‘Àwọn arákùnrin rẹ fẹ́ kí o ṣe àdúrà fún wọn.’ Ó wá sọ pé: ‘Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.’” Wọ́n bá sọ̀rọ̀ fún ìgbà díẹ̀. Nígbà tí wọ́n fẹ́ dìde, Thābit sọ pé: “Abū Ḥamzah, àwọn arákùnrin rẹ fẹ́ lọ; ṣe àdúrà fún wọn.”

Ó dáhùn pé: “Ṣé ẹ fẹ́ kí n tú àwọn ọ̀ràn yín sí wẹ́wẹ́ fún yín ni? Tí Ọlọ́run bá fún yín ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, tí Ó sì dáàbò bò yín kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná, Ó ti fún yín ní gbogbo ohun rere.”

Aḥmad tún sọ pé: Muḥammad ibn Abī ʿAdī sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ Ḥumayd, láti ọ̀dọ̀ Anas, pé Òjíṣẹ́ Ọlọ́run (صلى الله عليه وسلم) lọ bẹ ọkùnrin kan lára àwọn Musulumi wò, tí ara rẹ̀ ti rẹ̀ débi pé ó dà bí ọmọ ẹyẹ kékeré. Òjíṣẹ́ Ọlọ́run sọ fún un pé: “Ṣé o ń bẹ Ọlọ́run fún nǹkan kan, tàbí o ń béèrè lọ́wọ́ Rẹ̀?” Ọkùnrin náà sọ pé: “Bẹ́ẹ̀ ni. Mo máa ń sọ pé: ‘Ọlọ́run, ohunkóhun tí O bá máa fi jẹ mí níyà ní Al-Ākhirah, tètè mú un dé bá mi ní ayé.’”

Òjíṣẹ́ Ọlọ́run sọ pé: “Subḥānallāh! O kò lè fara da á, tàbí o kò lè gbà á. Kí ló dé tí o kò fi sọ pé: ‘Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná’?” Ó wá bẹ Ọlọ́run, Ọlọ́run sì mú un lára dá.

Muslim nìkan ló gbé hadith yìí jáde; ó sì gbà á láti ọ̀dọ̀ Ibn Abī ʿAdī pẹ̀lú ọ̀nà ìgbéjáde yìí.

Imām al-Shāfiʿī sọ pé: Saʿīd ibn Sālim al-Qaddāḥ sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ Ibn Jurayj, láti ọ̀dọ̀ Yaḥyā ibn ʿUbayd, òmìnira al-Sāʾib, láti ọ̀dọ̀ bàbá rẹ̀, láti ọ̀dọ̀ ʿAbd Allāh ibn al-Sāʾib, pé ó gbọ́ Anọ́bí (صلى الله عليه وسلم) tí ó ń sọ láàárín Rukn al-Yamānī àti Rukn al-Aswad pé: “Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.” Al-Thawrī náà gbé e ròyìn láti ọ̀dọ̀ Ibn Jurayj bákan náà. Ibn Mājah sì gbé irú rẹ̀ ròyìn láti ọ̀dọ̀ Abū Hurayrah, láti ọ̀dọ̀ Anọ́bí (صلى الله عليه وسلم). Àìlera wà nínú ọ̀nà ìgbéjáde rẹ̀, Ọlọ́run sì mọ̀ jù.

Ibn Mardawayh sọ pé: ʿAbd al-Bāqī sọ fún wa, Aḥmad ibn al-Qāsim ibn Masāwar sọ fún wa, Saʿīd ibn Sulaymān sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ Ibrāhīm ibn Sulaymān, láti ọ̀dọ̀ ʿAbd Allāh ibn Hurmuz, láti ọ̀dọ̀ Mujāhid, láti ọ̀dọ̀ Ibn ʿAbbās, ẹni tí ó sọ pé Òjíṣẹ́ Ọlọ́run (صلى الله عليه وسلم) sọ pé: “Kò sí ìgbà tí mo bá kọjá Rukn [Òkúta Dúdú] tí n kò fi rí áńgẹ́lì kan lórí rẹ̀ tí ó ń sọ pé: ‘Āmīn.’ Nígbà tí ẹ bá kọjá níbẹ̀, ẹ sọ pé: ‘Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.’” Ó tún sọ pé Anas máa ń fi àdúrà yìí ṣe ìrawọ́ rẹ̀ ní gbogbo ìgbà tí ó bá fẹ́ ṣe àdúrà. ʿAbd Allāh ibn Bakr al-Sahmī sọ fún wa, Ḥumayd sì sọ fún wa.

Tafsīr al-Baghawī

“Lára wọn ni ẹni tí ó ń sọ pé: ‘Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.’” Èyí ń tọ́ka sí àwọn onígbàgbọ́. Àwọn onímọ̀ yàtọ̀ síra nípa ìtumọ̀ àwọn ohun rere méjèèjì.

ʿAlī ibn Abī Ṭālib (رضي الله عنه) sọ pé: “Ohun rere ní ayé ni aya olódodo; ohun rere ní Al-Ākhirah ni Jannah.”

A sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Abū al-Qāsim ʿAbd Allāh ibn Muḥammad al-Ḥanīfī, láti ọ̀dọ̀ Abū al-Ḥasan Muḥammad ibn Yaʿqūb al-Ṭūsī, láti ọ̀dọ̀ Abū Bakr Aḥmad ibn Yūsuf ibn Khallād, láti ọ̀dọ̀ al-Ḥārith ibn Abī Usāmah, láti ọ̀dọ̀ Abū ʿAbd al-Raḥmān al-Muqriʾ, láti ọ̀dọ̀ Ḥaywah àti Ibn Lahīʿah—àwọn méjèèjì sọ fún wa—pé Shurayḥil ibn Sharīk sọ fún wọn pé òun gbọ́ Abū ʿAbd al-Raḥmān al-Ḥublī tí ó ń ròyìn láti ọ̀dọ̀ ʿAbd Allāh ibn ʿAmr ibn al-ʿĀṣ (رضي الله عنه), láti ọ̀dọ̀ Òjíṣẹ́ Ọlọ́run (صلى الله عليه وسلم), ẹni tí ó sọ pé: “Ayé lápapọ̀ jẹ́ ohun ìgbádùn, ohun ìgbádùn tó dára jù lọ nínú rẹ̀ sì ni aya olódodo.”

Al-Ḥasan sọ pé: “Ohun rere ní ayé ni ìmọ̀ àti ìjọsìn; ohun rere ní Al-Ākhirah ni Jannah.” Al-Suddī àti Ibn Ḥibbān sọ pé: “‘Ohun rere ní ayé’ ni ìpèsè tó bófin mu àti iṣẹ́ rere; ‘ohun rere ní Al-Ākhirah’ ni ìdáríjì àti èrè.”

A sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Abū Bakr Muḥammad ibn ʿAbd Allāh ibn Abī Tawbah, láti ọ̀dọ̀ Abū Ṭāhir Muḥammad ibn Aḥmad al-Ḥārith, láti ọ̀dọ̀ Abū al-Ḥasan Muḥammad ibn Yaʿqūb al-Kisāʾī, láti ọ̀dọ̀ ʿAbd Allāh ibn Maḥmūd, láti ọ̀dọ̀ Ibrāhīm ibn ʿAbd Allāh al-Khallāl, ẹni tí ó sọ pé ʿAbd Allāh ibn al-Mubārak sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ Yaḥyā ibn Ayyūb, ẹni tí ʿUbayd Allāh ibn Zaḥr sọ fún un, láti ọ̀dọ̀ ʿAlī ibn Yazīd, láti ọ̀dọ̀ al-Qāsim Abū ʿAbd al-Raḥmān, láti ọ̀dọ̀ Abū Umāmah, láti ọ̀dọ̀ Anọ́bí (صلى الله عليه وسلم), ẹni tí ó sọ pé: “Lára àwọn olùfẹ́ mi, ẹni tí mo ń ṣe ìlara rere sí jù lọ ni onígbàgbọ́ tí ẹrù rẹ̀ fúyẹ́,

tí ó ní ìpín nínú àdúrà, tí ó sì ń sin Olúwa rẹ̀ dáadáa, tí ó sì ń ṣègbọràn sí I ní ìkọ̀kọ̀. Àwọn ènìyàn kò sì mọ̀ ọ́n, wọn kì í tọ́ka sí i pẹ̀lú ìka. Ìpèsè rẹ̀ tó fún un nìkan ni, ó sì ní sùúrù lórí èyí.” Lẹ́yìn náà, ó mi ọwọ́ rẹ̀, ó sì sọ pé: “Ikú rẹ̀ tètè dé; àwọn tí yóò sunkún fún un kò pọ̀, ogún rẹ̀ kò sì pọ̀.”

Qatādah sọ pé: “Ohun rere ní ayé ni àlàáfíà; ohun rere ní Al-Ākhirah náà ni àlàáfíà.” ʿAwf sọ nípa āyah yìí pé: “Ẹni tí Ọlọ́run bá fún ní Ìsìláàmù, Al-Qurʾān, ìdílé àti ọrọ̀, a ti fún un ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah.”

A sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ al-Shaykh Abū al-Qāsim ʿAbd Allāh ibn ʿAlī al-Karkānī al-Ṭūsī, láti ọ̀dọ̀ Abū Ṭāhir Muḥammad ibn Mahmesh al-Ziyādī, láti ọ̀dọ̀ Abū al-Faḍl ʿAbdūs ibn al-Ḥusayn ibn Manṣūr al-Simsār, láti ọ̀dọ̀ Abū Ḥātim Muḥammad ibn Idrīs al-Ḥanẓalī al-Rāzī, láti ọ̀dọ̀ Muḥammad ibn ʿAbd Allāh al-Anṣārī, ẹni tí Ḥumayd al-Ṭawīl sọ fún, láti ọ̀dọ̀ Thābit al-Bunānī, láti ọ̀dọ̀ Anas ibn Mālik (رضي الله عنه), ẹni tí ó sọ pé: “Òjíṣẹ́ Ọlọ́run (صلى الله عليه وسلم) rí ọkùnrin kan tí ara rẹ̀ ti rẹ̀ débi pé ó dà bí ọmọ ẹyẹ kékeré.

Ó béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ pé: ‘Ṣé o ti ń bẹ Ọlọ́run fún nǹkan kan, tàbí o ti ń béèrè lọ́wọ́ Rẹ̀?’ Ó dáhùn pé: ‘Ìwọ Òjíṣẹ́ Ọlọ́run, mo máa ń sọ pé: Ọlọ́run, ohunkóhun tí O bá máa fi jẹ mí níyà ní Al-Ākhirah, tètè mú un dé bá mi ní ayé.’ Ó sọ pé: ‘Subḥānallāh! Nígbà náà, o kò lè fara da á, tàbí o kò lè gbà á.

Kí ló dé tí o kò fi sọ pé: “Ọlọ́run, Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná”?’”

A sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Abū al-Ḥasan Muḥammad ibn Muḥammad al-Sarakhsī, láti ọ̀dọ̀ Abū al-Ḥasan Aḥmad ibn Muḥammad ibn Abī Isḥāq al-Ḥajjājī, láti ọ̀dọ̀ Abū al-ʿAbbās Muḥammad ibn ʿAbd al-Raḥmān al-Daghūlī, láti ọ̀dọ̀ Muḥammad ibn Mishkān, ẹni tí Abū Dāwūd sọ fún, láti ọ̀dọ̀ Shuʿbah, láti ọ̀dọ̀ Thābit, láti ọ̀dọ̀ Anas, ẹni tí ó sọ pé: “Òjíṣẹ́ Ọlọ́run (صلى الله عليه وسلم) máa ń sọ lọ́pọ̀ ìgbà pé: ‘Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.’”

A sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ ʿAbd al-Wahhāb ibn Muḥammad al-Kisāʾī, láti ọ̀dọ̀ ʿAbd al-ʿAzīz ibn Aḥmad al-Khallāl, láti ọ̀dọ̀ Abū al-ʿAbbās al-Aṣamm, láti ọ̀dọ̀ al-Rabīʿ ibn Sulaymān, ẹni tí al-Shāfiʿī sọ fún, láti ọ̀dọ̀ Saʿīd ibn Sālim al-Qaddāḥ, láti ọ̀dọ̀ Ibn Jurayj, láti ọ̀dọ̀ Yaḥyā ibn ʿUbayd, òmìnira al-Sāʾib, láti ọ̀dọ̀ bàbá rẹ̀ ʿAbd Allāh ibn al-Sāʾib, ẹni tí ó gbọ́ Anọ́bí (صلى الله عليه وسلم) tí ó ń sọ láàárín Rukn Banī Jumḥ àti Rukn al-Aswad pé: “Olúwa wa, fún wa ní ohun rere ní ayé àti ohun rere ní Al-Ākhirah, kí O sì dáàbò bò wá kúrò lọ́wọ́ ìjìyà Iná.”