Wema wa Dunia na Akhera

Tafsiri ya Qurani ya Sheikh Abdurrahman As-Sa’di

Kisha Mwenyezi Mungu Mtukufu akabainisha hali za viumbe: wote humuomba awape wanayoyahitaji na awaondolee yanayowadhuru, lakini malengo yao hutofautiana. Miongoni mwao wapo wanaosema: “Mola wetu Mlezi, tupe katika dunia,” yaani wanamuomba awape mahitaji ya dunia yanayotokana na matamanio yao, nao hawana sehemu yoyote katika Akhera kwa sababu wameipa kisogo na wameelekeza hamu yao yote kwenye dunia. Na miongoni mwao wapo wanaomuomba Mwenyezi Mungu awape yaliyo na manufaa katika makazi yote mawili, na humtegemea katika mambo muhimu ya dini yao na dunia yao.

Kila mmoja wa makundi haya ana sehemu kutokana na aliyoyachuma na matendo yake. Mwenyezi Mungu Mtukufu atawalipa kulingana na matendo yao, matarajio yao na nia zao, kwa malipo yanayozunguka baina ya uadilifu na fadhila. Sifa njema kamilifu na timilifu zinamstahiki Yeye kwa hilo.

Katika aya hii kuna dalili kwamba Mwenyezi Mungu hujibu maombi ya kila mwenye kuomba, awe Muislamu, kafiri au fasiki. Lakini kujibu kwake maombi ya mwenye kumuomba si dalili kwamba anampenda na yuko karibu naye, isipokuwa maombi yanayohusu mahitaji ya Akhera na mambo muhimu ya dini.

Wema unaoombwa katika dunia unajumuisha kila jambo ambalo mja huona kuwa zuri: riziki halali, yenye kustarehesha na tele; mke mwema; mtoto anayefurahisha macho; raha; elimu yenye manufaa; matendo mema; na mambo mengine yanayopendwa na yanayoruhusiwa. Na wema wa Akhera ni kuokoka na adhabu ya kaburini, katika kisimamo [Siku ya Kiyama] na Motoni; kupata radhi za Mwenyezi Mungu; kufaulu kupata neema za kudumu; na kuwa karibu na Mola Mwingi wa rehema.

Kwa hivyo dua hii imekusanya maombi mengi zaidi na imekamilika zaidi, na ndiyo inayostahili zaidi kuchaguliwa. Kwa sababu hiyo, Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa akiomba dua hii mara nyingi na akihimiza watu waombe kwayo.

Tafsiri ya Qurani ya Imamu Ibn Kathir

Akasema: “Na miongoni mwao wapo wanaosema: ‘Mola wetu Mlezi, tupe katika dunia mema, na katika Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.’” Dua hii imekusanya kila kheri ya dunia na imeondoa kila shari. Wema wa dunia unajumuisha kila jambo linalotamaniwa katika dunia, kama afya njema, nyumba pana, mke mwema, riziki tele, elimu yenye manufaa, matendo mema, kipando cha kustarehesha, sifa njema na mengineyo. Haya yote yamejumuishwa katika maelezo ya wafasiri na hakuna ukinzani baina yake, kwani yote yanaingia katika wema wa dunia.

Ama wema wa Akhera, wa juu zaidi ni kuingia Peponi, pamoja na mambo yanayoambatana na hilo: kuwa salama na hofu kubwa katika viwanja vya Kiyama, kurahisishiwa hesabu na mambo mengine mema ya Akhera. Ama kuokoka na Moto kunahitaji kurahisishiwa sababu zake duniani, kwa kujiepusha na yaliyoharamishwa na madhambi, na kuacha mambo yenye kutia shaka na yaliyo haramu.

Al-Qaasim bin ‘Abdir-Rahmaan amesema: “Mwenye kupewa moyo wenye kushukuru, ulimi unaotaja [Mwenyezi Mungu] na mwili wenye subira, basi amepewa wema duniani na wema Akhera, na amelindwa na adhabu ya Moto.” Kwa hiyo, Sunnah imehimiza kuomba dua hii.

Al-Bukhaariy amesema: Ametuhadithia Abu Ma‘mar, ametuhadithia ‘Abdul-Waarith, kutoka kwa ‘Abdul-‘Aziiz, kutoka kwa Anas bin Maalik, amesema: Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa akisema: “Allaahumma, Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.” Imaam Ahmad amesema: Ametuhadithia Ismaa‘iil bin Ibraahiim, ametuhadithia ‘Abdul-‘Aziiz bin Suhayb, kutoka kwa Anas, amesema: Dua ambayo Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa akiomba zaidi ni: “Allaahumma, Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.”

Ibn Abii Haatim amesema: Amenihadithia baba yangu, ametuhadithia Abu Nu‘aym, ametuhadithia ‘Abdus-Salaam bin Shaddaad, yaani Abu Taalut, amesema: Nilikuwa kwa Anas bin Maalik, na Thaabit akamwambia: “Ndugu zako wanapenda uwaombee.” Akasema: “Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.” Wakazungumza kwa muda. Walipotaka kuondoka, akasema: “Ewe Abu Hamzah, ndugu zako wanataka kuondoka, basi waombee.”

Akasema: “Mngetaka nikufafanulieni mambo yote? Mwenyezi Mungu akiwapa mema duniani na Akhera, na akiwalinda na adhabu ya Moto, basi amekwisha wapa kheri yote.”

Pia Ahmad amesema: Ametuhadithia Muhammad bin Abii ‘Adiy, kutoka kwa Humayd, kutoka kwa Anas, kwamba Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alimtembelea mgonjwa mmoja miongoni mwa Waislamu aliyekuwa amedhoofika sana na kufanana na kifaranga. Mtume wa Mwenyezi Mungu akamuuliza: “Je, unamuomba Mwenyezi Mungu jambo lolote au unamuomba akupe kitu?” Akasema: “Ndiyo. Nilikuwa nikisema: Ewe Mwenyezi Mungu, adhabu yoyote uliyonipangia katika Akhera, iharakishe na unipe duniani.”

Mtume wa Mwenyezi Mungu akasema: “Subhaana Allaah! Huwezi kustahimili hilo, wala huliwezi. Kwa nini hukusema: ‘Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto’?” Akamuomba Mwenyezi Mungu kwa dua hiyo, naye akamponya.

Muslim amepokea riwaya hii peke yake, kutoka kwa Ibn Abii ‘Adiy kwa njia hiyo.

Imaam Ash-Shaafi‘iy amesema: Ametuhadithia Sa‘iidu bin Saalim Al-Qaddaah, kutoka kwa Ibn Jurayj, kutoka kwa Yahyaa bin ‘Ubayd, mteja aliyeachwa huru wa As-Saa’ib, kutoka kwa baba yake, kutoka kwa ‘Abdullaah bin As-Saa’ib, kwamba alimsikia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) akisema baina ya Rukn Al-Yamaaniy na Rukn Al-Aswad: “Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.” Ath-Thawriy amepokea kutoka kwa Ibn Jurayj riwaya kama hiyo.

Ibn Maajah amepokea kutoka kwa Abu Hurayrah, kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), riwaya yenye maana kama hiyo, lakini katika isnadi yake kuna udhaifu. Na Mwenyezi Mungu ndiye Mjuzi zaidi.

Ibn Mardawayh amesema: Ametuhadithia ‘Abdul-Baaqiy, ametuarifu Ahmad bin Al-Qaasim bin Musaa? war, ametuhadithia Sa‘iidu bin Sulaymaan, kutoka kwa Ibraahiim bin Sulaymaan, kutoka kwa ‘Abdullaah bin Hurmuz, kutoka kwa Mujaahid, kutoka kwa Ibn ‘Abbaas, amesema: Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) amesema: “Sikupita karibu na Rukn [ya Al-Ka‘bah] isipokuwa nilimwona malaika juu yake akisema: ‘Aamiyn.’ Kwa hiyo mnapopita karibu nayo, semeni: ‘Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.’”

Anas alikuwa anapotaka kuomba dua akiomba kwa maneno haya, na anapotaka kuomba dua nyingine, aliiomba pamoja na dua hii. Na ‘Abdullaah bin Bakr As-Sahmiy ametuhadithia; Humayd [amepokea riwaya hii].

Tafsiri ya Qurani ya Al-Baghawi

“Na miongoni mwao wapo wanaosema: ‘Mola wetu Mlezi, tupe katika dunia mema, na katika Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.’” Yaani, waumini. Wanazuoni wametofautiana kuhusu maana ya mema hayo mawili.

‘Ali bin Abii Taalib (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake) amesema: “Wema wa dunia ni mke mwema, na wema wa Akhera ni Pepo.”

Abu Al-Qaasim ‘Abdullaah bin Muhammad Al-Haniifiy ametuarifu: Abu Al-Hasan Muhammad bin Ya‘quub At-Tuusiy ametuarifu: Abu Bakr Ahmad bin Yuusuf bin Khallaad ametuarifu: Al-Haarith bin Abii Usaamah ametuarifu: Abu ‘Abdir-Rahmaan Al-Muqri ametuarifu: Haywah na Ibn Lahi‘ah wametuambia: Shurayhiil bin Shariik alitusimulia kwamba alimsikia Abu ‘Abdir-Rahmaan Al-Hubuliy akisimulia kutoka kwa ‘Abdullaah bin ‘Amr bin Al-‘Aas (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao wawili), kutoka kwa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), kwamba amesema: “Dunia yote ni starehe, na starehe yake bora zaidi ni mwanamke mwema.”

Al-Hasan amesema: “Wema wa dunia ni elimu na ibada, na wema wa Akhera ni Pepo.” As-Suddiy na Ibn Hibbaan wamesema: “Wema wa dunia ni riziki halali na matendo mema; na wema wa Akhera ni msamaha na thawabu.”

Abu Bakr Muhammad bin ‘Abdullaah bin Abii Tawbah ametuarifu: Abu Taahir Muhammad bin Ahmad bin Al-Haarith ametuarifu: Abu Al-Hasan Muhammad bin Ya‘quub Al-Kisaa’iy ametuarifu: ‘Abdullaah bin Mahmuud ametuarifu: Ibraahiim bin ‘Abdullaah Al-Khallaal ametuarifu: ‘Abdullaah bin Al-Mubaarak ametuarifu: Yahyaa bin Ayyuub amenisimulia: ‘Ubaydullaah bin Zahr amenisimulia, kutoka kwa ‘Aliy bin Yaziid, kutoka kwa Al-Qaasim Abu ‘Abdir-Rahmaan, kutoka kwa Abu Umaamah, kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), amesema: “Miongoni mwa mawalii wangu ninaowaonea wivu mzuri zaidi ni muumini asiye na mizigo mingi,

mwenye sehemu ya sala, anayemwabudu Mola wake vizuri na kumtii kwa siri, asiyejulikana sana miongoni mwa watu wala kuonyeshwa kwa vidole, na riziki yake imemtosha. Anasubiri kwa hayo.” Kisha [Mtume] akatikisa mkono wake na kusema: “Kifo chake kimeharakishwa, wanaomlilia ni wachache na urithi wake ni mdogo.”

Qataadah amesema: “Wema wa dunia ni afya njema, na wema wa Akhera ni afya njema.” ‘Awf amesema kuhusu aya hii: “Mwenyezi Mungu akimpa mtu Uislamu, Qur’ani, familia na mali, basi amekwisha pewa wema duniani na wema Akhera.”

Ash-Shaykh Abu Al-Qaasim ‘Abdullaah bin ‘Aliy Al-Karkaaniy At-Tuusiy ametuarifu: Abu Taahir Muhammad bin Mahmash Az-Ziyaadiy ametuarifu: Abu Al-Fadl ‘Abduus bin Al-Husayn bin Mansuur As-Simsaar ametuarifu: Abu Haatim Muhammad bin Idriis Al-Hanzaliy Ar-Raaziy ametuarifu: Muhammad bin ‘Abdullaah Al-Ansaariy ametuarifu: Humayd At-Tawiil ametuarifu, kutoka kwa Thaabit Al-Bunaaniy, kutoka kwa Anas bin Maalik (radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake), amesema: Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alimwona mtu aliyekuwa amedhoofika na kufanana na kifaranga.

Akamuuliza: “Je, ulikuwa ukimuomba Mwenyezi Mungu jambo lolote au ukimuomba akupe kitu?” Akasema: “Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, nilikuwa nikisema: ‘Ewe Mwenyezi Mungu, adhabu yoyote uliyonipangia katika Akhera, iharakishe na unipe duniani.’” Akasema: “Subhaana Allaah! Hivyo basi, hutaweza kustahimili wala kulivumilia.

Kwa nini hukusema: ‘Ewe Mwenyezi Mungu, Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto’?”

Abu Al-Hasan Muhammad bin Muhammad As-Sarakh siy ametuarifu: Abu Al-Hasan Ahmad bin Muhammad bin Abii Ishaaq Al-Hajjaajiy ametuarifu: Abu Al-‘Abbaas Muhammad bin ‘Abdir-Rahmaan Ad-Daghuliy ametuarifu: Muhammad bin Mishkaan ametuarifu: Abu Daawuud ametuarifu: Shu‘bah ametuarifu, kutoka kwa Thaabit, kutoka kwa Anas, amesema: Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa akisema mara nyingi: “Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.”

‘Abdul-Wahhaab bin Muhammad Al-Kisaa’iy ametuarifu: ‘Abdul-‘Aziiz bin Ahmad Al-Khallaal ametuarifu: Abu Al-‘Abbaas Al-Asamm ametuarifu: Ar-Rabii‘ bin Sulaymaan ametuarifu: Ash-Shaafi‘iy ametuarifu: Sa‘iidu bin Saalim Al-Qaddaah ametuarifu, kutoka kwa Ibn Jurayj, kutoka kwa Yahyaa bin ‘Ubayd, mteja aliyeachwa huru wa As-Saa’ib, kutoka kwa baba yake ‘Abdullaah bin As-Saa’ib, kwamba alimsikia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) akisema baina ya Rukn Banii Jumah na Rukn Al-Aswad: “Mola wetu Mlezi, tupe duniani mema na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto.”