دۇنيا ۋە ئاخىرەت ياخشىلىقى

شەيخ ئابدۇرراھمان سەئدىنىڭ تەفسىرى

ئاندىن ئاللاھ تائالا مەخلۇقاتلارنىڭ ئەھۋالىنى خەۋەر قىلىپ، ھەممىسىنىڭ ئۆز تەلەپلىرىنى ئۇنىڭدىن سورايدىغانلىقىنى ۋە ئۆزلىرىگە زىيان يەتكۈزىدىغان نەرسىلەرنى يوقىتىشنى ئۇنىڭدىن تىلەيدىغانلىقىنى بايان قىلدى. لېكىن ئۇلارنىڭ مەقسەتلىرى ئوخشىمايدۇ. ئۇلارنىڭ بەزىلىرى: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە دۇنيادا ئاتا قىلغىن» دەيدۇ، يەنى دۇنياغا دائىر ئارزۇلىرىدىن بولغان نەرسىلەرنى ئۇنىڭدىن سورايدۇ؛ ئۇلار ئاخىرەتنى خالىمىغانلىقى ۋە ھىممىتىنى دۇنياغىلا چەكلىگەنلىكى ئۈچۈن، ئاخىرەتتە ئۇلارغا نېسىۋە يوق.

يەنە بەزىلىرى ئاللاھقا ئىككى دۇنيانىڭ مەنپەئەتى ئۈچۈن دۇئا قىلىدۇ، دىن ۋە دۇنياسىغا مۇناسىۋەتلىك مۇھىم ئىشلىرىدا ئۇنىڭغا موھتاج بولىدۇ. بۇلارنىڭ ھەممىسىگە قىلغان كىرىمى ۋە ئەمەللىرىدىن نېسىۋە بار. ئاللاھ ئۇلارغا ئەمەللىرى، ھىممەتلىرى ۋە نىيەتلىرىگە قاراپ مۇكاپات بېرىدۇ؛ ئۇنىڭ مۇكاپاتى ئادالەت بىلەن ئىلتىپات ئارىسىدا بولىدۇ. ئۇ ئەڭ مۇكەممەل ۋە تولۇق مەدھىيەگە لايىق.

بۇ ئايەتتە ئاللاھ دۇئا قىلغان ھەر قانداق دۇئاكارنىڭ دۇئاسىنى، مەيلى مۇسۇلمان، كاپىر ياكى پاسىق بولسۇن، ئىجابەت قىلىدىغانلىقىغا دەلىل بار. بىراق ئۇنىڭ دۇئا قىلغۇچىنىڭ دۇئاسىنى ئىجابەت قىلىشى، ئۇنى ياخشى كۆرىدىغانلىقى ۋە ئۆزىگە يېقىن قىلغانلىقىغا دەلىل بولمايدۇ؛ بۇ پەقەت ئاخىرەتكە مۇناسىۋەتلىك تەلەپلەر ۋە دىننىڭ مۇھىم ئىشلىرىدىلا شۇنداق.

دۇنيادىكى ياخشىلىق دېگەن تەلەپنىڭ ئىچىگە بەندە ياخشى دەپ بىلىدىغان ھەر قانداق نەرسە كىرىدۇ: كەڭ ۋە ھالال رىزىق، ياخشى ئايال، كۆزىنى خۇرسەن قىلىدىغان پەرزەنت، راھەت، پايدىلىق ئىلىم، ياخشى ئەمەل ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش ياخشى كۆرىلىدىغان، جائىز تەلەپلەر. ئاخىرەتتىكى ياخشىلىق بولسا قەبرە، مەھشەر مەيدانى ۋە دوزاختىكى جازالاردىن ئامان بولۇش، ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشىش، مەڭگۈلۈك نېمەتلەرگە ئېرىشىش ۋە رەھىملىك پەرۋەردىگارغا يېقىن بولۇشتۇر. شۇنىڭ بىلەن بۇ دۇئا ئەڭ مەزمۇنلۇق ۋە ئەڭ مۇكەممەل دۇئاغا ئايلاندى؛ ئۇنى تاللاپ كۆپ ئوقۇشقا ئەڭ لايىقىدۇر. شۇڭا پەيغەمبەر ﷺ بۇ دۇئانى كۆپ ئوقۇيتتى ۋە ئۇنى ئوقۇشقا رىغبەتلەندۈرەتتى.

ئىمام ئىبنى كەسىرنىڭ تەفسىرى

ئۇلارنىڭ بەزىلىرى: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن» دەيدۇ. بۇ دۇئا دۇنيادىكى ھەر بىر ياخشىلىقنى ئۆز ئىچىگە ئېلىپ، ھەر بىر يامانلىقنى قايتۇرىدۇ. چۈنكى دۇنيادىكى ياخشىلىق سالامەتلىك، كەڭرى ئۆي، ياخشى ئايال، مول رىزىق، پايدىلىق ئىلىم، ياخشى ئەمەل، راھەت ئۇلاغ ۋە چىرايلىق مەدھىيە قاتارلىق دۇنياغا مۇناسىۋەتلىك ھەر خىل ئارزۇلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

تەپسىرچىلەر بۇنىڭغا ئوخشاش باشقا مەنىلەرنىمۇ بايان قىلغان؛ ئۇلارنىڭ ئارىسىدا زىتلىق يوق، چۈنكى ھەممىسى دۇنيادىكى ياخشىلىقنىڭ دائىرىسىگە كىرىدۇ.

ئاخىرەتتىكى ياخشىلىقنىڭ ئەڭ يۇقىرىسى جەننەتكە كىرىش ۋە ئۇنىڭغا ئەگەشكەن چوڭ قورقۇنچتىن مەھشەر مەيدانلىرىدا ئامان بولۇش، ھېسابنىڭ ئاسان بولۇشى ۋە ئاخىرەتتىكى باشقا ياخشى ئىشلارغا ئېرىشىشتۇر. دوزاختىن قۇتۇلۇش بولسا، دۇنيادا ھارام ۋە گۇناھلاردىن ساقلىنىش، شۈبھىلىك ئىشلار ۋە ھارامنى تەرك قىلىش ئارقىلىق ئۇنىڭ سەۋەبلىرىنى ئاسانلاشتۇرۇشنى تەقەززا قىلىدۇ.

قاسىم ئىبنى ئابدۇرراھمان مۇنداق دېگەن: «كىمگە شۈكۈر قىلغۇچى قەلب، ئاللاھنى كۆپ زىكىر قىلغۇچى تىل ۋە سەۋرچان بەدەن بېرىلسە، ئۇنىڭغا دۇنيادا ياخشىلىق ۋە ئاخىرەتتە ياخشىلىق بېرىلىپ، دوزاخ ئازابىدىن ساقلانغان بولىدۇ».

شۇڭا سۈننەتتە بۇ دۇئاغا رىغبەتلەندۈرۈلگەن. بۇخارى مۇنداق دېگەن: بىزگە ئەبۇ مەئمەر سۆزلەپ بەردى، ئۇنىڭغا ئابدۇلۋارىس، ئۇنىڭغا ئابدۇلئەزىز، ئەنەس ئىبنى مالىكتىن رىۋايەت قىلدى: پەيغەمبەر ﷺ مۇنداق دەيتتى: «ئى ئاللاھ! پەرۋەردىگارىمىز، بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن».

ئىمام ئەھمەد مۇنداق دېگەن: بىزگە ئىسمائىل ئىبنى ئىبراھىم سۆزلەپ بەردى، ئۇنىڭغا ئابدۇلئەزىز ئىبنى سۇھەيب، ئەنەستىن رىۋايەت قىلدى: ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ ئەڭ كۆپ ئوقۇيدىغان دۇئاسى مۇنداق ئىدى: «ئى ئاللاھ! پەرۋەردىگارىمىز، بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن».

ئىبنى ئەبى ھاتىم مۇنداق دېگەن: ماڭا دادام سۆزلەپ بەردى، ئۇنىڭغا ئەبۇ نۇئەيم، ئۇنىڭغا ئابدۇسسالام ئىبنى شەدداد ـ يەنى ئەبۇ تالۇت ـ سۆزلەپ بەردى: مەن ئەنەس ئىبنى مالىكنىڭ يېنىدا ئىدىم. ثابت ئۇنىڭغا: «قېرىنداشلىرىڭىز ئۇلار ئۈچۈن دۇئا قىلىشىڭىزنى ياخشى كۆرىدۇ» دېدى. ئەنەس: «ئى ئاللاھ! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن» دەپ دۇئا قىلدى.

ئۇلار بىر مەزگىل پاراڭلاشتى. ئورنىدىن تۇرماقچى بولغاندا، ثابت: «ئى ئەبۇ ھەمزە! قېرىنداشلىرىڭىز كېتىشكە تەمشىلىۋاتىدۇ، ئۇلارغا دۇئا قىلىڭ» دېدى. ئەنەس: «ئىشلارنى سىلەرگە بۆلۈپ چۈشەندۈرۈپ بېرەيمۇ؟ ئاللاھ سىلەرگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلىپ، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلسا ۋە دوزاخ ئازابىدىن ساقلىسا، سىلەرگە پۈتۈن ياخشىلىقنى بەرگەن بولىدۇ» دېدى.

ئىمام ئەھمەد يەنە مۇنداق دېگەن: بىزگە مۇھەممەد ئىبنى ئەبى ئەدى سۆزلەپ بەردى، ئۇ ھۇمەيدتىن، ئۇ ئەنەستىن رىۋايەت قىلدى: ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ مۇسۇلمانلاردىن بىر كىشىنى يوقلاپ باردى. ئۇ كىشى توخۇنىڭ چۈجىسىدەك بولۇپ قالغانىدى. ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ ئۇنىڭغا: «سەن ئاللاھقا بىرەر نەرسە دەپ دۇئا قىلاتتىڭمۇ ياكى ئۇنىڭدىن بىرەر نەرسە سورايتتىڭمۇ؟» دېدى.

ئۇ: «ھەئە، مەن: ‹ئى ئاللاھ! ئاخىرەتتە مېنى قانداق جازالىماقچى بولساڭ، شۇ جازانى دۇنيادا ماڭا تېزدىن بەرگىن› دەيتتىم» دېدى. ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ: «سۇبھانەللاھ! سەن ئۇنىڭغا چىدىيالمايسەن، ياكى ئۇنى كۆتۈرەلمەيسەن. نېمىشقا: ‹پەرۋەردىگارىمىز!

بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن› دەپ ئېيتمىدىڭ؟» دېدى. ئۇ ئاللاھقا دۇئا قىلدى، ئاللاھ ئۇنىڭغا شىپا بەردى. بۇ ھەدىسنى مۇسلىم يالغۇز رىۋايەت قىلغان؛ ئۇ ئۇنى ئىبنى ئەبى ئەدىنىڭ يولى بىلەن رىۋايەت قىلغان.

ئىمام شافىئىي مۇنداق دېگەن: بىزگە سەئىد ئىبنى سالىم ئەل-قەدداح، ئىبنى جۇرەيجتىن، ئۇ يەھيا ئىبنى ئۇبەيد، سائبنىڭ مەۋلاسىدىن، ئۇ دادىسىدىن، ئۇ ئابدۇللاھ ئىبنى سائبتىن خەۋەر بەردى: ئۇ پەيغەمبەر ﷺ نىڭ يەمەن بۇلۇڭى بىلەن قارا تاش بۇلۇڭى ئارىسىدا مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن». سەۋرىمۇ ئىبنى جۇرەيجتىن شۇنداق رىۋايەت قىلغان. ئىبنى ماجە ئەبۇ ھۇرەيرەدىن پەيغەمبەر ﷺ نىڭ شۇنىڭغا ئوخشاش سۆزىنى رىۋايەت قىلغان. ئۇنىڭ ئىسنادىدا ئاجىزلىق بار، ئاللاھ ئەڭ ياخشى بىلگۈچىدۇر.

ئىبنى مەرۋەيد مۇنداق دېگەن: بىزگە ئابدۇلباقى سۆزلەپ بەردى، ئۇنىڭغا ئەھمەد ئىبنى قاسىم ئىبنى مۇساۋىر، ئۇنىڭغا سەئىد ئىبنى سۇلايمان، ئۇنىڭغا ئىبراھىم ئىبنى سۇلايمان، ئۇنىڭغا ئابدۇللاھ ئىبنى ھۇرمۇز، مۇجاھىدتىن، ئۇ ئىبنى ئابباستىن رىۋايەت قىلدى: ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ مۇنداق دېگەن: «مەن بۇلۇڭدىن ئۆتكەندە، ئۇنىڭدا بىر پەرىشتىنىڭ ‹ئامىن› دەۋاتقانلىقىنى كۆردۈم. ئۇنىڭدىن ئۆتكەنىڭلاردا: ‹پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن› دەپ ئېيتىڭلار». ئۇ مۇنداق دېدى: ئەنەس دۇئا قىلماقچى بولغاندا، بۇ دۇئا بىلەن دۇئا قىلاتتى.

ئۇنىڭغا باشقىلار بىرەر دۇئا قىلىپ بېرىشنى تەلەپ قىلسا، ئۇلار ئۈچۈنمۇ بۇ دۇئا بىلەن دۇئا قىلاتتى. ئابدۇللاھ ئىبنى بەكر ئەس-سەھمىي مۇنداق دېگەن: بىزگە ھۇمەيد سۆزلەپ بەردى...

بەغاۋىنىڭ تەفسىرى

«ئۇلارنىڭ بەزىلىرى: پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن، دەيدۇ»؛ بۇ يەردە مۇئمىنلەر كۆزدە تۇتۇلىدۇ. ئىككى ياخشىلىقنىڭ مەنىسى ھەققىدە ئالىملارنىڭ قاراشلىرى ئوخشىمىغان.

ئەلى ئىبنى ئەبى تالىب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇ مۇنداق دېگەن: «دۇنيادىكى ياخشىلىق ـ ياخشى ئايال، ئاخىرەتتىكى ياخشىلىق ـ جەننەت». بىزگە ئەبۇلقاسىم ئابدۇللاھ ئىبنى مۇھەممەد ئەل-ھەنەفىي خەۋەر بەردى، ئۇنىڭغا ئەبۇلھەسەن مۇھەممەد ئىبنى يەئقۇب ئەل-تۇسىي، ئۇنىڭغا ئەبۇبەكر ئەھمەد ئىبنى يۈسۈف ئىبنى خەللاد، ئۇنىڭغا ئەلھارىس ئىبنى ئەبى ئۇسامە، ئۇنىڭغا ئەبۇ ئابدۇرراھمان ئەلمۇقرى، ئۇنىڭغا ھەيۋە ۋە ئىبنى لەھىيە خەۋەر بەردى؛ ئۇ ئىككىسىگە شۇرەيھىل ئىبنى شەرىك خەۋەر بەرگەن.

ئۇ ئەبۇ ئابدۇرراھمان ئەلھۇبلىنىڭ ئابدۇللاھ ئىبنى ئەمر ئىبنى ئەلئاس رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن رىۋايەت قىلىپ مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان: ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ مۇنداق دېگەن: «دۇنيانىڭ ھەممىسى پايدىلىنىدىغان نەرسىدۇر، دۇنيانىڭ ئەڭ ياخشى پايدىسى سالىھ ئايالدۇر».

ھەسەن مۇنداق دېگەن: «دۇنيادىكى ياخشىلىق ـ ئىلىم ۋە ئىبادەت، ئاخىرەتتىكى ياخشىلىق ـ جەننەت». سۇددى ۋە ئىبنى ھەببان مۇنداق دېگەن: «دۇنيادىكى ياخشىلىق ـ ھالال رىزىق ۋە ياخشى ئەمەل؛ ئاخىرەتتىكى ياخشىلىق ـ مەغپىرەت ۋە ساۋاب».

بىزگە ئەبۇبەكر مۇھەممەد ئىبنى ئابدۇللاھ ئىبنى ئەبى تەۋبە خەۋەر بەردى، ئۇنىڭغا ئەبۇ تاھىر مۇھەممەد ئىبنى ئەھمەد ئىبنى ئەلھارىس، ئۇنىڭغا ئەبۇلھەسەن مۇھەممەد ئىبنى يەئقۇب ئەلكەسائىي، ئۇنىڭغا ئابدۇللاھ ئىبنى مەھمۇد، ئۇنىڭغا ئىبراھىم ئىبنى ئابدۇللاھ ئەلخەللال، ئۇنىڭغا ئابدۇللاھ ئىبنى مۇبارەك سۆزلەپ بەردى.

ئۇنىڭغا يەھيا ئىبنى ئەييۇب: «ئۇبەيدۇللاھ ئىبنى زەھىر ماڭا، ئۇ قاسىم ئەبۇ ئابدۇرراھماندىن، ئۇ ئەبۇ ئۇمامەدىن، پەيغەمبەر ﷺ نىڭ مۇنداق دېگەنلىكىنى ماڭا سۆزلەپ بەردى» دېدى: «مېنىڭ ئالدىمدا ئەڭ ھەۋەس قىلىنىدىغان ئەۋلىيالىرىم ـ يۈكى يېنىك، نامازدىن نېسىۋىسى بار، پەرۋەردىگارىغا ياخشى ئىبادەت قىلىپ، يوشۇرۇن ھالدا ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلغان، كىشىلەر ئارىسىدا كۆزگە چېلىقمايدىغان، بارماقلار بىلەن كۆرسىتىلمەيدىغان، رىزقى ئۆزىگە يېتىپ-ئاشمايدىغان بولسىمۇ شۇنىڭغا سەۋر قىلغان مۇئمىندۇر». ئاندىن ئۇ قولى بىلەن بىر ھەرىكەت قىلىپ: «ۋاپاتى تېز كېلىدۇ، ئۇنىڭغا يىغلىغۇچىلار ئاز، مىراس-مالىمۇ ئاز قالىدۇ» دېدى.

قەتادە مۇنداق دېگەن: «دۇنيادىكى ياخشىلىق ـ سالامەتلىك، ئاخىرەتتىكى ياخشىلىق ـ سالامەتلىك». ئەۋف بۇ ئايەت ھەققىدە مۇنداق دېگەن: «ئاللاھ كىشىگە ئىسلام، قۇرئان، ئائىلە ۋە مال ئاتا قىلسا، ئۇنىڭغا دۇنيادىكى ياخشىلىق ۋە ئاخىرەتتىكى ياخشىلىق بېرىلگەن بولىدۇ».

بىزگە شەيخ ئەبۇلقاسىم ئابدۇللاھ ئىبنى ئەلى ئەلكەرەكانىي ئەلتۇسىي خەۋەر بەردى، ئۇنىڭغا ئەبۇ تاھىر مۇھەممەد ئىبنى مەھمۇش ئەززەيادى، ئۇنىڭغا ئەبۇل فەزل ئابدۇس ئىبنى ھۈسەين ئىبنى مەنسۇر ئەسسەمسىر، ئۇنىڭغا ئەبۇ ھاتىم مۇھەممەد ئىبنى ئىدرىس ئەلھەنزەلى ئەلرازى، ئۇنىڭغا مۇھەممەد ئىبنى ئابدۇللاھ ئەلئەنسارى، ئۇنىڭغا ھۇمەيد ئەلتەۋىل، ثابت ئەلبۇنەنىيدىن، ئۇ ئەنەس ئىبنى مالىك رەزىيەللاھۇ ئەنھۇدىن خەۋەر بەردى: ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ بىر كىشىنىڭ توخۇنىڭ چۈجىسىدەك بولۇپ قالغانلىقىنى كۆردى. ئۇ: «سەن ئاللاھقا بىرەر نەرسە دەپ دۇئا قىلغانمۇ ياكى ئۇنىڭدىن بىرەر نەرسە سورىغانمۇ؟» دېدى. ئۇ: «ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى!

مەن: ‹ئى ئاللاھ! ئاخىرەتتە مېنى قانداق جازالىماقچى بولساڭ، شۇنى دۇنيادا ماڭا تېزدىن بەرگىن› دەيتتىم» دېدى. پەيغەمبەر ﷺ: «سۇبھانەللاھ! ئۇنداق بولسا، سەن ئۇنىڭغا چىدىيالمايسەن ۋە ئۇنى كۆتۈرەلمەيسەن. نېمىشقا: ‹ئى ئاللاھ! پەرۋەردىگارىمىز، بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن› دەپ ئېيتمىدىڭ؟» دېدى.

بىزگە ئەبۇلھەسەن مۇھەممەد ئىبنى مۇھەممەد ئەسسەرەخسى خەۋەر بەردى، ئۇنىڭغا ئەبۇلھەسەن ئەھمەد ئىبنى مۇھەممەد ئىبنى ئىسھاق ئەلھەججاجى، ئۇنىڭغا ئەبۇلبباس مۇھەممەد ئىبنى ئابدۇرراھمان ئەددەغۇلى، ئۇنىڭغا مۇھەممەد ئىبنى مىشكەن، ئۇنىڭغا ئەبۇ داۋۇد، ئۇنىڭغا شۇئەبە، ثابىتتىن، ئۇ ئەنەستىن رىۋايەت قىلدى: ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ﷺ «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن» دەپ كۆپ ئېيتاتتى.

بىزگە ئابدۇلۋاھھاب ئىبنى مۇھەممەد ئەلكەسائىي خەۋەر بەردى، ئۇنىڭغا ئابدۇلئەزىز ئىبنى ئەھمەد ئەلخەللال، ئۇنىڭغا ئەبۇلبباس ئەلئەسەم، ئۇنىڭغا ئەلرەبىئ ئىبنى سۇلايمان، ئۇنىڭغا ئىمام شافىئىي سۆزلەپ بەردى: سەئىد ئىبنى سالىم ئەل-قەدداح، ئىبنى جۇرەيجتىن، ئۇ يەھيا ئىبنى ئۇبەيدتىن ـ سائبنىڭ مەۋلاسى ـ، ئۇ دادىسى ئابدۇللاھ ئىبنى سائىبتىن رىۋايەت قىلدى: ئۇ پەيغەمبەر ﷺ نىڭ بەنۇ جۇمح بۇلۇڭى بىلەن قارا تاش بۇلۇڭى ئارىسىدا مۇنداق دېگەنلىكىنى ئاڭلىغان: «پەرۋەردىگارىمىز! بىزگە دۇنيادا ياخشىلىق ئاتا قىلغىن، ئاخىرەتتىمۇ ياخشىلىق ئاتا قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن».