Điều tốt đẹp đời này và đời sau

Tafsir của Sheikh Abdurrahman as-Sa'di

Sau đó, Allah Tối Cao cho biết về tình trạng của các tạo vật: tất cả đều cầu xin Ngài những điều họ mong muốn và xin Ngài đẩy lui những gì gây hại cho họ, nhưng mục đích của họ khác nhau. Trong số họ có người “nói: ‘Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi ở trần gian này’”, nghĩa là người ấy xin những thứ thuộc về các dục vọng trần gian của mình, còn ở Đời Sau thì không có phần, bởi người ấy không mong cầu Đời Sau và chỉ giới hạn hoài bão của mình trong đời này.

Trong số họ cũng có người cầu xin Allah vì lợi ích của cả hai cõi, và nương tựa nơi Ngài trong những việc trọng yếu thuộc tôn giáo lẫn đời sống trần gian. Mỗi nhóm trong hai nhóm này đều có phần từ điều họ đã kiếm được và việc họ đã làm. Allah Tối Cao sẽ ban thưởng cho họ tùy theo việc làm, hoài bão và ý định của họ, bằng một sự đền đáp nằm giữa công bằng và ân huệ; Ngài đáng được ca ngợi bằng lời ca ngợi hoàn hảo và trọn vẹn nhất.

Câu kinh này là bằng chứng cho thấy Allah đáp lời cầu xin của mọi người cầu khẩn Ngài, dù là người Muslim, người vô đức tin hay kẻ tội lỗi. Tuy nhiên, việc Ngài đáp lời cầu khẩn của một người không phải là bằng chứng cho thấy Ngài yêu thương người ấy và đưa người ấy đến gần Ngài, ngoại trừ khi đó là những điều cầu xin liên quan đến Đời Sau và những việc trọng yếu của tôn giáo.

Điều tốt đẹp được cầu xin ở trần gian bao gồm mọi thứ mà người bề tôi thấy tốt đẹp: nguồn sinh kế dồi dào, dễ chịu và hợp pháp; người vợ hiền; con cái khiến lòng vui; sự an nhàn; kiến thức hữu ích; việc làm thiện và những điều tương tự thuộc các mong cầu được yêu thích, chính đáng. Còn điều tốt đẹp ở Đời Sau là được an toàn khỏi những hình phạt trong mộ, nơi tụ họp [vào Ngày Phán Xét] và Hỏa Ngục; đạt được sự hài lòng của Allah; thành tựu niềm hạnh phúc vĩnh cửu; và được gần gũi với Đấng Chủ Tể đầy lòng thương xót.

Như vậy, lời cầu này là lời cầu toàn diện và hoàn hảo nhất, xứng đáng được ưu tiên nhất. Vì thế, Nabi ﷺ thường xuyên cầu xin bằng lời này và khuyến khích mọi người làm như vậy.

Tafsir của Imam Ibn Kathir

Ngài phán: “Trong số họ có người nói: ‘Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục’.” Lời cầu xin này bao hàm mọi điều tốt đẹp ở trần gian và đẩy lui mọi điều xấu. Điều tốt đẹp ở trần gian bao gồm mọi điều người ta mong muốn trong đời này: sức khỏe, một ngôi nhà rộng rãi, người vợ tốt, sinh kế dồi dào, kiến thức hữu ích, việc làm thiện, phương tiện đi lại thoải mái, lời khen tốt đẹp và những điều khác.

Những cách giải thích mà các nhà chú giải nêu ra không hề mâu thuẫn với nhau, vì tất cả đều nằm trong ý nghĩa “điều tốt đẹp ở trần gian”.

Còn điều tốt đẹp ở Đời Sau, điều cao quý nhất là được vào Thiên Đàng cùng với những gì đi kèm: được an toàn khỏi nỗi kinh hoàng lớn nhất tại các quảng trường tụ họp [vào Ngày Phán Xét], được việc tính sổ trở nên dễ dàng và những điều tốt đẹp khác thuộc Đời Sau. Còn việc được cứu khỏi Hỏa Ngục đòi hỏi những nguyên nhân dẫn đến điều đó phải được tạo thuận lợi cho con người ở trần gian: tránh những điều bị cấm và tội lỗi, từ bỏ những điều đáng ngờ và những điều bất hợp pháp.

Al-Qasim ibn ‘Abd al-Rahman nói: “Người được ban cho một trái tim biết tạ ơn, một chiếc lưỡi thường tưởng niệm Allah và một thân thể kiên nhẫn, thì đã được ban cho điều tốt đẹp ở trần gian và ở Đời Sau, đồng thời được bảo vệ khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.” Vì vậy, Sunnah đã khuyến khích lời cầu xin này.

Al-Bukhari nói: Abu Ma‘mar thuật lại với chúng tôi, ‘Abd al-Warith thuật lại với chúng tôi, từ ‘Abd al-‘Aziz, từ Anas ibn Malik, ông nói: Nabi ﷺ thường nói: “Lạy Allah, Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.”

Imam Ahmad nói: Isma‘il ibn Ibrahim thuật lại với chúng tôi, ‘Abd al-‘Aziz ibn Suhayb thuật lại với chúng tôi, từ Anas, ông nói: Lời cầu xin mà Sứ giả của Allah ﷺ thường đọc nhiều nhất là: “Lạy Allah, Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.”

Ibn Abi Hatim nói: cha tôi thuật lại với tôi, Abu Nu‘aym thuật lại với chúng tôi, ‘Abd al-Salam ibn Shaddad, tức Abu Talut, thuật lại với chúng tôi, ông nói: Tôi đang ở bên Anas ibn Malik thì Thabit nói với ông: “Các anh em của bác muốn bác cầu xin cho họ.” Ông nói: “Lạy Allah, xin ban cho chúng tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ chúng tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.” Họ trò chuyện một lúc; khi họ sắp đứng dậy, người ta nói: “Abu Hamzah, các anh em của bác muốn rời đi, xin bác cầu nguyện cho họ.” Ông nói: “Các anh muốn tôi phân định tỉ mỉ từng điều cho các anh sao?

Nếu Allah ban cho các anh điều tốt đẹp ở trần gian và ở Đời Sau, và bảo vệ các anh khỏi hình phạt của Hỏa Ngục, thì Ngài đã ban cho các anh tất cả điều tốt lành rồi.”

Imam Ahmad cũng nói: Muhammad ibn Abi ‘Adi thuật lại với chúng tôi, từ Humayd, từ Anas: Sứ giả của Allah ﷺ đến thăm một người Muslim đã gầy yếu như một con chim non. Sứ giả của Allah ﷺ hỏi anh ta: “Anh có cầu xin Allah điều gì hay xin Ngài điều gì không?” Anh ta đáp: “Có. Tôi thường nói: ‘Lạy Allah, bất cứ hình phạt nào Ngài định dành cho con ở Đời Sau, xin hãy giáng xuống con ngay trong đời này.’”

Sứ giả của Allah ﷺ nói: “Subhanallah! Anh không thể chịu đựng nổi, cũng không đủ sức chịu đựng điều đó. Sao anh không nói: ‘Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục’?” Người ấy cầu xin Allah, rồi Allah chữa lành cho anh ta.

Chỉ Muslim ghi lại riêng hadith này; ông thuật lại qua con đường truyền của Ibn Abi ‘Adi.

Imam al-Shafi‘i nói: Sa‘id ibn Salim al-Qaddah thuật lại với chúng tôi, từ Ibn Jurayj, từ Yahya ibn ‘Ubayd, người được al-Sa’ib giải phóng, từ cha ông, từ ‘Abd Allah ibn al-Sa’ib: ông nghe Nabi ﷺ nói khi ở giữa góc al-Rukn al-Yamani và góc al-Rukn al-Aswad: “Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.” Al-Thawri cũng thuật lại tương tự từ Ibn Jurayj. Ibn Majah thuật lại một lời tương tự từ Abu Hurayrah, từ Nabi ﷺ; trong chuỗi truyền thuật có điểm yếu, và Allah biết rõ nhất.

Ibn Mardawayh nói: ‘Abd al-Baqi thuật lại với chúng tôi, Ahmad ibn al-Qasim ibn Musawir thuật lại với chúng tôi, Sa‘id ibn Sulayman thuật lại với chúng tôi, từ Ibrahim ibn Sulayman, từ ‘Abd Allah ibn Hurmuz, từ Mujahid, từ Ibn ‘Abbas, ông nói: Sứ giả của Allah ﷺ nói: “Mỗi lần ta đi ngang qua góc [Ka‘bah], ta đều thấy một thiên thần ở đó nói ‘Amin’. Khi các người đi ngang qua đó, hãy nói: ‘Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.’”

Anas mỗi khi muốn cầu xin một điều gì thì đều cầu bằng lời này; khi muốn đọc một lời cầu xin, ông cũng đưa lời này vào. ‘Abd Allah ibn Bakr al-Sahmi thuật lại với chúng tôi, Humayd thuật lại.

Tafsir của al-Baghawi

“Trong số họ có người nói: ‘Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục’”, tức là những người có đức tin. Các học giả có những cách giải thích khác nhau về ý nghĩa của hai điều tốt đẹp.

‘Ali ibn Abi Talib, cầu xin Allah hài lòng về ông, nói: “Điều tốt đẹp ở trần gian là người vợ hiền; điều tốt đẹp ở Đời Sau là Thiên Đàng.”

Abu al-Qasim ‘Abd Allah ibn Muhammad al-Hanafi thuật lại với chúng tôi: Abu al-Hasan Muhammad ibn Ya‘qub al-Tusi thuật lại với chúng tôi: Abu Bakr Ahmad ibn Yusuf ibn Khallad thuật lại với chúng tôi: al-Harith ibn Abi Usamah thuật lại với chúng tôi: Abu ‘Abd al-Rahman al-Muqri thuật lại với chúng tôi: Haywah và Ibn Lahi‘ah thuật lại với chúng tôi, cả hai nói: Shurahbil ibn Sharik thuật lại với chúng tôi rằng ông nghe Abu ‘Abd al-Rahman al-Hubuli thuật lại, từ ‘Abd Allah ibn ‘Amr ibn al-‘As, cầu xin Allah hài lòng về hai ông, từ Sứ giả của Allah ﷺ, Ngài nói: “Toàn bộ trần gian chỉ là vật hưởng thụ, và vật hưởng thụ tốt nhất của nó là người phụ nữ đức hạnh.”

Al-Hasan nói: “Điều tốt đẹp ở trần gian là kiến thức và sự thờ phượng; điều tốt đẹp ở Đời Sau là Thiên Đàng.” Al-Suddi và Ibn Hibban nói: “‘Điều tốt đẹp ở trần gian’ là sinh kế hợp pháp và việc làm thiện; ‘điều tốt đẹp ở Đời Sau’ là sự tha thứ và phần thưởng.”

Abu Bakr Muhammad ibn ‘Abd Allah ibn Abi Tawbah thuật lại với chúng tôi: Abu Tahir Muhammad ibn Ahmad ibn al-Harith thuật lại với chúng tôi: Abu al-Hasan Muhammad ibn Ya‘qub al-Kisa’i thuật lại với chúng tôi: ‘Abd Allah ibn Mahmud thuật lại với chúng tôi: Ibrahim ibn ‘Abd Allah al-Khallal thuật lại với chúng tôi: ‘Abd Allah ibn al-Mubarak thuật lại với chúng tôi, từ Yahya ibn Ayyub, ông nói: ‘Ubayd Allah ibn Zahr thuật lại với tôi, từ ‘Ali ibn Yazid, từ al-Qasim Abu ‘Abd al-Rahman, từ Abu Umamah, từ Nabi ﷺ, Ngài nói: “Trong số những người bạn được Ta yêu quý nhất,

người khiến người khác ngưỡng mộ nhất là một người có hoàn cảnh giản dị, được ban cho phần may mắn trong việc lễ nguyện Salah, thờ phượng Thượng Đế tốt đẹp và vâng lời Ngài khi ở nơi kín đáo; người ấy sống kín đáo giữa mọi người, không bị chỉ tay về phía mình. Sinh kế của người ấy vừa đủ, và người ấy kiên nhẫn với điều đó.” Rồi Ngài khẽ lắc bàn tay và nói: “Cái chết đến với người ấy sớm, những người khóc thương người ấy ít, và di sản người ấy để lại cũng ít.”

Qatadah nói: “Điều tốt đẹp ở trần gian là sức khỏe; điều tốt đẹp ở Đời Sau cũng là sự bình an.” ‘Awf nói về câu kinh này: “Người nào được Allah ban cho Islam, Qur’an, gia đình và tài sản thì người ấy đã được ban cho điều tốt đẹp ở trần gian và ở Đời Sau.”

Shaykh Abu al-Qasim ‘Abd Allah ibn ‘Ali al-Karkani al-Tusi thuật lại với chúng tôi: Abu Tahir Muhammad ibn Mahmesh al-Ziyadi thuật lại với chúng tôi: Abu al-Fadl ‘Abdus ibn al-Husayn ibn Mansur al-Simsar thuật lại với chúng tôi: Abu Hatim Muhammad ibn Idris al-Hanzali al-Razi thuật lại với chúng tôi: Muhammad ibn ‘Abd Allah al-Ansari thuật lại với chúng tôi: Humayd al-Tawil thuật lại với chúng tôi, từ Thabit al-Bunani, từ Anas ibn Malik, cầu xin Allah hài lòng về ông, ông nói: Sứ giả của Allah ﷺ thấy một người đàn ông đã gầy yếu như chim non. Ngài hỏi: “Anh có cầu xin Allah điều gì hoặc xin Ngài điều gì không?”

Người ấy đáp: “Thưa Sứ giả của Allah, tôi thường nói: ‘Lạy Allah, bất cứ hình phạt nào Ngài định dành cho con ở Đời Sau, xin hãy giáng xuống con ngay trong đời này.’” Ngài nói: “Subhanallah! Vậy thì anh không thể chịu đựng nổi và cũng không đủ sức chịu đựng điều đó. Sao anh không nói: ‘Lạy Allah, Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục’?”

Abu al-Hasan Muhammad ibn Muhammad al-Sarakhsi thuật lại với chúng tôi: Abu al-Hasan Ahmad ibn Muhammad ibn Abi Ishaq al-Hajjaji thuật lại với chúng tôi: Abu al-‘Abbas Muhammad ibn ‘Abd al-Rahman al-Daghuli thuật lại với chúng tôi: Muhammad ibn Mishkan thuật lại với chúng tôi: Abu Dawud thuật lại với chúng tôi: Shu‘bah thuật lại với chúng tôi, từ Thabit, từ Anas, ông nói: Sứ giả của Allah ﷺ thường xuyên nói: “Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.”

‘Abd al-Wahhab ibn Muhammad al-Kisa’i thuật lại với chúng tôi: ‘Abd al-‘Aziz ibn Ahmad al-Khallal thuật lại với chúng tôi: Abu al-‘Abbas al-Asamm thuật lại với chúng tôi: al-Rabi‘ ibn Sulayman thuật lại với chúng tôi: al-Shafi‘i thuật lại với chúng tôi: Sa‘id ibn Salim al-Qaddah thuật lại với chúng tôi, từ Ibn Jurayj, từ Yahya ibn ‘Ubayd, người được al-Sa’ib giải phóng, từ cha ông là ‘Abd Allah ibn al-Sa’ib: ông nghe Nabi ﷺ nói khi ở giữa góc Banu Jumah và góc al-Rukn al-Aswad: “Lạy Thượng Đế của bầy tôi, xin ban cho bầy tôi điều tốt đẹp ở trần gian này, điều tốt đẹp ở Đời Sau và xin bảo vệ bầy tôi khỏi hình phạt của Hỏa Ngục.”