Àdúrà fún sùúrù àti ìṣẹ́gun

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

Nítorí náà, nígbà tí wọ́n dojú kọ Jālūt àti àwọn ọmọ ogun rẹ̀, gbogbo wọn sọ pé: “Olúwa wa, tú sùúrù sí wa lọ́pọ̀ yanturu,” ìyẹn ni pé: fún ọkàn wa ní agbára, jẹ́ kí a ní sùúrù, kí o sì mú ẹsẹ̀ wa dúró ṣinṣin kí wọ́n má bàa yẹ̀ tàbí sá lọ. Kí o sì ran wa lọ́wọ́ láti ṣẹ́gun àwọn ènìyàn aláìgbàgbọ́.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Ìyẹn ni pé, nígbà tí ẹgbẹ́ àwọn onígbàgbọ́—tí wọ́n jẹ́ díẹ̀ lára àwọn ọmọ ogun Ṭālūt—dojú kọ àwọn ọ̀tá wọn, àwọn ọmọ ogun Jālūt, tí wọ́n pọ̀ ní iye, wọ́n sọ pé: “Olúwa wa, tú sùúrù sí wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ.” Ìyẹn ni pé: sọ sùúrù kalẹ̀ sórí wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ. “Kí o sì mú ẹsẹ̀ wa dúró ṣinṣin,” ìyẹn ni pé: nígbà tí a bá ń bá àwọn ọ̀tá jà; dáàbò bò wá lọ́wọ́ sísá àti àìlera. “Kí o sì ran wa lọ́wọ́ láti ṣẹ́gun àwọn ènìyàn aláìgbàgbọ́.”

Allāhu Ọba Ọlá sọ pé: “Wọ́n sì ṣẹ́gun wọn pẹ̀lú ìyọ̀ǹda Allāhu” (Al-Baqarah 2:251), ìyẹn ni pé, wọ́n borí wọn, wọ́n sì ṣẹ́gun wọn nítorí ìrànlọ́wọ́ Allāhu fún wọn. “Dáwūd sì pa Jālūt.” Wọ́n sọ nínú àwọn ìròyìn Isra’īliyyāt pé ó fi òkúta tí a ń fi kànnàkànnà yí ká (miqlaʿ) tí ó wà lọ́wọ́ rẹ̀ sọ lù ú, ó sì dé bá a, ó sì pa á. Ṭālūt ti ṣèlérí pé bí ó bá pa Jālūt, òun yóò fi ọmọbìnrin rẹ̀ fún un ní ìyàwó, yóò pín ọrọ̀ rẹ̀ fún un, yóò sì fún un nípín nínú àṣẹ rẹ̀.

Ó sì mú ìlérí rẹ̀ ṣẹ. Lẹ́yìn náà, ìjọba dé bá Dáwūd (kí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìkẹ́ àti àlàáfíà Allāhu máa bá a), pẹ̀lú àsọtẹ́lẹ̀ ńlá tí Allāhu fún un. Nítorí náà, Allāhu Ọba Ọlá sọ pé: “Allāhu sì fún un ní ìjọba,” ìjọba tí ó ti wà lọ́wọ́ Ṭālūt; “àti ọgbọ́n,” ìyẹn ni àsọtẹ́lẹ̀ lẹ́yìn Shamwīl; “Ó sì kọ́ ọ ní ohun tí Ó fẹ́,” ìyẹn ni ohun tí Allāhu fẹ́ nínú ìmọ̀ tí Ó yà sọ́tọ̀ fún un.

Lẹ́yìn náà, Allāhu Ọba Ọlá sọ pé: “Bí Allāhu kò bá fi àwọn ènìyàn kan dí àwọn mìíràn lọ́wọ́, ilẹ̀ ìbá ti bàjẹ́” (Al-Baqarah 2:251). Ìyẹn ni pé, bí Allāhu kò bá fi àwọn ènìyàn kan dí àwọn mìíràn lọ́wọ́, bí Ó ṣe dáàbò bo àwọn ọmọ Ísráẹ́lì nípasẹ̀ ìjà Ṭālūt àti ìgboyà Dáwūd, wọ́n ìbá ti ṣègbé. Gẹ́gẹ́ bí Ó ti sọ pé: “Bí Allāhu kò bá fi àwọn ènìyàn kan dí àwọn mìíràn lọ́wọ́, dájúdájú a ìbá ti wó àwọn ilé ìsìn àwọn ajẹ́jẹ̀ẹ́, àwọn ṣọ́ọ̀ṣì, àwọn sínágọ́gù àti àwọn mọ́sálásí tí a ti ń rántí orúkọ Allāhu lọ́pọ̀lọpọ̀ nínú wọn” (Al-Ḥajj 22:40), títí dé òpin āyah.

Ibn Jarīr, kí Allāhu ṣàánú rẹ̀, sọ pé: Abū Ḥumayd al-Ḥimṣī Aḥmad ibn al-Mughīrah sọ fún mi pé: Yaḥyā ibn Saʿīd sọ fún wa pé: Ḥafṣ ibn Sulaymān sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Muḥammad ibn Sūqah, láti ọ̀dọ̀ Wabrah ibn ʿAbd al-Raḥmān, láti ọ̀dọ̀ Ibn ʿUmar, ẹni tó sọ pé Òjíṣẹ́ Allāhu (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Allāhu máa bá a) sọ pé: “Dájúdájú, Allāhu máa ń fi ìyọnu kúrò lọ́dọ̀ ọgọ́rùn-ún ilé àwọn aládùúgbò Mùsùlùmí olódodo.” Lẹ́yìn náà, Ibn ʿUmar ka āyah náà pé: “Bí Allāhu kò bá fi àwọn ènìyàn kan dí àwọn mìíràn lọ́wọ́, ilẹ̀ ìbá ti bàjẹ́.”

Ẹ̀wọ̀n ìtàn yìí jẹ́ aláìlera, nítorí Yaḥyā ibn Saʿīd ni Abū Zakariyyā al-ʿAṭṭār al-Ḥimṣī, ẹni tí ó jẹ́ aláìlera gidigidi.

Lẹ́yìn náà, Ibn Jarīr sọ pé: Abū Ḥumayd al-Ḥimṣī sọ fún wa pé: Yaḥyā ibn Saʿīd sọ fún wa pé: ʿUthmān ibn ʿAbd al-Raḥmān sọ fún wa láti ọ̀dọ̀ Muḥammad ibn al-Munkadir, láti ọ̀dọ̀ Jābir ibn ʿAbd Allāh, ẹni tó sọ pé Òjíṣẹ́ Allāhu (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Allāhu máa bá a) sọ pé: “Allāhu máa ń mú ọmọkùnrin ọkùnrin Mùsùlùmí kan, àti àwọn ọmọ ọmọ rẹ̀, àti àwọn ènìyàn ilé kékeré rẹ̀ àti àwọn ilé kéékèèké tó yí i ká, sunwọ̀n sí i nípasẹ̀ ìwà rere rẹ̀; wọn yóò sì máa wà lábẹ́ ààbò Allāhu Olódùmarè níwọ̀n ìgbà tí ọkùnrin náà bá wà láàárín wọn.” Èyí náà jẹ́ ìròyìn àjèjì àti aláìlera, fún ìdí tí a ti sọ tẹ́lẹ̀.

Abū Bakr ibn Mardawayh sọ pé: Muḥammad ibn Aḥmad sọ fún wa pé: ʿAlī ibn Ismāʿīl ibn Ḥammād sọ fún wa pé: Aḥmad ibn Muḥammad ibn Yaḥyā ibn Saʿīd sọ fún wa pé: Zayd ibn al-Ḥubāb sọ fún wa pé: Ḥammād ibn Zayd sọ fún mi láti ọ̀dọ̀ Ayyūb, láti ọ̀dọ̀ Abū Qilābah, láti ọ̀dọ̀ Abū Asmā’, láti ọ̀dọ̀ Thawbān, ẹni tó gbé ọ̀rọ̀ náà sókè sí Òjíṣẹ́ Allāhu pé: “Àwọn ènìyàn méje yóò máa wà láàárín yín, nípasẹ̀ wọn ni a ó fi ran yín lọ́wọ́, tí òjò yóò sì rọ̀ fún yín, tí a ó sì pèsè oúnjẹ fún yín, títí àṣẹ Allāhu yóò fi dé.”

Ibn Mardawayh tún sọ pé: Muḥammad ibn Aḥmad sọ fún wa pé: Muḥammad ibn Jarīr ibn Yazīd sọ fún wa pé: Abū Muʿādh Nahār ibn ʿUthmān al-Laythī sọ fún wa pé: Zayd ibn al-Ḥubāb sọ fún mi pé: ʿUmar al-Bazzār sọ fún mi láti ọ̀dọ̀ ʿAnbasah al-Khawwāṣ, láti ọ̀dọ̀ Qatādah, láti ọ̀dọ̀ Abū Qilābah, láti ọ̀dọ̀ Abū al-Ashʿath al-Ṣanʿānī, láti ọ̀dọ̀ ʿUbādah ibn al-Ṣāmit, ẹni tó sọ pé Òjíṣẹ́ Allāhu (kí ìkẹ́ àti àlàáfíà Allāhu máa bá a) sọ pé: “Àwọn Abdāl nínú ummah mi jẹ́ ọgbọ̀n; nípasẹ̀ wọn ni ilẹ̀ yóò fi dúró, òjò yóò sì rọ̀, a ó sì ran yín lọ́wọ́ láti ṣẹ́gun.” Qatādah sọ pé: “Mo ní ìrètí pé al-Ḥasan jẹ́ ọ̀kan lára wọn.”

Ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Ṣùgbọ́n Allāhu ní ìbùkún púpọ̀ fún gbogbo ayé” (Al-Baqarah 2:251), túmọ̀ sí pé Ó ṣe ojú rere sí wọn, Ó sì ṣàánú fún wọn, Ó ń fi àwọn ènìyàn kan dí àwọn mìíràn lọ́wọ́. Òun ni Olùní àṣẹ, ọgbọ́n àti ẹ̀rí lórí àwọn ẹ̀dá Rẹ̀ nínú gbogbo iṣẹ́ àti ọ̀rọ̀ Rẹ̀.

Tafsīr al-Baghawī

Nígbà tí wọ́n dojú kọ Jālūt àti àwọn ọmọ ogun rẹ̀, ìyẹn ni Ṭālūt àti àwọn ọmọ ogun rẹ̀, àwọn onígbàgbọ́—àwọn tí wọ́n jẹ́ aláìgbàgbọ́ ni àwọn ọmọ ogun Jālūt—wọ́n sọ pé: “Olúwa wa, tú sí wa,” ìyẹn ni pé, sọ kalẹ̀, kí o sì da sí wa: “sùúrù; kí o sì mú ẹsẹ̀ wa dúró ṣinṣin,” ìyẹn ni ọkàn wa; “kí o sì ran wa lọ́wọ́ láti ṣẹ́gun àwọn ènìyàn aláìgbàgbọ́.” Ọ̀rọ̀ “dojú kọ” túmọ̀ sí pé wọ́n dé sí ibi pẹrẹsẹ ilẹ̀, ìyẹn ibi tó hàn gbangba tí ó sì dọ́gba.