Durim dhe qëndrueshmëri në betejë

Tefsiri i shejh Abdurrahman Es-Sa’diut

Kur dolën përballë Xhalutit dhe ushtrisë së tij, u lutën: “Zoti ynë! Na dhuro durim (qëndresë) ! Na i përforco këmbët tona dhe na ndihmo kundër jobesimtarëve!” - Kuptimi: “O Zot, mbushi zemrat tona me durim e qëndrueshmëri, dhe forcoi ato në këtë përballje të vështirë! O Zot, forcoji këmbët tona, që të mos tronditen gjatë betejës së ashpër dhe që të mos tërhiqemi prej saj!

O Zot, na dhuro fitoren mbi armikun, mbi popullin qafir!” Nga ky ajet kuptojmë, gjithashtu, se Xhaluti dhe ushtria e tij ishin qafirë. Për këtë arsye, duke parë përgatitjen e tyre maksimale për luftë dhe durimin e tyre në betejë, Allahu i Lartësuar zbriti ndihmën e Tij:

Tefsiri i imamit Ibn Kethir

Domethënë, kur grupi i besimit, i përbërë nga një numër i vogël i shokëve të Talutit, u përball me armikun e tyre, njerëzit e Xhalutit, të cilët ishin të shumtë, «thanë: Zoti ynë! Derdh mbi ne durim», domethënë: zbrit mbi ne durim prej Teje, «dhe forcoji këmbët tona», domethënë: gjatë përballjes me armiqtë, dhe na ruaj nga ikja dhe pafuqia, «dhe na ndihmo kundër popullit jobesimtar». Allahu i Lartësuar tha: «Kështu i mundën ata me lejen e Allahut» (2:251), domethënë: i mposhtën dhe i nënshtruan me ndihmën e Allahut. «Dhe Davudi e vrau Xhalutin.»

Në transmetimet izraelite përmendet se e vrau me një llastiqe që mbante në dorë: e qëlloi me të dhe e vrau. Taluti i kishte premtuar se, nëse e vriste Xhalutin, do t’ia jepte për grua vajzën e tij, do ta bënte pjesëmarrës në pasurinë e vet dhe do ta përfshinte në çështjet e tij. Ai e mbajti premtimin. Pastaj mbretëria kaloi te Davudi, paqja qoftë mbi të, përveç profetësisë madhështore që Allahu i dhuroi.

Prandaj i Lartësuari tha: «Allahu i dha atij mbretërinë», e cila më parë ishte në duart e Talutit, «dhe urtësinë», domethënë profetësinë pas Shamuilit, «dhe i mësoi nga ato që Ai dëshironte», domethënë nga dituria që Allahu dëshironte t’ia veçonte atij, paqja qoftë mbi të.

Pastaj Allahu i Lartësuar tha: «Sikur Allahu të mos i zmbrapste njerëzit, disa me anë të të tjerëve, toka do të shkatërrohej» (2:251), domethënë: po të mos i mbronte Ai disa njerëz nëpërmjet të tjerëve, Beni Israilët do të shkatërroheshin, po të mos i mbronte me luftën e Talutit dhe trimërinë e Davudit, ashtu siç ka thënë: «Sikur Allahu të mos i zmbrapste njerëzit, disa me anë të të tjerëve, do të shkatërroheshin manastiret, kishat, sinagogat dhe xhamitë, ku përmendet shumë emri i Allahut» (22:40), deri në fund të ajetit.

Ibn Xheriri, Allahu e mëshiroftë, tha: “Më tregoi Ebu Humejdi el-Himsi, Ahmedi, i biri i el-Mugirës: na tregoi Jahja ibn Seidi; na tregoi Hafs ibn Sulejmani, nga Muhamed ibn Seuqa, nga Uebre ibn Abdurrahman, nga Ibn Umeri, i cili tha: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: «Vërtet, Allahu, nëpërmjet një muslimani të devotshëm, e largon fatkeqësinë nga njëqind familje të fqinjëve të tij.» Pastaj Ibn Umeri lexoi: «Sikur Allahu të mos i zmbrapste njerëzit, disa me anë të të tjerëve, toka do të shkatërrohej.»

Ky varg transmetuesish është i dobët, sepse Jahja ibn Seidi është Ebu Zekerija el-Attari el-Himsi, i cili është shumë i dobët. Pastaj Ibn Xheriri tha: “Na tregoi Ebu Humejdi el-Himsi; na tregoi Jahja ibn Seidi; na tregoi Uthman ibn Abdurrahmani, nga Muhamed ibn el-Munkediri, nga Xhabir ibn Abdullahu, i cili tha: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: «Allahu, përmes mirësisë së një burri musliman, i vë në rregull fëmijët e tij, fëmijët e fëmijëve të tij, banorët e shtëpisë së tij dhe banorët e shtëpive përreth saj; ata do të vazhdojnë të jenë nën mbrojtjen e Allahut të Madhërishëm, për sa kohë që ai të jetë mes tyre.»

Edhe ky transmetim është i rrallë dhe i dobët, për arsyen e përmendur më parë. Ebu Bekr ibn Merduejhi tha: “Na tregoi Muhamed ibn Ahmedi; na njoftoi Ali ibn Ismail ibn Hamadi; na njoftoi Ahmedi, i biri i Muhamed ibn Jahja ibn Seidit; na njoftoi Zejd ibn el-Hubabi, i cili tha: Më tregoi Hammadi, i biri i Zejdit, nga Ejubi, nga Ebu Kilabe, nga Ebu Esma, nga Theubani, i cili ia përcolli fjalën Profetit ﷺ: «Mes jush do të jenë vazhdimisht shtatë vetë, nëpërmjet të cilëve do të ndihmoheni, do t’ju bjerë shi dhe do të furnizoheni, derisa të vijë urdhri i Allahut.»

Ibn Merduejhi tha gjithashtu: “Na tregoi Muhamed ibn Ahmedi; na tregoi Muhamed ibn Xherir ibn Jezidi; na tregoi Ebu Muadh Nehar ibn Uthmani el-Lejthi; na njoftoi Zejd ibn el-Hubabi; më njoftoi Umeri, i njohur si el-Bezzari, nga Anbese el-Khauasi, nga Katade, nga Ebu Kilabe, nga Ebu el-Esh’as es-San’ani, nga Ubade ibn es-Samiti, i cili tha: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: «Zëvendësit e zgjedhur (el-ebdal) në umetin tim janë tridhjetë; nëpërmjet tyre toka qëndron, bie shi dhe ndihmoheni.» Katadeja tha: «Shpresoj që Hasani të jetë njëri prej tyre.»

Fjala e të Lartësuarit: «Por Allahu është Dhurues i mirësisë ndaj botëve» (2:251), domethënë: u bën mirë dhe i mëshiron, duke i mbrojtur disa nëpërmjet të tjerëve. Atij i përkasin gjykimi, urtësia dhe prova kundër krijesave të Tij në të gjitha veprat dhe fjalët e Tij. (El-Haxhxh, 40.) Këtu mbaron citimi.

Tefsiri i El-Begaviut

«Kur dolën përballë» — domethënë Taluti dhe ushtria e tij, pra besimtarët — «Xhalutit dhe ushtrisë së tij», domethënë idhujtarëve. Kuptimi i fjalës «dolën përballë» është se u gjendën në një hapësirë të hapur të tokës, në një vend të rrafshët e të dukshëm. «Thanë: Zoti ynë! Derdh mbi ne» — zbrit dhe derdh me bollëk — «durim dhe forcoji këmbët tona», domethënë zemrat tona, «dhe na ndihmo kundër popullit jobesimtar».