Дуои сабру пирӯзӣ

Тафсири шайх Абдурраҳмон ас-Саъдӣ

Аз ин рӯ, ҳангоме ки онҳо дар баробари Ҷолут ва лашкараш баромаданд, ҳама гуфтанд: «Парвардигори мо, бар мо сабр фурӯ рез», яъне дилҳои моро қавӣ гардон ва сабрро насиби мо кун; «ва қадамҳои моро устувор бидор», то наялағзем ва нагурезем; «ва моро бар гурӯҳи кофирон пирӯз гардон».

Тафсири имом Ибни Касир

Яъне, ҳангоме ки гурӯҳи имон, ки аз ёрони Толут камшумор буданд, бо душманашон — ёрони Ҷолут, ки шумораашон бисёр буд — рӯ ба рӯ шуданд, гуфтанд: «Парвардигори мо, бар мо сабр фурӯ рез», яъне аз ҷониби Худат бар мо сабр нозил кун; «ва қадамҳои моро устувор бидор», яъне ҳангоми рӯ ба рӯ шудан бо душманон ва моро аз гурехтану нотавонӣ нигоҳ дор; «ва моро бар гурӯҳи кофирон пирӯз гардон». Худованди Таоло фармуд: «Пас, онҳоро бо иҷозати Худо шикаст доданд» (ал-Бақара, 2:251), яъне ба ёрии Худо бар онҳо ғолиб шуданд ва онҳоро мағлуб карданд. «Ва Довуд Ҷолутро кушт».

Дар ривоятҳои исроилиёт гуфтаанд, ки Довуд ӯро бо фалахмонде, ки дар даст дошт, кушт: онро ба сӯяш андохт ва ба ӯ расиду кушта шуд. Толут ваъда дода буд, ки агар Ҷолутро бикушад, духтарашро ба занӣ медиҳад, ӯро дар неъматҳои худ шарик мекунад ва дар кори ҳукмронӣ ҳамроҳаш месозад. Пас, ба ваъдааш вафо кард. Баъдан подшоҳӣ бо он нубуввати бузурге, ки Худо ба Довуд ато карда буд, ба ӯ расид.

Аз ин рӯ, Худованди Таоло фармуд: «Ва Худо ба ӯ подшоҳӣ дод», яъне подшоҳие, ки дар дасти Толут буд; «ва ҳикмат», яъне баъд аз Шамуил ба ӯ нубувват дод; «ва аз он чӣ мехост, ба ӯ омӯхт», яъне аз илме, ки Худо хосси ӯ гардонида буд, ба ӯ омӯхт. Сипас Худованди Таоло фармуд: «Ва агар Худо баъзе мардумро ба воситаи баъзеи дигар дафъ намекард, замин фасод мешуд» (ал-Бақара, 2:251), яъне агар ба воситаи гурӯҳе аз мардум гурӯҳи дигарро дафъ намекард, замин фасод мешуд. Чунонки бо ҷангиёни Толут ва шуҷоати Довуд аз Банӣ Исроил дафъ кард; вагарна онҳо ҳалок мешуданд.

Худованди Таоло фармуд: «Ва агар Худо баъзе мардумро ба воситаи баъзеи дигар дафъ намекард, дайрҳо, калисоҳо, ибодатгоҳҳо ва масҷидҳое, ки дар онҳо номи Худо бисёр ёд мешавад, вайрон мегардиданд» (ал-Ҳаҷ, 22:40), то охири оят. Ибни Ҷарир, раҳимаҳуллоҳ, гуфт: Абу Ҳумайди Ҳимсӣ Аҳмад ибни Муғира ба ман ҳадис нақл кард; Яҳё ибни Саид ба мо ҳадис нақл кард; Ҳафс ибни Сулаймон аз Муҳаммад ибни Суқа, ӯ аз Вабра ибни Абдурраҳмон ва ӯ аз Ибни Умар ривоят кард, ки Расули Худо (с) фармуд: «Албатта, Худо ба сабаби бандаи солеҳи мусалмон балоро аз сад хонаводаи ҳамсоягонаш дафъ мекунад».

Сипас Ибни Умар ин оятро қироат кард: «Ва агар Худо баъзе мардумро ба воситаи баъзеи дигар дафъ намекард, замин фасод мешуд». Ин иснод заиф аст, зеро Яҳё ибни Саид ҳамон Абу Закариё ал-Аттори Ҳимсӣ буда, бисёр заиф аст. Баъд Ибни Ҷарир гуфт: Абу Ҳумайди Ҳимсӣ ба мо ҳадис нақл кард; Яҳё ибни Саид ба мо ҳадис нақл кард; Усмон ибни Абдурраҳмон аз Муҳаммад ибни Мункадир, ӯ аз Ҷобир ибни Абдуллоҳ ривоят кард, ки Расули Худо (с) фармуд: «Худо ба сабаби некии марди мусалмон фарзандон, наберагон, аҳли маҳаллаи ӯ ва маҳаллаҳои атрофашро ислоҳ мекунад.

То замоне ки ӯ дар миёни онҳост, онҳо ҳамеша дар ҳифзи Худои азза ва ҷалла мемонанд». Ин ривоят низ ғарибу заиф аст, ба сабаби он чӣ пештар гуфта шуд.

Абу Бакр ибни Мардавия гуфт: Муҳаммад ибни Аҳмад ба мо ҳадис нақл кард; Алӣ ибни Исмоил ибни Ҳаммод ба мо хабар дод; Аҳмад ибни Муҳаммад ибни Яҳё ибни Саид ба мо хабар дод; Зайд ибни Ҳубоб ба мо хабар дод ва гуфт: Ҳаммод ибни Зайд аз Айюб, ӯ аз Абу Қилоба, ӯ аз Абу Асмо ва ӯ аз Савбон ривоят кард, ки суханро ба Паёмбар (с) нисбат дода, гуфт: «Дар миёни шумо ҳамеша ҳафт нафар хоҳанд буд, ки ба воситаи онҳо ба шумо ёрӣ дода мешавад, борон меборад ва рӯзӣ дода мешавед, то фармони Худо фаро расад».

Ибни Мардавия боз гуфт: Муҳаммад ибни Аҳмад ба мо ҳадис нақл кард; Муҳаммад ибни Ҷарир ибни Язид ба мо ҳадис нақл кард; Абу Муоз Наҳор ибни Усмони Лайсӣ ба мо хабар дод; Зайд ибни Ҳубоб ба мо хабар дод ва гуфт: Умар ал-Баззор ба ман хабар дод, аз Анбаса ал-Хаввос, аз Қатода, аз Абу Қилоба, аз Абу Ашъас ас-Санъонӣ, аз Убода ибни Сомит, ки Расули Худо (с) фармуд: «Абдолҳо дар уммати ман сӣ нафаранд; ба воситаи онҳо замин пойдор мемонад, борон меборад ва ба онҳо ёрӣ дода мешавад». Қатода гуфт: «Умедворам, ки Ҳасан низ яке аз онҳост».

Сухани Худованд: «Вале Худо бар ҷаҳониён соҳиби фазл аст» (ал-Бақара, 2:251), яъне бар онҳо фазл ва раҳм дорад ва ба воситаи баъзеашон баъзеи дигарро аз бало нигоҳ медорад. Ҳукм, ҳикмат ва ҳуҷҷати Ӯ бар офаридагонаш дар ҳамаи корҳо ва гуфторҳояш аст. (Ал-Ҳаҷ, 22:40). Ин аст.

Тафсири ал-Бағавӣ

«Ва ҳангоме ки онҳо баромаданд» — яъне Толут ва лашкараш, яъне муъминон; «дар баробари Ҷолут ва лашкараш» — мушрикон. Маънои «баромаданд» ин аст, ки ба замини ҳамвору кушода расиданд; он ҷоест, ки намоён ва ҳамвор аст. «Гуфтанд: Парвардигори мо, бар мо фурӯ рез» — яъне нозил кун ва фурӯ бирез; «сабреро ва қадамҳои моро устувор бидор» — яъне дилҳои моро устувор гардон; «ва моро бар гурӯҳи кофирон пирӯз гардон».