Samir iyo guul goobta dagaalka
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا، وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا، وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ.
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
Lama soo dejin karin maqalka. Mar kale isku day goor dambe.
250. Markay u soo muuqdeen Jaaluut iyo ciidammadiisii, waxay yidhaahdeen: Rabbigayow! Nagu shub samir oo noo sug cagahayaga, oo guul naga sii qolodan gaalada ah.
Qaabkeedu waxa uu adeegsanayaa falka sarbeebta ah ee “afrigh” (أفرغ — si badan u shub), sidii biyo loogu shubayo qof kulayl daran ku jira; sidoo kale waxa ku jira “thabbit” (ثبّت) iyo “unṣur” (انصر). Waa ducada tiro yar oo mu’miniinta ahi ku baryeen Rabbigood iyagoo wajahaya ciidan ka tiro badan.
Tafsiirka Sheekh Cabdiraxmaan As-Sacdi
Sidaas darteed, markii ay u soo baxeen Jaaluut iyo ciidammadiisii, dhammaantood waxay yidhaahdeen: “Rabbiyow, nagu shub samir,” taas oo ah: qalbiyadayada adkee, samirkana nagu gallad, cagahayagana ka sug in aan gilgishanno ama cararno. “Naga guulee qoomka gaalada ah.”
Tafsiirka Imaam Ibnu Kathiir
Markii kooxdii iimaanka qabatay—iyagoo ka koobnaa tiro yar oo ka mid ah ciidankii Daaluut—ay la kulmeen cadowgoodii, oo ahaa ciidankii Jaaluut oo tiro badan, waxay yidhaahdeen: “Rabbiyow, nagu shub samir,” taas oo ah: samir xaggaaga ka yimid nagu soo deji. “Cagahayagana sug,” taas oo ah: marka aan cadowga la kulanno, nagana ilaali carar iyo tabar-darro. “Nagana guulee qoomka gaalada ah.”
Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: “Markaasay idanka Alle ku jebiyeen.” Macnaheedu waa: way ka adkaadeen oo ku awood sheegteen, iyagoo Alle u gargaaray. “Daawuudna wuxuu dilay Jaaluut.” Wararka Israa’iiliyaatka qaarkood waxay sheegaan inuu ku dilay dhagax-tuur uu gacanta ku haystay, oo uu ku dhuftay dabadeedna ku dilay.
Daaluut wuxuu u ballanqaaday in haddii uu Jaaluut dilo uu siin doono gabadhiisa, hantidiisana qayb ka siin doono, arrimihiisana la wadaajin doono. Wuu u oofiyey ballantaas. Dabadeed boqortooyadii waxay u gudubtay Daawuud (nabadgelyo korkiisa ha ahaatee), waxaana Alle ku mannaystay nabinnimo weyn. Sidaas darteed Alle wuxuu yidhi: “Alle wuxuu siiyey boqortooyada,” taas oo ahayd tii Daaluut gacantiisa ku jirtay; “iyo xikmadda,” taas oo ah nabinnimada ka dambaysay Shamwiil; “wuxuuna baray waxa uu doono,” oo ah cilmiga uu Alle doono inuu si gaar ah u siiyo.
Dabadeed Alle kor ahaaye wuxuu yidhi: “Haddii aanu Alle dadka qaarkood ku celin qaar kale, dhulku wuu fasahaadi lahaa.” Macnaheedu waa: haddii aanu qaar dad ah ku celin kuwa kale, oo aanu sidaas ugu difaacin Banii Israa’iil dagaalkii Daaluut iyo geesinimadii Daawuud, way halaagsami lahaayeen. Sida uu Alle yidhi: “Haddii aanu Alle dadka qaarkood ku celin qaar kale, waxaa la dumin lahaa macbudyo, kaniisado, goobaha cibaadada Yuhuudda iyo masaajidyo badan oo magaca Alle lagu xuso” (al-Xajj 22:40).
Ibnu Jariir—Alle ha u naxariistee—wuxuu yidhi: Abuu Xumayd al-Ximsi, Axmed ibn al-Mughiirah ayaa ii sheegay: Yaxyaa ibn Saciid ayaa noo sheegay: Xafs ibn Sulaymaan ayaa noo sheegay, isagoo ka werinaya Muxammad ibn Suuqa, ka werinaya Wabarah ibn Cabdirraxmaan, ka werinaya Ibnu Cumar, inuu yidhi: Rasuulka Alle (naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaatee) wuxuu yidhi: “Alle wuxuu muslimka wanaagsan dartiis uga difaacaa balaayada boqol qoys oo deriskiisa ah.” Dabadeed Ibnu Cumar wuxuu akhriyey: “Haddii aanu Alle dadka qaarkood ku celin qaar kale, dhulku wuu fasahaadi lahaa.”
Silsiladdani waa daciif, waayo Yaxyaa ibn Saciid waa Abuu Zakariyyaa al-Cattaar al-Ximsi, aad buuna u daciif yahay.
Dabadeed Ibnu Jariir wuxuu yidhi: Abuu Xumayd al-Ximsi ayaa noo sheegay: Yaxyaa ibn Saciid ayaa noo sheegay: Cusmaan ibn Cabdirraxmaan ayaa noo sheegay, isagoo ka werinaya Muxammad ibn al-Munkadir, ka werinaya Jaabir ibn Cabdillaah, inuu yidhi: Rasuulka Alle (naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaatee) wuxuu yidhi: “Alle wuxuu ku hagaajiyaa wanaagga addoonka muslimka ah dartiis carruurtiisa, carruurta carruurtiisa, dadka deegaankiisa iyo dadka deegaannada ku hareeraysan; waxayna ku sii jiri doonaan xifdinta Alle, Weyne oo Sarreeye ah, inta uu qofkaasi ku dhex jiro.”
Tani sidoo kale waa riwaayad dhif ah oo daciif ah, sababta aan kor ku soo sheegnay awgeed.
Abuu Bakr ibn Mardawayh wuxuu yidhi: Muxammad ibn Axmed ibn Ibraahiim ayaa noo sheegay: Cali ibn Ismaaciil ibn Xammaad ayaa noo warramay: Axmed ibn Muxammad ibn Yaxyaa ibn Saciid ayaa noo sheegay: Zayd ibn al-Xabbaab ayaa noo sheegay, isagoo yidhi: Xammaad ibn Zayd ayaa ii sheegay, isagoo ka werinaya Ayuub, ka werinaya Abuu Qilaabah, ka werinaya Abuu Asmaa’, ka werinaya Thawbaan, kaas oo hadalka gaadhsiiyey Nabiga (naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaatee): “Toddoba qof ayaa mar walba idinku dhex jiri doona; iyaga dartood ayaa laydiinku gargaarayaa, roobna idiinla soo dejinayaa, rizqina laydiinku siinayaa, ilaa amarka Alle yimaado.”
Ibnu Mardawayh wuxuu kaloo yidhi: Muxammad ibn Axmed ayaa noo sheegay, Muxammad ibn Jariir ibn Yaziid ayaa noo sheegay, Abuu Macaadh Nahaar ibn Cusmaan al-Laythi ayaa noo sheegay, Zayd ibn al-Xabbaab ayaa noo warramay, Cumar al-Bazzaar ayaa ii sheegay, isagoo ka werinaya Canbasah al-Khawwaas, ka werinaya Qataadah, ka werinaya Abuu Qilaabah, ka werinaya Abuu al-Ashcath al-Sancaani, ka werinaya Cubaadah ibn al-Saamit, inuu yidhi: Rasuulka Alle (naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaatee) wuxuu yidhi: “Umaddayda waxaa ku jira soddon abdaal; iyaga dartood ayuu dhulku u taagan yahay, roobna loogu soo dejiyaa, guushana loogu helaa.”
Qataadah wuxuu yidhi: “Waxaan rajaynayaa in Xasan uu ka mid yahay.”
Hadalka Alle ee ah: “Laakiin Alle wuxuu u yahay fadli dadka adduunka,” macnihiisu waa: wuxuu u naxariistay oo ugu galladay, qaarna qaar kale ayuu ku difaacaa. Xukunka, xikmadda iyo xujooyinku waxay Alle u sugnaadeen xagga makhluuqaadkiisa, dhammaan falalkiisa iyo hadalladiisa. (Al-Xajj 22:40). Taasi waa intaas.
Tafsiirka Al-Baqawi
“Markii ay u soo baxeen” waxaa loola jeedaa Daaluut iyo ciidammadiisii, oo ah mu’miniinta, “Jaaluut iyo ciidammadiisii,” oo ahaa mushrikiinta. Macnaha “u soo baxeen” waa inay yimaadeen dhul bannaan oo muuqda oo siman. “Waxay yidhaahdeen: Rabbiyow, nagu shub” macnaheedu waa: nagu soo deji oo nagu shub samir. “Cagahayagana sug,” taas oo loola jeedo qalbiyadayada; “nagana guulee qoomka gaalada ah.”
Saxiix al-Bukhaari (No. 2966) waxaa laga weriyey in markii Nabigu (naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaatee) cadowga la kulmi jiray uu odhan jiray: “Alloow, Adigu waxaad tahay kaalmaystahayga iyo gargaarehayga, gargaarkaagana ayaan ku dagaallamaa!”