رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا، وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا، وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ.
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
غږ نه شو پورته کېدای. وروسته بیا هڅه وکړئ.
او کله چې راووتل (مخامخ شول) دوی لپاره (د جنګ) د جالوت او د لښکرو د ده نو دوی وویل (یعنې مومنانو) اې زموږ ربه! نازل (راتوی) کړه پر موږ صبر او کلک کړه قدمونه زموږ (په جنګ کې) او پر کافر قوم موږ برلاسي کړه (له موږ سره مرسته وکړه).
په دې دعا کې استعاري فعل «أَفْرِغْ» د ډېر صبر د ورلوېدلو معنا لري، لکه په سخته ګرمي کې چې اوبه تویې شي؛ ورپسې «ثَبِّتْ» او «انْصُرْ» راغلي دي. دا د لږ شمېر مؤمنانو دعا ده چې د ډېر لښکر پر وړاندې ولاړ دي.
د شیخ عبدالرحمن السعدي تفسیر
له همدې امله، کله چې هغوی د جالوت او د هغه د لښکرو پر وړاندې راووتل، ټولو وویل: «اې زموږ ربه! پر موږ صبر راولېږه»؛ یعنې زړونه مو پیاوړي کړه او صبر راپه برخه کړه؛ او زموږ قدمونه له لړزېدو او تېښتې څخه ټینګ کړه؛ او پر کافر قوم مو بریالي کړه.
د امام ابن کثیر تفسیر
یعنې کله چې د ایمان ډله، چې د طالوت ملګري لږ وو، د خپل دښمن، د جالوت د ډېرو کسانو، پر وړاندې مخامخ شوه، ویې ویل: «اې زموږ ربه! پر موږ صبر راولېږه»؛ یعنې له خپل لوري پر موږ صبر نازل کړه. «او زموږ قدمونه ټینګ کړه»؛ یعنې د دښمنانو د مخامخېدو پر مهال، او له تېښتې او بېوسۍ مو وساته. «او پر کافر قوم مو بریالي کړه.»
الله تعالی وفرمایل: «نو د الله په اجازه یې ماتې ورکړه»؛ یعنې د الله په مرسته یې هغوی مات او مغلوب کړل. «او داود جالوت وواژه.» په اسرائیلیاتو کې یې روایت کړی چې هغه جالوت په خپلې غلیلې وواژه: په هغې یې وویشت، ګوزار پرې ولګېد او مړ شو. طالوت ژمنه کړې وه چې که جالوت ووژني، خپله لور به ور واده کړي، خپله شتمني به ورسره ووېشي او په خپل واک کې به یې شریک کړي؛ نو خپله ژمنه یې پوره کړه.
وروسته پاچاهي داود علیه السلام ته ورسېده، سربېره پر دې چې الله تعالی هغه ته ستره نبوتي مرتبه ورکړې وه. له همدې امله الله تعالی وفرمایل: «او الله هغه ته پاچاهي ورکړه»؛ هغه پاچاهي چې د طالوت په لاس کې وه؛ «او حکمت»؛ یعنې له شموئیل وروسته نبوت؛ «او هغه ته یې له هغو شیانو څخه ورزده کړل چې غوښتل یې»؛ یعنې له هغه علم څخه چې الله تعالی هغه ته ځانګړی کړی و.
بیا الله تعالی وفرمایل: «او که الله د ځینو خلکو مخه د ځینو نورو په وسیله نه نیولای، نو ځمکه به خامخا ورانه شوې وه»؛ یعنې که الله د یوه قوم مخه د بل قوم په وسیله نه نیولای، لکه څنګه چې یې د طالوت د جنګیالیو او د داود د مېړانې په وسیله د بنیاسرائیلو دفاع وکړه، نو هغوی به هلاک شوي وای. لکه څنګه چې الله تعالی فرمایلي دي: «او که الله د ځینو خلکو مخه د ځینو نورو په وسیله نه نیولای، نو خانقاوې، کلیساوې، عبادتځایونه او جوماتونه به وران شوي وای، چې هلته د الله نوم ډېر یادېږي» (الحج: ۴۰).
ابن جریر، رحمه الله، ویلي دي: ابو حمید الحمصي احمد بن المغیره راته حدیث بیان کړ؛ یحیی بن سعید راته حدیث بیان کړ؛ حفص بن سلیمان له محمد بن سوقه، هغه له وبرة بن عبدالرحمن، او هغه له ابن عمر څخه روایت کړی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: «الله د خپل صالح مسلمان بنده په وسیله د هغه د ګاونډیانو د سلو کورنیو بلا دفع کوي.» بیا ابن عمر دا آیت ولوست: «او که الله د ځینو خلکو مخه د ځینو نورو په وسیله نه نیولای، نو ځمکه به خامخا ورانه شوې وه.» دا سند کمزوری دی؛ ځکه یحیی بن سعید هماغه ابو زکریا العطار الحمصي دی او ډېر کمزوری راوي دی.
بیا ابن جریر وویل: ابو حمید الحمصي راته حدیث بیان کړ؛ یحیی بن سعید راته حدیث بیان کړ؛ عثمان بن عبدالرحمن له محمد بن المنکدر، هغه له جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: «الله د مسلمان سړي د نېکۍ په وسیله د هغه اولاد، د اولاد اولاد، د سیمې خلک او د شاوخوا سیمو خلک سموي؛ او تر هغه چې هغه په دوی کې وي، هغوی به د الله عزوجل په ساتنه کې وي.» دا روایت هم غریب او کمزوری دی، د هماغه مخکیني علت له امله.
ابو بکر بن مردویه روایت کړی: محمد بن احمد بن ابراهیم راته حدیث بیان کړ؛ علي بن اسماعیل بن حماد خبر راکړ؛ احمد بن محمد بن یحیی بن سعید راته حدیث بیان کړ؛ زید بن الحباب راته حدیث بیان کړ او ویې ویل: حماد بن زید له ایوب، هغه له ابو قلابة، هغه له ابو اسماء، او هغه له ثوبان څخه مرفوع روایت کړی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: «ستاسو په منځ کې به تل اووه کسان وي چې د هغوی په وسیله به درسره مرسته کېږي، باران به درباندې ورېږي او روزي به درکول کېږي، تر څو د الله امر راورسیږي.»
ابن مردویه دا هم روایت کړی: محمد بن احمد راته حدیث بیان کړ؛ محمد بن جریر بن یزید راته حدیث بیان کړ؛ ابو معاذ نهار بن عثمان الليثي خبر راکړ؛ زید بن الحباب راته حدیث بیان کړ او ویې ویل: عمر البزار راته خبر راکړ؛ له عنبسة الخواص، هغه له قتادة، هغه له ابو قلابة، هغه له ابو الاشعث الصنعاني، او هغه له عبادة بن الصامت څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: «زما په امت کې دېرش ابدال دي؛ ځمکه د هغوی په برکت ټینګه ولاړه ده، د هغوی په برکت باران ورېږي او د هغوی په برکت مرسته کېږي.» قتادة وویل: زه هیله لرم چې حسن هم له هغوی څخه وي.
او د الله تعالی وینا: «خو الله پر نړیوالو فضلکوونکی دی»؛ یعنې پر هغوی لورېږي او رحم پرې کوي، او د ځینو په وسیله د ځینو نورو بلا ترې دفع کوي. په خپلو ټولو کړنو او ویناوو کې پر خپلو مخلوقاتو د الله حکم، حکمت او څرګند دلیل دی. الحج: ۴۰. دا دی د ابن کثیر وینا.
د البغوي تفسیر
او کله چې هغوی راووتل؛ یعنې طالوت او د هغه لښکر، چې مؤمنان وو، د جالوت او د هغه د لښکر پر وړاندې، چې مشرکان وو. د «راوتل» معنا دا ده چې د ځمکې پر پرانیستې او هواره برخه راښکاره شول. «ویې ویل: اې زموږ ربه! پر موږ راولېږه»؛ یعنې نازل یې کړه او راباندې یې ووروه، «صبر؛ او زموږ قدمونه ټینګ کړه»؛ یعنې زړونه مو ټینګ کړه؛ «او پر کافر قوم مو بریالي کړه».
په «صحیح البخاري» (شمېره ۲۹۶۶) کې روایت شوی چې کله به رسول الله صلی الله علیه وسلم له دښمن سره مخامخ شو، نو ویل به یې: «اې الله! ته زما مرستندوی او ملاتړ کوونکی یې؛ ستا په مرسته جګړه کوم!»