Ìrànlọ́wọ́ fún àwọn tí a ń ni lára

Tafsīr ti Shaykh ʿAbdurraḥmān as-Saʿdī

Èyí jẹ́ ìwúrí láti ọ̀dọ̀ Allāhu fún àwọn ẹrú Rẹ̀ tó jẹ́ onígbàgbọ́, ó sì ń ru wọ́n sókè láti jagun ní ọ̀nà Rẹ̀; ó sì fi hàn pé ó di dandan fún wọn, àti pé a ń dá wọn lẹ́bi líle gan-an bí wọ́n bá fi í sílẹ̀. Nítorí náà, Ó wí pé: “Kí ló dé tí ẹ kò fi jagun ní ọ̀nà Allāhu?” Nígbà tí àwọn aláìlágbára láàárín àwọn ọkùnrin, obìnrin àti ọmọdé wà ní ipò yìí—àwọn tí kò lè rí ọgbọ́n tàbí ọ̀nà àbáyọ, tí wọn kò sì mọ ọ̀nà tí wọn yóò gba. Síbẹ̀, àwọn ọ̀tá wọn ti fi ìnilára tó burú jù lọ jẹ wọ́n.

Nítorí náà, wọ́n ń bẹ Allāhu pé kí Ó mú wọn jáde kúrò ní ìlú yìí, àwọn olùgbé rẹ̀ ń ṣe àìṣòdodo sí ara wọn nípasẹ̀ àìgbàgbọ́ àti ìbọ̀rìṣà, wọ́n sì ń ṣe àìṣòdodo sí àwọn onígbàgbọ́ nípa fífi ìpalára jẹ wọ́n, dídènà wọn kúrò ní ọ̀nà Allāhu, àti dídi wọn lọ́wọ́ láti pe àwọn ènìyàn sí ẹ̀sìn wọn àti láti ṣí lọ sí ibòmíràn. Wọ́n tún ń bẹ Allāhu pé kí Ó yan olùtọ́jú àti olùrànlọ́wọ́ fún wọn, ẹni tí yóò gbà wọ́n sílẹ̀ kúrò ní ìlú tí àwọn olùgbé rẹ̀ ń ṣe àìṣòdodo.

Nítorí náà, jíjà yín ní irú ipò yìí jẹ́ jíjà àti gbígbèjà àwọn ìdílé yín, àwọn ọmọ yín àti àwọn ẹni tí ó jẹ́ mímọ́ fún yín; kì í ṣe irú jihad tí ète rẹ̀ jẹ́ láti ṣẹ́gun àwọn aláìgbàgbọ́. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé jihad irú èyí ní ẹ̀bùn ńlá, tí a sì ń dá ẹni tí ó kọ̀ láti kópa lẹ́bi gidigidi, jihad tí a fi ń gba àwọn aláìlágbára là láàárín yín ní ẹ̀san tó pọ̀ jù àti àǹfààní tó tóbi jù, nítorí pé ó jẹ́ ìdènà fún àwọn ọ̀tá.

Tafsīr ti Imam Ibn Kathīr

Allāhu Ń ru àwọn ẹrú Rẹ̀ tó jẹ́ onígbàgbọ́ sókè láti jagun ní ọ̀nà Rẹ̀, àti láti gbìyànjú láti gba àwọn aláìlágbára ní Mẹ́kà là—àwọn ọkùnrin, obìnrin àti ọmọdé tí inú wọn kò dùn mọ́ bí wọ́n ṣe ń gbé ibẹ̀. Nítorí náà, Allāhu wí pé: “Àwọn tí wọ́n ń sọ pé: ‘Olúwa wa, mú wa jáde kúrò ní ìlú yìí…’” Ìlú náà ni Mẹ́kà, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Àti mélòó mélòó ni ìlú kan tí ó lágbára ju ìlú rẹ tí ó lé ọ jáde lọ…” Ó sì ṣàpèjúwe rẹ̀ pé: “Àwọn olùgbé rẹ̀ ń ṣe àìṣòdodo.” “Kí O sì yan olùtọ́jú fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ, kí O sì yan olùrànlọ́wọ́ fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ”—ìyẹn ni, mú olùtọ́jú àti olùrànlọ́wọ́ wá fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ.

Al-Bukhārī sọ pé: ‘Abdullāh ibn Muḥammad sọ fún wa; Sufyān sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ ‘Ubaydullāh, ó sọ pé: Mo gbọ́ Ibn ‘Abbās tí ó sọ pé: “Èmi àti ìyá mi wà lára àwọn aláìlágbára.” Sulaymān ibn Ḥarb sọ fún wa; Ḥammād ibn Zayd sọ fún wa, láti ọ̀dọ̀ Ayyūb, láti ọ̀dọ̀ Ibn Abī Mulaykah, pé Ibn ‘Abbās ka ọ̀rọ̀ náà pé: “Àfi àwọn aláìlágbára láàárín àwọn ọkùnrin, obìnrin àti ọmọdé,” ó sì sọ pé: “Èmi àti ìyá mi wà lára àwọn tí Allāhu Olódùmarè dá sílẹ̀ [kúrò nínú ẹ̀bi].” [Sūrat Muḥammad: 13; Àbī].

Tafsīr al-Baghawī

Ọ̀rọ̀ Allāhu pé: “Kí ló dé tí ẹ kò fi jagun?” túmọ̀ sí pé: Kí ló dé tí ẹ kò fi ja jihad? “Ní ọ̀nà Allāhu” túmọ̀ sí pé: Nínú ìgbọràn sí Allāhu. Ó ń bá wọn wí nítorí fífi jihad sílẹ̀.

“Àti fún àwọn aláìlágbára” túmọ̀ sí pé: Nítorí àwọn aláìlágbára. Ibn Shihāb sọ pé: Ní ọ̀nà àwọn aláìlágbára, láti lè gba wọ́n sílẹ̀. Wọ́n tún sọ pé: Ó jẹ́ láti gba àwọn aláìlágbára sílẹ̀ kúrò lọ́wọ́ àwọn abọ̀rìṣà. Ẹgbẹ́ kan wà ní Mẹ́kà, “láàárín àwọn ọkùnrin, obìnrin àti ọmọdé,” tí àwọn abọ̀rìṣà ń fi ìpalára púpọ̀ jẹ.

“Àwọn tí wọ́n ń sọ pé: ‘Olúwa wa, mú wa jáde kúrò ní ìlú yìí, àwọn olùgbé rẹ̀ ń ṣe àìṣòdodo.’” Ìlú náà túmọ̀ sí Mẹ́kà. “Àwọn tí ń ṣe àìṣòdodo” túmọ̀ sí àwọn abọ̀rìṣà; “àwọn olùgbé rẹ̀” túmọ̀ sí ìlú tí àbùdá àwọn olùgbé rẹ̀ ni pé wọ́n jẹ́ abọ̀rìṣà. Ọ̀rọ̀ “al-ẓālim” wà ní ìrísí ọ̀rọ̀ tí a sọ ní ìsàlẹ̀ nítorí pé ó ń ṣàpèjúwe “àwọn olùgbé”; nígbà tí a so àwọn olùgbé náà mọ́ ìlú, ó dà bí ẹni pé ìṣe náà jẹ́ ti ìlú náà. Bí a ṣe ń sọ pé: “Mo pàdé ọkùnrin kan tí ojú rẹ̀ lẹ́wà.”

“Yan olùtọ́jú fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ” túmọ̀ sí ẹni tí yóò bójú tó ọ̀ràn wa. “Yan olùrànlọ́wọ́ fún wa láti ọ̀dọ̀ Rẹ” túmọ̀ sí ẹni tí yóò dáàbò bò wá lọ́wọ́ àwọn ọ̀tá. Allāhu sì dáhùn ẹ̀bẹ̀ wọn. Nígbà tí Òjíṣẹ́ Allāhu (ìkẹ́ àti àlàáfíà Allāhu olsun fún un) ṣí Mẹ́kà, ó yan ‘Attāb ibn Asīd láti ṣe alákòóso wọn, Allāhu sì sọ ọ́ di olùrànlọ́wọ́ wọn, ẹni tí yóò dá ẹ̀tọ́ àwọn tí a ni lára padà lọ́wọ́ àwọn aláìṣòdodo.