Ceto daga zalunci da taimako

Tafsirin Shaikh Abdurrahman as-Sa'di

Wannan kira ne daga Allah ga bayinsa muminai, kuma motsa su ne zuwa ga yin yaƙi a tafarkinsa, domin ya zama wajibi a kansu, kuma an karkata musu babban zargi saboda barinsa. Saboda haka Ya ce: «Me ya same ku, ba kwa yin yaƙi a tafarkin Allah?» A halin kuwa akwai raunanan maza da mata da yara, waɗanda ba su iya samo wata dabara, kuma ba su san hanyar da za su bi ba. Duk da haka, maƙiyansu sun zalunce su ƙwarai.

Suna roƙon Allah Ya fitar da su daga wannan gari, wanda mutanensa suka zalunci kansu da kafirci da shirka, kuma suka zalunci muminai ta hanyar cutar da su, tare da hana su bin tafarkin Allah, da hana su yin kira zuwa ga addininsu da yin hijira. Suna kuma roƙon Allah Ya sanya musu majiɓinci da mataimaki, wanda zai kuɓutar da su daga wannan gari, wanda mutanensa suka zalunta. Saboda haka, jihadin da kuke yi ta wannan fuska yana cikin yaƙi don kare iyalanku, ’ya’yanku da matanku na kusa, ba wai jihadin da ake yi saboda kwadayin yaƙar kafirai ba.

Ko da yake wannan ma yana da falala mai girma, kuma ana tsawata wa wanda ya ƙi fita zuwa gare shi da tsawatawa mafi tsanani, jihadin da ake yi domin kuɓutar da raunana daga cikinku ya fi girman lada kuma ya fi amfani, domin yana cikin tunkuɗe maƙiya.

Tafsirin Imām Ibn Kathir

Allah Maɗaukaki yana kwaɗaitar da bayinsa muminai zuwa ga yin jihadi a tafarkinsa, da ƙoƙarin kuɓutar da raunana maza da mata da yara daga Makka, waɗanda suka gaji da zama a cikinta. Saboda haka Allah Maɗaukaki Ya ce: «Waɗanda suke cewa: Ya Ubangijinmu! Ka fitar da mu daga wannan gari»—wato Makka. Kamar yadda Allah Maɗaukaki Ya ce: «Kuma da yawa daga cikin alƙaryu sun fi alƙaryar da ta fitar da kai ƙarfi» (Muhammad: 13).

Sa’an nan Ya siffanta ta da cewa: «wanda mutanensa azzalumai ne; kuma Ka sanya mana majiɓinci daga gare Ka, kuma Ka sanya mana mataimaki daga gare Ka», wato Ka hore mana majiɓinci da mataimaki daga wurinka. Al-Bukhari ya ce: Abdullahi bn Muhammad ya ba mu labari, Sufyan ya ba mu labari, daga Ubaidullahi, ya ce: Na ji Ibn Abbas yana cewa: «Ni da mahaifiyata muna cikin raunana.»

Sulaiman bn Harb ya ba mu labari, Hammad bn Zayd ya ba mu labari, daga Ayyub, daga Ibn Mulayka, cewa Ibn Abbas ya karanta: «Sai dai raunana daga maza da mata da yara», sa’an nan ya ce: «Ni da mahaifiyata muna cikin waɗanda Allah Maɗaukaki Ya yi musu uzuri.»

Tafsirin al-Baghawi

Maganar Allah Maɗaukaki: «Me ya same ku, ba kwa yin yaƙi»—wato, ba kwa yin jihadi—«a tafarkin Allah»—wato, domin biyayya ga Allah. Yana tsawata musu ne saboda barin jihadi. «Da kuma raunana»—wato, domin kare raunana. Ibn Shihab ya ce: A tafarkin Allah domin kuɓutar da su.

An kuma ce: Domin kuɓutar da raunana daga hannun mushrikai. A Makka akwai jama’a daga cikinsu. «Daga maza da mata da yara» waɗanda suke fuskantar cutarwa mai yawa daga mushrikai. «Waɗanda suke» addu’a, suna cewa: «Ya Ubangijinmu!

Ka fitar da mu daga wannan gari, wanda mutanensa azzalumai ne»—wato Makka. «Azzalumai» na nufin mushrikai; «mutanensa» kuwa yana nufin mutanen wannan gari, wanda siffarsa ita ce mutanensa mushrikai ne. An yi amfani da kalmar «azzalumai» a yanayin jarr, domin sifa ce ta «mutane». Da yake «mutane» yana komawa ga «gari», sai ya zama kamar aikin ya shafi garin.

Kamar yadda ake cewa: «Na wuce wurin wani mutum wanda idonsa yake da kyau.» «Kuma Ka sanya mana majiɓinci daga gare Ka»—wato wanda zai kula da al’amarinmu. «Kuma Ka sanya mana mataimaki daga gare Ka»—wato wanda zai kare mu daga maƙiyi. Allah kuwa Ya amsa addu’arsu.

Sa’ad da Manzon Allah, tsira da amincin Allah su tabbata a gare shi, ya ci Makka, ya naɗa Attab bn Asid a kansu, kuma Allah Ya sanya shi mataimakinsu, yana yi wa waɗanda aka zalunta adalci a kan azzalumai.