Memohon pembebasan daripada kezaliman

Tafsir Syeikh ‘Abd al-Rahman al-Sa‘di

Ini merupakan dorongan Allah kepada hamba-hamba-Nya yang beriman dan pembakar semangat mereka supaya berperang pada jalan-Nya. Perkara itu telah menjadi kewajipan mereka, dan mereka sangat tercela kerana meninggalkannya. Allah berfirman: “Dan mengapa kamu tidak berperang pada jalan Allah?” Sedangkan terdapat lelaki, wanita dan kanak-kanak yang tertindas, yang tidak mampu mencari jalan untuk melepaskan diri dan tidak mengetahui jalan keluar.

Meskipun begitu, mereka telah menerima kezaliman yang amat berat daripada musuh-musuh mereka. Mereka berdoa kepada Allah agar mengeluarkan mereka dari negeri ini yang penduduknya menzalimi diri sendiri dengan kekufuran dan kesyirikan, serta menzalimi orang-orang beriman dengan menyakiti mereka, menghalang mereka daripada jalan Allah, menyekat mereka daripada menyeru manusia kepada agama mereka dan daripada berhijrah. Mereka juga berdoa kepada Allah agar mengurniakan kepada mereka seorang pelindung dan penolong yang menyelamatkan mereka daripada negeri yang penduduknya zalim itu.

Oleh itu, jihad kamu dalam keadaan ini termasuk dalam usaha berperang dan mempertahankan keluarga, anak-anak serta kaum kerabat perempuan kamu. Ia bukan sekadar jihad yang bertujuan untuk mengalahkan orang kafir. Jihad yang disebut itu, sekalipun mempunyai kelebihan yang besar dan orang yang tidak menyertainya amat tercela, namun jihad untuk menyelamatkan golongan tertindas dalam kalangan kamu lebih besar pahalanya dan lebih banyak manfaatnya, kerana ia termasuk usaha menolak serangan musuh.

Tafsir Imam Ibn Kathir

Allah mendorong hamba-hamba-Nya yang beriman supaya berjihad pada jalan-Nya dan berusaha menyelamatkan golongan tertindas di Makkah, iaitu lelaki, wanita dan kanak-kanak yang tidak tahan lagi untuk terus tinggal di sana. Oleh itu, Allah berfirman: “Mereka yang berkata: ‘Wahai Tuhan kami, keluarkanlah kami dari negeri ini.’” Maksudnya ialah Makkah, sebagaimana firman-Nya: “Dan betapa banyak negeri yang lebih kuat daripada negerimu yang telah mengusirmu” (Muhammad, 13).

Kemudian Allah menyifatkan negeri itu dengan firman-Nya: “Yang penduduknya zalim, dan jadikanlah bagi kami dari sisi-Mu seorang pelindung, dan jadikanlah bagi kami dari sisi-Mu seorang penolong.” Maksudnya: Jadikanlah bagi kami, dari sisi-Mu, seorang pelindung dan penolong.

Al-Bukhari berkata: Abdullah bin Muhammad telah meriwayatkan kepada kami, katanya: Sufyan telah meriwayatkan kepada kami daripada ‘Ubaidullah, katanya: Aku mendengar Ibn ‘Abbas berkata: “Aku dan ibuku termasuk dalam kalangan orang yang tertindas.”

Sulaiman bin Harb telah meriwayatkan kepada kami, katanya: Hammad bin Zaid telah meriwayatkan kepada kami daripada Ayyub, daripada Ibn Abi Mulaikah, bahawa Ibn ‘Abbas membaca ayat: “Kecuali orang-orang yang tertindas daripada kalangan lelaki, wanita dan kanak-kanak,” lalu berkata: “Aku dan ibuku termasuk orang yang diberi keuzuran oleh Allah Yang Maha Agung lagi Maha Mulia.”

Tafsir al-Baghawi

Firman Allah: “Dan mengapa kamu tidak berperang?” Maksudnya: mengapa kamu tidak berjihad? “Pada jalan Allah” bermaksud dalam ketaatan kepada Allah. Allah mencela mereka kerana meninggalkan jihad.

“Dan [membela] orang-orang yang tertindas” — maksudnya, demi orang-orang yang tertindas. Ibn Shihab berkata: “Pada jalan orang-orang tertindas, untuk menyelamatkan mereka.” Ada juga yang berkata bahawa maksudnya ialah menyelamatkan golongan tertindas daripada tangan orang-orang musyrik. Pada ketika itu, terdapat sekumpulan orang di Makkah,

“daripada kalangan lelaki, wanita dan kanak-kanak” yang menerima banyak gangguan daripada orang-orang musyrik,

“yang” berdoa dan “berkata: ‘Wahai Tuhan kami, keluarkanlah kami dari negeri ini yang penduduknya zalim.’” Maksudnya ialah Makkah. “Yang zalim” bermaksud orang musyrik; “penduduknya” merujuk kepada negeri yang sifat penduduknya ialah kesyirikan. Perkataan “yang zalim” dibaca dalam bentuk majrur kerana ia menjadi sifat bagi “penduduk”.

Apabila “penduduk” dikaitkan dengan negeri itu, seolah-olah perbuatan tersebut disandarkan kepada negeri itu. Seperti ungkapan: “Aku bertemu seorang lelaki yang matanya elok.”

“Dan jadikanlah bagi kami dari sisi-Mu seorang pelindung” bermaksud seseorang yang mengurus urusan kami.

“Dan jadikanlah bagi kami dari sisi-Mu seorang penolong” bermaksud seseorang yang melindungi kami daripada musuh. Maka Allah memperkenankan doa mereka. Setelah Rasulullah ﷺ menakluki Makkah, Baginda melantik ‘Attab bin Asid untuk memimpin mereka, dan Allah menjadikannya penolong bagi mereka yang membela orang-orang yang dizalimi daripada orang-orang yang zalim.