Məzlumların nicat duası

Şeyx Əbdürrəhman əs-Səədinin təfsiri

Bu, Allahın mömin qullarını Onun yolunda döyüşməyə təşviq etməsi və onlarda bu işi görmək zərurətini oyatmasıdır. Bu iş onlara vacib olmuş, onu tərk etdiklərinə görə isə böyük qınağa layiq görülmüşlər. Allah buyurur: «Sizə nə olub ki, Allah yolunda vuruşmursunuz?» Halbuki hiylə işlətməyə gücü çatmayan və yol tapa bilməyən zəif kişilər, qadınlar və uşaqlar vardır.

Bununla belə, düşmənləri onlara ən böyük zülmü etmişlər. Onlar Allahdan özlərini əhalisi özlərinə küfr və şirk etməklə, möminlərə isə əziyyət verməklə, Allahın yolundan çəkindirməklə, dinlərini təbliğ etmələrinə və hicrət etmələrinə mane olmaqla zülm edən bu şəhərdən çıxarmasını diləyirlər. Həmçinin Allahdan özlərinə bu şəhərin zalım əhalisinin əlindən onları xilas edəcək bir himayəçi və yardımçı göndərməsini istəyirlər. Beləliklə, sizin bu şəkildə cihad etməyiniz kafirlərə hücum etmək məqsədi ilə olan döyüş deyil, ailələrinizi, övladlarınızı və yaxınlarınızı müdafiə etmək üçündür.

Kafirlərə qarşı cihadın böyük fəziləti olsa da, ondan geri qalan daha şiddətlə qınanır. Lakin aranızdakı zəifləri xilas etmək üçün aparılan cihadın savabı daha böyük və faydası daha çoxdur; çünki bu, düşmənlərin hücumunu dəf etmək məqsədi daşıyır.

İmam İbn Kəsirin təfsiri

Uca Allah mömin qullarını Öz yolunda cihada və Məkkədə qalmaqdan bezmiş zəif kişiləri, qadınları və uşaqları xilas etmək üçün səy göstərməyə təşviq edir. Buna görə Uca Allah belə buyurur: «Onlar deyirlər: “Ey Rəbbimiz! Bizi bu şəhərdən çıxart...”» Burada Məkkə nəzərdə tutulur.

Uca Allahın bu kəlamında olduğu kimi: «Səni çıxaran şəhərdən daha qüvvətli neçə-neçə şəhərlər vardı...» (Muhəmməd, 13). Sonra Allah həmin şəhəri belə vəsf edir: «...əhalisi zalım olan...» Yəni: «Bizə Öz tərəfindən bir himayəçi və bizə Öz tərəfindən bir yardımçı göndər!» Yəni, Öz dərgahından bizə bir himayəçi və yardımçı göndər.

Buxari demişdir: Abdullah ibn Məhəmməd bizə rəvayət etdi, dedi: Süfyan bizə rəvayət etdi, Ubeydullahdan, o dedi: İbn Abbasın belə dediyini eşitdim: «Mən və anam zəiflərdən idik». Süleyman ibn Hərb bizə rəvayət etdi, Həmmad ibn Zeyddən, o da Əyyubdan, o da İbn Əbi Müleykədən: İbn Abbas «kişilərdən, qadınlardan və uşaqlardan olan zəiflər istisnadır» ayəsini oxudu və dedi: «Mən və anam Allahın üzrlü saydıqlarından idik».

əl-Bəğəvinin təfsiri

Uca Allahın «Sizə nə olub ki, vuruşmursunuz?» kəlamı «cihad etmirsiniz?» deməkdir. «Allah yolunda» — yəni, Allaha itaət uğrunda. Allah burada onları cihadı tərk etdiklərinə görə məzəmmət edir. «Zəiflər uğrunda» — yəni, zəifləri xilas etmək üçün.

İbn Şihab demişdir: «Zəifləri xilas etmək yolunda». Başqa bir rəyə görə, bu, zəifləri müşriklərin əlindən qurtarmaq deməkdir. Məkkədə müşriklərdən çox əziyyət çəkən bir dəstə insan vardı.

«Kişilərdən, qadınlardan və uşaqlardan olan» — «o kəslər ki, deyirlər: “Ey Rəbbimiz! Bizi əhalisi zalım olan bu şəhərdən çıxart...”» Burada Məkkə nəzərdə tutulur. «Zalım» — müşrik deməkdir; «əhalisi» isə sakinlərinin müşrik olması ilə səciyyələnən şəhərin əhalisidir.

«Zalım» sözünün məcrur olması onun «əhalisi» sözünə sifət olmasına görədir. «Əhali» sözü şəhərə aid olduğuna görə, sanki bu əməl şəhərin özünə aid edilmiş olur. Necə ki, «gözünün gözəlliyi ilə seçilən bir kişinin yanından keçdim» deyilir.

«Bizə Öz tərəfindən bir himayəçi göndər» — yəni, işlərimizi öz üzərinə götürəcək birini. «Bizə Öz tərəfindən bir yardımçı göndər» — yəni, düşməni bizdən uzaqlaşdıracaq birini. Allah onların duasını qəbul etdi. Allahın Elçisi (sallallahu aleyhi və səlləm) Məkkəni fəth etdikdə, onların başçısı olaraq Əttab ibn Useydi təyin etdi və onu zalımlardan məzlumların haqqını alan bir yardımçı etdi.