Эзилгендер үчүн куткаруу жана жардам

Шейх Абдуррахман ас-Саадинин тафсири

Бул — Аллахтын момун пенделерин Өзүнүн жолунда согушууга үндөөсү жана аларды буга шыктандыруусу; ошондой эле бул иштин алардын мойнуна милдет болуп жүктөлгөнүн, аны таштаганы үчүн катуу айыпталарын билдирет. Аллах Таала: «Силерге эмне болду, Аллахтын жолунда согушпай жатасыңар?» — деди. Ал эми ал жерде айла таба албаган жана жол таба албаган эркектерден, аялдардан жана балдардан турган алсыздар бар эле. Ошого карабастан, душмандары аларга эң чоң зулумдук кылышкан.

Алар Аллахка жалбарып, аларды эли өздөрүнө куфр жана ширк менен, ал эми момундарга зыян келтирүү, Аллахтын жолунан тосуу, динин жайылтууга жана көчүп кетүүгө бөгөт коюу менен зулумдук кылган ушул шаардан чыгаруусун суранышкан. Ошондой эле алар Аллахтан өз тарабынан аларды эли залым болгон бул шаардан куткарып чыгара турган бир коргоочуну жана жардамчыны берүүсүн суранышкан. Демек, силердин мындай шарттагы күрөшүңөр каапырларга каршы жихад кылууга умтулуу эмес, үй-бүлөңөрдү, балдарыңарды жана ар-намысыңарды коргоп, алар үчүн күрөшүү болуп саналат.

Каапырларга каршы жихаддын улуу сообу бар жана андан калып калгандар катуу айыпталса да, араңардагы алсыздарды куткаруу үчүн жүргүзүлгөн жихаддын сообу андан да чоң, пайдасы да арбын. Анткени бул — душмандын мизин кайтаруу.

Имам Ибн Касирдин тафсири

Аллах Таала момун пенделерин Өзүнүн жолунда жихад кылууга жана Меккеде калуудан кыйналып жүргөн алсыз эркектерди, аялдарды жана балдарды куткарууга аракеттенүүгө үндөйт. Ошондуктан Аллах Таала: «Алар: “Раббибиз! Бизди бул шаардан чыгара көр!” — дешет», — деди. Бул жерде Мекке айтылып жатат.

Аллах Тааланын: «Сени чыгарган шаарыңдан күчтүүрөөк канчалаган шаарлар бар» деген сөзү да ушуга окшош. Андан соң Аллах ал шаарды: «Эли залым болгон» деп сыпаттап, андан ары: «Бизге Өз тарабыңдан бир коргоочу бер жана Өз тарабыңдан бир жардамчы бер», — деди. Башкача айтканда, биз үчүн Өз тарабыңдан коргоочуну жана жардамчыны даярдап бер.

Бухари мындай деди: Бизге Абдуллах ибн Мухаммад айтып берди; бизге Суфян айтып берди, Убайдуллахтан; ал Ибн Аббастын: «Мен жана апам алсыздардын катарында элек», — дегенин укканын айтты. Бизге Сулайман ибн Харб айтып берди; бизге Хаммад ибн Зайд айтып берди, Айюбдан, ал Ибн Маликадан: Ибн Аббас «Эркектерден, аялдардан жана балдардан болгон алсыздардан башкасы...» деген аятты окуп, мындай деди: «Аллах Таала кечирим бергендердин арасында мен да, апам да бар элек». Мухаммад: 13; Абу.

Аль-Багавинин тафсири

Аллах Тааланын: «Силерге эмне болду, согушпай жатасыңар?» деген сөзү — «жихад кылбай жатасыңар?» деген мааниде. «Аллахтын жолунда» — Аллахка моюн сунуу жолунда. Бул сөз менен Аллах аларды жихадды таштаганы үчүн айыптап жатат.

«Жана алсыздар үчүн» — башкача айтканда, алсыздарды куткаруу үчүн. Ибн Шихаб: «Алсыздарга жардам берүү жана аларды бошотуу үчүн», — деген. Дагы бир пикирде: мушриктердин колунан алсыздарды бошотуу үчүн деп айтылган. Меккеде мушриктерден көп азап тарткан бир топ адамдар бар эле.

«Эркектерден, аялдардан жана балдардан» — алар мушриктерден көп зыян көрүшкөн.

«Алар: “Раббибиз! Бизди бул шаардан чыгара көр!” — дешет». Бул — Мекке. «Залым» деген — мушрик. «Анын эли» дегенде, эли мушрик болгон шаар айтылууда. «Залым» сөзү «эл» сөзүнө аныктооч болуп келгендиктен, илик жөндөмөдө турат.

«Эл» сөзү шаарга тиешелүү болгон соң, иш-аракет шаардан чыккандай болуп калат. Мисалы, «көзү сулуу адамдын жанынан өттүм» деп айтылгандай.

«Бизге Өз тарабыңдан бир коргоочу бер» — биздин иштерибизди колго ала турган бирөөнү бер. «Бизге Өз тарабыңдан бир жардамчы бер» — душманды бизден тосо турган бирөөнү бер. Аллах алардын дубасын кабыл кылды. Пайгамбар, саллаллаху алейхи ва саллам, Меккени багындырганда, аларга Атаб ибн Асидди башчы кылып дайындады. Ал аны аларга жардамчы кылып, залымдардан жабыркагандардын акысын алып берчү кылды.